Bahasa Melayu - Wikipedia Bahasa Melayu, ensiklopedia bebas

Bahasa Melayu - Wikipedia Bahasa Melayu, ensiklopedia bebas
Pergi ke kandungan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Rencana ini mengenai istilah umum Bahasa Melayu. Untuk variasi umum di Malaysia, sila lihat
Bahasa Melayu Malaysia
Bahasa Melayu
Bahasa Melayu
بهاس ملايو
ꤷꥁꤼ ꤸꥍꤾꤿꥈ
Asli kepada
Indonesia
Malaysia
Brunei
Singapura
Filipina
Sulu
dan
Mindanao
Thailand
Pattani
Narathiwat
Yala
Songkhla
Ranong
Trang
dan
Satun
Myanmar
Tanintharyi
Kemboja
Phnom Penh
, Kampong Cham, Kampong Speu, Kampong Chhnang, Kampong Thom, Battambang, dan Pursat)
Australia
Pulau Krismas
dan
Kepulauan Cocos
Kawasan
Asia Tenggara
(terutama di
Nusantara
Penutur bahasa
B1
: 82 juta (2023)
Jumlah (
B1
dan
B2
): 200–290 juta (2009)
(termasuk penutur
Bahasa Indonesia
Keluarga bahasa
Austronesia
Subkeluarga Melayu-Polinesia
Rumpun Melayu-Sumbawa
Kumpulan bahasa-bahasa Melayik
Bahasa Melayu
Bentuk piawai
Bahasa Melayu Malaysia
Bahasa Indonesia
Sistem penulisan
Rumi
latin
Jawi
Arab
Thai
(Khususnya Melayu di Thailand)
Bentuk bahasa isyarat
Bahasa isyarat Malaysia
Bahasa Isyarat Indonesia
Status rasmi
Bahasa rasmi di
Indonesia
(Kelainan dialek-dialek Melayu yang terdapat di Indonesia merupakan bahasa-bahasa daerah, manakala
bahasa Indonesia
ialah bahasa kebangsaan & rasmi)
Malaysia
(Bahasa Melayu ialah bahasa kebangsaan mengikut
Perlembagaan Persekutuan Malaysia
yang dikawalselia pemiawaiannya oleh Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia)
Brunei
(Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi manakala dialek
bahasa Melayu Brunei
dituturkan sebagai bahasa sosial)
Singapura
(bahasa Melayu ialah salah satu daripada empat bahasa rasmi)
UNESCO
(Bahasa Indonesia salah satu bahasa rasmi)
Bahasa minoriti
dikenali di
United Nations
bahasa Indonesia
dipakai dalam
Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
Thailand
(sebagai
Bahasa Melayu Pattani
dan sebahagian penutur
Bahasa Melayu Kedah
Myanmar
Bahasa Melayu Kedah
dituturkan oleh orang
Melayu Burma
dan
Moken
Kemboja
(Bahasa Melayu ialah bahasa yang popular dituturkan oleh
Orang Cam
di Kemboja)
Philippines
sebagai bahasa perdagangan dengan Malaysia dan di
Wilayah Autonomi Islam Mindanao
dan
Balabac
Sri Lanka
Bahasa Melayu Sri Lanka
adalah bahasa kreol Melayu dituturkan dalam kalangan masyarakat Melayu Sri Lanka, Sinhala, dan Hambantota)
Timor Leste
Bahasa Indonesia
digunakan sebagai bahasa kerja dan bahasa perdagangan)
Australia
Pulau Krismas
dan
Kepulauan Cocos
) (sebagai
bahasa Melayu Cocos
Afrika Selatan
(Bahasa Melayu dipakai oleh penduduk Melayu yang bermukim di wilayah
Cape Town
dan
Johannesburg
. Bentuk piawai Malaysia yang paling lazim dipakai)
Dikawal selia oleh
Peringkat rantau
Majlis Bahasa Brunei Darussalam-Indonesia-Malaysia
(MABBIM)
Peringkat kebangsaan
Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa
Dewan Bahasa dan Pustaka Brunei
Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia
Majlis Bahasa Melayu Singapura
Kod bahasa
ISO 639-1
ms
ISO 639-2
may
(B)
msa
(T)
ISO 639-3
msa
– kod inklusif
Kod individu:
zlm
– Bahasa Melayu (individu)
zsm
Bahasa Melayu Piawai
ind
Bahasa Indonesia
bve
Bahasa Melayu Berau
bvu
Bahasa Melayu Bukit
coa
Bahasa Melayu Cocos
jax
Bahasa Melayu Jambi
bke
Bahasa Melayu Bengkulu
plm
Bahasa Melayu Palembang
bsm
Bahasa Melayu Basemah
mfb
Bahasa Melayu Bangka
meo
Bahasa Melayu Kedah
mqg
Bahasa Melayu Kutai Kota Bangun
xmm
Bahasa Melayu Manado
max
Bahasa Melayu Maluku Utara
mfa
Bahasa Melayu Kelantan-Pattani
msi
Bahasa Melayu Sabah
vkt
Bahasa Melayu Kutai Tenggarong
hji
Bahasa Haji
bew
Bahasa Betawi
pmy
Bahasa Melayu Papua
bjn
Bahasa Banjar
btj
Bahasa Melayu Bacan
zmi
Bahasa Melayu Negeri Sembilan
tiada
Bahasa Melayu Sarawak
bln
Bahasa Melayu Bulungan
Glottolog
nucl1806
Sampel
Sampel teks
Logo
Wikipedia
dalam bahasa Melayu yang berisi transkripsi "Wikipedia" (atas) ke dalam ortografi masing-masing dan slogan "Ensiklopedia Bebas" (bawah) yang diterjemahkan ke dalam bahasa tersebut.
Sampel teks lainnya
Negara-negara yang mana Bahasa Melayu dituturkan
Bahasa rasmi
Diiktiraf sebagai bahasa minoriti atau bahasa perdagangan
Bahasa Melayu
Tulisan Jawi
: بهاس ملايو;
Rejang
: ꤷꥁꤼ ꤸꥍꤾꤿꥈ) ialah salah satu daripada
bahasa-bahasa Melayu-Polinesia
di bawah
keluarga bahasa Polinesia
, yang merupakan bahasa rasmi di
Malaysia
Brunei
Indonesia
, dan
Singapura
, serta dituturkan di
Timor Leste
dan sebahagian wilayah di
Kemboja
Filipina
dan
Thailand
. Jumlah penutur bahasa ini mencakupi lebih daripada 290 juta penutur
(termasuk sebanyak 260 juta orang penutur
bahasa Indonesia
merentasi
kawasan maritim
Asia Tenggara
Sebagai salah satu daripada bahasa-bahasa yang paling luas digunakan di Asia Tenggara, bahasa Melayu mempunyai istilah perundangan yang berbeza di negara-negara terlibat bergantung pada
sejarah
dan
budaya
penggunaan bahasa Melayu di negara-negara tersebut. Di Malaysia, istilah "bahasa Melayu" ialah istilah
de jure
untuk pentakrifan rasmi bahasa kebangsaan negara Malaysia,
manakala istilah "bahasa Malaysia" atau "bahasa Melayu Malaysia" seringkali digunakan mewakili perkara yang sama secara tidak formal di kalangan rakyat Malaysia. Di
Singapura
, Bahasa Melayu mempunyai status bahasa kebangsaan pada waktu yang sama merupakan salah satu daripada empat bahasa rasmi (tiga lagi bahasa rasmi lain ialah bahasa Inggeris, bahasa Cina, dan bahasa Tamil).
Di Brunei, "bahasa Melayu" juga ditakrifkan sebagai bahasa rasmi negara dan bahasa Melayu diutamakan apabila berlakunya percanggahan dengan versi bahasa Inggeris teks undang-undang.
Di Indonesia, bentuk piawai bahasa Melayu dikenali sebagai
bahasa Indonesia
yang berperanan sebagai bahasa pemersatu di negara Indonesia. Penggunaan istilah "bahasa Melayu" di Indonesia pula hanya terhad kepada bentuk-bentuk vernakular bahasa Melayu (yakni bahasa Melayu tempatan) yang dituturkan di kawasan yang pernah di bawah pemerintahan
Kesultanan Johor-Riau
terletak di zon tengah
Sumatra
(seperti
Riau
Kepulauan Riau
Jambi
dan lain-lain),
Sumatra Selatan
dan
Kalimantan Barat
Indonesia.
Di
Timor Leste
, Bahasa Indonesia masih tetap dikekalkan sebagai bahasa rasmi utamanya sebagai "bahasa bekerja" walaupun telah merdeka daripada negara Indonesia. Di selatan
Thailand
, bahasa Melayu digunakan oleh orang-orang dari
Kesultanan Melayu Patani
(orang Melayu
Pattani
), tetapi tidak memperolehi sebarang pengiktirafan daripada kerajaan.
Seorang penutur bahasa Melayu piawai di Langkawi
Seorang pemuda sedang bercakap dalam dialek Kedah
Bahasa Melayu Klasik, secara spesifiknya "bahasa istana" (atau dikenali sebagai
Court Malay
dalam bahasa Inggeris), ialah bahasa piawai sastera bersusurgalur daripada kesultanan
Melaka
dan kesultanan
Johor
, disebabkan itulah bahasa ini juga dikenali sebagai bahasa Melayu Melaka, Johor, Riau (atau pelbagai jenis gabungan nama yang berasaskan mana-mana dari tiga nama tempat ini) untuk membezakannya daripada
bahasa-bahasa Melayik
yang lain. Menurut
Ethnologue
26, beberapa kelainan bahasa-bahasa Melayik disenaraikan sebagai bahasa-bahasa yang terpisah, termasuklah kelainan bahasa-bahasa
Melayu Semenanjung
yang dituturkan oleh
Orang Asli
, yang sangat rapat hubungannya dengan bahasa Melayu Baku yang boleh dianggap sebagai dialek-dialeknya.
11
Terdapat beberapa bahasa dagang atau bahasa kreol Melayu yang berdasarkan satu bentuk
lingua franca
yang disusurgalurkan ke bahasa Melayu Klasik.
Asal usul bahasa Melayu اصل أصول بهاس ملايو
Ahli-ahli linguistik bahasa Melayu bersetuju dengan kemungkinan bahawa asal usul bahasa Melayu terletak di barat pulau
Borneo
12
Satu bentuk bahasa yang kini dikenali sebagai bahasa Melayu Purba (dari segi linguistik dikenali sebagai bahasa Melayik Purba) dituturkan di pulau Borneo sekurang-kurangnya pada 1000 tahun sebelum Masihi dan dianggap sebagai leluhur kepada kesemua bahasa di bawah kumpulan
Melayik
. Leluhur bahasa purba ini ialah
bahasa Melayu-Polinesia Purba
, yang merupakan turunan dari
bahasa Austronesia Purba
, mula bercambah sekurang-kurangnya pada 2000 tahun sebelum Masihi, yang mungkin hasil daripada penerokaan
orang Austronesia
dari pulau
Taiwan
ke arah kawasan yang terletak lebih selatan yakni kawasan
maritim Asia Tenggara
13
Sejarah Bahasa Melayu سجاره بهاس ملايو
Rencana utama:
Sejarah bahasa Melayu
Selama berabad lamanya,
Srivijaya
melalui perluasan jajahan, kekuasaan ekonomi dan keunggulan tenteranya memainkan peranan yang sangat besar terhadap peluasan penggunaan
bahasa Melayu Kuno
merentasi
Kepulauan Melayu
. Ia merupakan bahasa kerja antara pedagang-pedagang dan digunakan di banyak kawasan pelabuhan dan kawasan pasaran.
14
Lawah-Lawah Merah
(1875), ialah terjemahan kepada
L'araignée rouge
oleh René de Pont-Jest dikenalpasti sebagai novel bahasa Melayu yang pertama. Sebelum zaman itu, kesusasteraan dan penceritaan Melayu jumhurnya ditulis dalam bentuk
hikayat
Secara umumnya, garis perkembangan bahasa Melayu terbahagi kepada tiga fasa utama iaitu bahasa Melayu Kuno, bahasa Melayu Klasik dan bahasa Melayu Moden,
15
dan terdapat fasa peralihan di antara fasa-fasa utama tersebut. Sesetengah pakar bahasa menganggap bahasa Melayu Kuno ialah bahasa leluhur bahasa Melayu Klasik,
16
tetapi sesetengah ahli linguistik yang lain pula berpendapat bahawa hubungan leluhur antara dua fasa bahasa ini susah untuk ditentusahkan
17
berikutan keganjilan dari segi morfologi dan sintaksis antara dua fasa ini, serta keserentakan penggunaan kedua-dua fasa bahasa ini pada abad ke-14.
18
Bahasa Melayu Kuno dipengaruhi oleh bahasa Sanskrit yang merupakan bahasa klasik di
India
. Peminjaman kata-kata Sanskrit boleh didapati dalam perbendaharaan bahasa Melayu Kuno. Batu bersurat terawal dalam bahasa Melayu Kuno dijumpai di
Sumatra
, Indonesia, dan ditulis dalam huruf-huruf Grantha bervariasi
Pallava
19
dan tarikhnya ditentukan pada 1 Mei 683. Batu bersurat ini dikenali sebagai
batu bersurat Kedukan Bukit
yang dijumpai oleh
orang Belanda
yang bernama M. Batenburg pada 29 November 1920 di
Sungai Musi
, Kedukan Bukit,
Sumatra
Selatan. Ia merupakan batu kecil berukuran 45 kali 80 sentimeter (18 in × 31 in).
Bukti lain ialah naskhah Undang-undang Tanjung Tanah dalam huruf-huruf pasca-Pallava.
20
Teks perundangan pra-Islam pada abad ke-14 ini dihasilkan pada zaman pemerintahan
Adityawarman
(1345–1377) di kerajaan
Dharmasraya
, yang merupakan kerajaan Hindu-Buddha yang membangun setelah tamatnya kekuasaan
Srivijaya
di
Sumatra
. Undang-undang ini ditulis untuk
orang Minangkabau
yang masih tinggal di tanah tinggi di barat
Sumatra
Indonesia
Batu bersurat Terengganu
(Jawi: باتو برسورت ترڠݢانو) ialah pacakan batu granit dengan inskripsi tulisan Jawi dan dijumpai di Terengganu, Malaysia. Ia adalah bukti terawal kewujudan batu-batu bersurat bahasa Melayu Klasik. Batu bersurat yang bertarikh tahun 702 hijrah (bersamaan tahun 1303 masihi) merupakan bukti terawal tulisan Jawi di alam Melayu Asia Tenggara, dan juga merupakan salah satu daripada bukti terawal kepada kewujudan Islam sebagai agama negeri di rantau ini. Kandungan batu bersurat ini ialah pengisytiharan pemerintah di Terengganu yang dikenali sebagai Seri Padukan Tuan, yang menyuruh pengikutnya untuk mendukung agama Islam, serta memberikan 10 fasal asas undang-undang syariah bagi membimbing pengikutnya.
Bahasa Melayu mendapat penggunaan yang semakin meluas dan kukuh sebagai
bahasa perantaraan
kawasan maritim Asia Tenggara sewaktu zaman
Kesultanan Melayu Melaka
(1402–1511). Zaman ini menyaksikan perkembangan bahasa Melayu yang pantas di bawah pengaruh kesusasteraan Islam. Perkembangan bahasa ini mengubah sifat bahasa ini melalui kemasukan perbendaharaan kata secara mendadak dari
bahasa Arab
bahasa Tamil
dan
bahasa Sanskrit
, sehingga membentuk
kesusasteraan Melayu Klasik
yang matang. Bahasa Melayu pada zaman Kesultanan Melayu Melaka ini berevolusi menjadi bentuk yang boleh dikenalpasti oleh penutur bahasa Melayu pada zaman moden. Apabila kerajaan ini berpindah dan mendirikan Kesultanan Johor Lama, ia terus digunapakai sebagai bahasa klasik serantau; sehingga ia amat berhubungkait dengan kerajaan Riau di bawah pengaruh Belanda dan kerajaan Johor di bawah pengaruh British sehingga bahasa Melayu Riau dianggap dekat dengan bahasa klasik itu. Namun, tiada hubungkait antara bahasa Melayu Melaka yang digunakan di istana Riau dan bahasa Riau vernakular yang digunapakai oleh penduduk tempatan Riau.
21
Surat-surat dari Sultan Abu Hayat yang memerintah
Ternate
dan
Kepulauan Maluku
(yang kini di dalam
Indonesia
) pada tahun 1521-1522 merupakan antara surat-surat tertua yang ditulis dalam bahasa Melayu. Teks surat ini ditulis kepada raja
Portugal
, selepas berhubung dengan peneroka Portugis bernama Francisco Serrão.
22
Surat-surat ini menunjukkan tanda penggunaan bahasa yang bukan asli; kerana orang
Ternate
menggunapakai (dari dahulukala sehingga ke hari ini) bahasa Ternate sebagai bahasa ibunda mereka (yakni salah satu daripada bahasa-bahasa di Papua Barat). Bahasa Melayu adalah satu-satunya bahasa yang digunakan sebagai
bahasa perantara
(atau
lingua franca
) untuk perhubungan antara pelbagai kaum.
22
Pengelasan bahasa ڤڠلسن بهاس
Bahasa Melayu ialah salah satu ahli keluarga bahasa
Austronesia
yang meliputi bahasa-bahasa di kawasan
Asia Tenggara
dan
Lautan Teduh
, serta sebilangan kecil di benua
Asia
Bahasa Malagasi
, yakni bahasa tersisih dari segi geografi, yang dituturkan di
Madagaskar
terletak di barat
Lautan India
, juga merupakan ahli keluarga bahasa-bahasa Austronesia. Walaupun bahasa-bahasa ini tidak semestinya mempunyai kesalingfahaman yang jelas, persamaan yang terdapat pada bahasa-bahasa ini sebenarnya agak jelas. Dalam bahasa-bahasa yang lebih konservatif seperti bahasa Melayu, terdapat banyak kata-kata akar yang mengalami perubahan yang agak kecil dari bahasa leluhur mereka yakni
bahasa Austronesia Purba
. Terdapat banyak kata-kata kognat dalam perbendaharaan bahasa-bahasa ini dari segi hubungan pertalian, kesihatan, bahagian tubuh badan, dan nama-nama haiwan am. Persamaan dijumpai lebih ketara pada nombor-nombor yang ada pada keluarga bahasa ini.
Di bawah keluarga bahasa Austronesia, bahasa Melayu terdiri daripada sekelompok gaya-gaya pertuturan yang rapat hubungkaitnya yang dikenali sebagai
bahasa-bahasa Melayik
yang tersebar merentasi Semenanjung Tanah Melayu dan kepulauan Indonesia oleh pedagang-pedagang Melayu dari Sumatra. Terdapat perbezaan pendapat mengenai kelainan-kelainan pertuturan yang manakah sepatutnya dikempok sebagai dialek-dialek bahasa Melayu, dan kelainan-kelainan yang manakah sepatutnya dianggap sebagai bahasa-bahasa Melayu yang terpisah. Bahasa vernakular di Brunei yakni
bahasa Melayu Brunei
misalnya tidak boleh disalingfaham dengan
bahasa piawai
, dan hal ini turut berlaku pada kelainan bahasa yang terdapat di Semenanjung Tanah Melayu seperti
bahasa Melayu Kedah
. Tetapi, bahasa Melayu Brunei dan bahasa Melayu Kedah pula mempunyai hubungan yang agak dekat.
23
Kelainan bahasa کلاءينن بهاس
Bahasa Piawai/Standard
Maksud piawai adalah utama, pintar, cekap, ukuran, tahap, bentuk atau perkara yang ditetapkan (ketepatan).
Maksud standard adalah utama, tahap, kriteria atau keperluan minimum.
-Variasi bahasa yang telah melalui proses perancangan, pembakuan dan diterima oleh masyarakat untuk kegunaan seharian.
-Diterima dan diamalkan oleh masyarakat melalui penulisan dan percakapan yang betul (Pendidikan).
-Digunakan ketika acara rasmi dan sebagai bahasa pengantara.
-Bahasa yang lebih unggul dan diterima semua kumpulan dan etnik.
-Bahasa rasmi dan pemersatu.
-Mempunyai laras bahasa.
-Tidak ada unsur kependekan.
-Tidak menggunakan dialek dan dapat difahami seluruh negara.
-Pemisah sesuatu kumpulan.
Contoh Pemisah Sesuatu Kumpulan
Setiap tamadun atau negara ada bahasa piawai sendiri sejak abad pertama hingga hari ini. Bermula dari ajaran atau agama ditulis di lembaran kulit kayu kemudian dijadikan kertas dan kulit haiwan.
Tulisan pada kertas bermula apabila kertas dicipta di China,(Cai Lun) mengasaskan kaedah pembuatan kertas sekitar tahun 105 Masihi, namun pencetakan buku lengkap terawal di atas kertas wujud seawal abad ke-9 Masihi (868 Masihi, Sutra Intan) di China, menggunakan teknik bongkah kayu sebelum taip cerai dicipta, membuka jalan kepada penyebaran ilmu yang lebih luas daripada kulit binatang yang mahal.
Contoh:
1. Tamadun Arab–Islam;
Bahasa piawai: Bahasa Arab Fusha
Asas: Bahasa al-Quran (abad ke-7).
Digunakan dalam agama, pendidikan dan media rasmi.
Wujud bersama dialek Arab tempatan (diglosia).
2. Tamadun Cina;
Bahasa piawai: Putonghua (Mandarin Standard).
Diasaskan daripada dialek Beijing
Diresmikan pada abad ke-20 (sekitar 1950-an).
Digunakan dalam pendidikan dan pentadbiran China.
3. Tamadun India;
Bahasa piawai:
Sanskrit (klasik/keagamaan)
Hindi Standard (moden).
Tatabahasa Sanskrit dibakukan sejak abad ke-4 SM (Panini).
Hindi standard dibakukan pada abad ke-19–20.
4. Tamadun Eropah;
(a) Inggeris:
Bahasa piawai: Standard British English.
Dibakukan melalui pendidikan dan percetakan (abad ke-18).
(b) Perancis:
Bahasa piawai: Français standard.
Dibakukan oleh Académie française (1635).
(c) Jerman:
Bahasa piawai: Hochdeutsch.
Berasaskan terjemahan Bible oleh Martin Luther (abad ke-16).
5. Tamadun Jepun:
Bahasa piawai: Hyojungo.
Berdasarkan dialek Tokyo.
Dibakukan pada era Meiji (akhir abad ke-19).
6. Tamadun Korea:
Bahasa piawai: Pyojun-eo.
Berasaskan dialek Seoul.
Dibakukan pada abad ke-20.
7.Tamadun Melayu;
Bahasa piawai: Bahasa Melayu Piawai.
Asas: Bahasa Melayu Johor–Riau.
Tokoh awal: Raja Ali Haji (abad ke-19).
Dibakukan secara rasmi pada abad ke-20 oleh DBP. Digunakan di Malaysia, Brunei, Indonesia (dalam bentuk berbeza).
Bahasa Melayu Klasik
Abad ke-14 hingga abad ke-19
Latar belakang:
Muncul selepas kejatuhan Srivijaya.
Berkembang kuat pada zaman Kesultanan Melaka (abad ke-15).
Digunakan dalam:
surat diraja
undang-undang (contoh: Hukum Kanun Melaka)
karya sastera (hikayat, syair, sulalatus salatin)
Tulisan utama: Jawi.
Bahasa Melayu Klasik ialah bahasa pentadbiran, agama dan ilmu dunia Melayu ketika itu.
Bahasa Melayu Johor-Riau (Klasik-Pramoden)
Abad ke-17 hingga abad ke-19.
Latar belakang:
Digunakan dalam Kesultanan Johor–Riau–Lingga.
Menjadi bentuk bahasa yang:
lebih teratur dan lebih konsisten dari segi tatabahasa.
Tokoh penting:
Raja Ali Haji (abad ke-19)
Karya: Bustan al-Katibin (1857), Kitab Pengetahuan Bahasa.
Bahasa Johor–Riau menjadi asas kepada Bahasa Melayu Moden.
Bahasa Melayu Moden
Berkembang pada era klasik dan pramoden, kemudian disempurnakan ketika sebuah negara dibentuk selepas merdeka. Bermula dari Bahasa Melayu Klasik, Bahasa Melayu Johor-Riau menjadi Bahasa Melayu Moden.
Malaysia:
Menggunakan tiga jenis bentuk Piawai iaitu Bahasa Klasik (Baku), Bahasa Johor-Riau (Klasik-Premoden) dan Bahasa Malaysia (Bahasa Melayu Moden). Ketiga-tiga ini disatukan menjadi bahasa yang baharu iaitu Bahasa Melayu Piawai (formal sebutan baku dan tidak baku).
Brunei:
Menggunakan dialek Brunei (tidak formal), Bahasa Piawai Brunei (formal) dan Bahasa Melayu Piawai.
Singapura:
Menggunakan dialek Singapura (tidak formal), Bahasa Piawai Singapura (formal) dan Bahasa Melayu Piawai (formal dan sebutan baku).
Indonesia:
Menggunakan dialek Indonesia (tidak formal), Bahasa Piawai Indonesia (formal sebutan baku).
Bentuk atau Sebutan Baku dan Tidak Baku
Maksud baku adalah utama (makanan), bentuk bahasa (perkataan/nada/sebutan) atau penyeragaman (kaedah).
Sebutan baku:
-Pertuturan yang jelas dan selaras dengan perkataan tersebut.
-Nada yang dikeluarkan sama ada kasar atau mesra.
Sebutan tidak baku:
-Penyebutan yang dipertuturkan -sedikit berbeza daripada sebutan baku kerana dipengaruhi loghat dan dialek tetapi bukan dialek.
Bahasa Melayu Piawai ada dua bentuk iaitu baku dan Johor-Riau, kedua-dua sebutan bentuk piawai.
Contoh:
Bahasa
Ayat
Sebutan
Konsonan
Bentuk
Bahasa Melayu Piawai
Encik Lutfi akan pergi menjala ikan di sungai pada hari selasa
sama sebutan
(huruf a)
Baku
Bahasa Melayu Piawai
Encik Lutfi akan pergi menjala ikan di sungai pada hari selasa
Encik Lutfi akan pergi menjale ikan di sungai pade hari selase
(huruf e pepet)
Johor-Riau
Perbezaan Piawai, Standard & Baku
Ketiga-tiga perkataan tersebut bermaksud utama tetapi digunakan keadaan berbeza, juga mempunyai istilah pendua. Hanya perkataan piawai dan standard lebih susuai untuk penamaan bahasa piawai atau standard. Manakala perkataan baku hanya sesuai untuk sebutan baku.
Perkataan piawai digunakan untuk mengukur tahap, pengiraan dari aspek sains atau perdagangan. Juga mengukur tahap seseorang manusia seperti kecekapan dan kepintaran.
Contoh :
-Produk ini tidak layak untuk dipasarkan kerana tidak memenuhi piawaian yang telah ditetapkan.
-Prestasi murid sangat berbeza antara satu dengan yang lain. Guru-guru akan memastikan tahap piawai semua murid adalah seimbang.
-Penggunaan bahasa piawai dapat mengelakkan kekeliruan dalam komunikasi.
-Tiga hari lalu Syukri demam akibat daripada itu prestasi dan kepiawaiannya sedikit terjejas ketika bekerja.
Perkataan standard digunakan untuk keutamaan atau menetapkan sesuatu perkara.
-Bangunan itu tidak memenuhi standard keselamatan yang ditetapkan.
-Bahasa standard digunakan dalam urusan rasmi dan penulisan akademik.
-Pilih grafik di bawah sama ada standard (utama),tinggi atau sangat tinggi.
-Markah empat puluh peratus adalah standard untuk lulus.
Perkataan baku digunakan untuk keutamaan atau tindakan.
-Penyampai berita perlu menggunakan sebutan baku semasa penyiaran.
-Sebutan baku membantu pendengar memahami makna perkataan dengan tepat.
-Guru menegaskan kepentingan mematuhi standard bahasa baku dalam karangan.
-Makanan baku (utama/asas) untuk manusia ialah sayur-sayuran, buah-buahan, beras, bijiran dan sumber protein.
-Kecekapan sistem ini dapat mempercepat proses binaan dan pembakuan bahasa.
Bahasa Formal
Maksud formal adalah menurut peraturan rasmi, seragam (keadaan) atau sama ragam.
Bahasa yang digunakan sebagai urusan rasmi seperti majlis rasmi, perbincangan rasmi dan surat-menyurat.
Ciri-ciri:
-Mematuhi hukum tatabahasa.
-Ayat dan ungkapan yang dibina diucapkan dengan nada yang sempurna.
-Mengutamakan penggunaan kata nama diri yang formal dan sopan seperti Saya, Kamu & Awak.
-Tidak ada percampuran standard bahasa lain atau dialek daerah.
Jargon
Merupakan antonim bagi slanga kerana digunakan oleh golongan profesional seperti doktor, pedagang atau petani. Perkataan yang digunakan diterima sebagai bahasa formal.
Bahasa Tidak Formal
Tidak terikat sepenuhnya kepada ketepatan tatabahasa, ayat tidak sempurna binaannya dan pengucapan nada yang berbeza.
Ciri-ciri:
-Digunakan perbualan harian seperti keluarga dan rakan.
-Ada pengaruh dialek daerah, bahasa mesra atau bahasa pasar.
-Penggunaan kata ganti nama diri, kata sapaan dan kosa kata dialek.
-Penggunaan kosa kata kurang sopan seperti unsur bahasa kasar.
-Ada singkatan seperti nak, tak, mu, ku & kau.
Contoh:
Aku tengah mandi ni.
Bahasa Istana
Digunakan oleh kerabat diraja antara sesama mereka, orang biasa dan orang biasa kepada kalangan diraja (bahasa dalam).
Unsur Pendinaan (merendah diri):
-Hamba pancal yang hina.
-Hamba patik yang tua ini.
Unsur Pemulukan (kata-kata sanjungan):
-Ke bawah duli tuanku yang maha mulia menjunjung sembah duli tuanku.
Ungkapan rutin;
-Ampun tuanku: Ampun tuanku beribu-ribu ampun.
-Daulat tuanku: Daulat tuanku sembah patik harap diampun.
Ciri-ciri:
-Kosa kata yang berbeza; santap/makan, gering/sakit, berangkat/pergi dan perkenan/izin.
-Menggunakan kata ganti diri dan sistem sapaan yang formal; ayahanda dan bonda.
-Mempunyai sistem kedudukan kekeluargaan (gelaran); Tengku Mahkota.
-Penggunaan terbatas (tidak mempercayai perkembangan bahasa).
Diaglosia
Sesebuah masyarakat penutur menggunakan dua bahasa berbeza.
-Bahasa kebiasaan yang tinggi (formal).
-Bahasa kebiasaan yang rendah (tidak formal).
Contoh:
-Di rumah menggunakan bahasa basahan.
-Di sekolah menggunakan bahasa formal.
Bahasa Halus
Penggunaan bahasa yang sopan dan honorifik.
-Kehalusan itu dapat dilihat daripada penggunaan kosa kata dan ungkapannya yang menunjukkan kesopanan dengan cara sapaan, gaya dan intonasi yang penuh adab.
-Bahasa istana termasuk juga bahasa halus.
-Digunakan dalam hubungan yang mempunyai status sosial yang berbeza.
-Menggunakan bahasa kiasan atau peribahasa.
Ciri-ciri:
-Mengutamakan diksi yang lebih sopan, beradab dan lebih manis contoh hamil berbadan dua bunting.
-Mementingkan penggunaan ungkapan yang sopan contoh jemput masuk dan sila duduk.
-Menggunakan kata rujukan diri yang sopan contoh saya, encik, puan atau saudara.
-Menggunakan gelaran atau panggilan kehormat yang betul contoh kurniaan, ikhtisas, agama dan warisan.
Bahasa Mesra
Digunakan untuk menunjukkan hubungan yang mesra dan harmoni antara penutur dan pendengar secara tak formal.
contoh: situasi ahli keluarga sedang memujuk seseorang guna bahasa biasa tetapi mempengaruhi dan meyakinkan pendengar.
Ciri-ciri:
-Menggunakan partikel lah sebagai pelembut contoh marilah atau jomlah.
-Kata ganti nama diri menggunakan gelaran kekeluargaan contoh kak long atau mak su.
-Penggunaan kata nama sendiri contoh Ahmad menjadi Mad.
-Menggunakan kata-kata kiasan.
-Ada unsur kependekan.
Contoh ayat : Mama, nanti jangan lupa datang sekolah tengok adik perbarisan.
Bahasa Kasar
Kembalikan daripada bahasa halus dengan kosa kata dan ungkapan yang digunakan keras dan kasar sehingga kadang-kadang sukar diterima oleh pendengar.
Ciri-ciri:
-Intonasi yang digunakan tinggi
-Menunjukan emosi marah dan kurang senang terhadap orang yang dilawan bertutur.
-Ragam bahasa contoh tempelak, herdik, sindir dan tidak berkias.
-Kata ganti nama diri tidak menunjukkan keharmonian contoh aku dan engkau.
-Tidak menekankan tatabahasa yang betul.
-Menunjukkan kemesraan kepada peserta contoh teman rapat dan ahli keluarga contoh "woi nak mampus!"
Ideolek
Pertuturan dialek oleh seseorang dan cirinya berbeza antara satu individu dengan individu yang lain
-Gaya pertuturan berbeza.
-Kecacatan bahasa yang ada dalam diri.
-Kelainan pertuturan setiap orang.
Contoh: Pelat dan sengau.
-Ada perbezaan sebutan
-Ada perbezaan intonasi.
-Ada perbezaan pertuturan.
Contoh dialek Kedah dan dialek Johor ada bahasa pelat.
Bahasa Melayu
Bahasa/Dialek Johor
Dialek Johor Pelat
Bahasa/Dialek Kedah
Orang
Oghang
Oghang
Oghang
Saudara
Sedare
Sedaghe
Almari
Gerobok/robok
Ghobok
Loghat/Aksen
Loghat merupakan nada bahasa yang dilafazkan oleh sekumpulan penutur bahasa di sesuatu kawasan dalam sebuah negeri atau negara.
Maksud aksen ialah tekanan suara pada kata atau suku kata.
Dialek merupakan perkataan manakala loghat merupakan nada perkataan tersebut.
Setiap kawasan mempunyai loghat yang berbeza contoh di Malaysia.
Loghat utara; Perlis, Kedah dan Pulau Pinang
Loghat pantai timur; semua kawasan Pahang kecuali Pahang selatan, Kelantan dan Terangganu.
Loghat Johor-Riau; Johor, Melaka, Selangor, Perak Selatan dan Pahang Selatan.
Loghat Perak: semua kawasan Perak kecuali Perak selatan.
Loghat Sarawak: semua kawasan Sarawak.
Loghat Sabah: semua kawasan Sabah.
Ada beberapa dialek negeri yang menggunakan loghat kasar dan bahasa kasar.
Contoh: Melaka, Kedah, Pulau Pinang dan Sabah.
Dialek Kedah, Pulau Pinang, Perlis dan Sabah juga menggunakan sebutan baku.
Dialek
Kelainan bahasa yang dituturkan oleh sekumpulan besar penutur bahasa di sesuatu kawasan dalam sesebuah negeri atau negara.
Ciri-ciri:
-Perbezaan dari segi sebutan,kata ganti nama diri atau panggilan kekeluarga.
-Tidak mementingkan ketepatan bahasa apabila berbicara antara keluarga atau rakan. (Tidak formal)
-Banyak menggunakan kependekan kata.
-Menggunakan kosa kata atau istilah daerah.
-Ada unsur saling memahami
Contoh:
Bahasa Melayu
Bahasa/Dialek Perak
Bahasa/Dialek Kedah
Air
Ayor
Ayaq
Subdialek
Kelainan yang lebih khusus dalam sesuatu dialek, yang dituturkan oleh kumpulan penutur di kawasan yang lebih kecil.
Ciri:
-Wujud disebabkan adanya perbezaan penutur antara penutur yang menetap di kawasan atau daerah yang berbeza-beza dalam sesuatu kawasan dialek.
Contoh :
Bahasa Melayu
Bahasa/Dialek Johor
Subdialek Muar
Subdialek Johor Bahru
Selimut
Gebar
Gebo
Geba
Besar
Besar
Beso
Besa
Isoglas
Satu garis pemisah antara dialek dengan adanya perbezaan pertuturan.
Contoh:
-Sempadan Johor-Melaka.
-Sempadan Johor-Terengganu.
-Sempadan Johor-Pahang.
-Sempadan Selangor-Perak.
-Sempadan Perak-Kedah.
-Sempadan Pahang-Kelantan.
-Sempadan Pahang-Terenggangu.
-Sempadan Kelantan-Terengganu.
Bahasa Basahan/Kolokial
Bahasa yang digunakan dalam kehidupan seharian oleh masyarakat penutur secara tidak formal.
Ciri-ciri:
-Tidak mementingkan ketetapan bahasa.
-Ada percampuran kod (bahasa rojak).
-Kadang-kadang ada penggunaan bahasa kasar.
-Menggunakan kependekan kata contoh mau, nak, ni, tak atau nak.
-Bunyi "r" digugurkan contoh besar menjadi besa dan kasar menjadi kasa.
-Terdapat kosa kata tertentu yang tidak formal contoh kasi, laki, bini atau tak payah.
Contoh ayat : Siapa itu menjadi sapa tu.
Pijin
Bahasa yang bermula daripada hubungan antara dua bangsa atau lebih kumpulan penutur yang menutur bahasa yang berbeza serta intonasi mereka secara tidak formal.
-Orang luar negara datang negara kita beli barang, dia cakap tu ada percampuran bahasa kita dan bahasa dia contoh orang putih dan orang bangladesh.
Contoh kosa kata: mari menjadi datang, senang menjadi ada masa lapang atau banyak menjadi sangat.
-Tiada penutur jati.
-Kosa kata terhad.
-Tidak mematuhi tatabahasa.
-Sebutannya mengikut pelat bahasa ibunda penutur.
Bahasa Pasar
Bahasa ini dituturkan oleh orang Cina, India dan penutur-penutur bahasa lain apabila mereka bertutur dengan penduduk tempatan atau antara sesama mereka.
-Campuran bahasa Melayu dan bahasa lain.
-Kosa kata tidak formal.
-Penggunaan terhad ketika urusan jual beli di pasar.
-Tidak mematuhi hukum tatabahasa.
-Mengabaikan hukum DM.
-Ada percampuran kod (bahasa rojak).
Contoh ayat: "Lu mana mau pigi?", "Itu rumah,saya sendiri punya" atau "Gua ada beli satu kucing siam punya, manyak cantik lo".
Ada percampuran kod/bahasa rojak contoh:
Ana/Anta = Bahasa Arab.
You/I = Bahasa Inggeris.
Hukum DM:
-Unsur yang diterangkan hadir pada kedudukan pertama contoh sos cili.
-Unsur menerang hadir pada kedudukan
kedua contoh perkara lain-lain.
Kreol
Wujud apabila bahasa pijin telah digunakan sebagai bahasa umum sebagai alat perhubungan dalam kehidupan harian oleh sekumpulan atau segolongan masyarakat penutur.
-Bahasa yang telah dikuasai bahasa ibunda.
Contoh: Bahasa Baba Nyonya/Cheti/Serani.
-Banyak menggunakan kosa kata Melayu tetapi apabila menyebut ada kecinaan dan menggunakan kata ganti nama bahasa Cina.
Contoh ayat:
"Lu orang mo pegi mana" atau "Gua mo masak nasik dulu".
Slanga
Variasi bahasa yang dituturkan oleh sekumpulan penutur tertentu iaitu kumpulan remaja.
-Tidak formal.
-Kosa kata hanya difahami oleh kumpulan itu sahaja.
-Kosa kata dicipta oleh mereka dan tidak ada dalam bahasa asalnya contoh cun, kantoi atau poyo.
-Perkataan sudah ada tetapi diberikan kelainan istilah atau istilah baharu contoh jambu menjadi cantik, balak menjadi teman lelaki, payung menjadi tidak berani atau istilah baharu 2025 iaitu kacip menjadi tidak waras.
-Tidak mementingkan tatabahasa.
-Ada kosa kata yang dicipta kekal guna dan ada yang pupus ikut peredaran waktu.
-Ada kosa kata yang diambil daripada bahasa lain contoh bro, brader relaks atau langsi.
Contoh ayat: "Awek lu cun giler bro".
Kita tidak digalakkan atau lebih baik berhenti menggunakan bahasa slanga kerana bahasa slanga merupakan bahasa tidak formal berkedudukan paling rendah.
Sistem tulisan سيستم توليسن
Huruf-huruf
Rencong
, salah satu sistem tulisan tempatan yang dijumpai di tengah dan selatan
Sumatra
. Teks ini dibaca (menggunakan ejaan Voorhoeve) seperti berikut: "haku manangis ma / njaru ka'u ka'u di / saru tijada da / tang [hitu hadik sa]"
Batu bersurat Kedukan Bukit
menggunakan
tulisan Pallava
, merupakan spesimen tertua mewakili bahasa Melayu Kuno di
Sumatra Selatan
, Indonesia.
Bahasa Melayu kini ditulis dalam
tulisan Rumi
di Brunei, Malaysia dan Singapura atau
tulisan Latin
di Indonesia, walaupun
tulisan Arab
yang dikenali sebagai
tulisan Arab Melayu
atau
tulisan Jawi
juga wujud. Tulisan Rumi merupakan tulisan rasmi di negara Malaysia, Singapura, dan Indonesia. Bahasa Melayu menggunakan sistem
angka Arab
Beberapa muka surat terakhir Taj al-Salatin, disalin oleh Muhammad bin Umar Syaikh Farid pada 31 Julai 1824 di
Penang
dalam tulisan Jawi.
British Library
Kedua-dua tulisan Rumi dan tulisan Jawi adalah tulisan-tulisan rasmi hanya di
Brunei
. Nama-nama di institusi atau organisasi di Brunei perlu menggunakan kedua-dua jenis tulisan. Tulisan Jawi digunakan secara penuh di sekolah-sekolah agama yang pelajar-pelajar Muslim berumur 6-7 sehingga 12-14 tahun perlu hadiri pada waktu tengah hari.
Beberapa usaha sedang diambil untuk memelihara tulisan Jawi di Malaysia, dan pelajar-pelajar yang mengambil peperiksaan dalam bahasa Melayu di Malaysia diberi pilihan untuk menjawab soalan-soalan dalam tulisan Jawi.
Namun tulisan Rumi ialah tulisan yang paling kerap digunapakai di Brunei dan Malaysia untuk kegunaan rasmi mahupun tidak rasmi.
Pada masa lampau, bahasa Melayu ditulis dalam pelbagai jenis tulisan lain. Sebelum pengenalan tulisan Arab di rantau kepulauan Melayu, bahasa Melayu ditulis dalam
tulisan Pallava
tulisan Kawi
dan
tulisan Rencong
; tulisan-tulisan tersebut kini sudah tidak digunakan lagi tetapi tulisan yang seakan contohnya seperti tulisan Cam masih digunapakai oleh
orang Cam
di Vietnam dan Kemboja. Bahasa Melayu Kuno ditulis dalam tulisan Pallava dan Kawi seperti pada bukti batu bersurat di kawasan rantau Melayu. Bermula dengan era Kerajaan Samudera-Pasai sehingga ke zaman kemuncak Kesultanan Melaka, tulisan Jawi sedikit demi sedikit menggantikan penggunaan tulisan-tulisan ini sebagai tulisan yang paling banyak digunapakai di alam Melayu. Bermula dengan abad ke-17, di bawah pengaruh British dan Belanda, Jawi sedikit demi sedikit digantikan dengan tulisan Rumi.
24
Untuk mengetahui kaedah penggunaan abjad, penulisan huruf, penulisan kata, penulisan unsur serapan dan tanda baca umum yang dipraktikkan dalam bahasa Melayu, sila lihat:
Laman arkib Pedoman Umum Ejaan Bahasa Melayu
Sistem fonologi سيستم فونولوݢي
Rencana utama:
Fonologi bahasa Melayu
Salah satu faktor utama yang menjadikan Bahasa Melayu sebagai bahasa yang sangat mudah untuk dipelajari adalah disebabkan oleh sistem
fonologi
yang amat mudah. Boleh dikatakan hampir setiap huruf Rumi mewakili satu sebutan
fonem
. Bahasa Melayu, seperti kebanyakan bahasa lain di bawah keluarga Austronesia, bukanlah
bahasa bernada
Bunyi-bunyi konsonan
Bunyi-bunyi konsonan bahasa Melayu Malaysia
25
26
27
dan juga bahasa Indonesia
28
ditunjukkan seperti berikut. Bunyi-bunyi konsonan yang bukan asli daripada kata-kata pinjaman bahasa Arab dan bahasa Inggeris ditunjukkan dalam tanda kurung.
Jadual fonem konsonan dalam Bahasa Melayu
Dwibibir
Bibir-
gigi
Gigi
Gusi
Bel.
gusi
Lelangit
Velum
Uvula
Peti suara
Sengau
/m/
/n/
ny
/ɲ/
ng
/ŋ/
Letupan/
Hentian
/p/
/b/
/t/
/d/
/k/
/g/
/q/)
k (koda)
/ʔ/
Letusan
/tʃ/
/dʒ/
Geseran
/f/
/v
/s/
/z/
sy
/ʃ/
kh
/x/)
gh
/)
/h/
Malaran
tak geser
/j/
/w/
Getaran
/r/
Sisian
/l/
* Mengikut takrifan bahasa baku. Penutur tidak semestinya menyebut fonem /r/ sebegini.
Fonem pinjaman dari bahasa Arab
Fonem-fonem yang hanya wujud dalam kata pinjaman bahasa Arab mungkin disebut dalam fonemnya tersendiri oleh mereka yang mahir tentang cara pelafazan bunyi-bunyi Arab. Jika tidak maka ada kecenderungan untuk penutur asli bahasa Melayu untuk menggantikan bunyi-bunyi fonem tersebut kepada bunyi-bunyi yang kedengaran atau kelihatan seakan.
Jadual konsonan-konsonan pinjaman dari bahasa Arab
Fonem tersendiri
Asimilasi fonem
Contoh
khabar, kabar
reda, rela
/zˤ/
lohor, zuhur
ghaib, raib
saat, sa'at
Selasa
makam
Bunyi-bunyi vokal
Bahasa Melayu pada asalnya mempunyai 4 bunyi vokal, tetapi kebanyakan dialek-dialek yang wujud pada hari ini termasuk juga bahasa Melayu Baku mempunyai enam bunyi vokal dengan fonem
/i/
terbelah menjadi
/i,
e/
dan fonem
/u/
terbelah menjadi
/u,
o/
25
Banyak perkataan disebut dengan bunyi yang berbeza sama ada berbunyi
[i,
u]
atau
[e,
o]
, dan tidak terlalu banyak perkataan asli Melayu yang menggunakan bunyi vokal tengah
[e,
o]
Jadual fonem vokal dalam Bahasa Melayu
Ketinggian
Depan
Pusat
Belakang
Sempit
/i/
/u/
Separuh
sempit
/e/
/o/
Tengah
/ə/
Separuh
luas
[ɛ]
[ɔ]
Luas
/a/
[ɑ]
* Bukan standard, terdapat dalam sebutan loghat atau kata pinjaman.
Nota ortografi
: Kedua-dua fonem
/e/
dan
/ə/
ditulis dengan huruf
. Penggunaan ortografi mewakili fonem
/e,
o/
agak kurang dalam perkataan jati Melayu, dan huruf
biasanya mewakili bunyi
/ə/
. Tetapi terdapat juga pasangan homograf seperti
perang
digunakan untuk mewakili dua sebutan iaitu
/pəraŋ/
(kata kerja) dan
/peraŋ
piraŋ/
(kata sifat melambang warna).
Beberapa kajian menganggap
/ai,
au,
oi/
sebagai diftong.
29
30
Namun,
[ai]
[au]
dan
[oi]
hanya boleh wujud dalam suku kata terbuka, contoh perkataan: "cukai", "kerbau" dan "dodoi". Perkataan yang dua huruf vokalnya disusun dalam suku kata tertutup, seperti "baik", "laut", "kuat", "biak", "buih" dan "bius" adalah terdiri daripada dua suku kata. Satu analisis alternatif menganggap diftong-diftong fonetik
[ai]
[au]
dan
[oi]
sebagai jujukan monoftong dengan tambahan satu bunyi konsonan semi-vokal:
/aj/
/aw/
dan
/oj/
31
Terdapat satu hukum keselarasan vokal: bunyi-bunyi vokal yang tidak luas seperti
/i,
e,
u,
o/
di perkataan yang mempunyai dua suku kata perlu ada keselarasan dari segi ketinggian vokalnya, contohnya "hidung" /hi.duŋ/ boleh disebut sebagai /hi.doŋ/ tetapi tidak boleh disebut sebagai /he.duŋ/.
32
Perbandingan beberapa sebutan piawai bahasa Melayu
33
Sebutan umum (berasaskan dialek Johor-Riau)
Sebutan utara (berasaskan dialek-dialek Utara Semenanjung Malaysia)
Sebutan baku bahasa Melayu Malaysia & bahasa Indonesia
⟨a⟩ di suku kata terbuka akhir perkataan
/ə/
/a/
/a/
⟨i⟩ di suku kata tertutup dengan koda ⟨n⟩ dan ⟨ng⟩ di akhir perkataan
/e/
/i/
/i/
⟨i⟩ di suku kata tertutup dengan konsonan koda lain di akhir perkataan
/e/
/e/
/i/
⟨u⟩ di suku kata tertutup dengan konsonan koda ⟨n⟩ dan ⟨ng⟩ di akhir perkataan
/o/
/u/
/u/
⟨u⟩ di suku kata tertutup dengan konsonan koda lain di akhir perkataan
/o/
/o/
/u/
⟨r⟩ di kedudukan koda sesuatu suku kata
senyap
/r/
/r/
Satu kajian oleh Uri Tadmor yang diterbit pada tahun 2003 menunjukkan mutasi ⟨a⟩ di suku kata terbuka akhir perkataan ialah ciri-ciri berkawasan, secara spesifik merupakan ciri-ciri di kawasan barat Austronesia. Uri Tadmor mengklasifikasi ciri-ciri tersebut ke dalam empat kumpulan seperti berikut:
34
Mutasi /a/ di akhir kata dalam dialek-dialek Melayu-Indonesia dan bahasa-bahasa Austronesia berdekatan
Jenis
Fonem
kawasan-kawasan Melayu
kawasan asal bahasa-bahasa lain
[a] (asal)
[a]
Kedah
Brunei
Arekan (contohnya
Tengger
),
Sarawak
Sabah
Kalimantan
(kecuali Pontianak),
Indonesia Timur
Peninggian
[ə], [ɨ]
Johor
Pontianak
Tanah Abang
Jakarta
Bali
Pembundaran
[o], [ɔ]
Pattani
Palembang
Minangkabau
, Mataraman (seperti
Yogyakarta
Pendepanan
[ɛ], [e]
Perak
Jakarta
Sambas
Perbezaan antara Bahasa Melayu Piawai dan Bahasa Indonesia ڤربيذاءن انتارا بهاس ملايو ڤياواي دان بهاس ايندونيسيا
Untuk rencana lanjutan, lihat
Perbezaan antara Bahasa Melayu Piawai dan Bahasa Indonesia
atau
Perbezaan sebutan Bahasa Melayu dan Bahasa Indonesia
Perbezaan antara bahasa Melayu piawai dan
bahasa Indonesia
sebenarnya tidak terlalu jauh berbeza. Bahasa Indonesia sendiri pada dasarnya didasarkan kepada bahasa Melayu. Bahasa Melayu yang juga dipakai di Malaysia sebagai bahasa standard atau lazim disebut dengan "Bahasa Melayu Baku". Namun, jika dibezakan dari segi sejarah, budaya, perlakuan tatabahasa masing-masing, dan lain-lain, jelas adalah perbezaan yang ketara antara kedua-dua bahasa namun tidak terlalu banyak perbezaan. Penutur bahasa Melayu kebanyakan boleh memahami bahasa Indonesia, tetapi penutur bahasa Indonesia kebanyakan tidak boleh memahami bahasa Melayu sebab ada banyak perbezaan dari segi ejaan dan kosa kata atau pengaruh budaya setempat.
Pengaruh daripada bahasa asing ڤڠاروه درڤد بهاس اسيڠ
Bahasa Melayu banyak menyerap bahasa-bahasa asing seperti Sanskrit, Inggeris, Belanda, Jawa, Arab dan sebagainya.
Pengaruh Bahasa Sanskrit
Bahasa Sanskrit, bahasa perantara agama Hindu dan Buddha, telah banyak mempengaruhi bahasa Melayu apabila bahasa Melayu berada di peringkat kuno, iaitu pada peringkat sebelum bahasa Melayu mencapai zaman klasik pada zaman
Kesultanan Melayu Melaka
yang mana bahasa Melayu telah mengalami zaman kuno antara
abad ke-7
dan
abad ke-13
. Bukti pengaruh bahasa Sanskrit dalam bahasa kuno dapat dikesan dalam batu bersurat yang ditinggalkan oleh
kerajaan Srivijaya
. Mengenai bukti bahasa Melayu kuno, terdapat empat batu bersurat yang penting, iaitu yang dijumpai di:
Kedukan Bukit, Palembang (
683
M)
Talang Tuwo, Palembang (
684
M)
Kota Kapur, Pulau Bangka (
686
M)
Karang Brahi, Meringi, daerah hulu Jambi (686 M).
Selain itu sebagai faktor sampingan, faktor kemegahan juga faktor yang mendorong kepada peminjaman bahasa daripada bahasa Sanskrit. Peminjaman ini adalah kerana bahasa Sanskrit merupakan bahasa yang dianggap bahasa yang "tinggi-tinggi" pada zaman kuno. Penyerapan bahasa Sanskrit dalam bahasa seharian dijadikan satu cara perolehan kemegahan. Keadaan ini khususnya menyebabkan peminjaman perkataan yang sudah ada dalam bahasa Melayu asli, tetapi digantikan juga dengan bahasa Sanskrit, kerana barangkali dianggap lebih sesuai, lebih sedap bunyinya ataupun semata-mata kerana disangka lebih "tinggi" mutunya kerana bahasa Sanskrit merupakan bahasa sarjana.
Dalam bahasa Melayu, terdapat 677 perkataan yang berasal daripada bahasa Sanskrit. Berikut disenaraikan beberapa contoh perkataan Sanskrit yang dipinjam ke dalam bahasa Melayu:
Bahasa Sanskrit
Bahasa Melayu
Tulisan Jawi
bhasa
bahasa
بهاس
malaiu
Melayu
ملايو
akasa
angkasa
اڠكاس
samudhara
samudera
سامودرا
maha
maha
مها
rajha
raja
راج
bhumi
bumi
بومي
putra
putera
ڤوترا
nagara
negara
نڬارا
nagari
negeri
نڬري
agama
agama
اڬام
anka
angka
اڠک
vaca
baca
باچ
bhagya
bahagia
بهاڬيا
vamsa
bangsa
بڠسا
balya
belia
بليا
varta
berita
بريتا
buddhi
budi
بودي
chaya
cahaya
چهاي
cakra
cakra
چقرا
dosa
dosa
دوسا
dukkha
duka
دوک
deva
dewa
ديوا
rupa
rupa
روڤا
samsara
sengsara
سڠسارا
maharani
maharani
مهاراني
Pengaruh Bahasa Jawa
Bahasa Jawa dan bahasa Melayu merupakan bahasa serumpun. Kedua-kedua bahasa tergolong kepada keluarga bahasa Indonesia. Terdapat dua faktor utama dalam penyebaran pengaruh bahasa Jawa ke Bahasa Melayu, iaitu:
Pengaruh melalui penyebaran cerita panji
Pengaruh melalui interaksi sosial dan ekonomi
Cerita panji
ialah sejenis cerita yang berasal dari Jawa. Isinya mengenai
wira
dan wirawati. Cerita ini terdapat banyak versi, dan boleh dikesan di seluruh
nusantara
sehingga di Kemboja.
Migrasi orang Jawa ke Tanah Melayu telah berlaku semenjak zaman Kesultanan Melayu Melaka. Pertempatan orang Jawa sudah dapat dikesan di bandar
Melaka
pada zaman itu, iaitu
Kampung Jawa
dan
Parit Jawa
. Walau bagaimanapun, migrasi orang Jawa ke Tanah Melayu yang ketara berlaku bermula pada awal
abad ke-19
. Tumpuan migrasi Jawa adalah di
negeri-negeri Selat
dan juga negeri
Selangor
dan negeri
Johor
Pertembungan orang tempatan yang menutur bahasa Melayu dengan pendatang Jawa yang menutur dalam bahasa Jawa telah menyebabkan unsur-unsur bahasa Jawa meresap ke dalam Bahasa Melayu. Walau bagaimanapun, perlu diketahui bahawa kata-kata pinjaman Jawa meresap ke dalam Bahasa Melayu secara terpencil dan tidak tersebar luas. Ia dikatakan diserap ke dalam Bahasa Melayu kerana migrasi orang-orang Jawa yang masih mengekalkan bahasa mereka dan tidak menguasai perbendaharaan bahasa Melayu yang sebenar.
Berikut disenaraikan beberapa kata-kata pinjaman Jawa dalam bahasa Melayu:
Perkataan
Tulisan Jawi
Maksudnya
andong
اندوڠ
Kereta kuda(sewaan)
batok
باتوق
tempurung
berangasan
بيرڠاسان
mudah naik marah
wedana
ويدنا
ketua daerah
adipati
اديڤتي
raja
Pengaruh Arab-Islam
Bahasa Arab dan agama Islam sangat mempengaruhi perkembangan bahasa Melayu. Status bahasa Melayu yang bertaraf lingua franca dan keunikannya telah menyebabkan agama Islam disebarkan dalam bahasa Melayu dan bukan dengan bahasa Arab. Walau bagaimanapun, bahasa Arab melalui kedatangan agama Islam telah mempengaruhi perkembangan bahasa Melayu dalam beberapa aspek, antaranya:
1- perbendaharaan kata
2- sebutan kata
3- tulisan
Perbendaharaan Kata
Hampir sebahagian besar perbendaharaan bahasa Melayu meminjam perkataan bahasa Arab. Berikut disenaraikan beberapa contoh perkataan Arab yang dipinjam ke dalam bahasa Melayu:
Bahasa Arab
Bahasa Melayu
Tulisan Jawi
abba
abah
ابه
syukr
syukur
شكور
jadwal
jadual
جدوال
qamus
kamus
كاموس
subh
subuh
صبح
waqtu
waktu
وقتو
hayawan
haiwan
حيوان
wajh
wajah
وجه
aqal
akal
عقل
dunya
dunia
دنيا
mahkamah
mahkamah
محكمه
asal
asal
اصل
mas'alah
masalah
مسئله
hadyah
hadiah
هديه
sadaqah
sedekah
صدقه
mawt
maut
موت
quwat
kuat
كوات
janin
janin
جنين
kitab
kitab
كتاب
Sebutan Kata
Pengaruh Arab-Islam memberi kesan yang sangat besar kepada sebutan perkataan dalam bahasa Melayu. Bahasa Melayu mula dituturkan supaya menghampiri sebutan bahasa Arab, kerana masyarakat Melayu terdorong untuk membaca Al-Qur'an dengan betul.
Sebutan dengan pengaruh Arab-Islam ini turut membezakan antara penutur asal bahasa Melayu (iaitu orang-orang Melayu) dengan penutur bukan asal (seperti kaum Cina, India, atau bangsa Eropah) kerana penutur bukan asal ini tidak dapat menyebut beberapa perkataan yang menerima pengaruh Arab.
Contoh-contoh perkataan yang berbeza sebutan antara sebutan penutur Melayu dan penutur bukan Melayu:
Bahasa Melayu
Tulisan Jawi
Abdullah
عبدالله
maklumat
معلومت
iklan
اكلان
kadi
قاضي
Tulisan
Kedatangan pengaruh Arab-Islam telah menyumbang kepada penulisan bahasa Melayu dalam tulisan Arab yang akhirnya disebut
tulisan Jawi
. Tulisan Jawi ini digunakan antara lain bagi memudahkan orang-orang Melayu yang rata-rata beragama Islam membaca Al-Quran.
Hal ini dapat dilihat dengan jelas apabila sistem pendidikan Malaysia menukar tulisan Jawi kepada tulisan Rumi, ramai orang-orang Melayu mula tidak mampu membaca Al-Quran dengan baik. Ia dinamakan sindrom Buta Jawi atau Buta Al-Quran.
Pengaruh Bahasa Cina
Dalam Kamus Dewan, terdapat kata-kata yang mempunyai
etimologi
berlabel
. Perkataan ini merupakan kata-kata yang dipinjam daripada bahasa Cina. Tetapi bukan semua kata-kata yang berlabel
dalam Kamus Dewan Bahasa merupakan kata-kata yang dipinjam daripada bahasa Cina. Dalam kajian Kong 1993, telah disimpulkan bahawa lebih kurang 261 patah perkataan Bahasa Melayu telah dipinjam daripada bahasa Cina.
Terdapat 10 pengelasan kata yang telah disimpulkan oleh Kong iaitu:
Sayur-sayuran, buah-buahan, dan makanan.
Barang kegunaan harian.
Adat istiadat.
Bangunan dan tempat.
Permainan perjudian dan kepercayaan
Jabatan, kerjaya, dan posisi sosial.
Kenderaan dan alat pengangkutan.
Perkataan lain-lain.
Kajian ini juga dilakukan oleh Mashudi dan Yeong pada tahun 1989. Hasil kajian mereka mendapati terdapat lebih kurang 341 patah perkataan Bahasa Melayu dipinjam daripada bahasa Cina. Kajian melihat pada fonologi perkataan bahasa Melayu tersebut. Sistem fonologi kata asli bahasa Melayu tidak bertepatan dengan sistem fonologi kata bahasa Cina.
Antara kata Bahasa Cina yang dipinjam dalam Kamus Dewan Bahasa ialah:
Pinjaman kata Bahasa Cina yang bertentangan dengan sistem penyelarasan vokal
Anglo اڠلو
apek اڤيك
cingge چيڠڬ
kaleng كلاڠ
kongsi كوڠسي
lio ليو
liong ليوڠ
lisong ليسوڠ
lokcuan لوقچوان
mahjong مهجوڠ
panglong ڤڠلوڠ
singkong سيڠكوڠ
taikong تايكوڠ
Pinjaman kata Bahasa Cina yang bertentangan dengan rangkap bunyi homorgan sengauan
angpau اڠڤاو
bangpak بڠڤق
camca چمچا
kamsia كمسيا
samsu سمسو
samseng سمسڠ
Pinjaman kata Bahasa Cina yang tidak berlaku pengurangan vokal
beca بيچا
camca چمچا
kekwa كيكوا
nyonya ڽوڽا
popia ڤوڤيا
misoa ميسوا
mua موا
sempoa سمڤوا
taukua تاوكوا
Pinjaman kata Bahasa Cina yang mengalami penyengauan vokal
popia ڤوڤيا
misoa ميسوا
sempoa سمڤوا
siya سيا
taukua تاوكوا
Prilaku
fonologi
pinjaman kata
Bahasa Cina
adalah bertentangan dengan sistem fonologi bahasa Melayu.
Pengaruh Portugis
Terdapat 131 perkataan yang berkemungkinan berasal daripada bahasa Portugis. Beberapa contoh perkataan
Portugis
yang diserap dalam bahasa Melayu ialah:
Bahasa Portugis
Bahasa Melayu
Tulisan Jawi
armário
almari
الماري
bola
bola
بولا
bandeira
bendera
بنديرا
camisa
kemeja
كمجا
dado
dadu
دادو
garfo
garpu
ڬرڤو
igreja
gereja
ڬرجا
limão
limau
ليماو
manteiga
mentega
منتيڬ
domingo
minggu
ميڠڬو
padre
paderi
ڤادري
toalha
tuala
توالا
janela
jendela
جنديلا
escola
sekolah
سكوله
sábado
Sabtu
سبتو
sabão
sabun
سابون
sapato
sepatu
سڤاتو
abba
abah
ابه
almari
almari
الماري
kameja
kemeja
كمجا
salwar
seluar
سلوار
Pengaruh Inggeris
Pengaruh
bahasa Inggeris
dalam bahasa Melayu merupakan pengaruh paling ketara dan paling meluas masa kini, dan lazimnya perkataan Inggeris dipinjam ke dalam bahasa Melayu apabila tiada perkataan tempatan untuk menggambarkan situasi baru yang memerlukan satu panggilan khusus untuk merujuk kepadanya. Contoh perkataan sebegini ialah
konotasi
Jawi
كونوتاسي
connotation
),
kompromi
Jawi
كومڤرومي
compromise
) dan
siri
Jawi
سيري
series
). Tetapi kebingungan dan bantahan sering timbul apabila perkataan Inggeris yang diterima masuk ke dalam bahasa Melayu terlalu banyak sehinggakan ada yang bertindak sebagai pengganti perkataan yang telah wujud.
Dewan Bahasa dan Pustaka
telah terus membenarkan kemasukan perkataan sebegini dalam kosa kata bahasa Melayu dan tidak menghiraukan bantahan yang dikemukakan. Penggunaan perkataan sebegini yang meluas di media percetakan dalam bahasa Melayu di
Malaysia
seperti pada akhbar
Utusan Malaysia
telah mengeruhkan lagi permasalahan ini. Satu-satunya kenyataan bernada bimbang terhadap situasi ini pernah dilafazkan bekas perdana menteri Malaysia,
Mahathir Mohamad
meskipun beliau sendiri telah memperkenalkan suatu perkataan baru "bajet" (
Jawi
باجيت
) menggantikan perkataan "belanjawan" (
Jawi
بلنجاوان
) semasa pembentangan belanjawannya yang terakhir, dengan alasan bahawa istilah belanjawan tidak tepat kerana anggaran kewangan kerajaan turut melibatkan hasil, dan bukan belanja semata-mata.
Berikut merupakan beberapa perkataan yang telah diterima dalam bahasa Melayu secara rasmi dan digunakan secara meluas dan dianggap telah diterima.
Bahasa Inggeris
Bahasa Melayu
Tulisan Jawi
book
buku
بوكو
lamp
lampu
لمڤو
ball
bola
بولا
mind
minda
ميندا
cheque
cek
چيك
bus
bas
بس
taxi
teksi
تكسي
Beberapa tahun kebelakangan ini (sekitar
2003
), stesen televisyen milik kerajaan
Malaysia
RTM 1
(dahulu dikenali sebagai TV 1) telah menukar tema salurannya kepada "Saluran Infotainmen Anda" (
Jawi
سالورن اينفوتاينمن اندا
; daripada bahasa Inggeris
Your Infotainment Channel
) dan ini menimbulkan kontroversi apabila
Dewan Bahasa dan Pustaka
(DBP) mendakwa perkataan "Infortainmen" merosakkan penggunaan bahasa Melayu. Alasan yang diberikan adalah bahawa
-tain-
yang harus disebut seakan perkataan Melayu
main
, dan ini kedengaran agak janggal. Penukaran ejaan ke "Infotenmen" pula tidak diterima sebagai piawai DBP dan kerajaan disaran menggantikannya dengan perkataan lain seperti "
Infohibur
" tetapi Kementerian Penerangan yang mengendalikan stesen televisyen kerajaan
Radio Televisyen Malaysia
enggan menuruti saranan berkenaan. Pada tahun
2006
tema ini ditukarkan ke
Saluran Inforia
Jawi
سالورن اينفوريا
).
Definisi bahasa Melayu tinggi dan bahasa Melayu baku ديفينيسي بهاس ملايو تيڠݢي دان بهاس ملايو باکو
Konsep bahasa Melayu tinggi merujuk kepada penggunaan bahasa Melayu dalam konteks wacana ilmiah dan berkaitan dengan ketamadunan. Bahasa Melayu tinggi sering dirujuk sebagai wahana bagi melahirkan idea dan wawasan yang berkaitan dengan kesarjanaan dan kebudayaan. Bahasa Melayu tinggi lazimnya digunakan dalam seminar, persidangan atau kongres yang berkaitan dengan bahasa, budaya ataupun bidang ilmiah yang lain.
Bahasa Melayu baku pula ialah bahasa Melayu yang sempurna dari segi penggunaan aspek bahasanya, iaitu ejaan, tatabahasa, istilah, penggunaan kata, laras bahasa dan sebutan.
Frasa mudah dalam Bahasa Melayu فراسا موده دالم بهاس ملايو
Di Malaysia, biasanya masyarakat Melayu bertegur sapa sesama sendiri dengan ucapan salam, tetapi ucapan formal seperti "Selamat pagi" atau "Selamat sejahtera" turut digunakan bagi penutur bukan Islam. Ucapan "Hai" juga sering digunakan apabila bertegur sama sesama rakan-rakan, sebagaimana perkataan "
Bye-bye
" semasa meminta diri untuk beredar.
Frasa bahasa Melayu
IPA
Tulisan Jawi
Selamat datang
səlamat
dataŋ
سلامت داتڠ
Selamat jalan
səlamat
dʒalan
سلامت جالن
Selamat tinggal
səlamat
tiŋgal
سلامت تيڠڬل
Terima kasih
tərima
kasih
تريما كاسيه
Sama-sama
sama
sama
سام-سام
Selamat pagi
səlamat
pagi
سلامت ڤاڬي
Selamat petang
səlamat
pətaŋ
سلامت ڤتڠ
Selamat sejahtera
səlamat
sədʒahtəra
سلامت سجهترا
Selamat malam
səlamat
malam
سلامت مالم
Jumpa lagi
dʒumpa
lagi
جومڤا لاڬي
Siapakah nama awak?/Nama awak siapa?
siapakah
nama
awak
/ atau /
nama
awak
siapa
سياڤاكه نام اوق؟/نام اوق سياڤا؟
Nama saya ...
nama
saja
/ (diikuti dengan nama)
نام ساي ...
Apa khabar?
apa
kabar
اڤ خبر؟
Khabar baik
kabar
baik
خبر باءيق
Saya sakit
saja
sakit
ساي ساكيت
Ya
ja
يا
Tidak (tidak formal: "tak")
tidak
/ atau /
tak
تيدق
Ibu sayang engkau/kamu (awak)
ibu
sajaŋ
əŋkau
(ايبو سايڠ اڠكاو/كامو (اوق
Aku (Saya) cinta pada mu (awak)
aku
tʃinta
pada
mu
(اكو (ساي) چينتا ڤد مو (اوق
Saya benci awak
saja
bentʃi
awak
ساي بنچي اوق
Saya tidak faham (tidak formal: "tak faham")
saja
tidak
faham
ساي تيدق فهم
Saya tidak tahu (tidak formal: "tak tau" ataupun "sik tau" di Sarawak)
saja
tidak
tahu
ساي تيدق تاهو
(Minta) maaf
minta
ma'af
مينت) معاف)
Tumpang tanya
tumpaŋ
taɲa
تومڤڠ تاڽ
(Minta) tolong
toloŋ
مينت) تولوڠ)
Apa
apa
اڤ
Tiada
tiada
تياد
Penggunaan tidak formal pada zaman kontemporari
Di keempat-empat negara yang menggunakan bahasa-bahasa Melayik yakni negara Indonesia, Malaysia, Singapura dan Brunei, penggunaan ragam bahasa Melayu yang tidak formal adalah sesuatu yang pasti berlaku dalam kehidupan harian kerana agak mustahil untuk setiap orang bertutur dalam ragam formal sepanjang masa. Penggunaan ragam tidak formal kebiasaannya berlaku melalui pemendekkan kata dari bahasa formal, peminjaman kosa kata dari dialek-dialek/bahasa-bahasa tempatan (seperti dialek Melayu Kelantan, bahasa Minangkabau atau bahasa Jawa) mahupun bahasa-bahasa negara berdekatan (seperti bahasa Thai, bahasa Cina dan bahasa India) serta penyerapan sebutan langsung dari kosa kata bahasa asing khususnya bahasa Inggeris ekoran globalisasi.
Untuk rencana berkaitan penggunaan bahasa Indonesia yang tidak formal, sila lihat
Bahasa gaul Indonesia
Untuk rencana berkaitan penggunaan bahasa Melayu Malaysia yang tidak formal, sila lihat
Bahasa Melayu yang tidak rasmi di Malaysia
Galeri ݢالري
Gisaburo Yamamichi, 1912 Marai-go yon shu-kan, Shogo Kimata ed, Tokyo : Okazakiya syoten. Salah satu penerbitan awal bagi mempelajari bahasa Melayu di Jepun.
Lihat juga ليهت جوݢ
Gedung Bahasa Melayu
dari
Wikisumber
Bahasa rojak
Bidalan
Dewan Bahasa dan Pustaka
Peribahasa
Simpulan bahasa
Singkatan kata
Tatabahasa
Perkembangan Bahasa Malaysia
Kronologi pembentukan istilah bahasa Melayu
Rujukan روجوعکن
Eberhard, David M.; Simons, Gary F.; Fennig, Charles D. (8 Mei 2023).
"Malay (macrolanguage), Ethnologue Essentials"
(ed. 26). Dallas, Texas: SIL International. Diarkibkan daripada
yang asal
pada 28 Jun 2023
. Dicapai pada
8 Mei
2023
Sejumlah 82,223,886 orang penutur asli
bahasa makro
Melayu (kod "msa"), meliputi kesemua variasi-variasi di bawah kumpulan bahasa Melayik, tetapi tidak termasuk kumpulan bahasa Ibanik, bahasa Kendayan, bahasa Keninjal, bahasa Urak-Lawoi dan bahasa Dayak Melayik.
Uli, Kozok (30 Ogos 2022).
"How many people speak Indonesia"
. University of Hawaii at Manoa
. Dicapai pada
30 Ogos
2022
James T. Collins (
Bahasa Sanskerta dan Bahasa Melayu
, Jakarta: KPG 2009) gives a conservative estimate of approximately 200 million, and a maximum estimate of 250 million speakers of Malay (Collins 2009, p. 17).
"Recognition of Bahasa Indonesia as an official language of the General Conference of UNESCO"
UNESCO General Conference
. UNESCO (42). 2023
. Dicapai pada
2023-11-20
10 juta di Malaysia, 5 juta penutur bahasa Melayu serta tambahan 260 juta penutur
bahasa Indonesia
di Indonesia, dan lain-lain kelainan bahasa Melayu.
Wardhana, Dian Eka Chandra (2021).
"Indonesian as the Language of ASEAN During the New Life Behavior Change 2021"
Journal of Social Work and Science Education
(3): 266–280.
doi
10.52690/jswse.v1i3.114
. Dicapai pada
29 January
2021
"Teks PDF oleh Jabatan Pengajian Tinggi, Kementerian Pengajian Tinggi Malaysia-Perkara 152. Bahasa kebangsaan"
(PDF)
"Constitution of the Republic of Singapore (2020 Revised Edition)"
Diarkibkan
daripada yang asal pada 28 Mei 2023.
, berkuatkuasa bermula 31 Disember 2021.
"Brunei Darussalam's Constitution of 1959 with Amendments through 2006"
(PDF)
. www.agc.gov.bn. March 31, 2021.
Blust, Robert (2013).
The Austronesian Languages
(ed. revised). Australian National University.
hdl
1885/10191
ISBN
978-1-922185-07-5
Tadmor, Uri (2009). "Malay-Indonesian". Dalam Bernard Comrie (penyunting).
The World's Major Languages
(ed. 2nd). London: Routledge. m/s. 791–818.
Eberhard, David M.; Simons, Gary F.; Fennig, Charles D. (8 Mei 2023).
"Austronesian (Subgroup of 1256 languages), Ethnologue Essentials"
(ed. 26). Dallas, Texas: SIL International
. Dicapai pada
8 Mei
2023
Kaedah pengelasan yang dikemukakan oleh Ethnologue 26, kumpulan bahasa Melayik terdiri daripada
bahasa makro
Melayu (kod "msa"), serta kumpulan bahasa Ibanik, bahasa Kendayan, bahasa Keninjal, bahasa Urak-Lawoi dan bahasa Dayak Melayik.
Adelaar, K. Alexander (2004).
"Where does Malay come from? Twenty years of discussions about homeland, migrations and classifications"
Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde
160
(1): 1–30.
doi
10.1163/22134379-90003733
JSTOR
27868100
Andaya, Leonard Y. (2001).
"The Search for the 'Origins' of Melayu"
(PDF)
Journal of Southeast Asian Studies
(dalam bahasa Inggeris).
32
(3): 315–330.
doi
10.1017/S0022463401000169
S2CID
62886471
Southeast Asia Digital Library: About Malay
Diarkibkan
16 Jun 2007 di
archive.today
"Entri "bahasa
Kamus Dewan Perdana
(ed. 1). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia. 2020. m/s. 178.
ISBN
978-983-49-2644-1
. Dicapai pada
30 April
2023
Wurm, Stephen
Mühlhäusler, Peter
Tryon, Darrell T.
(1996).
Atlas of Languages of Intercultural Communication in the Pacific, Asia, and the Americas: Vol I: Maps. Vol II: Texts
. Walter de Gruyter. m/s. 677.
ISBN
978-3-11-081972-4
Sneddon, James N. (2003),
The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society
, University of New South Wales Press,
ISBN
0-86840-598-1
Teeuw, Andries
(1959),
The History of the Malay Language: A Preliminary Survey
, Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies
, dicapai pada
17 October
2012
"Bahasa Melayu Kuno"
. Bahasa-malaysia-simple-fun.com. 15 September 2007. Diarkibkan daripada
yang asal
pada 26 Disember 2010
. Dicapai pada
22 Disember
2010
Surakhman, M. Ali (23 October 2017).
"Undang-Undang Tanjung Tanah: Naskah Melayu Tertua di Dunia"
kemdikbud.go.id
(dalam bahasa Indonesia).
Sneddon, James N. (2003).
The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society
. UNSW Press. m/s. 70.
ISBN
978-0-86840-598-8
Sneddon, James N. (2003).
The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society
. UNSW Press. m/s. 62.
ISBN
978-0-86840-598-8
Ethnologue
16 mengklasifikasi mereka sebagai bahasa-bahasa yang terpisah, ISO3
kxd
and
meo
, tetapi juga menyatakan bahawa mereka "sangat rapat sehingga mungkin suatu hari nanti dikira sebagai dialek-dialek Melayu".
"Malay (Bahasa Melayu)"
Omniglot
. Dicapai pada
30 August
2008
Clynes, Adrian; Deterding, David (2011).
"Standard Malay (Brunei)"
Journal of the International Phonetic Association
41
(2): 259–268.
doi
10.1017/S002510031100017X
Karim, Nik Safiah; M. Onn, Farid; Haji Musa, Hashim; Mahmood, Abdul Hamid (2008).
Tatabahasa Dewan
(ed. 3). Kuala Lumpur:
Dewan Bahasa dan Pustaka
. m/s. 297–303.
ISBN
978-983-62-9484-5
Hassan, Abdullah (1972).
The Morphology of Malay
. University of Edinburgh.
Soderberg, Craig D.; Olson, Kenneth S. (2008).
"Indonesian"
Journal of the International Phonetic Association
(dalam bahasa Inggeris).
38
(2): 209–213.
doi
10.1017/S0025100308003320
ISSN
1475-3502
Asmah Haji, Omar (1985).
Susur galur bahasa Melayu
. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Ahmad, Zaharani (1993).
Fonologi generatif: teori dan penerapan
. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.
Clynes, Adrian (1997). "On the Proto-Austronesian "Diphthongs
".
Oceanic Linguistics
36
(2): 347–361.
doi
10.2307/3622989
JSTOR
3622989
Adelaar, K. A. (1992).
Proto Malayic: the reconstruction of its phonology and parts of its lexicon and morphology
(PDF)
. Canberra: Pacific Linguistics.
doi
10.15144/pl-c119
ISBN
0858834081
OCLC
26845189
Abu Bakar, Mukhlis (2019-12-18).
"Sebutan Johor-Riau dan Sebutan Baku dalam Konteks Identiti Masyarakat Melayu Singapura"
Issues in Language Studies
(2).
doi
10.33736/ils.1521.2019
ISSN
2180-2726
S2CID
213343934
Uri, Tadmor (2003). CRCL, CRCL, And/Or The Author(S).
"Final /a/ mutation: a borrowed areal feature in Western Austronesia"
(PDF)
Issues in Austronesian Historical Phonology
(dalam bahasa Inggeris). Pacific Linguistics, The Australian National University (PL-550): 15–36.
doi
10.15144/PL-550.15
. Dicapai pada
2022-11-05
– melalui sealang.net/CRCL.
Nota نوتا
Disebabkan bentuk-bentuk piawai bahasa rasmi negara Indonesia, Malaysia, Brunei dan Singapura adalah hampir serupa dari segi struktur bahasa dan kebanyakannya hanya berbeza dari segi perbendaharaan kata dan sedikit sahaja bezanya dari segi butiran fonetik, istilah payung "bahasa Melayu/Indonesia"
atau "bahasa Melayu-Indonesia"
10
sering digunakan dalam catatan-catatan linguistik apabila berbincang mengenai struktur dan sejarah bahasa ini.
Pautan luar ڤاءوتن لوار
Wikimedia Commons
mempunyai media berkaitan
Bahasa Melayu
Kamus Dewan Dalam Talian
Kamus Melayu-Cina
Kamus Melayu-Inggeris
Sejarah bahasa Melayu.
Diarkibkan
2004-02-21 di
Wayback Machine
Asal Usul Bahasa Melayu
Penerbit USM: Bahasa Melayu
Diarkibkan
2008-05-04 di
Wayback Machine
Makna Perkataan Melayu-Inggeris
Cabang
bahasa-bahasa
Melayu
Australia
Pulau
Cocos
dan
Krismas
Bahasa Melayu Cocos
Brunei
Bahasa Melayu Brunei
Indonesia
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu Ambon
Bahasa Melayu Bangka
Bahasa Melayu Bacan
Bahasa Banjar
Bahasa Melayu Berau
Bahasa Melayu Bengkulu
Bahasa Melayu Betawi
Bahasa Melayu Bukit
Bahasa Melayu Jambi
Bahasa Melayu Kutai Kota Bangun
Bahasa Melayu Kutai Tenggarong
Bahasa Melayu Riau
Bahasa Melayu Maluku Utara
Bahasa Melayu Manado
Bahasa Melayu Papua
Bahasa Melayu Palembang
Bahasa Minangkabau
Malaysia
Bahasa Melayu Malaysia
Bahasa Melayu Baba
Bahasa Melayu Baling
Bahasa Melayu Chetty
Bahasa Melayu Gerik
Bahasa Jakun
Bahasa Melayu Kedah
Bahasa Melayu Kelantan
Bahasa Melayu Negeri Sembilan
Bahasa Orang Kanaq
Bahasa Orang Seletar
Bahasa Melayu Pahang
Bahasa Melayu Perak
Bahasa Melayu Terengganu
Bahasa Melayu Rawa
Bahasa Melayu Sabah
Bahasa Melayu Sarawak
Bahasa Temuan
Thailand
Bahasa Melayu Pattani
Bahasa Yawi
Singapura
Bahasa Melayu Singapura
Sri Lanka
Bahasa Melayu Sri Lanka
Sejarah perubahan bahasa Melayu
Bahasa Austronesia Purba
Bahasa Melayu-Polinesia Purba
Bahasa Melayu Purba
Bahasa Melayu Kuno
Bahasa Melayu Klasik
Bahasa Melayu Moden
Ragam bahasa
Bahasa baku (
Indonesia
dan
Malaysia
Bahasa saintifik (
Malaysia
Bahasa istana
Bahasa isyarat
Indonesia
dan
Malaysia
Bahasa halus
Bahasa basahan
Indonesia
dan
Malaysia
Bahasa rojak
Bahasa di
Asia Tenggara
Brunei
Bahasa Melayu
Bahasa Inggeris
Filipina
Bahasa Cebuano
Bahasa Filipino
Bahasa Tagalog
Bahasa Tausug
Bahasa Kapampangan
Indonesia
Bahasa Indonesia
Bahasa Minangkabau
Bahasa Jawa
Bahasa Sunda
Bahasa Betawi
Bahasa Bali
Bahasa Banjar
Bahasa Manado
Bahasa Bugis
Bahasa Melayu
Bahasa Makassar
Bahasa Batak
Bahasa Aceh
Kemboja
Bahasa Cham
Bahasa Khmer
Laos
Bahasa Lao
Malaysia
Bahasa Malaysia
Melayu
Bahasa Inggeris
Bahasa Arab
Bahasa Cina
Bahasa Tamil
Bahasa Iban
Bahasa Dusun
Bahasa Semai
Bahasa Kadazan
Bahasa Bajau
Myanmar
Bahasa Burma
Bahasa Mon
Singapura
Bahasa Melayu
Bahasa Inggeris
Bahasa Cina
Bahasa Tamil
Thailand
Bahasa Thai
Bahasa Yawi
Bahasa Isan
Timor Leste
Bahasa Tetum
Bahasa Portugis
Vietnam
Bahasa Vietnam
Bahasa Cham
Pangkalan data kawalan kewibawaan
Antarabangsa
GND
Kebangsaan
Amerika Syarikat
Perancis
Data BnF
Jepun
Republik Czech
Israel
Lain
LUX: Yale
Diambil daripada "
Kategori
Rencana bahasa dengan nombor penutur tidak bertarikh
Halaman artikel bahasa dengan sampel teks
Bahasa dengan kod ISO 639-2 code
Bahasa dengan kod ISO 639-1 code
Rencana bahasa tanpa medan rujukan
Bahasa Melayu
Bahasa di Malaysia
Bahasa di Indonesia
Bahasa di Thailand
Bahasa di Myanmar
Bahasa di Brunei
Bahasa di Singapura
Bahasa di Afrika Selatan
Bahasa Austronesia
Bahasa Melayu-Polinesia
Bahasa-bahasa Melayu
Kategori-kategori tersembunyi:
Laman yang ada ralat skrip
Sumber CS1 bahasa Inggeris (en)
Pautan archiveis templat webarchive
Sumber CS1 bahasa Indonesia (id)
Rencana yang mengandungi teks bahasa Melayu (bahasa makro) yang dipetik secara eksplisit
Halaman menggunakan kotak info kerangka peta dengan tanpa pautan bentuk di Wikidata
Laman dengan AFA biasa
Pautan wayback templat webarchive
Rencana pilihan
Laman yang menggunakan sambungan Kartographer
Bahasa Melayu
Tambah topik