2005 - Wikipedia
Mont d’an endalc’had
Eus Wikipedia
Bloavezhioù:
../..
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
../..
Dekvedoù:
1980
1990
Bloavezhioù 2000
2010
2020
Kantvedoù:
XIX
vet
kantved
XX
vet
kantved
XXI
vet
kantved
Kronologiezh dre viz :
Genv.
C’hwev.
Meurzh
Ebr.
Mae
Mezh.
Goue.
Eost
Gwen.
Here
Du
Kzu
Kronologiezh dre ranndirioù :
Afrika
Amerika
Azia
Europa
Okeania
Kronologiezh dre demoù :
Aernijerezh
Savouriezh
Kirri
BT
Hentoù-houarn
Sinema
Mell-droad
Lennegezh
Sonerezh
Yec’hed ha mezegiezh
Skiantoù
Sport
Diwar-benn bloavezh
2005
an
deiziadur gregorian
eo ar bajenn-mañ.
Sellit ivez ouzh
2005 e Breizh
Darvoudoù
kemmañ
kemmañ ar vammenn
Disklêriet eo bet ar bloaz 2005 evel bloavezh ofisiel ar
mikrokredoù
gant an
ABU
Kantved deiz-ha-bloaz lezenn
1905
diwar-benn al
laikelezh
Frañs
Eus ar
25 Meurzh
d'ar
25 Gwengolo
, un
diskouezadeg hollvedel
en
Aichi
Japan
).
50
vet
deiz-ha-bloaz marv
Albert Einstein
ha 100
vet
deiz-ha-bloaz e deoriennoù brudet.
50
vet
deiz-ha-bloaz marv
Thomas Mann
400
vet
deiz-ha-bloaz an danevell
Don Kic'hote
Genver
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
Genver
Frañs
: Gwir zo gant ar gerent hiviziken da reiñ da anv-familh d'o bugale pe anv an tad, pe anv ar vamm pe c’hoazh da implijout an daou anv stok-ha-stok.
Krouidigezh
Ofis publik an euskareg
Treuzkaset ez eus kefredioù nevez d'ar rannvroioù (lezenn an
13 Eost
2004
) evel ar merañ ar fontoù europat, programm rannvroel ar yec'hed ha merañ gopridi angelenn al liseoù.
Ul lur nevez zo lakaet da dalvezout e
Turkia
9 a viz Genver
: sinet un Emglev-peoc'h e Nairobi (
Kenya
) etre gouarnamant
Soudan
hag emsavidi ar Su. 2 milion a dud a oa bet lazhet er brezel-mañ abaoe
1983
C'hwevrer
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
C'hwevrer
Klañv gant ar grip, kaset eo ar
Pab
Yann-Baol II
(84 bl.) d'an ospital diwar zifrae.
Gwiriekaat a ra
Slovenia
Feur-emglev Roma 2004
4 C'hwevrer
Pascal Yoadimnadji
anvet kentañ ministr en
Tchad
9 C'hwevrer
Bloaz nevez sinaat
. Bloavezh ar C’hilhog -
Xīn nián hǎo
(« bloavezh mat ») !
10 C'hwevrer
: Embann a ra
Norzhkorea
emañ an
arm nukleel
ganti, daou vloaz goude bezañ en em dennet eus ar
Feur-emglev enep astenn an nukleel
12 C'hwevrer
: Kefridi sevenet evit ar fuzeenn
Ariane 5
ECA.
13 C'hwevrer
Distrujet eo an
théâtre de l'Empire
, e Pariz gant un darzhadenn.
Trec’h eo listenn ar
Chiited
en dilennadeg parlamantel kentañ en
Iraq
abaoe diskar
Saddam Husain
14 C'hwevrer
: Drouklazhet e
Beirout
ar c’hentañ ministr
libanat
kozh
Rafiq Hariri
en ur gwalldaol tarzhek.
An haderez
16 C'hwevrer
: Dont a ra e talvoud
Protokol Kyoto
17 C'hwevrer
: Deiz diwezhañ evit eskemm e
lurioù gall
ouzh
euroioù
Bank Frañs
20 C'hwevrer
Ya
zo bet votet gant ar Spagnoled e-kerzh ar referendom diwar-benn
Feur-emglev Roma
25 C'hwevrer
: Dilez
Hervé Gaymard
, ministr an Armerzh, an Arc’hant hag ar Greanterezh e Frañs.
28 C'hwevrer
Liban
, dilez gouarnamant
Omar Karame
28 C’hwevrer
sinema
, 77
vet
lid
Oskaroù ar sinema
Hollywood
. Mont a ra ar maout gant film
Clint Eastwood
Million Dollar Baby
Meurzh
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
a viz Meurzh
: en he diviz
Roper ouzh Simmons
, degemeret gant pemp mouezh ouzh pevar eo berzet gant
Lez-varn veur ar Stadoù-Unanet
kondaoniñ da
gastiz ar marv
an dorfedourien vinor da vare ar fedoù.
2 a viz Meurzh
: dont a ra er-maez an teulfilm
Le Cauchemar de Darwin
a laka anat heuliadoù drastus ar
bedeladur
digabestr ha distruj ar
violiesseurtegezh
lenn Victoria
: en em harpañ a ra ar
filmaozer
, priziet meur a wech, war
perched an Nil
ha
Charles Darwin
evit kas e film war-raok.
3 a viz Meurzh
: dilennet eo an dizalc'hour
Oscar Temaru
da brezidant
Polinezia c'hall
4 a viz Meurzh
Iraq
: Laosket eo ar
gazetennerez
italian
Giuliana Sgrena
da vont ; war hent an distro eo gloazet
dre fazi
gant tennoù amerikan (marines), lazhet eo ar gwazour italian
Nicola Calipari
en ur wareziñ anezhi. Goulenn a ra
Italia
displegadurioù.
6 a viz Meurzh
Kebek
: 70 000 a studierien en un harz-labour didermen da heul troc’hoù er budjed.
lakaet eo ar referendom diwar-benn
bonreizh Europa
d'an
29 Mae
2005
Frañs
7 a viz Meurzh
Bolivia
Carlos Mesa
prezidant Bolivia a ro e zilez, da-heul manifestadegoù niverus.
8 a viz Meurzh
Tchetchenia
: lazhet eo ar pennrener dizalc’hour tchetchen
Aslan Maskhadov
e-kerzh emgannoù gant an nerzhioù kevreadel
rusian
Liban
: diskenn a ra un hanter vilion a Libaniz er straedoù e
Beirout
evit goulenn m'en em dennfe ar bagadoù
sirian
eus o bro.
Frañs
: etre 150 000 hag 200 000 a liseidi a vanifest evit ma vo dilezet reizhadenn al lise ; trubuilhoù zo e Pariz e-kerzh ar vanifestadeg.
10 a viz Meurzh
Stlenneg
mont a ra
Lenovo
, ar produer urzhiataerioù brasañ zo e
Sina
, war ar renk evit adprenañ rann an urzhiataerioù personel en
IBM
SUA
: en em dennañ a ra ar Stadoù-Unanet eus protokol dibarzhel
Feur-emglev Vienna
1963
a aotre emell al
Lez Justis Etrebroadel
(LJE) pa vez prizonidi estren dalc’het war diriad ar Stadoù-Unanet.
Frañs
: ur milion a vanifesterien evit kresk ar
galloud prenañ
hag a-enep an
dilabour
14 a viz Meurzh
Sina
: vot ul
lezenn a-enep an disrannañ
gant ar parlamant. Aotren a ra implij doareoù
anpeoc’hus
evit mirout ouzh kement stumm a zisrannerezh zo a-berzh
Taiwan
(dizalc’h er fedoù abaoe
1949
).
16 a viz Meurzh
Kebek
evit stourm a-enep d'an troc’h e budjed an deskadurezh eo bet dalc’het ar vanifestadeg studierien vrasañ en istor ar broviñs. 100 000 a dud e straedoù
Montréal
. E-tro 230 000 a studierien en
harz-labour
Bageal
: klozañ a ra ar Breton
Bruno Peyron
e dro ar bed dre skipailh e 50 devezh, 16 eurvezh hag 20 munut. Pilat a ra rekord
Steve Fossett
eus 7 devezh ha mont a ra gantañ
Trec’h Jules Verne
18 a viz Meurzh
SUA
: enep bonreizh har er-maez lezenn eo barnet ar
Patriot Act
gant Stad
Mec'hiko-Nevez
19 a viz Meurzh
Unaniezh Europa
: manifestadeg a-enep
kelc’hlizher Bolkestein
25 a viz Meurzh
Aichi
Japan
): digoridigezh an
Expo 2005
, 1
añ
diskouezadeg hollvedel
an
XX
vet
kantved
Kirgizstan
: troc’holiet eo ar gouarnamant da-heul
dispac'h an Tulipez
26 a viz Meurzh
Polinezia
loc’het eus
Perou
en em gav ar roeñverez c’hall
Maud Fontenoy
en
inizi Markiz
, goude 6 900 km hent.
Taiwan
: ur milion a Daiwaniz well-wazh o deus manifestet e
Taipei
evit disteuler krafoù gourdrouzus al
lezenn enep an disrannañ
degemeret gant Parlamant
Sina
. Dizalc’h er fedoù abaoe 1949 e argas evel-se Taiwaniz untuegezh
Sina
ha kadarnaat a reont ez eo an dizalc’hiezh un dra bennak a sell outo mar fell dezho.
31 a viz Meurzh
Frañs
: deroù ar
skinwel niverel dre zouar
(14 kanol digoust) ; adarre eo bet nac’het raktres
TV Breizh
gant
Kuzul Meur ar C'hleweled
(CSA) e
Pariz
Ebrel
kemmañ
kemmañ ar vammenn
Ac’hubet liseoù un tamm e pep lec’h e
Frañs
(betek Mezheven).
añ
Ebrel
Vatikan
: war c’hrevusaat eo aet stad yec’hed ar pab
Yann-Baol II
e-kerzh devezh ar Sadorn. Diagnostiket ez eus bet ur
septisemiezh
gant e vezeien. Embann a ra meur a vedia italian e vije bet roet sakramant an nouenn dezhañ.
2 Ebrel
Vatikan
: marv ar Pab
Yann-Baol II
oadet a 84 bloaz, goude 26 bloavezh pabelezh
6 Ebrel
, Italia : Gwiriekaet
Feur-emglev Roma 2004
8 Ebrel
Vatikan
Obidoù ar pab Yann-Baol II
dirak ur milion a feizidi, daou c’hant a Bennoù-bras (pennoù Stad, pennoù gouarnamant, uhelidi relijioù all) deuet eus ar bed a-bezh, ha milionoù a skinarvesterien.
8 Ebrel
Meurvor Habask
Panama
Kolombia
Venezuela
Fallaenn
heol glok kentañ an
XXI
vet
kantved
9 Ebrel
Breizh-Veur
: Ampellet eured ar
priñs Charlez
gant
Camilla Parker Bowles
, abalamour da
obidoù Yann-Baol II
10 Ebrel
Sumatra
Indonezia
: Stroñset ar vro adarre gant ur
c’hren-douar
6,7 e vent war
skeul Richter
11 Ebrel
Kirgizstan
: Degemeret dilez ar prezidant digarget
Askar Akaïev
gant ar gannaded kirgiz. Goude an diviz-mañ e c’hallor aozañ un dilennadeg prezidant araokaet, merket gant ar parlamant d'an
10 Gouere
12 Ebrel
New Delhi
: Sinet un
emglev etre Sina hag India
evit termeniñ
pennaennoù bras
an divroc’hañ etre an div Stad. Spi zo gant
India
ha
Sina
da wellaat o darempredoù evit kas war-raok an eskemmoù hag o diorren. Meneget eo bet soñj un takad
frankeskemm
ec’hon-meurbet. Bodañ a rafe 2,5 miliard a annezidi.
15 Ebrel
Monako
: Obidoù priñs
Rainier III
Monako, marv d'ar
6 Ebrel
2005;
15 Ebrel
Iraq
: 100
vet
devezh bac’hidigezh evit
Florence Aubenas
hag he heñcher
Husain Hanoun
15 Ebrel
Frañs
: Mervel a ra 22 den, 10 bugel en o zouez, e tan-gwall ul leti e
IX
vet
arondisamant
Pariz
15 Ebrel
Sina
Japan
: Stenn an darempredoù etre daou vras
Azia
; komz a reer eus
luskadoù enep Japan e Sina
hag eus «
brezel al levrioù-skol
» abalamour ma tamaller da levrioù-skol Japan tevel war emzalc’h al lu japanat e Sina e-pad an
eil brezel bed
18 Ebrel
Vatikan
: Deroù
ar c’honklav
evit dilenn ur pab nevez. Mogidell zu da à 11 eur 50 (CET) d'an 19 Ebrel ; merkañ a ra eo bet difrouezh div dro vouezhiañ ar Meurzh vintin.
18 Ebrel
SUA
: Aet ur wagenn ramzel (pe
Gwagenn fallakr
) a-benn d'ur mordreizher, an
Aube Norwegian
; rediet eo al lestr da skeiñ war-du
Charleston
Sukarolina
evit bezañ dreset, d'ar Sul. Engortoz eur e loc’hfe ar vag hag e yafe da gaeañ da
New York
hiziv.
19 Ebrel
Vatikan
: Dilennet
Jozeb Ratzinger
da
bab
Benead XVI
Gres
: Gwiriekaet
Feur-emglev Roma 2004
20 Ebrel
Italia
: Roet e zilez gant
Silvio Berlusconi
a-benn sevel un eil gouarnamant Berlusconi gant ur skipailh nevez hag ur programm all.
21 Ebrel
Spagn
: Anavezout a ra ar Gannaded ez eo hervez lezenn an
dimeziñ heñvelreviat
22 Ebrel
Frañs
Lakaet eo kablus ar gwarder pal gall
Fabien Barthez
da vezañ skopet war un tredeog e-kerzh ar c’hrogad WAC
Casablanca
OM
d'an
12 C’hwevrer
2005
Ampellet
prosez galv maboriadezh Outreau
goude digoridigezh un enklask nevez da-heul goulenn prezidantez Lez-varn asizoù Pariz.
22 Ebrel
Jakarta
: digoridigezh ar c’hendalc’h
Afrika
Azia
50 bloaz goude
kendael Bandung
Oferenn zigeriñ pabelezh Benead XVI.
24 Ebrel
Vatikan
: Oferenn zigeriñ pabelezh
Benead XVI
27 Ebrel
Frañs
: Nijadenn gentañ an Airbus
A380
Tolosa
Mae
kemmañ
kemmañ ar vammenn
7 Mae
: Distro
Michel Aoun
da
Liban
goude 15 vloaz en harlu.
10 Mae
: Kemenn a ra
kuzul meur ar c’hleweled
donedigezh 8 chadenn nevez evit ar
Skinwel niverel dre zouar
(en o zouez 4 chadenn skinwel digoust nevez, da lavaret eo 18 kanol en holl) ; ur wech ouzhpenn eo nac’het goulenn
TV Breizh
gant ar C’huzul meur.
12 Mae
: Gwiriekaat a ra ar
Bundestag
ar raktres
bonreizh europat
13 Mae
: Digoridigezh prosez
gwenvidikaat
Yann-Baol II
gant ar pab
Benead XVI
17 Mae
: Kentañ devezh bedel evit stourm a enep d'an
heñvelgasourien
18 Mae
: Digor an E3 (Electronic Entertainment Expo) e
Los Angeles
21 Mae
: Fin
Festival Cannes
: eil palmezenn aour evit ar
vreudeur Dardenne
22 Mae
: Lid 363
vet
deiz-ha-bloaz savidigezh kêr
Montréal
goude un oferenn e
Penniliz Itron-Varia Montréal
25 Mae
: Gwiriekaat a ra
Aostria
Feur-emglev Roma 2004
29 Mae
Frañs
Referendom
war ar goulenn da-heul : "Hag aprouiñ a rit ar raktres lezenn a aotre gwiriekaat ar feur-emglev diazezañ ur
vonreizh
evit
Unaniezh Europa
Breizh
a vot
Ya
(50,96%) met justikoc’h eget evit disoc’hoù
referendom Maastricht
Nann
eo respont ar Frañsizien dre vras, gant e-tro 54,67% (45 % evit ar
Ya
). N'eo ket gouest an taol-mañ vot ar Vretoned da lakaat vot ar C’hallaoued da blegañ. Distaolet eo ar raktres.
31 Mae
Frañs
: Anvet eo
Dominique de Villepin
da Gentañ Ministr gant
Jacques Chirac
. Erlec’hiañ a ra
Jean-Pierre Raffarin
Mezheven
kemmañ
kemmañ ar vammenn
5 Mezheven
: Dre referendom gant 54,6% e asant
Suis
mont gant
emglev Schengen
11 Mezheven
: Laosket eo
Florence Aubenas
ha
Husain Hanoun
da vont.
13 Mezheven
: Digablusaet eo ar c’haner
Michael Jackson
, tamallet e veze dezhañ bezañ pleustret war ar
vaboriadezh
. E riskl e oa an esparadenn da bakañ 20 vloaz toull-bac’h.
19 Mae
: Marv feuls an den yaouank Sidi Ahmed e
La Courneuve
Frañs
. Embann a ra
Nicolas Sarkozy
, ministr an Diabarzh, ez eo mennet da
naetaat ar c’harter war-bouez ur C’härcher
24 Mezheven
: Dilennet eo ar gourmirour
Mahmoud Ahmadinejad
da brezidant Republik islamek
Iran
gant 62% eus ar mouezhioù e-skoaz ar prezidant kozh
Akbar Hachemi Rafsandjani
. Meur a zanvez prezidant a oa bet nac’het outo ar gwir da vont war ar renk.
28 Mezheven
Frañs
: Dibabet eo lec’hienn
Cadarache
evit bezañ lec’h sevel an dazloc’her dre
deuzadur nukleel
ITER
28 Mezheven
Frañs
: Furchadeg e burev ministr an Armerzh
Thierry Breton
disfiz warnañ bezañ diheñchet arc’hant eus kevredadoù
Rhodia
ha
Thomson
2002
28 Mezheven
Kanada
: Lezennekaet eo an
dimeziñ heñvelreviat
, gant 158 mouezh ouzh 133 e
Kambr ar c’humunioù
. Prometiñ a ra ar virourien adwelet ar c’hraf-se e ken kaz ma teujent d'ar galloud en-dro en dilennadeg kentañ.
30 Mezheven
Spagn
: Lezennekaet eo an
dimeziñ heñvelreviat
, gant 187 mouezh a-du ouzh 147 enep ha 4 hep votiñ.
Kiprenez
: Gwiriekaet eo
Feur-emglev Roma
Gouere
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
Gouere
Korsika
: Degemeret un diferad evit kas war-raok ar
c’horseg
gant
Bodadenn Gorsika
2 Gouere
Skos
: Ur vanifestadeg a vod 200 000 a dud e
Dinedin
. He fal eo broudañ broioù ar
G8
en em vodo adal an
13 Gouere
er
Gleneagles Hotel
e gwalarn Dinedin, da stourm a-enep d'ar
baourentez
er bed. Ar vanifestadeg vrasañ bet dalc’het biskoazh e Bro-skos eo.
2 Gouere
: 8 pikol sonadeg
Live 8
evit ma vo nullet
dle
Stadoù
Afrika
Londrez
Berlin
Philadelphia
Moskov
Johannesbourg
Pariz
Tokyo
ha
Roma
3 Gouere
: Dilennadeg kannaded en
Albania
4 Gouere
Egor
: Skeiñ a ra ar sontenn
Deep Impact
gant ar
gometenn 9P/Tempel1
da 5 eur 52
GMT
5 Gouere
Frañs
Laurence Parisot
eo ar plac’h kentañ o vezañ dilennet e penn ar
Medef
6 Gouere
Frañs
Patrick de Carolis
dilennet da brezidant
France Télévisions
Breizh-Veur
: Dibabet eo kêr
Londrez
evit degemer ar
c’hoarioù olimpek
2012
Monaco
: Anavezout a ra priñs
Alberzh Monaco
ent foran e vab naturel Alexandre gant ur c’hallez genidik eus Kongo. Hêr e vo e vab evit ar peadra met n'en do tamm gwir ebet war ar gurunenn.
Malta
: A-unvouezh ha gant stlakadeg daouarn e vot Kambr dileuridi Malta gwiriekadur
Feur-emglev Roma 2004
7 Gouere
Gwalldaolioù marvus er metro
Londrez
10 Gouere
: Votiñ a ra
Ya
al Luksembourg evit gwiriekaat
Feur-emglev Roma 2004
12 Gouere
: Kurunennet ar priñs
Alberzh II Monaco
15 Gouere
: Dont a ra er-maez levr diwezhañ Harry Potter
Harry Potter hag ar priñs mesket e wad
Harry Potter and the Half-Blood Prince)
, eil levrenn ziwezhañ avanturioù
Harry Potter
, da 11 eur noz, e kastell
Dinedin
, kêr annez ar skrivagnerez
J. K. Rowling
21 Gouere
Gwalldaolioù an 21 Gouere e Londrez
. Un den gloazet hepken.
22 Gouere
: Da-heul ar spont degaset gant gwalldaolioù an derc’hent ez eus bet lazhet un den dre fazi e metro
Stockwell
gant polis Londrez.
27 Gouere
: Gallout a reer pellgargañ stumm
Internet Explorer
7 Beta 1.
28 Gouere
: Dilezel a ra an IRA (
Irish Republican Army
) e armoù goude 35 bloavezh stourm.
Eost
kemmañ
kemmañ ar vammenn
12 Eost
: Eil dibradadenn evit fuzeen Ariane-5 er bloaz-mañ, da 10 eur 20 ; tennet adal kreizenn egorel Gwiana he deus lakaet war gelc’htro al loarell bellgehentiñ vrasañ bet kaset biskoazh betek-henn,
Thaïcom-4
(Thailand).
15 Eost
: Kregiñ a reer da zispenn an
trevadennoù yuzev
e-kichen
Bandenn Gaza
evel m'emañ merket er
steuñv emdennañ eus an tiriadoù aloubet
. Er-maez lezenn eo hiviziken evit un
Israelad
bezañ o chom enno. Embann a ra an
Hamas
n'emañ ket e soñj dilezel at stourm armet.
16 Eost
: Frikadenn nij un MD-80 eus ar gompagnunezh West Caribbean e
Venezuela
, e bourzh an nijerez : 161 den en o zouez 153 Martinikad.
23 Eost
: Frikadenn ur
Boeing 737
-200 e
Perou
25 Eost
: Termen ar steuñv
israelat
evit didrevadenniñ
Bandenn Gaza
26 Eost
: Tan-gwall en ur savadur eus an
XIII
vet
arondisamant
Pariz
; annezet e oa gant familhoù genidik eus Afrika dreist-holl. 17 den marv, en o zouez 14 bugel.
28 Eost
Frañs
: Marv an aktour
Jacques Dufilho
28 Eost
Iwerzhon
: Disklêriañ a ra kuzul arme an
IRA
e paouez gant ar stourm armet
29 Eost
Frañs
: Embannet gant ar gouarnamant roll ar c’hompagnuniezhioù nij berzet e Frañs.
29 Eost
SUA
: Skoet Stadoù
Louisiana
ha
Mississippi
gant ar gelc’hwidenn
Katrina
. Freuz bras ha kantadoù a reuzidi. Tarzhet ez eus ur chaoser da live
pont lenn Pontchartrain
; deuet ez eus dour beuz ha preizhadennoù bras da-heul e kêr
New Orleans
30 Eost
Frañs
: Tan-gwall en ur savadur e
III
de
arondisamant Pariz
; 7 den marv, pevar bugel en o zouez, en nozvezh etre al Lun hag ar Meurzh, d'an
8, rue du Roi-Doré
31 Eost
Iraq
: da nebeutañ 965 pirc’hirin
chiit
lazhet ha 815 gloazet da-heul ur
wallvountadeg war pont Al-Aaimmah
war an
Tigris
Baghdad
31 Eost
Heuliadoù kelc’hwidenn Katrina war New Orleans
: hervez
Ray Nagin
, Maer
New Orleans
, « gouzout a reomp ez eus un niver bras a gelanoù en dour ha re all paket en tiez. Kantadoù sur, miliadoù moarvat ».
Gwengolo
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
Gwengolo
Suis
: embannet ez eus ur rollad du eus ar c’hompagnuniezhioù nij diasur gant ar gournamant.
Breizh
: Distro-skol gant ur c’hresk disterik evit ar skolioù divyezhek. Tamm levezon ebet da-heul vot ur politkerezh yezh gant
kuzul-rannvro Breizh
d'ar
17 Kerzu
2004
2 Gwengolo
Frañs
: Paket ar prezidant
Jacques Chirac
gant un taol gwazhied.
5 Gwengolo
: Frikadenn ur
Boeing 737
-200 war ur gêr e
Sumatra
Indonezia
; 117 den lazhet e bourzh ha 30 all war al leur.
(Gwelet
Nijadenn 091 Mandala Airlines
9 Gwengolo
Breizh
: 7 kumun nevez eus
Penn-ar-Bed
a sin an emglev
Ya d'ar Brezhoneg
war saloñs kumunioù Penn-ar-Bed er
C’houarz
Brest
gant
Ofis ar Brezhoneg
Douarnenez
Ar Releg-Kerhuon
Sant-Martin-war-ar-Maez
Ar Yeuc'h
Lesneven
Plougonvelen
ha
Treouergad
Frañs
: Mervel a ra an aktour gall
André Pousse
, oadet a 85 bloaz.
11 Gwengolo
Japan
: da-heul divodadeg
Kambr ar Gannaded
, emañ galvet 100 milion a voterien da zilenn o 480 kannad. Berzh bras evit ar c’hentañ ministr
mirour
Junichiro Koizumi
. Mont a ra 296 sez gant e strollad (an SFD), ar pezh zo 84 ouzhpenn ar pezh a oa gantañ a-raok. Ar wech kentañ eo en ur ober 15 vloaz m'emañ ar muianiver klok gant ur strollad er gambr izelañ. Savet eo ar mouezhiañ betek 67,5%, 7 poent ouzhpenn eget er votadeg ziwezhañ e
2003
12 Gwengolo
Norvegia
: votadeg evit dilenn ar 169 kannad er
Storting
. Mont a ra 44 sez gant ar c’henemglevad kreiz-dehou (
ha
KrF
) a oa er galloud, ouzh 87 gant ar c’henemglevad kleiz en tu enep (
DNA
SV
ha
Sp
). Tapout a ra an
FrP
, strollad eus an tu dehou pellañ e skor gwellañ biskoazh gant 38 sez. Dont a ra da vezañ an nerzh enep kentañ da c’houarnamant da zont
Jens Stoltenberg
18 Gwengolo
Alamagn
: galvet eo ar voterien da zilenn gant bloaz lañs o c’hannaded er
Bundestag
. Koll a ra ar c’henemglevad "Ruz-glas" (
SPD
hag
ar re c’hlas
) er galloud ar votadeg (273 sez) met n'eo ket aet ar maout kennebeut gant ar c’henemglevad "Du-melen" (
CDU
CSU
ha
FDP
) en tu enep gant 281 sez hepken e-lec’h ar 307 ret. Berzh en deus graet al
Linkspartei
eus an tu kleiz pellañ gant 54 sez; nac’h a ra en em glevet gant strollad all ebet.
25 Gwengolo
Polonia
: votadeg evit dilenn 460 kannad en
Dieta
. Tapout a ra an
EKD
er galloud 11,31% hepken, 30 poent nebeutoc’h e-keñver 4 bloaz zo ha 55 sez.
PiS
, ar strollad mirour a dap 155 sez dirak e gevredad, ar
PO
frankizour a dap 133 sez er gambr izelañ. Poblelourien ar
Samoobronna
hag an
LPR
a dap pep hini eus e du 56 ha 34 sez. 25 sez a yay gant ar
PSL
kleiz. Merket eo bet ar votadeg gant an anvouezhiañ zo savet betek 62%. Ar c’hreñvañ abaoe diskar ar gomunouriezh.
29 Gwengolo
Aljeria
: Poblvouezhiadeg diwar-benn
Karta ar Peoc'h hag an Adunvanañ
: 97% eus ar mouezhioù a-du ganti.
30 Gwengolo
Breizh
: Kinnig a ra
kuzul-rannvro Breizh
logo
nevez. Degemer a ra an
erminig
arouez Breizh, met ne ra ket gant livioù ar vro. Evit ar wech kentañ e c'hallor ober gant ur stumm
brezhoneg
eus al logo.
Here
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
Here
Indonezia
: skoet eo daoù lec'h vakañsiñ gant taolioù sponterezh war enez
Bali
Frañs
: embannet e galleg
Harry Potter ha priñs e wad mesket
3 Here
Spagn
Tunizia
Libia
Fallaenn heol walennek
7 Here
Sveden
: Deroet eo
Priz Nobel ar Peoc'h
d'an
Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek
(AEEA) ha d'e rener
egiptat
Muhammad Al-Baradai
8 Here
Pakistan
ha norzh
india
Kren-douar an 8 Here 2005
: kren-douar feuls 7,6 e ampled war skeul
Richter
15 Here
Breizh
: Skarzhet
Yann-Bêr Thomin
, e karg eus ar brezhoneg er
C'huzul-rannvro
, eus ar
Strollad Sokialour
evit pevar bloaz, evit bezañ nac'het reiñ e zilez eus e garg a vaer. Hervez reolennoù sokialourien
Penn-ar-Bed
n'haller ket bezañ e karg er rannvro ha maer war un dro.
22 Here
Okitania
: 10000 a dud a vanifest e
Carcassona
evit ma vo roet ar statud a yezh ofisiel d'an
okitaneg
23 Here
Polonia
: Mont a ra ar maout gant ar
mirour
Lech Kaczyński
en eil tro an dilennadeg prezidant.
24 Here
Frañs
: Lañset gant an C'hentañ ministr
Dominique de Villepin
argerzh prevesaat darn eus
EDF
27 Here
Frañs
: daou vinor poursuet gant ar polis a varv tredanet en un treusfurmer tredan ma oant aet da guzhat gant an aon. Merkañ a ra an darvoud-mañ deroù 18 devezh emsavadeg e kêrioù bras ar
C'hwec'hkorn
Du
kemmañ
kemmañ ar vammenn
Europa
: Taget eo ar c'hevandir gant
grip an evned
(H5N1) gant evned temeniat.
8 Du
Frañs
: Disklêriet ar
stad a zifrae
da-heul
emsavadegoù er bannlevioù
15 Du
Frañs
: Astennet evit tri miz ar stad a zifrae dre ur vot er vodadeg vroadel a-du gant ar raktres lezenn.
22 Du
Alamagn
: Dilennet eo
Angela Merkel
da
gañsellerez
gant ar
Bundestag
27 Du
Frañs
: Evit ar wech kentañ ez eus imboudet un dremm war ur vaouez 38 vloaz bet dantet gant ur c'hi c'hwec'h miz a-raok.
Kerzu
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
Kerzu
Frañs
: Da-geñver ar galv d'ar prosez en "
Afer Outreau
" ma advarner 6 a dud kondaonet en dro gentañ e vez didamellet an holl dud gant
Lez-varn galv
Pariz
. Fin zo da bemp bloaz direizhderioù o deus kaset d'ar gwall justis-mañ.
añ
3 Kerzu
: 3 forom bedel an
diorren padus
aozet e
Pariz
gant ar
Sened
war an tem
an hin ha glad an denelezh
4 Kerzu
Aod-an-Olifant
: goude ur weladenn e
Abidjan
eo anvet
Charles Konan Banny
, gouarnour
Bank kreiz Stadoù Afrika ar C'hornôg
da gKentañ ministr gant an hanterourien
Olusegun Obasanjo
, prezidant
Unaniezh Afrika
ha
Nigeria
ha
Thabo Mbeki
, prezidant
Suafrika
5 Kerzu
Frañs
a gadarna e nac'h sinañ ar
c'hendiviz-framm war ar minorelezhioù broadel
kinniget gant
Kuzul Europa
6 Kerzu
Sina
: Tennañ a ra ar polis ledvilourel war miliadoù a Bloueziz a vanifeste e
Dongzhou
(su ar vro) a-enep da savidigezh un tredanva. Da nebeutañ 3 den lazhet. Ploueziz zo a ra anv eus ur c'hant den bennak lazhet. An darvoudoù feuls grevusañ int abaoe
lazhadeg Tiananmen
, e
1989
12 Kerzu
Liban
: Drouklazhet en ur gwalldaol gant kar-pej ar c'hannad enep-Siria
Gebran Tueni
14 Kerzu
Tanzania
: mont a ra ar maout gant
Jakaya Kikwete
, ministr kozh an aferioù diavaez, en anv ar strollad
Chama Cha Mapinduzi
(CCM), en dilennadeg prezidant gant 80,3% eus ar mouezhioù.
15 Kerzu
Palestina
: Dilez
Ahmed Qorei
, Kentañ ministr an
Aotrouniezh palestinat
Kazakhstan
: Furchet eo sez
Pravo
, ur sizhunieg eus an tu-enep gant un rann dibar eus ar polis. Tamallet e vez d'ar gazetenn bezañ embannet e vije bet touell e-pad dilennadeg prezidant ar
4 Kerzu
Sina
: Kablus eo bet kavet
Han Guizhi
, ez-sekretourez dileuriet ar
strollad komunour
e proviñs
Heilongjiang
, gant lez-varn
Beijing
da vezañ degemeret 7 milion
yuan
vanegoù
, da lavaret eo 730.000 euro etre
1992
ha
2002
. Kondaonet eo d'ar marv dindan daou vloaz. Ar boaz eo treiñ ar c'hastizoù-se e toul-bac'h da viken pa sav keuz er gondaonidi.
18 Kerzu
Bolivia
: dilennet eo
Evo Morales
, e penn ar
Movimiento al Socialismo
, da brezidant ar republik gant 50,826% eus ar mouezhioù.
27 Kerzu
Aod-an-Olifant
: Gourdrouz a ra an
nerzhioù nevez
(NN) da chom hep kemer perzh er gouarnamant da c'hortoz renet gant
Charles Konan Banny
ma vez roet da
Dalbenn pobl Aod-an-Olifant
(TPA) ar prezidant
Laurent Gbagbo
tri ministrerezh an Arc'hant, an Difenn hag ar Surentez.
28 Kerzu
: Lakaet da gelc'htreiñ, da 23 000 km uhelder, adal kreizenn egor
rusian
Baikonour
Kazakhstan
), al loarell gentañ eus raktres europat merdeiñ dre loarelloù
Galileo
. Gantañ a tlefe Europa bezañ dizalc'h e-keñver ar
GPS
amerikan. E
2010
e tlefe mont en-dro.
30 Kerzu
Haiti
: Embann a ra ar pennadurezhioù ez eo ampellet adarre an dilennadeg prezidant bet rakwelet a-benn an
8 Genver
2006
. War wel emañ lakaet evel-se pegen diaes eo stabilaat ar vro daou vloaz goude diskar ar prezidant
Jean Bertrand Aristide
. Diawelet e penn-kentañ d'an
13 Du
e oa bet ampellet an traoù teir gwech c'hoazh. Gallout a rafe an enkadenn dilennel-mañ treiñ da enkadenn bolitikel tra ma kresk an displijadur e-keñver ar gouanamant.
31 Kerzu
Frañs
: Goude distaol gant
barner an daveoù
Pariz
galv peder c'hevredigezh -
Greenpeace
, Kevredigezh Vroadel Reuzidi an amiant (ANDEVA), Ban Abestos ha Poellor enepamiant - a save a-enep leuskel an doug-nijerezioù kozh
Clemenceau
, da lestrañ trema chanter
Alang
en
India
ma tle bezañ
diamiantet
ha divontet en deus kuitaet al lestr porzh
Toulon
digudenn e-tro 10 eur eus ar mintin, gronnet gant ur wikefre bolis savet gant ar prefeti-mor
Palestina
: Un nebeud eurvezhioù a-raok termen an harz-brezel lakaet ganto a-enep
Israel
e tisklêr an
Jihad islamek
ha meur a vagad armet all stag ouzh
Fatah
Mahmoud Abbas
, luskad prezidant an
Aotrouniezh palestinat
ne vo ket adkaset an harz-brezel dre ret e
2006
. Kevraouet e oa bet an harz-brezel e
Kaero
e miz Meurzh.
Marvioù pennañ
kemmañ
kemmañ ar vammenn
Sellit ouzh :
Rummad:Marvioù 2005
Genver
kemmañ
kemmañ ar vammenn
añ
Genver
Shirley Chisholm
, kentañ maouez du dilennet er C’hendalc’h amerikan, 80 vloaz
3 Genver
Will Eisner
treser BT
amerikan
, 87 vloaz
4 Genver
Bud Poile
, c’hoarier
hockey war skorn
kanadian
, 80 vloaz
6 Genver
Jean-Loup Herbert
, antropologour
gall
, 60 vloaz
7 Genver
Pierre Daninos
, aozer
gall
, 91 vloaz
8 Genver
Jacqueline Joubert
, kinnigerez kentañ er skinwel gall, 83 bloaz
10 Genver
Georges Bernier
lesanvet « Professeur Choron », fentigeller
gall
, 75 vloaz
28 Genver
Jacques Villeret
, aktour
gall
, 53 bloaz
28 Genver
Jim Capaldi
, soner
saoz
Traffic
), 60 vloaz
C’hwevrer
kemmañ
kemmañ ar vammenn
8 a viz C'hwevrer
Ivona Martin
, stourmerez evit ar brezhoneg, 97 vloaz
5 C'hwevrer
Gnassingbé Eyadéma
, prezidant
Togo
, 69 bloaz
10 C'hwevrer
Arthur Miller
, dramaour
amerikan
, 89 bloaz
13 C'hwevrer
Maurice Trintignant
sturier kirri
gall
, 87 vloaz
14 C'hwevrer
Rafiq Hariri
, politikour
libanat
, 60 vloaz
15 C'hwevrer
Pierre Bachelet
, kaner
gall
, 60 vloaz
23 C'hwevrer
Simone Simon
aktourez
gal
, 94 vloaz
24 C'hwevrer
Jean Prat
c’hoarier rugbi
gall
, 82 vloaz
25 C'hwevrer
Peter Benenson
, krouer
Amnesty International
Breizhveuriad
, 83 bloaz
26 C'hwevrer
Jef Raskin
, tad an etrefas
Mac OS
, hendad holl
etrefasoù grafek
an
urzhiataerioù
, 61 bloaz
Meurzh
kemmañ
kemmañ ar vammenn
6 Meurzh
Hbloaz Bethe
, fizikour
amerikan
a orin alaman (ganet e
Strasbourg
e 1906),
Priz Nobel ar fizik
1967
, 98 vloaz
26 Meurzh
James Callaghan
, politkour breizhveuriat, 92 vloaz
Ebrel
kemmañ
kemmañ ar vammenn
2 Ebrel
Yann-Baol II
pab
, 84 bloaz
5 Ebrel
Saul Bellow
, skrivagner
kanadian
, priz Nobel 1976, 89 bloaz
6 Ebrel
Rainier III
, priñs Monaco, 81 bloaz
21 a viz Ebrel
Gwynfor Evans
, politikour
kembreat
, 92 vloaz
Mae
kemmañ
kemmañ ar vammenn
6 Mae
Claude Julien
, kazetenner, bet pennskridaozer ar
Monde diplomatique
, 79 vloaz
13 Mae
Eddie Barclay
produer sonerezh, priziour bras ar jazz hag ar rock, rener stalioù pladennoù, 84 bloaz
26 Mae
Sangoulé Lamizana
, bet prezidant ar
Volta-Uhelañ
, hiziv
Burkina Faso
, 89 bloaz
28 Mae
Sama Dioubate
, kanerez eus
Ginea
, 39 bloaz
Mezheven
kemmañ
kemmañ ar vammenn
3 Mezheven
Bernard Manciet
, barzh gall, (°
1923
).
13 Mezheven
Alvaro Cunhal
, politikour komunour
portugalat
15 Mezheven
Suzanne Flon
, komedianez c’hall
20 Mezheven
Larry Collins
skrivagner
Gouere
kemmañ
kemmañ ar vammenn
14 Gouere
Alex Shibicky
, c’hoarier kentañ en deus implijet ur bannañ-stlaket en ur c’hrogad hockey, ezel eus Rangers New York
17 Gouere
Edward Heath
, kentañ ministr saoz
19 Gouere
Alain Bombard
, mezeg gall
30 Gouere
Wim Duisenberg
, politikour
nederlandat
, prezidant
Bank kreiz Europa
etre
1998
ha
2003
Eost
kemmañ
kemmañ ar vammenn
3 Eost
Annabel Buffet
, skrivagnerez
[1]
6 Eost
Robin Cook
, politikour breizhveuriat.
19 Eost
Mo Mowlam
, politikour breizhveuriat.
20 Eost
Roje Gargadenneg
, emsaver breton.
26 Eost
Denis D'Amour
, ezel eus
Voivod
28 Eost
Jacques Dufilho
, komediour
gall
Gwengolo
kemmañ
kemmañ ar vammenn
14 Gwengolo
Robert Wise
(91 vloaz), sinemaour amerikan, saver
West Side Story
17 Gwengolo
Jacques Lacarrière
(79 vloaz), skrivagner gall sot gant
Gres an Henamzer
20 Gwengolo
Simon Wiesenthal
(96 vloaz), treuzvevour aostrian
kampoù peurlazhañ
nazi an
Eil brezel bed
; gouestlet en doa ar peurrest eus e vuhez da enkañ an
dorfedourien vrezel
nazi
. (°
31 Kerzu
1908
en
Ukraina
).
Here
kemmañ
kemmañ ar vammenn
20 Here
Jean-Michel Folon
, livour ha tresour
belgiat
, 71 vloaz.
24 Here
Rosa Parks
, arouez ar stourm a-enep d'an
droukziforc'h gouenn
er
Stadoù-Unanet
, 92 vloaz.
28 Here
Richard Smalley
, kimiour stadunanat, priz Nobel 1996, 62 vloaz.
Du
kemmañ
kemmañ ar vammenn
11 Du
Peter Drucker
, damkaniour ar
manajerezh
, 95 vloaz.
16 Du
Henry Taube
, kimiour
kanadian
naturelaet
stadunanat
, Priz Nobel 1983, 89 bloaz.
24 Du
Behir Manoubi
, kazetenner-luc'hskeudenner
tunizian
, 75 vloaz.
25 Du
George Best
c'hoarier mell-droad
Norzhiwerzhon
, 59 bloaz.
Kerzu
kemmañ
kemmañ ar vammenn
2 Kerzu
Muhammad Hamza al-Zubaydi
, Kentañ ministr
Iraq
etre
1991
ha
1993
. (°
1938
).
5 Kerzu
Juan Maria Lekuona
, beleg euskarat ha barzh euskarek, 78 vloaz.
6 Kerzu
Charly Gaul
marc'houarnour
luksembourgat
, 73 vloaz.
10 Kerzu
Eugene McCarthy
, politkour stadunanat, bet senedour demokrat, eneber-touet da brezel Viêt Nam. (°
1916
).
11 Kerzu
Frederick Ashworth
, ijinour milourel stadunanat, unan eus saverien ar vombezenn nukleel e
1945
. (°
1912
).
12 Kerzu
Gebran Tueni
, kazetenner ha politikour
libanat
, 48 vloaz.
15 a viz Kerzu
Enrico Paoli
, c'hoarier echedoù
italian
, 97 vloaz.
25 Kerzu
Sarat Chandra Sinha
, politikour
indiat
, bet kentañ ministr '
Asam
India
) eus
1972
da
1978
Argentina Brunetti
, aktourez stadunanat, 98 vloaz.
Embann brezhonek
kemmañ
kemmañ ar vammenn
Embannadur diwezhañ
Geriadur Hemon-Huon
Adtapet diwar «
Rummadoù
Bloavezhioù
2005
2005
Rannbennad nevez