Albert Einstein - Vikipedi
İçeriğe atla
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Albert Einstein
1947'de Einstein
Doğum
14 Mart 1879
1879-03-14
Ulm
Alman İmparatorluğu
Ölüm
18 Nisan 1955 (76 yaşında)
Princeton
New Jersey
Amerika Birleşik Devletleri
Ölüm sebebi
Abdominal aort anevrizması
Milliyet
Yahudi
Vatandaşlık
Alman İmparatorluğu
(1879-96; 1914-19)
Vatansız
(1896-1901)
Weimar Cumhuriyeti
(1919-1933)
İsviçre
(1901-1955)
ABD
(1940-1955)
Eğitim
ETH Zürih
Zürih Üniversitesi
Alte Kantonsschule Aarau
Evlilikler
Mileva Marić
e.
1903–1919)
Elsa Einstein
e.
1919–1936)
Çocuk(lar)
Lieserl Einstein
Hans A. Einstein
Eduard Einstein
Ödüller
Barnard Madalyası (1920)
Nobel Fizik Ödülü
(1921)
Matteucci Madalyası
(1921)
Londra Kraliyet Topluluğu Üyeliği (1921)
Copley Madalyası
(1925)
Kraliyet Astronomi Topluluğu Altın Madalyası (1926)
Max Planck Madalyası
(1929)
Ulusal Bilimler Akademisi
Üyeliği (1942)
Time
Yüzyılın Kişisi
(1999)
Kariyeri
Dalı
Fizik
Felsefe
Matematik
Çalıştığı kurumlar
İsviçre Patent Ofisi (Bern)
Zürih Üniversitesi
Karlova Üniversitesi (Prag)
Prusya Bilim Akademisi (Berlin)
Kaiser Wilhelm Enstitüsü (Berlin)
Leiden Üniversitesi
Princeton Üniversitesi
Doktora
danışmanı
Alfred Kleiner
Etkilendikleri
Arthur Schopenhauer
Baruch Spinoza
Bernhard Riemann
David Hume
Ernst Mach
Hendrik Lorentz
Hermann Minkowski
Isaac Newton
Michael Faraday
James Clerk Maxwell
Moritz Schlick
Thomas Young
Gottfried Wilhelm Leibniz
Etkiledikleri
Hemen hemen tüm
modern fizikçiler
İmza
Albert Einstein
aɪ
aɪ
Almanca telaffuz:
[ˈalbɛɐ̯t ˈaɪnʃtaɪn]
; 14 Mart 1879,
Ulm
- 18 Nisan 1955,
Princeton
), en çok
görelilik kuramını
geliştirmesiyle tanınan
Almanya
doğumlu
teorik fizikçi
ve
bilim insanı
. Einstein,
kuantum mekaniğine
de önemli katkılarda bulundu.
Özel görelilikten
kaynaklanan
kütle-enerji denkliği
formülü
E = mc
, “dünyanın en ünlü denklemi” olarak adlandırıldı. Teorik fiziğe yaptığı hizmetlerden ve özellikle
fotoelektrik etki yasasını
keşfetmesinden dolayı 1921'de
Nobel Fizik Ödülü
'nü aldı.
Alman İmparatorluğu
'nda doğan Einstein, 1895 yılında
İsviçre
'ye taşındı ve ertesi yıl Alman vatandaşlığını bıraktı. 1897 yılında, on yedi yaşındayken
Zürih
'teki
İsviçre Federal Politeknik Okulu
'nda matematik ve fizik öğretmenliği diploma programına kaydoldu ve 1900 yılında mezun oldu. Bir yıl sonra İsviçre vatandaşlığına geçti ve ardından
Bern
'deki İsviçre Patent Ofisi'nde kalıcı bir pozisyon elde etti. 1905 yılında
Zürih Üniversitesi
'ne başarılı bir
doktora tezi
sundu. 1914'te Prusya Bilimler Akademisi ve
Berlin Humboldt Üniversitesi
'ne katılmak üzere Berlin'e taşındı ve
Kaiser Wilhelm Fizik Enstitüsü
'nün müdürü oldu. 1933 yılında Einstein,
Amerika Birleşik Devletleri
'ni ziyaret ederken
Almanya'da Adolf Hitler iktidara geldi
. Yahudi dostlarına yönelik
Nazi
zulmünden dehşete düşen Einstein, ABD'de kalmaya karar verdi ve 1940 yılında
Amerikan vatandaşlığına
kabul edildi.
İkinci Dünya Savaşı
arifesinde Başkan
Franklin D. Roosevelt
'e bir
mektup
yazarak onu potansiyel Alman nükleer silah programı konusunda uyardı ve ABD'nin de
benzer araştırmalara
başlamasını tavsiye etti.
1905 yılında,
annus mirabilis
(mucize yılı) olarak da tanımlanan
çığır açan dört makale
yayınladı.
Bu makaleler fotoelektrik etki teorisinin ana hatlarını çizdi,
Brown hareketini
açıkladı, özel görelilik teorisini tanıttı ve özel teori doğruysa kütle ve enerjinin birbirine eşit olduğunu gösterdi. 1915 yılında mekanik sistemini
kütleçekimi
de içerecek şekilde genişleten bir
genel görelilik kuramını
ortaya attı. Ertesi yıl yayınladığı kozmolojik bir makale,
evrenin
bir bütün olarak yapısının ve evriminin modellenmesi için genel göreliliğin sonuçlarını ortaya koydu. 1917'de Einstein, spontane emisyon ve uyarılmış emisyon kavramlarını tanıtan, ikincisi
lazer
ve
mazerin
arkasındaki temel mekanizma olan ve daha sonra
kuantum elektrodinamiği
ve
kuantum optiği
gibi fizikteki gelişmeler için faydalı olacak bir bilgi hazinesi içeren bir makale yazdı.
1935'te fizikçi
Nathan Rosen
ile ortak bir makalede
solucan deliği
kavramını ortaya attı. Fizikçi
Leó Szilárd
ile birlikte, hareketli parçası olmayan ve girdi olarak sadece ısı kullanan bir buzdolabı icat etti.
Yaşamı
değiştir
kaynağı değiştir
Alman İmparatorluğu
'nun
Ulm
kentinde,
Aşkenazi Yahudi
bir ailede dünyaya gelen Einstein, yaşamının ilk yıllarını
Münih
'te geçirdi. Lise eğitimini ve yüksek eğitimini
İsviçre
'de tamamladı; fakat bir üniversitede iş bulmada yaşadığı zorluklar nedeniyle bir
patent
ofisinde müfettiş olarak çalışmaya başladı. 1905 yılı Einstein için bir mucize yıl oldu ve o dönemde kuramları hemen benimsenmemiş olsa da ileride fizikte devrim yaratacak olan dört makale yayımladı. 1914 yılında
Max Planck
'ın kişisel ricası ile Almanya'ya geri döndü. 1921 yılında
fotoelektrik etki
üzerine çalışmaları nedeniyle
Nobel Fizik Ödülü
'ne layık görüldü.
Nazi Partisi
'nin iktidara yükselişi nedeniyle 1933'te Almanya'yı terk etti ve
Amerika Birleşik Devletleri
'ne yerleşti. Ömrünün geri kalanını geçirdiği
New Jersey
eyaletinin
Princeton
ilçesinde ölmüştür.
Albert Einstein,
özel görelilik
ve
genel görelilik
kuramları ile iki yüzyıldır
Newton
mekaniğinin hakim olduğu
uzay
anlayışında bir devrim yaratmıştır. Sadece matematik hesaplamalar ve denklemler ile oluşturduğu kuramları sonradan deneysel olarak defalarca doğrulanmıştır.
E = mc
denklemi ile formüle ettiği
kütle-enerji eşdeğerliği
yıldızların
nasıl enerji oluşturduğuna açıklama getirmiş ve
nükleer
teknolojinin önünü açmıştır. Fotoelektrik etki ve
Brown hareketine
getirdiği matematiksel açıklamalar, modern fiziğe diğer katkıları arasındadır. Ömrünün büyük bir kısmını bütün kuramları birleştiren bir birleşik alan kuramı yaratmaya çalışarak geçirmiş ama bu çabaları sonuçsuz kalmıştır. Einstein
kuantum mekaniğinin
bazı sonuçlarına, özellikle
belirsizlik ilkesine
oldukça şüpheci yaklaşmış fakat bu yaklaşımlar ileride geniş kabul görmüştür.
Einstein, Nazilerin
nükleer bomba
geliştirmesi endişesiyle ABD başkanı
Franklin D. Roosevelt
'e bir mektup göndermiş, ABD'nin nükleer çalışmalara başlamasını tavsiye etmiştir.
Holokost
sonrası Yahudilerin kendi ülkelerine sahip olması gerektiği fikrini savunmuş,
İsrail
'in kuruluşuna destek vermiştir. Çeşitli söyleşilerinde Yahudilik dinine ve diğer
kutsal kitaplara
inanmadığını belirtmiş,
sosyalizme
sempati duyan bir makale yayımlamıştır.
Bertrand Russell
ile birlikte nükleer silahlara karşı bir
manifesto
da yayımlamıştır.
1999'un sonlarında 100 ileri gelen fizikçiyle gerçekleştirilen
milenyum
oylamasında Einstein, tüm zamanların en iyi fizikçileri arasında 1. sırayı almıştır.
Einstein, hayatı boyunca 300'den fazla bilimsel makale yayımlamıştır, ayrıca 150'den fazla bilim dışı çalışmaları da olmuştur. Başarıları ve eserleri nedeniyle Einstein sözcüğü, “dâhi” ile eş anlamlı olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Çocukluğu ve eğitimi
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein üç yaşında, 1882
Albert Einstein 14 Mart 1879'da
Almanya
'nın
Ulm
kasabasında dünyaya geldi.
1880 yazında ailesi
Münih
'e taşındı.
Münih'te babası Hermann Einstein ve amcası Jakob bir
elektrik
şirketi kurdular. Annesi Pauline Einstein yetenekli bir
piyanistti
10
Albert iki buçuk yaşındayken kız kardeşi Maja dünyaya geldi. Okula başlamadan önce konuşma zorlukları yaşıyordu, annesi ve babası kaygılanarak onu doktora götürmüşlerdi.
11
Dört beş yaşlarında hasta bir şekilde yataktayken babası neşelendirmek için ona
manyetik
bir
pusula
vermişti. Pusula ibresinin hareketini o yaşta oldukça gizemli bulmuştu ve kendinde büyük bir merak uyandırmıştı.
12
Hermann ve Pauline Einstein
Yahudi
kökenli bir çiftti fakat
dindar
değillerdi.
10
Yapılması gereken dini etkinliklerinden daha çok çocuklarının
eğitimini
düşünüyorlardı. Einstein beş yaşına geldiğinde onu evlerinin yakınlarında daha iyi eğitim verdiğini düşündükleri bir
Katolik
Hristiyan
ilkokuluna yazdırdılar.
13
Einstein okula başladıktan sonra okuldaki sıkı disiplinden ve ezberci anlayıştan rahatsız olmaya başlamıştı.
14
Ama okul ile hoşnutsuzluğuna rağmen yüksek notlar alıyordu. Birinci sınıfı atlamıştı ve çoğu dönemde sınıfında birinci olmuştu.
Einstein'ın annesi Pauline çocuklarının erken yaşta
müzik
ile tanışmalarını istiyordu. Pauline Albert'ı
keman
derslerine, kız kardeşi Maja'yı ise piyano derslerine göndermişti. Albert keman derslerine altı yaşında başladı ve on dört yaşına kadar devam etti.
15
Mozart
'ın
sonatlarını
çok beğendi ve onları çalabilmek için tekniğini geliştirmek istedi. Sonunda iyi bir amatör kemancı olmuştu ve Mozart,
Beethoven
sonatları çalmaktan hoşlanıyordu.
16
Einstein dokuz buçuk yaşındayken Katolik ilkokulundan ayrıldı ve Luitpold
Gymnasium
'da eğitim görmeye başladı.
17
Gymnasium
Antik Yunanca
ve
Latinceye
büyük önem veriyordu.
18
Müfredatta ayrıca modern diller,
coğrafya
edebiyat
ve
matematik
de bulunuyordu. Einstein Latince ve matematikteki keskin
mantığı
seviyor ve bu derslerde en yüksek notları alıyordu. Gymnasium ilkokuldan çok daha sıkı bir disipline sahipti.
11
Einstein burada
otoriter
öğretmenler ile sürekli çatışıyordu ve öğretmenleri Einstein'ın bağımsız, isyankar kişiliğinden hiç hoşlanmıyordu.
11
Einstein on üç yaşında, 1893
Einstein'ın ailesi, eski bir Yahudi geleneği olarak yoksul bir öğrenciyi evlerinde yemeğe davet ediyordu.
19
Max Talmud isminde yoksul bir Yahudi üniversite öğrencisi her hafta bir akşam yemeğine katılıyordu.
11
Talmud'un ziyaretleri Einstein on yaşındayken başlamıştı ve beş yıl boyunca sürmüştü. Einstein kendinden büyük bir
üniversite
öğrencisi ile konuşmaktan hoşlanıyordu ve Talmud kısa sürede Einstein'ın sıradan bir çocuk olmadığını sezmişti. Birlikte
bilim
, matematik ve
felsefe
konuşuyorlardı.
11
Einstein on üç yaşındayken, Talmud
Immanuel Kant
'ın
Saf Aklın Eleştirisi
kitabını getirdi. Einstein o yaşta kitabı anlamakta hiç zorlanmamış ve okulunda sürekli Kant hakkında konuşmaya başlamıştı.
11
Talmud, Einstein'a sürekli çeşitli
popüler bilim
kitapları getiriyordu ve Einstein hepsini büyük bir heves ile inceliyordu.
11
Bir keresinde Talmud,
Öklid
'in
Elemanlar
kitabını getirdi.
11
Einstein kitaptaki problemler üzerinde çalışmaya başladı. Yaz bitmeden önce Einstein sadece bütün problemleri çözmek ile kalmamış, ayrıca teoremlere alternatif ispatlar da bulmuştu.
Einstein on bir yaşındayken Yahudi geleneği olarak evde din dersleri almaya başlamıştı.
15
Einstein bu dönemde büyük bir dini istek duymaya başladı ve bütün dini gerekleri yerine getirerek dindar olmayan ailesine örnek olmak istiyordu.
Şabat günü
dinleniyordu, sadece Yahudiler için helal olan gıdaları yiyordu, kendi başına dini şarkılar yazmıştı.
19
Ama Einstein'ın dini isteği uzun sürmedi. Bir yıl içerisinde okuduğu bilimsel kitapların kutsal kitaplar ile çeliştiğini gördü. Sonrasında her çeşit otoriteden kuşku duymaya başladı ve
kuşkucu
bir tavır geliştirdi.
19
1891 yazında mühendis amcası Jakob kendine bir
cebir
kitabı getirmişti. Einstein o yaz cebir kitabına çalışmaya karar verdi ve amcasından çözmek için problemler istedi. Einstein en zor ve karmaşık problemleri bile çözebiliyordu. O yaz, Einstein
Pisagor teoreminin
tekrar bir ispatını yaptı. Cebir ve
geometriden
sonra Einstein
kalkülüse
yöneldi. On altı yaşına geldiğinde kendi başına
diferansiyel
ve
integral
hesaplamaları ile
analitik geometriyi
öğrenmişti.
11
1894'te Einstein'ın babası ve amcasının şirketi 14 yılın ardından iflas etti. İki aile birlikte
İtalya
'ya gitmek ve şanslarını orada denemek istediler.
Ailesi Albert'ın Münih'te kalıp okulunu Gymnasium'da bitirmesine karar verdi. Bu sırada Einstein on beş yaşındaydı ve liseyi bitirmesine daha üç yıl vardı. Münih'te tek başına altı ay geçirdikten sonra Einstein
bunalıma
girdi ve gerginleşmeye başladı. Aile doktorunu ikna ederek sinir sorunları nedeniyle kendinin ailesinin yanında bulunması gerektiğini belirten bir rapor aldı. Einstein ailesine haber vermeden Gymnasium'dan ayrıldı ve İtalya'daki ailesinin yanına geldi.
20
İsviçre'deki eğitimi
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein, İtalya'ya geldiğinde teknik olarak bir lise terk olsa da, eğitimini yarıda bırakma niyeti yoktu. Ailesine
Zürih
, İsviçre'deki
Federal Politeknik Okulu
'na girmek için tek başına ders çalışacağına söz verdi. Politeknik kabul için bir lise diploması istemiyordu. Einstein'ın tek yapması gereken kabul sınavlarını geçmekti. Einstein için İtalya'da yaşam oldukça rahattı. Ders çalışmayı İtalya'yı gezmek ile birleştirdi, pek çok
müze
ve
sanat galerisi
gezdi.
Einstein, Almanya'nın
militarizminden
ve sıkı disiplininden hiç hoşlanmıyordu,
zorunlu askerlik
yapmak da istemiyordu. Babasına Almanya
vatandaşlığından
çıkmak istediğini ve İsviçre vatandaşı olmak istediğini söyledi. Babası biraz tereddüt ile onayladı ve gerekli kâğıtları imzaladı. 28 Ocak 1896'da Einstein kendini Almanya vatandaşlığından çıkaran resmi kâğıtları aldı ama 1901 yılına kadar İsviçre vatandaşlığını almadı. Beş yıl boyunca Einstein
vatansızdı
21
Einstein, 1895 Ekim'inde Zürih'e gitti ve Politeknik'te kabul sınavına girdi. Sınava girmek için on sekiz yaş üstü olmak gerekiyordu ve on altı yaşında girebilmesi için özel bir izin almıştı.
22
Einstein babasının tavsiyesine uyarak
mühendislik
bölümüne başvurdu. Kabul sınavında matematik ve fizikte çok üstün dereceler aldı ama diğer bölümlerde başarısız olmuştu.
22
Politeknik'in yöneticisi Einstein'ın potansiyelini görmüştü ve onun bir İsviçre lisesinde diploma alıp tekrar başvurmasını tavsiye etti. Einstein'ın ailesi Politeknik'in önerisini kabul ederek Einstein'ı İsviçre'nin
Aarau
bölgesinde bir liseye gönderdiler.
Bu yıllar belki de Einstein'ın gençliğinin en güzel yıllarıydı. Zürih'ten 30 km uzaklıktaki bir köyde bulunan lise Einstein için idealdi. Saygı duyulan, açık fikirli bir öğretmen olan Jost Winteler tarafından yönetiliyordu.
11
Okulda rahat bir ortam vardı ve öğrencilerin bağımsız düşünmesi teşvik ediliyordu. Bu yaklaşım Einstein'ın kişiliğine uyuyordu. 1896'da Aarau okulunda yüksek notlar ile final sınavlarını geçti.
11
Einstein mezun oldu ve gerekli yaştan altı ay küçük olmasına rağmen Politeknik'e kabul edildi.
Einstein ile birlikte yaklaşık bin yeni öğrenci o sene Politeknik'te eğitime başlamıştı. Çoğu öğrenci mühendislik okullarına katılmıştı ama Einstein fiziği tercih etti. Fizik departmanı büyük ve modern bir binadaydı ve çok iyi ekipmana sahipti. Fakülte dünya standartlarındaydı.
Adolf Hurwitz
ve
Hermann Minkowski
gibi ünlü matematikçiler, Einstein'ın profesörleri arasındaydı.
23
Einstein'ın o dönemdeki yaşamı tipik bir Avrupalı üniversite öğrencisi hayatıydı. Kafeler ve barlarda uzun saatler harcıyordu. Kahve içerek arkadaşları ile bilim ve felsefe tartışıyordu. Hangi derslere odaklanması gerektiği konusunda seçiciydi. Eğer konuyu ya da
profesörü
beğenmiyorsa o derslere girmiyordu.
22
Politeknik'te öğrenciler dört sene boyunca sadece iki dönem sonunda sınavlara giriyordu. Bunlar dışında not kaygısı ya da yoklama kaygıları yoktu. Einstein aldığı dersler ile hiçbir alakası olmayan, sadece ilgi duyduğu kitapları çalışıyordu. Politeknik'te profesörlerin her biri araştırmacıydı ve ders kitapları yerine kendi araştırmalarını izliyorlardı. Ders notu hiç tutmayan Einstein, hayat boyu arkadaşı kalacak olan Marcel Grossman'ın titizlik ile tuttuğu ders notları sayesinde sınavları başarılı bir şekilde geçebilmişti.
24
Einstein Politeknik'te ileride eşi olacak olan
Mileva Marić
ile tanıştı. 1896'da bir dönem
eczacılık
okuduktan sonra fizik bölümüne geçmişti. Einstein'ın ilk senesinde sınıf arkadaşıydılar ve bu dönemde ikisi arasında
romantik
bir ilişki başlamıştı. Üniversitedeki son senelerinde evlenmeye karar verdiler. Einstein ve Mileva çoğu zaman birlikte fizik çalışıyor, kitaplar inceliyor ve tartışıyorlardı.
25
Mileva Maric'in Einstein'ın ilerideki makalelerine katkıları olduğu iddia edilmiş olsa da bu iddialara yönelik kanıt bulunamamıştır.
26
Çiftin üçüncü senesinde Einstein, Profesör Heinrich Weber'in elektroteknik laboratuvarı dersini aldı. Derste sadece zorunlu
deneyleri
değil, kendi tasarladığı deneyleri de yapıyordu. Sadece laboratuvarda kendi çalışmalarını yapmak için başka bazı derslere girmediği oluyordu. Einstein Weber'in fiziğe giriş derslerini beğeniyordu ama daha ileri fizik konularındaki derslerini yetersiz bulmuştu. Weber
Maxwell
'in
elektromanyetik
kuramı hakkında hiç konuşmuyordu.
11
Einstein bu dönemde saygısız ve ukala olmaya başlamıştı ve bu tavrının cezasını mezuniyet sonrası çekecekti. Weber Einstein'ın üniversitede akademik bir pozisyona yerleşmesine engel olmuştu. Weber'in elektrik ve manyetizma derslerinden hayal kırıklığına uğrayan Einstein, bu konuları kendi başına çalışmaya karar verdi.
Elektromanyetizma
konusunda pek çok kitap edindi ve bunları kendi başına çalıştı. Bu dönemde Einstein ayrıca o dönemde oldukça yaygın olan esir fikri hakkında kuşkucu bir şekilde düşünüyordu.
1900 yılında Einstein üniversiteden fizik diploması ile mezun oldu. Üniversitede bir asistanlık pozisyonu bulmak istiyordu, böylece
doktorası
için araştırma yapabilecekti. Fakat üniversite yıllarında pek çok profesörünü isyankar tavırları ile kızdırmıştı.
24
Profesörleri ayrıca Einstein'ın derslere girmemiş olmasından, kendi istediği konuları çalışmasından hoşlanmamıştı. Profesörler tavsiye mektuplarını yazdıktan sonra Einstein Politeknik'te bir pozisyon bulamadı. Başka üniversitelerde, kendi araştırma makalelerini göndererek pozisyonlar aradı ama hiç olumlu yanıt alamadı.
Bern Patent ofisi
değiştir
kaynağı değiştir
Soldan sağa: Conrad Habicht, Maurice Solovine ve Einstein birlikte 'Olympia Academy' grubunu kurdular
Mezun olduktan sonra Einstein iki yılını sıkıntılı bir şekilde bir
öğretmen
işi bulmak için harcadı. Eski bir sınıf arkadaşının babası kendine Bern'de bir
patent
ofisinde, asistan
müfettiş
olarak iş buldu.
27
Elektromanyetik
cihazlar için patent başvurularını inceledi.
Patent ofisinde işinin büyük kısmı
elektrik
sinyallerinin
aktarımı ve elektriksel-mekanik zaman eşgüdümü ile ilgili sorular hakkındaydı. İki teknik soru hakkında yaptığı düşünce deneyleri, Einstein'ın ışığın doğası ile zaman, uzay ve zamanın ilişkisi hakkında kökten sonuçlara varmasını sağlamıştır.
Bern'de tanıştığı birkaç arkadaşı ile adını mizahi bir şekilde “The Olympia Academy” koydukları küçük bir tartışma grubu oluşturmuş,
bilim
ve
felsefe
hakkında tartışmak için düzenli olarak buluşuyorlardı.
kaynak belirtilmeli
Okudukları arasında
Henri Poincare
Ernst Mach
ve
David Hume
vardı; bu adlar kendinin bilimsel ve düşünsel bakış açısını oldukça etkilemişlerdir.
kaynak belirtilmeli
1909'da patent ofisindeki işinden ayrılmış ve
Zürih Üniversitesi
'nde
kuramsal fizik
profesörü
olmuştur.
Einstein ve eşi Mileva Maric, 1900
Mileva Maric ile evliliği
değiştir
kaynağı değiştir
Politeknik'ten sınıf arkadaşı Mileva, hamile olduğu için eğitimini yarım bırakmak zorunda kalmış ve 1902'de
Novi Sad
'a ailesinin yanına giderek bir kız çocuğu dünyaya getirmişti. Lieserl adı verilen kızlarının akıbeti meçhuldür; hastalanarak ölmüş veya evlatlık verilmiş olabilir.
28
Albert Einstein Bern Patent ofisinde çalışmaya başladığı sırada Mileva yanına geldi ve çift evlendi (1903). Bu evlilikten Hans Albert (d. 1905) ve
Eduard
(d.1909) adlarında iki oğlu dünyaya geldi. Einstein'in 1912'de teyzesinin kızı
Elsa Loewenthal
ile yaşamaya başladığı ilişki üzerine Mileva ile evliliği bozuldu; 1914'te ayrı yaşamaya başlayan eşinden 1919'da boşandı.
Annus Mirabillis
değiştir
kaynağı değiştir
1905, Einstein'ın hayatının en verimli yılı olmuştur ve bu yıla "annus mirabillis" (
Latince
: "mucizevi yıl") denmektedir. Bir yıl içerisinde
Annalen der Physik
(Fizik Yıllıkları) dergisinde yayımladığı dört makale, modern fizik anlayışında devrim yaratmıştır. Bu makaleler:
Einstein Solvay Konferansında, 1911
Yayın Tarihi
Almanca
Türkçe
Konu
Önemi
9 Haziran
Über Einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt
Işığın Oluşumu ve Dönüşümü Üzerine Bir Görüş
Fotoelektrik etki
Planck'ın "Kara Cisim Işıması" çıkmazına çözüm olarak önerdiği, radyasyonun kuantalardan oluştuğu tezinin ışık için de geçerli olduğunu önerdi ve böylece kuantum kuramının temellerinin atılmasına önemli bir katkı sağladı.
17 Temmuz
Über die von der molekularkinetichen Theorie der Wärme geoforderte Bewegung von ruhenden Flüssigkeiten suspendierten Teilchen
Durağan Bir Sıvı İçindeki Asıltı Parçacıklarının Moleküler Kinetik Kuramı Çerçevesindeki Hareketleri Üzerine
Brown hareketi
Atomların varlığına bir kanıt sundu ve istatistik fizik alanına destek sağladı.
26 Eylül
Zur Elektrodynamik bewegter Körper
Hareketli Cisimlerin Elektrodinamiği
Özel görelilik
Maxwell'in elektromanyetik denklemleri ile mekanik yasalarını bağdaştırdı, ışık hızının her referansa göre sabit olduğunu önerdi, esirin varlığını reddetti.
21 Kasım
Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig?
Bir Cismin Eylemsizliği Enerji İçeriğine Bağlı mıdır?
Kütle-enerji eşitliği
Kütle enerji eşitliği adlı ünlü formülünü ortaya koydu.
Akademik kariyeri
değiştir
kaynağı değiştir
1908'de artık oldukça tanınmış, büyük bir bilim insanı olarak tanınıyordu ve
Bern Üniversitesine
öğretim üyesi olarak atanmıştı. Sonraki sene
patent
ofisindeki işinden ve öğretim üyeliğinden ayrıldı ve
Zürih Üniversitesinde
fizik doçentliğine başladı. 1911 yılında Prag'da Karl-Ferdinand Üniversitesinde (günümüzde
Prag Üniversitesi
profesörlük
unvanı aldı. 1914 yılında Almanya'ya döndü,
Kaiser Willhelm Fizik Enstitüsü
'nde yönetici,
Berlin Humboldt Üniversitesinde
profesör oldu. Bu işlerindeki sözleşmelerinde öğretmenlik görevlerini oldukça azaltan maddeler vardı.
Prusya Bilim Akademisinin bir üyesi olmuştur. 1916 yılında Einstein
Deutsche Physikalische Gesellschaft
(Alman Fizik Derneği)'ın başkanı olmuştur (1916-1918).
1911 yılında, yeni genel
görelilik kuramına
göre, başka bir yıldızın ışığının güneş tarafından kırılacağını hesaplamıştır. Bu tahmini sonradan
Arthur Stanley Eddington
'un 1919'daki güneş tutulması gözleminde doğrulanmıştır. Bu olayın uluslararası basında haberleşmesi, Einstein'ı dünyaca ünlü yapmıştır.
1921 yılında Einstein
Nobel Fizik Ödülü
'ne layık görülmüştür. O dönemde görelilik hâlâ tartışmalı görüldüğü için, ödül
fotoelektrik
etkisini açıklaması nedeniyle verilmiştir. 1925 yılında da
Royal Society
tarafından
Copley Medal
almıştır.
İkinci eşi Elsa Einstein ile
Elsa Einstein ile evliliği
değiştir
kaynağı değiştir
Mileva Maric ile evliliği sırasında kuzeni Elsa ile bir aşk ilişkisi yaşayan Einstein, 1919'da Mileva'dan boşandıktan birkaç ay sonra onunla evlendi. Çiftin çocukları olmadı ama Einstein Elsa'nın önceki evliliğinden olma Ilse ve Margot adlı iki kızını kendi kızları olarak benimsedi. Aile, ABD'ye göçene kadar Berlin'de yaşadı; yazları ise
Potsdam
yakınındaki yazlıklarında geçirdi.
29
Amerikan vatandaşlığı ve Princeton, New Jersey
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein, Nisan 1933'te Amerikan üniversitelerini ziyaret ederken, Alman hükûmetinin Yahudileri üniversitelerde öğretmenlik dahil bütün resmi konumlardan men ettiğini öğrendi. Bir ay sonra Naziler kitap yakma kampanyalarına başladı ve Einstein'ın eserleri de yakılanlar arasındaydı. Einstein bu gezisinde Almanya'ya bir daha geri dönmeyeceğini söyledi.
Mart 1933'te Avrupa'ya döndüğünde birkaç ay Belçika'da kaldı, sonrasında geçici olarak İngiltere'ye geçti. Aynı yıl ABD'ye göç etmeye karar verdi. Princeton, New Jersey'de, Institute for Advanced Study'de görev aldı ve 1955'te ölümüne kadar burada kaldı. Burada kendi bir birleşik alan kuramı geliştirmeye ve kuantum fiziğinin kabul edilmiş yorumlarını çürütmeye çalıştı. Bu iki girişimi de başarısız oldu.
Manhattan Projesi
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein Amerikan vatandaşlığını kabul ederken, 1940
1939 yılında, fizikçi Leo Szilard dahil bir grup Macar bilim insanı Nazilerin atom bombası araştırmaları konusunda Washington'u uyardı. Grubun uyarısı ciddiye alınmadı. 1939 yazında, Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı başlamadan birkaç ay önce, Einstein prestijini kullanarak Leo Szilard ile birlikte, Başkan Roosevelt'e, Nazi Almanya'sının atom bombası tehlikesine karşı uyarı mektubu gönderdi. Aynı mektupta Amerikan hükûmetinin uranyum araştırmaları ve zincir reaksiyonları ile ilgili araştırma yapması tavsiye ediliyordu. Einstein ve diğer mülteci arkadaşları “Alman bilim adamlarının atom bombası yarışını kazanabileceği ve Hitler'in bu silahı kullanmak için oldukça istekli olacağı” konusunda uyarıyordu.
1947'de Einstein
Mektubun ABD hükûmetinin savaş öncesi nükleer silahlar hakkında yoğun araştırma yapmasının önemli bir tetikleyicisi olduğu düşünülmektedir. Başkan Roosevelt, Hitler'in önce atom bombasına sahip olması riskini üstlenemezdi. Einstein'ın mektubu ve buluşmaları sonucu ABD bombayı geliştirme yarışına girdi. Savaş sırasında ABD bombayı geliştirebilen tek ülke oldu.
1954 yılında, ölümünden bir yıl önce, bu konuda arkadaşı Linus Pauling'e şunları söylemiştir. “Hayatımda tek bir büyük hata yaptım. Başkan Roosevelt’e atom bombası tavsiyesini yapmak. Ama yine de bir nedeni vardı. Almanların daha önce yapması tehlikesi”.
Ölümü ve beyninin çalınması
değiştir
kaynağı değiştir
18 Nisan 1955'te, Albert Einstein iç kanama geçirdi. İsrail'in kuruluşunun yedinci yıl dönümü nedeniyle bir televizyon konuşmasının taslağını hazırlıyordu ama bu çalışmasını bitiremeden öldü. Einstein ameliyatı şu sözlerle reddetti, “İstediğim zaman gitmek istiyorum. Hayatı yapay bir şekilde uzatmak tatsız. Ben payımı kullandım, şimdi gitme zamanı ve bunu zarif bir şekilde yapmak istiyorum”. 76 yaşında, Princeton Hastanesi'nde gece saat 01.55'te öldü.
Otopsisi sırasında Princeton Hastanesi patolojisti
Thomas Stoltz Harvey
o gece nöbetteydi ve Einstein'ın ölüm nedenini belirlemesi gerekiyordu. Beyni kafatasından çıkardıktan sonra kendi kendine "Bu dünyamız hakkında her şeyi değiştiren beyindir" demiştir. Einstein öldükten sonra vücudunun putlaştırılarak tapılmasını istemiyordu. Fikirlerine ve bilime olan katkısına odaklanması gerektiğine inanıyordu. Bunun için ailesi tarafından öldükten sonra yakılması fikri ortaya atıldı. Harvey bedeni yakılması için hazırladı. Beyni ise kendi sefer tasına koydu ve evine götürdü. Böylece Einstein'ın beyni çalınmış oldu.
Beyni çalınan Einstein'ın ailesi şoktaydı. Hükûmet yetkileri ve Harvey'in meslektaşları ise çileden çıkmıştı. Herkes beynin iade edilmesini istiyordu ancak Harvey bunu kabul etmedi. Bu nedenle de işinden oldu. Ancak Harvey beyni bilimsel araştırmalarda kullanılacağına yemin edince, ailesi bu isteğinden vazgeçti. Daha sonra Einstein'ın kalıntıları ailesi tarafından yaktırıldı ve külleri bilinmeyen bir yere serpildi. Beyni ise Harvey tarafından 1985 yılına kadar hayatının anlamı oldu ve bu yılda beynin bir kısmını o yıllarda beyinle uğraşan bir uzmana gönderdi. Gönderdiği uzman tarafından bulunanlar ise basında bir sansasyona neden oldu. Çalışmalar Einstein'ın beyninde bulunan ve beyin nöronlarını besleyen glial hücrelere odaklanmıştı. Einstein'ın beyninde normal bir insana nazaran daha fazla glial hücre bulunuyordu. Fakat bu konuda bilim adamları farklı fikirler ortaya attılar.
Einstein'ın beyni 53 yıl sonunda çalındığı Princeton Hastanesi'ne geri döndü. Harvey bundan 3 yıl sonra hayatını yitirdi.
Bilimsel çalışmaları
değiştir
kaynağı değiştir
Özel görelilik kuramı
değiştir
kaynağı değiştir
Ana madde:
Özel görelilik kuramı
19. yüzyılın sonlarında Michelson-Morley deneyi, ses ve başka dalga olaylarının tersine, ışık hızının referans sistemine göreceli olmadığını göstermişti.
27
O dönemde sesin hava aracılığıyla yayıldığı gibi ışığın da esir denen gizemli bir ortamda yayıldığı düşünülüyordu.
27
Einstein, ışık hızının sabit olduğunu ve ışığın yayılması için esir ortamının gerek olmadığını ve mekan zaman ve hareketin izafi olaylar olduğunu düşündü.
30
Çalışmalarının sonucuna varırken iki ilkeyi varsaydı: görelilik ilkesi sabit hızla hareket eden bütün gözlemciler için geçerlidir ve ışığın hızı bütün gözlemciler için c'dir.
31
Einstein'ın kuramı ile sabit hızla hareket eden iki gözlemcinin matematik hesap ile aynı olayın gözlemcilere göre yer ve zamanı belirlenebiliyor.
31
Bu kuram, Newton'un her yerde aynı işleyen, herkes için aynı "mutlak zaman" fikrini yıkıyordu.
31
E=mc² düşüncesinin kökeni bu kuramdır.
Genel görelilik kuramı
değiştir
kaynağı değiştir
Ana madde:
Genel görelilik kuramı
Özel görelilik kuramı
düzgün, doğrusal ve ivmesiz hareket eden sistemlerle sınırlıydı.
32
Genel görelilik kuramı ise birbirine göre ivmeli hareket eden sistemleri de kapsıyordu. Birinci kuram, kapsamı daha geniş olan ikinci kuramın özel bir hali sayılabilir.
32
Genel görelilik, gravitasyon kavramına yeni bir bakış açısı getirdi.
32
Klasik mekanikte gravitasyon, kütlesel nesneler arasında çekim gücü olarak algılanıyordu.
32
Örneğin dünyayı yörüngede tutan, kütlesi daha büyük Güneş'in çekim gücüydü.
32
Genel görelilik kuramına göre ise gezegenleri yörüngelerinde tutan, yörüngenin yer aldığı uzay kesiminin Güneş'in kütlesel etkisinde kavisli bir yapı oluşturmasıdır.
32
Genel kuram ayrıca gravitasyon ile eylemsizlik ilkesini "gravitasyon alanı" adı altında birleştirdi.
32
Kütle-enerji eşitliği
değiştir
kaynağı değiştir
Ana madde:
Kütle-enerji eşitliği
Walk of Ideas,
Almanya
Albert Einstein, enerjinin ışık hızının karesiyle maddenin kütlesinin çarpımına eşit olduğunu bularak kendine kadar süregelen bir yargıyı yıkarak bilim dünyasında yeni bir çığır açmıştır. Ondan öncesinde kütle ile enerji arasında bir bağlantı kurulmamıştır ve ayrı olgular oldukları varsayılmıştır. 19. yüzyılda kimyagerlerin hassas aygıtları olmadığı için kimsenin dönüşüm sonrası kütle kaybından haberleri yoktu. Basit tepkimeler sonrası oluşan kütle kaybı fark edilememişti. Einstein ise bütün bilinenleri yıkarak çağdaş bilimin temel taşlarını atmıştır. Ona göre her şey enerjidir, yani maddeler de çok yoğun enerjilerdir. Kimyasal reaksiyonlar sonrası küçük de olsa kütlenin bir kısmı enerjiye dönüşmektedir. Bu durumu açıklamak için eşitliğin az farklı formülasyonu E=mc² ilk defa Albert Einstein tarafından 1905'te ünlü makalelerinde yayımlanmıştır. Aynı yıl önermiş olduğu özel görelilik kuramının bir sonucu olarak türetmiştir.
Fotoelektrik etki
değiştir
kaynağı değiştir
Ana maddeler:
Foton
ve
Fotoelektrik etki
Einstein öncesinde ışık, kimi bilim adamları tarafından tanecikler akımı, kimileri tarafından da dalga devinimi olarak nitelendirilmişti.
27
19. yüzyılın başlarında Young'la başlayan, Fresnel ve daha sonra Faraday ve Maxwell'in çalışmalarıyla pekişen deneyler dalga kuramına belirgin bir üstünlük sağlamıştı.
27
Einstein'ın fotoelektrik çalışması, bu gelişmeyi tersine çevirmiş, hem de Planck'ın 1900'de ortaya sürdüğü kuantum teorisini de çarpıcı bir biçimde doğrulamıştır.
27
Üzerine ışık düşen bazı maddeler elektron salıyorlardı. Parlak ışıklar daha fazla elektron salıyor fakat enerjileri artmıyordu. Sarı ve kırmızı ışıklar pek az elektron salıyorlardı. Klasik fizik bu durumu dalga kuramı ile açıklayamıyordu. Einstein bu soruna Planck kuramını uyguladı. Sonradan foton adı verilen belirli enerjili bir kuanta, maddenin atomu tarafından soğrulmakta, böylece belirli enerjide bir elektron atomdan alınmaktadır.
Einstein bu çalışması sayesinde 1921 yılında Fizik Nobel Ödülünü kazanmıştır.
Brown hareketi ve istatistiksel fizik
değiştir
kaynağı değiştir
Ana maddeler:
Brown hareketi
ve
İstatistiksel fizik
1850'lerde İngiliz botanikçisi Robert Brown, mikroskoplarla polenleri incelerken, taneciklerin su içinde rastgele sıçramalarla devinim içinde olduğunu gözlemledi; fakat bu gözlem 1905'e dek açıklamasız kaldı.
27
Molekül kavramı yeni değildi; ancak en güçlü mikroskop altında bile görülemeyecek kadar küçük olan moleküllerin varlığı, ilk kez bu açıklamayla kanıtlanmış oldu.
27
Brown'a göre asıltının içinde bulunduğu su, Maxwell ve Boltzman kinetik kuramı çerçevesinde hareket eden moleküllerden oluşuyorsa asıltı parçacıklar gözlendiği gibi titreşirler.
13
Su içindeki bütün cisimler her yönden ve sürekli olarak moleküllerle itilirler.
13
Einstein hareket ile molekül büyüklüğü arasındaki matematik ilişkiyi saptamış ve böylece molekül ve atomların büyüklüğünü hesaplamak mümkün olmuştu.
13
Bu açıklamadan üç yıl sonra Perrin, Brown hareketi üzerinde deneyler yaparak Einstein'ın hesaplarını doğruladı.
13
Bose-Einstein istatistiği
değiştir
kaynağı değiştir
Ana madde:
Bose-Einstein yoğunlaşması
Einstein ve Hint fizikçi Nath Bose, 1925'te yoğun bir gaz kütlesinin mutlak sıfır sıcaklığına düşürüldüğünde, atomlar kendi özelliklerini kaybedecek, bir bütün halinde dev bir tek atoma dönüşecekleri sonucuna vardılar.
33
Bose'un fotonlar için kullandığı metotları ayırt edilemez parçacıklar için genelleştiren Einstein, yaptığı çalışmalarda etkileşmeyen parçacıklardan oluşan bozon gazının tek bir kuantum durumuna yoğuşabileceğini göstermiştir.
34
Einstein ve
Niels Bohr
, 1925
Kuantum fiziği ve belirsizlik ilkesi
değiştir
kaynağı değiştir
Ana madde:
Kuantum mekaniği
1930 yılında belirlenemezlik ilkesinin zaman ve enerjinin aynı anda ve doğru olarak saptanamayacağı anlamına geldiğini fakat bunun bir deney ile geçersizliğinin gösterilebileceğini açıklıyordu. Bunu dinleyen Bohr, uykusuz bir geceden sonra Einstein'ın düşünüşündeki hataları bularak “belirsizlik ilkesinin” yaygın olarak kabulünü sağlıyordu.
Niels Bohr ile tartışmaları
değiştir
kaynağı değiştir
Fotoelektrik olayını açıklayan Einstein kuantum kuramının gelişimine büyük katkıda bulunmuştu ama kuramın geliştiği yönden hiç memnun değildi. Heisenberg'in belirlenemezlik ilkesini kabul etmiyor, Tanrı zar atmaz diyordu. Niels Bohr da kuantum kuramının gelişmesinde önemli rol oynamış fizikçilerden birisiydi ve Einstein'ın bu fikirlerine katılmıyordu. Einstein ve Bohr arasında birbirine saygılı bir biçimde, dostça bir tartışma sürdü. Einstein çeşitli düşünce deneyleri ile kuantum kuramının belirlenemezlik ilkesini çürütmeye çalışıyordu fakat Bohr bu eleştirilere tutarlı cevaplar vererek Einstein'ı ve dünyayı ikna ediyordu.
35
Einstein sonradan belirsizlik ilkesini çürütmeye çalışmaktan vazgeçmiş ve kuantum mekaniğinin fiziksel gerçekliği anlatmakta yetersizliği fikrini savunmaya başlamıştır.
35
1927 yılında Solvay Konferansında Einstein ile Bohr arasında geçen o sıcak tartışmaların özünde temel kuram ve yasalar bulma saplantısı, yani son bilgi saplantısı yatıyordu. Bu çaba mutlak olanı bulma çabasıydı.
36
Kozmoloji
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein evrenin sabit olduğunu düşünüyordu ve parametreler arasındaki çelişkiyi çözmek için kuramına kozmolojik sabit eklemişti.
37
Einstein sonradan belirsizlik ilkesini çürütmeye çalışmaktan vazgeçmiş ve kuantum mekaniğinin fiziksel gerçekliği anlatmakta yetersizliği fikrini savunmaya başlamıştır.
35
Sonrasında evrenin sürekli genişlediği anlaşılınca Einstein bu sabiti "en büyük hatam" olarak nitelemiş ve denklemlerinden çıkarmıştır.
Birleşik alan kuramı
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein, Princeton'da fizik çalışmalarını sürdürürken, genel göreliliği elektromanyetik kuramına bağlayan bir birleşik alan kuramı üzerinde çalışmış ama başarılı olamamıştır.
Görüşleri
değiştir
kaynağı değiştir
Politik görüşleri
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein Almanya'da doğmuş bir
Yahudi
olarak
Nazilerin
yükselişi, iktidarı ve Holokost döneminde yaşamıştı. Bu nedenle ABD'ye göç etmiş ve büyük bir Nazi karşıtı görüş geliştirmiştir. Bilim adamlarına Nazi baskısının artması üzerine 1933 yılında
Atatürk
'e mektup
38
yazarak Türkiye'ye kabul edilmelerini istemiştir; bunun sonucunda gelen yüzlerce Yahudi bilim insanı Türk üniversitelerine büyük katkı sağlamıştır. Yine ABD başkanına mektup yazarak ABD'nin Almanya'dan önce nükleer silah geliştirmesi gerektiği tavsiyesinde bulunmuştur. Yahudilerin kendi ülkelerine sahip olması gerektiğine inanmış ve İsrail'in kuruluşunu desteklemiştir.
39
Ama bu devletin sınırları ve bir ordusu olmasına karşı çıkmış ve Araplar ile birlikte iki uluslu bir ülke olması gerektiğini savunmuştur.
39
Einstein, sosyalizm hakkında övgü dolu sözler söylemiş ve bütün dünyanın tek bir hükûmet altında toplanması fikrini ifade etmiştir. Soğuk Savaş'ın başlaması ile ABD'deki anti-komünist politikalarını ifade özgürlüğünü kısıtlayacak derecede olmaları nedeniyle eleştirmiştir. Kendisi ayrıca Bertrand Russell ile birlikte bir anti-nükleer manifesto yayımlamıştır.
Niçin Sosyalizm yazısında kapitalizmi şu şekilde eleştirmiş ve sosyalizmi savunmuştur.
Bana kalırsa kapitalizmin en büyük kötülüğü bireylerin sakatlanmasıdır. Tüm eğitim sistemimiz bu beladan muzdariptir. Gelecekteki kariyerine hazırlanmak için açgözlü bir biçimde başarıya tapmak üzere eğitilmiş öğrenciye abartılı bir rekabetçi yaklaşım aşılanır. Ben bu korkunç beladan kurtulmanın tek yolu olduğuna eminim. Bu yol, toplumsal hedefler doğrultusunda yönlendirilmiş bir eğitim sisteminin eşlik ettiği sosyalist ekonominin inşasıdır. Böyle bir ekonomide toplumun kendi üretim araçlarının sahibidir ve üretim araçları planlı bir tarzda kullanılır. Üretimi toplumun gereksinimlerine uyduran planlı bir ekonomi işi çalışabilir durumda olanlara dağıtır ve erkek, kadın, çocuk herkesin geçimini garanti eder. Bireyin eğitimi, doğuştan sahip olduğu yeteneklerin geliştirilmesinin yanında, günümüz toplumundaki güç ve başarının yüceltilmesi yerine, bireyin içinde çevresindekilere karşı sorumluluk hissi geliştirmeyi hedefler.
40
Dini görüşleri
değiştir
kaynağı değiştir
Einstein çeşitli röportajlarında ve mektuplarında hiçbir dine inanmadığını ve bütün dinleri çocukça batıl inançlar olarak gördüğünü söylemiştir.
41
Fakat kendini bir
ateist
ya da
panteist
olarak tanımlamayıp değişik zaman dilimlerinde
agnostik
veya
deist
42
görüşler belirtmiştir. Katı bir
determinizme
inanan Einstein, evrenin yasalarını anlamayı bir tür dini duyguya benzetmiştir. Ancak kendinin dini fikirleri konusunda tartışmalar hâlen devam etmektedir.
Kendisi bir kitabında dini şu şekilde tanımlamıştır:
Gerçeğin ve onun insan aklına eşsiz biçimde erişebilmesinin mantıklı yapısına duyulan bu inancı "din" kelimesinden daha iyi ifade edecek bir şey bulamadım. Bu inancın olmadığı yerde bilim, yavan bir süreç haline gelir. Eğer rahipler bunu kendi çıkarları için kullanacaklarlarsa bırakalım da bunu şeytan düşünsün. Bunun için herhangi bir ilaç yoktur.
43
Albert Einstein, kendi Tanrı görüşünü de şu şekilde dile getirmiştir:
Daha yüksek bir düzenin bütün bilimsel çalışmasının arkasında dünyanın mantıklı veya anlaşılabilir şekilde yaratılmış olduğuna dair, dini duyguya benzer, bir inanç olduğu kesindir... Kendisini deneyim dünyasında ortaya koyan üstün bir akıl içerisinde yer alan bu sağlam, derin duygulara sıkı sıkıya bağlı inanç benim Tanrı anlayışımı anlatmaktadır.
44
50. yaş gününde, George Sylvester Viereck'e verdiği bir röportajda Tanrı ve din ile ilgili fikirlerini şu şekilde özetlemiştir:
45
Ben bir ateist değilim ve kendime bir panteist de diyebileceğimi düşünmüyorum. İlgili soru bizim kısıtlı akıllarımız için çok geniş. Biz, pek çok değişik dilde kitapla doldurulmuş bir kütüphaneye giren küçük bir çocuğun durumundayız. Çocuk kütüphanedeki kitapları birisinin yazmış olması gerektiğini bilir. Nasıl yazıldıklarını bilmez. Yazıldıkları dilleri anlamaz. Çocuk, kitapların sıralanmasında esrarengiz bir düzen olduğundan şüphe eder, ama ne olduğunu bilmez. Bu durum, bana göre, en zeki insanın bile Tanrı'ya göstereceği yaklaşımdır. Biz, evrenin muhteşem bir şekilde düzenlendiğini ve belirli kanunlara uyduğunu görmekteyiz, ancak bu kanunları çok bulanık bir şekilde anlayabilmekteyiz.
45
Popüler kültürde Einstein
değiştir
kaynağı değiştir
Albert Einstein, pek çok popüler kültür ürünü için konu veya bir ilham kaynağı olmuştur.
Einstein'ın 72. yaş gününde, UPI fotoğrafçısı Arthurr Sasse kendini kameraya karşı gülümsetmeye çalışıyordu. Einstein o gün defalarca kameralara gülümsedikten sonra bu sefer dilini çıkardı. Bu fotoğraf Einstein'ın en ünlü fotoğraflarından biri olmuştur. 19 Haziran 2009'da orijinal fotoğraf bir açık arttırmada 74,324 dolara satılmış ve Einstein'ın en pahalı fotoğrafı olmuştur.
1999'da, Einstein'ın ileri gelen fizikçiler tarafından tarihin en büyük fizikçisi seçilmesinin de etkisiyle, Einstein kelimesi, dâhileri tanımlamak için kullanılan bir kelimeye de dönüşmüştür.
Einstein ayrıca kurgu eserlerde çılgın bilim insanı tipleri için de bir model olmuştur. Aşırı ifadeli suratı ve farklı saç modeli çoğunlukla taklit edilmiş ve abartılmıştır.
Time
Dergisinin yazarı Frederic Golden'a göre Einstein "bir çizgi romancının gerçeğe dönüşmüş hayaliydi".
31 Aralık 1999'daki ayrı bir sayıda
Time
, Albert Einstein'ı "
Yüzyılın Kişisi
" olarak seçmiştir.
Eserleri
değiştir
kaynağı değiştir
Bu liste tam bir liste değildir ve göreceli olarak önemli eserlerini içermektedir.
Vikipedi'nin kardeş projelerinden
Albert Einstein
hakkında daha fazla bilgi edinin
Commons
'ta dosyalar
Vikisöz
'de alıntılar
Vikikaynak
'ta belgeler
Kitapları
değiştir
kaynağı değiştir
Görelilik; Özel ve Genel Kuram: Popüler Bir Yorum, 1920.
Görelilik'in Anlamı, 1921.
Tek Atomlu İdeal Gazların Kuantum Kuramı, 1924.
Brown Hareketi Kuramı Üzerine Araştırmalar, 1926.
Siyonizm Hakkında, 1930.
Niçin Savaş, 1933.
Gördüğüm Kadarıyla Dünya, Denemeler, 1934.
Felsefem, 1934.
Fiziğin Evrimi
, Leopold Infield ile birlikte, 1938.
Otobiyografik Notlar, Denemeler, 1949.
Denemeler, 1950.
Makaleleri
değiştir
kaynağı değiştir
Über Einen die Erzeugung und Verwandlung des Lichtes betreffenden heuristischen Gesichtspunkt (Işığın Oluşumu ve Dönüşümü Üzerine Bir Görüş), 1905.
Über die von der molekularkinetichen Theorie der Wärme geoforderte Bewegung von ruhenden Flüssigkeiten suspendierten Teilchen (Durağan Bir Sıvı İçindeki Asıltı Parçacıklarının Moleküler Kinetik Kuramı Çerçevesindeki Hareketleri Üzerine), 1905.
Zur Elektrodynamik bewegter Körper (Hareketli Cisimlerin Elektrodinamiği), 1905.
Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig? (Bir Cismin Eylemsizliği Enerji içeriğine Bağlı mıdır?), 1905.
Zur Theorie der Brownischen Bewegung (Brown Hareketi Kuramı Üzerine), 1906.
Zur Theorie der Lichterzeugung und Lichtabsorption (Işığın Salınımı ve Soğurumu Kuramı Üzerine), 1906.
Plancksche Theorie der Strahlung und die Theorie der Spezifischen Wärme (Işınımın Planck Kuramı ve Özgül Isı Kuramı), 1907.
Entwurf einer verallegemeinerten Relativitätstheorie und einer Theorie der Gravitation (Bir Kütle Çekimi Kuramı ve Genelleştirilmiş Görelilik Kuramına Bir Gönderme), 1913.
Die Grundlagen der allgemeinen Relativitätstheorie (Genel Görelilik Kuramı'nın Temelleri), 1916.
Quantentheorie der Strahlung. (Kuantum Kuramı), 1917
Ayrıca bakınız
değiştir
kaynağı değiştir
Isaac Newton
Niels Bohr
Max Planck
Einstein alan denklemleri
Russell-Einstein Manifestosu
Einstein Evreninde Zaman Yolculuğu: Zamanda Yolculuk Olasılığı
Bohr-Einstein tartışmaları
Kaynakça
değiştir
kaynağı değiştir
Stachel 2002
, ss. 59-61.
Whittaker, E. (1 Kasım 1955). "Albert Einstein. 1879–1955".
Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society
. Cilt 1. ss. 37-67.
doi
10.1098/rsbm.1955.0005
JSTOR
769242
"The Gold Medal"
(PDF)
. Royal Astronomical Society. 20 Aralık 2021 tarihinde kaynağından
arşivlendi
(PDF)
. Erişim tarihi: 20 Aralık 2021
"Membership directory"
Ulusal Bilimler Akademisi
. 20 Aralık 2021 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 20 Aralık 2021
Galison (2000)
Kleppner, Daniel (1 Şubat 2005).
"Rereading Einstein on Radiation"
Physics Today
(İngilizce).
58
(2): 30-33.
doi
10.1063/1.1897520
ISSN
0031-9228
. 10 Aralık 2024 tarihinde kaynağından
arşivlendi
26 Ocak 2025.
"Einstein the greatest"
BBC News
. 29 Kasım 1999. 11 Ocak 2009 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
25 Ocak
2015
"The Scientists:An Epic of Discovery, A. Robinson, Londra, Thames&Hudson Ltd, 2012.
"The Nobel Prize in Physics 1921 - Albert Einstein"
(İngilizce).
Nobel Vakfı
. 31 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2011
Yıldırım, Cemal (24 Kasım 2019).
"Bilimin Öncüleri: Albert Einstein 1879-1955 | Bilim ve Gelecek"
. Bilim ve Gelecek. 6 Ocak 2020 tarihinde
kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 14 Şubat 2021
Herschbach, Dudley.
"Einstein as a Student"
(PDF)
(İngilizce). Harvard University. s. 4. 26 Şubat 2009 tarihinde
kaynağından
(PDF)
arşivlendi4 Mayıs 2011.
Schilpp (Ed.), P. A. (1979).
Albert Einstein – Autobiographical Notes
Open Court Publishing Company
. ss. 8-9.
KB1 bakım: Fazladan yazı: yazar listesi (
link
Sakman, Erdoğan (Ekim 1985).
"Çağlar Boyu Bilim ve Teknik Adamları (Einstein, Albert)"
(PDF)
Bilim ve Teknik
. Cilt 215. s. 32.
ISSN
1300-3380
. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından
arşivlendi
(PDF)
4 Mayıs 2011.
"The "Lone Traveler" Sets Out"
The Case Files: Dr. Albert Einstein
(İngilizce). The Franklin Institute. 13 Şubat 2014 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
17 Mart
2012
"Albert Einstein"
The MacTutor History of Mathematics archive
(İngilizce). University of St Andrews. 25 Nisan 2015 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
16 Mart
2012
Brian Foster (Ocak 2005).
"Einstein and his love of music"
(PDF)
(İngilizce). Physics World. 13 Şubat 2015 tarihinde
kaynağından
(PDF)
arşivlendi
. Erişim tarihi:
17 Mart
2012
"Working Ahead"
The Case Files: Dr. Albert Einstein
(İngilizce). The Franklin Institute. 13 Şubat 2014 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
17 Mart
2012
"Working Ahead - Albert Einstein"
(İngilizce). The Franklin Institute. 13 Şubat 2014 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
12 Mart
2012
"Einstein & Faith"
(İngilizce).
Time
. Nisan 2007. 21 Nisan 2013 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2011
Gearhart, Clayton A. (1992).
"The Education of Albert Einstein"
(PDF)
(İngilizce). SJU Faculty Colloquium. 19 Mart 2013 tarihinde
kaynağından
(PDF)
arşivlendi
. Erişim tarihi:
12 Mart
2012
"Einstein, Albert (1879-1955)"
World of Earth Science
(İngilizce). Encyclopedia.com. 2003
. Erişim tarihi:
15 Mart
2012
"In Need of a Liberal Arts Education"
The Case Files: Dr. Albert Einstein
(İngilizce). The Franklin Institute. 13 Şubat 2014 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
17 Mart
2012
Howard, Don (2000).
Einstein: the formative years, 1879-1909
(İngilizce). Springer. s. 43. 0817640304. 8 Aralık 2012 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
17 Mart
2012
David Bodanis (Kasım 2005).
"Einstein the Nobody"
Einstein’s Big Idea
(İngilizce). PBS. 19 Şubat 2015 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
17 Mart
2012
"Einstein, Albert"
Complete Dictionary of Scientific Biography
(İngilizce). Encyclopedia.com. 2008
. Erişim tarihi:
15 Mart
2012
Martinez, A.A. (Mayıs 2004). "Einstein'ın Tartışılan Eşi".
Bilim ve Teknik
. Cilt 438. s. 32.
Yıldırım, Cemal (Eylül 1993).
"Bilimin Öncüleri: Albert Einstein (1879-1955)"
(PDF)
Bilim ve Teknik
. Cilt 310. s. 704. 977-1300-3380. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından
arşivlendi
(PDF)
4 Mayıs 2011.
"Einstein's wife:The wife of Mileva Maric Einstein, Pbs.org, Erişim tarihi:27.04.2015"
. 30 Nisan 2015 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
27 Nisan
2015
Short life history: Elsa Einstein
Einstein-website.de sitesi, Erişim tarihi:27.04.2015
. 3 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
27 Nisan
2015
Sakman, Erdoğan (Ekim 1985).
"Çağlar Boyu Bilim ve Teknik Adamları (Einstein, Albert)"
(PDF)
Bilim ve Teknik
. Cilt 215. s. 33. 977-1300-3380. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından
arşivlendi
(PDF)
4 Mayıs 2011.
Turgut, Sadi (Şubat 2005).
"Einstein'ın Mucize Yılı: Özel Görelilik"
(PDF)
Bilim ve Teknik
. s. 42. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından
arşivlendi
(PDF)
5 Mayıs 2011.
Yıldırım, Cemal (Eylül 1993).
"Bilimin Öncüleri: Albert Einstein (1879-1955)"
(PDF)
Bilim ve Teknik
. Cilt 310. s. 705. 977-1300-3380. 6 Ekim 2011 tarihinde kaynağından
arşivlendi
(PDF)
4 Mayıs 2011.
Ertem, Murat (Ekim 1995). "Bose-Einstein Kondensatı".
Bilim ve Teknik
. Cilt 335. s. 31.
Akbaş, Hatice Zehra (2009).
"Bose-Einstein Yoğuşmasına Doğal Orbitaller Yaklaşımı"
(PDF)
Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
. Cilt 21 (1 bas.). s. 956 Mayıs 2011.
ölü/kırık bağlantı
İpekoğlu, Yusuf (Ekim 2000). "Bohr-Einstein Tartışması".
Bilim ve Teknik
. Cilt 395. ss. 52-53.
Pekünlü, E. Rennan (Mayıs 2009) [Mayıs 2009]. "Yeni ile Eski".
Büyük Patlama: Bir "Metafizik" Araştırma Programının Eleştirisi
(PDF)
. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi. s. 24.
"Einstein Hata Yapmamış mı?".
Bilim ve Teknik
. Cilt 465. Ağustos 2006. s. 12.
Atatürk'e mektup
21 Eylül 2013 tarihinde
Wayback Machine
sitesinde
arşivlendi
Altschuler, Glenn C. (Temmuz 2009).
"Einstein and Complex Analyses of Zionism"
(İngilizce). The Jewish Daily Forward. 12 Ocak 2012 tarihinde
kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2011
Einstein, Albert (Mayıs 1949).
"Why Socialism?"
(İngilizce). Monthly Review. 23 Kasım 2015 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2011
This crippling of individuals I consider the worst evil of capitalism. Our whole educational system suffers from this evil...
Gilmore, Michael R. (1997).
"Einstein's God: Just What Did Einstein Believe About God?"
Skeptic
5 (2): 64.
"Arşivlenmiş kopya"
. 14 Aralık 2012 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi:
7 Ekim
2012
Albert Einstein, Lettres a Maurice Solovine reproduits en facsimile et traduits en francais, (Paris: Gauthier-Vilars, 1956), 102-3.
Albert Einstein, Ideas and Opinions, 255.
"Einstein & Faith"
(İngilizce).
Time
. Nisan 2007. 21 Nisan 2013 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2011
I'm not an atheist. I don't think I can call myself a pantheist. The problem involved is too vast for our limited minds...
Dış bağlantılar
değiştir
kaynağı değiştir
Resimleri
Time dergisi
2006 tarihinde
Wayback Machine
sitesinde
arşivlendi
Princeton Üniversitesi Yayınları
Einstein Genius page
15 Nisan 2021 tarihinde
Wayback Machine
sitesinde
arşivlendi
Einstein'ın bilimsel ve kişisel yazıları (İngilizce)
11 Ağustos 2011 tarihinde
Wayback Machine
sitesinde
arşivlendi
Albert Einstein
Fizik
Görelilik teorisi
Özel görelilik
Genel görelilik
Kütle-enerji eşdeğerliği (E=mc
Brown hareketi
Fotoelektrik etki
Einstein katsayıları
Einstein modeli
Eşdeğerlik ilkesi
Einstein alan denklemleri
Einstein yarıçapı
Einstein ilişkisi (kinetik teori)
Einstein halkası
Kozmolojik sabit
Bose-Einstein yoğunlaşması
Bose-Einstein istatistiği
Bose-Einstein korelasyonları
Einstein-Cartan teorisi
Einstein-Infeld-Hoffmann denklemleri
Einstein-de Haas etkisi
EPR paradoksu
Bohr-Einstein tartışmaları
Teleparalelizm
Düşünce deneyleri
Başarısız araştırmalar
Dalga-parçacık ikiliği
Kütleçekim dalgası
Çay yaprağı paradoksu
Çalışmalar
Annus mirabilis
makaleleri
(1905)
Investigations on the Theory of Brownian Movement
(1905)
Relativity: The Special and the General Theory
(1916)
The Meaning of Relativity
(1922)
The World as I See It
(1934)
The Evolution of Physics
(1938)
Why Socialism?
(1949)
Russell-Einstein Manifestosu
(1955)
Popüler kültür
Die Grundlagen der Einsteinschen Relativitäts-Theorie
(1922 belgesel)
The Einstein Theory of Relativity
(1923 belgesel)
Relics: Einstein's Brain
(1994 belgesel)
Insignificance
(1985 film)
Young Einstein
(1988 film)
Picasso at the Lapin Agile
(1993 oyun)
I.Q.
(1994 film)
Einstein's Gift
(2003 oyun)
Einstein and Eddington
(2008 TV filmi)
Genius
(2017 dizi)
Oppenheimer
(2023 film)
Ödüller
Albert Einstein Ödülü
Albert Einstein Madalyası
Kalinga Ödülü
Albert Einstein Barış Ödülü
Albert Einstein Dünya Bilim Ödülü
Einstein Lazer Bilimi Ödülü
Einstein Ödülü (APS)
Einstein hakkındaki
kitaplar
Albert Einstein: Creator and Rebel
Einstein and Religion
Einstein for Beginners
Einstein: His Life and Universe
Einstein in Oxford
Einstein on the Run
Einstein's Cosmos
I Am Albert Einstein
Introducing Relativity
Subtle is the Lord
Aile
Mileva Marić
(ilk karısı)
Elsa Einstein
(ikinci karısı; kuzeni)
Lieserl Einstein
(kızı)
Hans Albert Einstein
(oğlu)
Pauline Koch
(annesi)
Hermann Einstein
(babası)
Maja Einstein
(kız kardeşi)
Eduard Einstein
(oğlu)
Robert Einstein
(kuzen)
Bernhard Caesar Einstein
(torun)
Evelyn Einstein
(torun)
Thomas Martin Einstein
(torunun oğlu)
Siegbert Einstein
(uzak kuzeni)
İlgili konular
Ödüller ve onurlar
Beyin
Ev
Anıt
Politik görüşleri
Dini görüşleri
Adını alan şeyler
Einstein-Oppenheimer akademik ilişkisi
Albert Einstein Archives
Einstein's Blackboard
Einstein Papers Project
Einstein buzdolabı
Einsteinhaus
Einsteinium
Max Talmey
Emergency Committee of Atomic Scientists
Kategori
Nobel Fizik Ödülü
sahipleri
1901-1925
Wilhelm Röntgen
(1901)
Hendrik Lorentz
Pieter Zeeman
(1902)
Henri Becquerel
Pierre Curie
Marie Curie
(1903)
John William Strutt
(1904)
Philipp Lenard
(1905)
J. J. Thomson
(1906)
Albert Michelson
(1907)
Gabriel Lippmann
(1908)
Guglielmo Marconi
Ferdinand Braun
(1909)
Johannes Diderik van der Waals
(1910)
Wilhelm Wien
(1911)
Gustaf Dalén
(1912)
Heike Kamerlingh Onnes
(1913)
Max von Laue
(1914)
Lawrence Bragg
William Bragg
(1915)
Charles Barkla
(1917)
Max Planck
(1918)
Johannes Stark
(1919)
Charles Édouard Guillaume
(1920)
Albert Einstein
(1921)
Niels Bohr
(1922)
Robert A. Millikan
(1923)
Manne Siegbahn
(1924)
James Franck
Gustav Hertz
(1925)
1926-1950
Jean Perrin
(1926)
Arthur Compton
Charles Wilson
(1927)
Owen Richardson
(1928)
Louis de Broglie
(1929)
C. V. Raman
(1930)
Werner Heisenberg
(1932)
Erwin Schrödinger
Paul Dirac
(1933)
James Chadwick
(1935)
Victor Hess
Carl Anderson
(1936)
Clinton Davisson
George Thomson
(1937)
Enrico Fermi
(1938)
Ernest Lawrence
(1939)
Otto Stern
(1943)
Isidor Isaac Rabi
(1944)
Wolfgang Pauli
(1945)
Percy Bridgman
(1946)
Edward Appleton
(1947)
Patrick Blackett
(1948)
Hideki Yukava
(1949)
C. F. Powell
(1950)
1951-1975
John Cockcroft
Ernest Walton
(1951)
Felix Bloch
Edward Purcell
(1952)
Frits Zernike
(1953)
Max Born
Walther Bothe
(1954)
Willis Lamb
Polykarp Kusch
(1955)
William Shockley
John Bardeen
Walter Brattain
(1956)
Chen Ning Yang
Tsung-Dao Lee
(1957)
Pavel Çerenkov
İlya Frank
İgor Tamm
(1958)
Emilio Segrè
Owen Chamberlain
(1959)
Donald A. Glaser
(1960)
Robert Hofstadter
Rudolf Mössbauer
(1961)
Lev Landau
(1962)
Eugene Wigner
Maria Goeppert-Mayer
Hans Jensen
(1963)
Charles Townes
Nikolay Basov
Aleksandr Prohorov
(1964)
Shin'ichirō Tomonaga
Julian Schwinger
Richard Feynman
(1965)
Alfred Kastler
(1966)
Hans Bethe
(1967)
Luis Alvarez
(1968)
Murray Gell-Mann
(1969)
Hannes Alfvén
Louis Néel
(1970)
Dennis Gabor
(1971)
John Bardeen
Leon Cooper
Robert Schrieffer
(1972)
Leo Esaki
Ivar Giaever
Brian Josephson
(1973)
Martin Ryle
Antony Hewish
(1974)
Aage Niels Bohr
Ben R. Mottelson
James Rainwater
(1975)
1976-2000
Burton Richter
Samuel C. C. Ting
(1976)
Philip Anderson
Nevill Mott
John Van Vleck
(1977)
Pyotr Kapitsa
Arno Penzias
Robert Wilson
(1978)
Sheldon Glashow
Muhammed Abdüsselam
Steven Weinberg
(1979)
James Cronin
Val Fitch
(1980)
Nicolaas Bloembergen
Arthur Schawlow
Kai Siegbahn
(1981)
Kenneth Wilson
(1982)
Subrahmanyan Chandrasekhar
William Fowler
(1983)
Carlo Rubbia
Simon van der Meer
(1984)
Klaus von Klitzing
(1985)
Ernst Ruska
Gerd Binnig
Heinrich Rohrer
(1986)
Georg Bednorz
Alex Müller
(1987)
Leon Lederman
Melvin Schwartz
Jack Steinberger
(1988)
Norman Ramsey
Hans Dehmelt
Wolfgang Paul
(1989)
Jerome Friedman
Henry Kendall
Richard Taylor
(1990)
Pierre-Gilles de Gennes
(1991)
Georges Charpak
(1992)
Russell Hulse
Joseph Taylor
(1993)
Bertram Brockhouse
Clifford Shull
(1994)
Martin Perl
Frederick Reines
(1995)
David Lee
Douglas Osheroff
Robert Richardson
(1996)
Steven Chu
Claude Cohen-Tannoudji
William Phillips
(1997)
Robert Laughlin
Horst Störmer
Daniel Tsui
(1998)
Gerard 't Hooft
Martinus Veltman
(1999)
Jores Alfyorov
Herbert Kroemer
Jack Kilby
(2000)
2001-günümüz
Eric Cornell
Wolfgang Ketterle
Carl Wieman
(2001)
Raymond Davis
Masatoshi Koshiba
Riccardo Giacconi
(2002)
Aleksey Abrikosov
Vitali Ginzburg
Anthony Leggett
(2003)
David Gross
David Politzer
Frank Wilczek
(2004)
Roy Glauber
John Hall
Theodor W. Hänsch
(2005)
John Mather
George Smoot
(2006)
Albert Fert
Peter Grünberg
(2007)
Yoichiro Nambu
Makoto Kobayashi
Toshihide Maskawa
(2008)
Charles Kao
Willard Boyle
George Smith
(2009)
Andre Geim
Konstantin Novoselov
(2010)
Saul Perlmutter
Adam Riess
Brian Schmidt
(2011)
David Wineland
Serge Haroche
(2012)
François Englert
Peter Higgs
(2013)
Isamu Akasaki
Hiroshi Amano
Shuji Nakamura
(2014)
Takaaki Kajita
Arthur B. McDonald
(2015)
David Thouless
Duncan Haldane
Michael Kosterlitz
(2016)
Rainer Weiss
Barry Barish
Kip Thorne
(2017)
Arthur Ashkin
Gérard Mourou
Donna Strickland
(2018)
Jim Peebles
Michel Mayor
Didier Queloz
(2019)
Roger Penrose
Reinhard Genzel
Andrea Ghez
(2020)
Giorgio Parisi
Klaus Hasselmann
Syukuro Manabe
(2021)
Alain Aspect
John Clauser
Anton Zeilinger
(2022)
Pierre Agostini
Ferenc Krausz
Anne L'Huillier
(2023)
John Hopfield
Geoffrey Hinton
(2024)
John Clarke
Michel Devoret
John M. Martinis
(2025)
Copley Madalyası
sahipleri (1901-1950)
J. Willard Gibbs
(1901)
Joseph Lister
(1902)
Eduard Suess
(1903)
William Crookes
(1904)
Dmitri Mendeleyev
(1905)
İlya Meçnikov
(1906)
Albert Michelson
(1907)
Alfred Russel Wallace
(1908)
George William Hill
(1909)
Francis Galton
(1910)
George Darwin
(1911)
Felix Klein
(1912)
Ray Lankester
(1913)
J. J. Thomson
(1914)
İvan Pavlov
(1915)
James Dewar
(1916)
Pierre Paul Émile Roux
(1917)
Hendrik Lorentz
(1918)
William Bayliss
(1919)
Horace Tabberer Brown
(1920)
Joseph Larmor
(1921)
Ernest Rutherford
(1922)
Horace Lamb
(1923)
Edward Albert Sharpey-Schafer
(1924)
Albert Einstein
(1925)
Frederick Gowland Hopkins
(1926)
Charles Scott Sherrington
(1927)
Charles Algernon Parsons
(1928)
Max Planck
(1929)
William Bragg
(1930)
Arthur Schuster
(1931)
George Ellery Hale
(1932)
Theobald Smith
(1933)
John Scott Haldane
(1934)
Charles Thomson Rees Wilson
(1935)
Arthur Evans
(1936)
Henry Hallett Dale
(1937)
Niels Bohr
(1938)
Thomas Hunt Morgan
(1939)
Paul Langevin
(1940)
Thomas Lewis
(1941)
Robert Robinson
(1942)
Joseph Barcroft
(1943)
Geoffrey Ingram Taylor
(1944)
Oswald Avery
(1945)
Edgar Douglas Adrian
(1946)
Godfrey Harold Hardy
(1947)
Archibald Hill
(1948)
George de Hevesy
(1949)
James Chadwick
(1950)
Tam liste
1731–1750
1751–1800
1801–1850
1851–1900
1901–1950
1951–2000
2001–günümüz
Matteucci Madalyası
1851 - 1900
Hermann Helmholtz
(1868)
Henri Victor Regnault
(1875)
William Thomson, 1st Baron Kelvin
(1876)
Gustav Kirchhoff
(1877)
Gustav Wiedemann
(1878)
Wilhelm Weber
(1879)
Antonio Pacinotti
(1880)
Emilio Villari
(1881)
Augusto Righi
(1882)
Thomas Edison
(1887)
Heinrich Rudolph Hertz
(1888)
John Strutt, 3rd Baron Rayleigh
(1894)
Henry Augustus Rowland
(1895)
Wilhelm Conrad Röntgen
Philipp Lenard
(1896)
1901 - 1950
Guglielmo Marconi
(1901)
Albert A. Michelson
(1903)
Marie Curie
Pierre Curie
(1904)
Henri Poincaré
(1905)
James Dewar
(1906)
William Ramsay
(1907)
Antonio Garbasso
(1908)
Orso Mario Corbino
(1909)
Heike Kamerlingh Onnes
(1910)
Jean Perrin
(1911)
Pieter Zeeman
(1912)
Ernest Rutherford
(1913)
Max von Laue
(1914)
Johannes Stark
(1915)
William Henry Bragg
Lawrence Bragg
(1915)
Antonino Lo Surdo
(1917)
Robert W. Wood
(1918)
Henry Gwyn-Jeffreys Moseley
(1919)
Albert Einstein
(1921)
Niels Bohr
(1923)
Arnold Sommerfeld
(1924)
Robert Andrews Millikan
(1925)
Enrico Fermi
(1926)
Erwin Schrödinger
(1927)
Venkata Raman Chandrasekhara
(1928)
Werner Heisenberg
(1929)
Arthur Compton
(1930)
Franco Rasetti
(1931)
Frédéric Joliot
Irène Joliot-Curie
(1932)
1951 - 2000
Wolfgang Pauli
(1956)
Bruno Touschek
(1975)
Abdus Salam
(1978)
Luciano Maiani
(1979)
Giancarlo Wick
(1980)
Rudolf Peierls
(1982)
Hendrik Casimir
(1985)
Pierre-Gilles De Gennes
(1987)
Lev Okun
(1988)
Freeman Dyson
(1989)
Jack Steinberger
(1990)
Bruno Rossi
(1991)
Anatole Abragam
(1992)
John Archibald Wheeler
(1993)
Claude Cohen-Tannoudji
(1994)
Tsung-Dao Lee
(1995)
Wolfgang K.H. Panofsky
(1996)
Oreste Piccioni
(1998)
2001 -
Theodor W. Hänsch
(2001)
Nicola Cabibbo
(2002)
Manuel Cardona
(2003)
David Ruelle
(2004)
John Iliopoulos
(2005)
Giorgio Bellettini
(2006)
Adalberto Giazotto
(2016)
Marco Tavani
(2017)
Gianluigi Fogli
(2018)
Federico Capasso
(2019)
Massimo Inguscio
(2020)
Amos Maritan
(2021)
Jocelyn Bell Burnell
(2022)
Atom modelleri
Tek atomlar
Dalton atom modeli
(Bilardo topu modeli)
Thomson Atom Modeli
(Üzümlü kek modeli)
Lewis modeli
(Kübik atom modeli)
Nagaoka modeli
(Satürn modeli)
Rutherford atom modeli
(Gezegensel model)
Bohr atom modeli
(Rutherford-Bohr modeli)
Gryziński atom modeli
(Serbest düşüş modeli)
Schrodinger modeli
(Elektron bulutu modeli)
Dirac-Gordon modeli
(Göreli atom modeli)
Katılarda
atomlar
Einstein katısı
Debye modeli
Drude modeli
Serbest elektron modeli
Neredeyse serbest elektron modeli
Bant yapısı
Yoğunluk fonksiyonları teorisi
Akışkanlarda
atomlar
İdeal gaz
Van der Waals gazı
Newton tipi akışkan
Bose-Einstein yoğunlaşması
Bilim insanları
Felix Bloch
Niels Bohr
Satyendra Nath Bose
John Dalton
Paul Drude
Albert Einstein
Walter Gordon
Michal Gryzinski
Irving Langmuir
Gilbert N. Lewis
Hantaro Nagaoka
Isaac Newton
Ernest Rutherford
Erwin Schrödinger
Arnold Sommerfeld
J. J. Thomson
Johannes Diderik van der Waals
Kategori:Atomlar
Otorite kontrolü
BIBSYS
90053072
BNC
000034649
BNE
XX834035
BNF
cb119016075
(data)
CANTIC
a10077078
CiNii
DA00708434
GND
118529579
HDS
028814
ISNI
0000 0001 2281 955X
Koha Kütüphane:
19857
LCCN
n79022889
LNB
000027126
MusicBrainz
c98c325e-7277-46e8-8b44-e3517f3e041a
MGP
53269
NARA
10582637
NCL
000714101
NDL
00438728
NKC
jn19990002019
NLA
36582360
NLG
76370
NLI
987007260607605171
NLK
KAC200103196
NLR
000074139
NSK
000012537
NTA
068350767
ORCID
0000-0001-9183-9538
RERO
A003212458
RSL
000021094
SELIBR
184709
SNAC
w63c6p77
SUDOC
026849186
S2AuthorId
50702974
Trove
382451
ULAN
500240971
VIAF
75121530
WorldCat
(LCCN):
n79-022889
" sayfasından alınmıştır
Kategoriler
Copley Madalyası sahipleri (1901-1950)
Albert Einstein
1879 doğumlular
1955'te ölenler
Alman mucitler
Alman vejetaryenler
Alman Nobel Ödülü sahipleri
Alman kozmologlar
Alman agnostikler
Amerikalı agnostikler
Amerikalı mucitler
Amerikalı vejetaryenler
Amerikalı sosyalistler
Almanya Yahudisi asıllı Amerikalılar
Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığına kabul edilenler
İsviçreli agnostikler
İsviçreli mucitler
İsviçreli fizikçiler
İsviçreli Nobel Ödülü sahipleri
ETH Zürih'te öğrenim görenler
ETH Zürih öğretim üyeleri
Yahudi agnostikler
Yahudi filozoflar
Amerikalı Yahudi bilim insanları
Amerikalı teorik fizikçiler
Vatansızlar
Zürih Üniversitesi öğretim üyeleri
Amerikan Felsefe Topluluğu üyeleri
Amerikalı Siyonistler
Amerikalı pasifistler
Amerikalı bilim yazarları
Anti-milliyetçiler
Prag Üniversitesi öğretim üyeleri
Rusya Bilimler Akademisi'nin muhabir üyeleri (1917-1925)
Alman sosyalistler
SSCB Bilimler Akademisi'nin şeref üyeleri
Institute for Advanced Study öğretim üyeleri
Yahudi mucitler
Yahudi fizikçiler
Yahudi sosyalistler
Leiden Üniversitesi öğretim üyeleri
Bilim felsefecileri
İsviçre Yahudileri
Anevrizmadan ölenler
İsviçre'deki Alman göçmenler
Yahudi mühendisler
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki İsviçreli göçmenler
Max Planck Madalyası sahipleri
Ulm doğumlular
Amerikalı Yahudi yazarlar
Amerikalı Nobel Ödülü sahipleri
Amerikalı hümanistler
Alman hümanistler
Kraliyet Hollanda Bilimler Akademisi üyeleri
Ulusal Bilimler Akademisi üyeleri
Avusturya vatandaşlığına kabul edilenler
İsviçre vatandaşlığına kabul edilenler
Panteistler
Amerikalı kuantum fizikçileri
Zürih Üniversitesinde öğrenim görenler
19. yüzyıl Alman bilim insanları
19. yüzyıl Alman fizikçileri
20. yüzyıl Alman fizikçileri
20. yüzyıl Alman yazarları
19. yüzyıl Amerikalı bilim insanları
19. yüzyıl Amerikalı filozofları
19. yüzyıl Amerikalı mühendisleri
20. yüzyıl Amerikalı filozofları
20. yüzyıl Amerikalı mühendisleri
Matteucci Madalyası sahipleri
Vatandaşlığını kaybedenler
Franklin Madalyası sahipleri
20. yüzyıl Amerikalı mucitleri
20. yüzyıl Amerikalı erkek yazarları
20. yüzyıl kurgusal olmayan eserler veren Amerikalı yazarları
20. yüzyıl Amerikalı fizikçileri
Amerikalı demokratik sosyalistler
Kurgusal olmayan eserler veren Amerikalı erkek yazarlar
Amerikalı görelilik teorisyenleri
Einstein ailesi
Nobel Fizik Ödülü sahipleri
Çifte vatandaşlığa sahip kişiler
Matematik filozofları
Bilim felsefesi
Princeton, New Jersey'de ölenler
Amerikalı matematik filozofları
Amerikalı sivil haklar aktivistleri
Yahudi Nobel Ödülü sahipleri
Max Planck Enstitüsü direktörleri
Gizli kategoriler:
KB1 bakım: Fazladan yazı: yazar listesi
Ölü dış bağlantıları olan maddeler
Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
Bilgi alt kutulu maddeler
İmzası Vikiveri'den çekilen kişiler
Türkçe Vikipedi ile Vikiveride aynı resim olan maddeler
Kaynaksız anlatımlar içeren maddeler
BIBSYS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CANTIC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CINII tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
HDS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
KOHA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LNB tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
MusicBrainz tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
MGP tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NARA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NCL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLG tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLK tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLR tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NSK tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NTA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ORCID tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RERO tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RSL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SELIBR tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SNAC-ID tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Semantic Scholar author tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Trove tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ULAN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat-LCCN tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Albert Einstein
Konu ekle
US