Bakterya - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Bakterya - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Pumunta sa nilalaman
Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Itong artikulo ay tungkol sa mikroorganismo.
Para sa uri o henus, tingnan ang
Bacterium (genus)
. Para sa ibang mga gamit, tingnan ang
Bakterya (paglilinaw)
Bakterya
Temporal range:
Archean
o bago
– Kasalukuyan
Had'n
Archean
Proterozoic
Pha.
Pinalaking mikrograpong electron ng
Escherichia coli
Pag-uuring siyentipiko
Dominyo:
Bacteria
Phyla
Gramong positibo
/walang
panlabas na membrano
Actinobacteria
(mataas na
G+C
Firmicutes
(mababa na
G+C
Tenericutes
(walang
pader
Gramong negatibo
/Mayroong
panlabas na membrano
Aquificae
Bacteroidetes
Chlorobi
Chlamydiae
Verrucomicrobia
Deinococcus-Thermus
Fusobacteria
Gemmatimonadetes
Nitrospirae
Proteobacteria
Spirochaetes
Synergistetes
Hindi alam/hindi nakapangkat
Acidobacteria
Chloroflexi
Chrysiogenetes
Cyanobacteria
Deferribacteres
Dictyoglomi
Fibrobacteres
Planctomycetes
Thermodesulfobacteria
Thermotogae
Ang
bakterya
(Ingles:
bacteria
IPA
/bækˈtɪəriə/
) [
maramihan
] o
bacterium
isahan
) ay isa sa mga pangunahing grupo ng mga nabubuhay na mga
organismo
. Sa iba't ibang paglalapat, tumutukoy ang katagang bakterya sa lahat ng mga
prokaryote
o sa isang pangunahing pangkat nila, o dili kaya ang tinatawag na
eubakterya
eubacteria
), depende sa mga kaisipan tungkol sa mga pagkaugnay nito. Dito, ginagamit ang bakterya upang tukuyin ang yubakterya. Isa pang pangunahing pangkat ng bakterya (hindi ginagamit sa malawak, hindi taksonomikong kaisipan) ang
Archaea
Bakteriyolohiya
, isang sangay ng
mikrobiyolohiya
, ang tawag sa pag-aaral mga bakterya. Makikita ang mga bakterya sa lahat ng mga
tinitirhan
sa
Mundo
, tulad ng sa lupa,
asidik na mainit na tubig
basurang radyoaktib
tubig, at sa kailaliman ng
Krust ng mundo
, kasama na rin ang mga organikong bagay at mga buhay na katawan ng mga halaman at mga hayop, na nagiging isang halimbawa ng
mutwalismo
sa
sistemang panunaw
ng mga tao, anay at mga ipis. Mayroong apatnapung milyong
selula
ng bakterya sa isang gramo ng lupa at isang milyong selula ng bakterya sa isang milimetro ng
malinis na tubig
; sa pangkalahatan, mayroong tinatantiyang limang
nonilyong
(5×10
30
) bakterya sa mundo,
na bumubuo ng isang
biyomas
na humihigit sa bilang ng lahat ng mga halaman at hayop.
Mayroong tinantsyang sampung ulit na selulang bakteryal sa
plora ng mga tao
kaysa sa mga selulang pantao sa ating katawan, na kung saan mayroong malaking bilang ng mga bakterya sa
balat
bilang isang
gut flora
Ang karamihan ng mga bakterya sa ating katawan ay kinokonsiderang hindi nakakasama dahil na rin sa epekto ng
sistemang immuno
, at ang ilan ay
nakakatulong
. Subalit, ang ilang uir ng bakterya ay
patohenik
at maaring magsanhi ng mga
sakit
, tulad ng
kolera
syphilis
anthrax
leprosy
, at
bubonic plague
. Ang mga
impeksiyong respiratoryo
ang pinakamabagsik sa mga sakit, tulad na lamang ang
tuberkulosis
na pumatay ng dalawang milyong katao sa loob ng isang taon, karamihan dito ay nakatira sa
Aprika
Sa mga
mauunlad na bansa
, ginagamit ang mga
antibiotic
sa paggamot ng mga
impeksiyong bakteryal
at sa agrikultura, nagiging kilala na ang
resistensiyang antibiyotik
. Sa industriya, importante ang mga bakterya sa
paglilinis ng mga estero
at pagpapababa ng
natapong langis
, sa produksiyon ng
keso
at
yogurt
sa pamamagitan ng
permentasyon
, ang pagkuha ng ginto, palladium, tanso at iba pang metal sa sektor ng pagmimina,
kasama na rin sa
biyoteknolohiya
, at ang pagpapalabas ng mga antibiotik at iba pang kemikal.
10
Bakterya ang pinakamarami sa lahat ng mga organismo, ito ay dahil sa kanilang mabilisang reproduksiyon o pagparami. Malawakang silang makikita sa
lupa
tubig
at bilang mga
symbiont
ng ibang organismo. Maraming mga
pathogen
, mga organismong nagdudulot ng sakit, ay bakterya. Napakaliit ng karamihan, kadalasang nasa
0.5-5.0 μm
ang kanilang pinakamahabang dimensiyon, bagaman maaaring lumaki ang higanteng bakterya katulad ng
Thiomargarita namibiensis
at
Epulopiscium fishelsoni
sa 0.5
mm ang laki. Mayroon silang mga
selulang pader
cell wall
), katulad ng mga
selula
cell
) ng
halaman
at
amag
, ngunit binubuo ng
peptidoglycan
ang mga selulang pader ng bakterya.
Etimolohiya
baguhin
baguhin ang wikitext
Ang salitang
bakterya
ay isang maramihang salita ng
Bagong Latin
na
bacterium
, na kung saan nanggaling ito sa
latinisasyon
ng
Griyegong
βακτήριον (
baktērion
),
11
ang diminyutibo ng βακτηρία (
baktēria
), na may kahulugan na "baston, tungkod",
12
dahil mga bilog ang unang natuklasan na mga bakterya.
13
Kasaysayan
baguhin
baguhin ang wikitext
Para sa kasaysayan ng mikrobiyolohiya, tingnan ang
Mikrobiyolohiya
. Para sa kasaysayan ng klasipikasyong bakteryal, tingnan ang
Taksonomiyang bakteryal
. Para sa natural na kasaysayan ng bakterya, tingnan ang
Huling pangkalahatang ninuno
Unang Pagkatuklas
baguhin
baguhin ang wikitext
Si
Antonie van Leeuwenhoek
, ang unang
mikrobiyolohista
at ang unang tao na pinag-aralan ang mga bakterya gamit ang
mikroskopyo
Noong sinaunang panahon, ang kaalaman ng mga tao sa hugis at morpolohiya ng bakterya ay nakadepende sa laki ng uri ng
mikroskopyo
na ginagamit nila sa pag-aaral
14
15
16
. Unang nakita ang mga bakterya ni
Antonie van Leeuwenhoek
, isang taga-
Olanda
, noong tag-init ng 1676. Nagtaka siya sa nang naging mainit ang paminta, kaya naghanda siya ng peppercorns sa tabi ng isang basong tubig at pinag-aralan ang tubig sa ilang araw. Sa ilalim ng single-lens na mikroskopyo sa magnipikasyong 400 ang patong
17
Dahil dito, nakita niya ang mga maliliit na organismo na gumagalaw, sa pagkamangha, tinawag niya itong
animalcules
. Hindi siya nakapaghanda ng mga ilustrasyon sa maliliit na organismo hanggang sa ilang taon ang lumipas, at itong mga ilustrasyon, ay natapos ang mga paghahanda, na ipinakikita ang mga organismong ito na mula sa kanyang
bibig
. Malinaw na nakaindika na siya ang unang nag-ilustrasyon sa bakterya sa unang pagkakataon
Pagkatuklas ng Pasteurisasyon
baguhin
baguhin ang wikitext
Nang magbigay opinyon si Leeuwenhoek na ang mga maliliit na organismo ay may relasyon sa fermentation, dekay at sakit, hindi na ito binigyang halaga pa. Huling nadiskubre ang relasyong ito sa proseso sa isang aksidente. Itinaas sa
Louis Pasteur
18
, isang batang
Kimika
pranses
, ng
Gobyernong Pranses
para mapalakas ang kalidad ng inuming pranses, kinokonsedera ang mga kimiko ang mga tamang tao sa trabahong ito dahil alam nila ang permentasyon ay isang tunay na prosesong
Kimika
19
Pansamantalang binuo ni Pasteur ang parte na ginampanan ng mga buhay na organismo sa permentasyon. Sa katunayan, ipinakita niya sa unang pagkakataon ang
pampaalsa
ay kinakailangan sa produksiyon ng
alak
na galing sa
ubas
Pasteurisasyon
, ang mabilis na pag-nit ng likido para patayin ang mga hindi kilalang organismo, ang unang ginamit para ipreserba ang
pranses
na inumim para sa pagluluwas.
Pagsuwesyon sa Teorya ng Henerasyong Spontanyos
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Teorya ng Henerasyong Spontanyos
Sa kasagsagan ng 1890's, ang , na kung saan sa Pastuer ay isang miyembro, ay mainit na pinag-aawayan na kung hindi o ang buhay ay nagmula sa isang organismo ng mabilis. Ang kinalabasan ng pagtatalo ay ang malinaw na ipinaliwanag ni Pasteur na ang
mikroorganismo
ay palaging nanggagaling sa nabubuhay na organismo
20
21
. Ang nabubuhay na organismo, kahit bakterya o larvae ng
insekto
, ay hindi nanggaling
de novo
sa patay na bagay. ang mahabang tulay-tulay na ekperimento sa laboratoryo ni Pasteur ay pinagpatuloy sa pagkakatatag ng malinaw na relasyon sa pagitan ng bakterya (at pampaalsa) at ang proseso ng permentasyon, pagkalusaw at sakit.
Pagkatuklas sa Gampanin ng Bakterya sa Sakit
baguhin
baguhin ang wikitext
Ang gampanin ng bakterya sa sakit ay unang natuklasan sa loob ng 25 na taon ng ika
1900
. Noong 1876, napatunayan ni
Robert Koch
, isang pambansang doktor ng
Alemanya
, na ang
Anthrax
ay sanhi ng isang bakteryum, (
Bacillus anthracis
). Siya ang gumawa at pinangalanan at pinuksa ang bakteryum, para iyurok sa isang dagang pang-ekperimento at nagsasanhi para magkaroon ulit ito ng ganoong sakit. Kumuha siya ng mga litrato ng mga organismo sa pamamagitan ng
mikroskopyo
dalawang taon na ang nakakaraan, na nagpalaganap ng unang litrato na ebidensiya ng bakterya. Sa kaparehas na oras, unang nalaman ni
Burmill
na ang bakteryum ay isang Plant Pathogent.
Hugis
baguhin
baguhin ang wikitext
Ipinapakita na ang bakterya ay maraming
morpolohiya
at pagkakaayos
Mayroong tatlong ur ng hugis ng bakterya:
Sperical
Rod-shaped
, at
Spiral
. Tinatawag na
Cocci
ang bakteryang sperical (pang-isahan:
Coccus
),
Bacilli
naman ang tawag sa mga hugis rod (pang-isahan:
Bacillus
), at
Spirilla
naman sa spiral (pang-isahan:
Spirillum
).
22
Mayroong kaunting intragrado sa pagitan ng mga hugis na ito. Mahirap itong, sa karamihan, paghiwalayin sa pagitan ng napaikling rod at isang oras na pabilog sa paghahanda sa
dibisyong selula
. Sa katunayan, ang hugis ay nakadepende sa paghaba ng taon ng bakterya at sa
kalikasan
23
Ang bakterya na hugis coccus, nakaayos nang chain na katulad ng hugis
perlas
. Ang ibang uri ng
genus
streptococcus
ay napakaimportante at nag-sasanhi ng
Scarlet Fever
Erysipelas
Mastitis
ng
baka
at inpeksiyong
sinus
. Ang
S. lactus
ay isang sangkap sa pag-pait ng
gatas
. Kadalasang natitira ang mga bakteryang spherical sa iregular na piniping bigat; na tinatawag na
Staphylococci
24
Sanhi ng pagkulo at pagkakasakit ang isang uri ng Staphylococcus.
25
Natitira naman ang ibang bakterya ang spherical sa paketeng kubikal na 8, 64 o marami pang selula; na makikita sa genus
Sarcina
. Hugis kadenang selula ang mga rods nito.
26
Ang bakterya ay ang pinakamaliit na nabubuhay na organismo. Ang ilan sa kanila ay makikita lamang sa kalapitan o pinakamataas na lente ng makapangyariang magaang na mikroskopyo. Karamihan sa mga bilyong bakterya ay makikita sa kubik sentimetro ng
lupa
27
Ang napakaliit na hugis ng bakterya ay isang dahilan ng kahalagahan ng buhay nila. Ang lahat ng sustansiya, lahat ng gases, at inorganikong asin na kinakailangan ng isang bakteryum ay kailangang makuha sa pamamagitan ng kanilang cell wall.
28
29
Ang lahat ng mga produktong dumi, lahat ng lason, ibang enzyme at ibang espesyal na substans na kasama ng mga aktibidad ng bakterya ay kailangang dumaan palabas sa pamamagitan ng surface ng isang selulang bakteryum. Ang dami ng surface ng isang bakteryum sa relasyon ng bolyum ang dami sa mga bagay na ilalabas.
30
Distribusyon
baguhin
baguhin ang wikitext
Ang mga bakterya ay makikita sa lahat ng sulok ng
mundo
. Makikita sila sa
hangin
tubig
, at
lupa
. Nabubuhay sila sa lahat ng
hayop
at katawang halaman at sa lahat ng hinahawakang natin. Ang buhay na bakterya ay makikita sa mga gatas at sa lahat pagkain na hindi isterilisado. Kahit sa mga pagkain na dumaan sa proseso ng isterilisasyon ay kadalasang naglalaman ng spores ng bakterya. Nakikita ang mga spores na ito sa temperaturang malapit na sa zero kahit hindi napapatay. Nakikita rin ang bakterya sa bituka ng hayop. Nakadikit naman ang mga Nitrogen-fixing bacteria sa mga buhay na selula ng bulaklak na kinabibilangan ng
legumes
alders
bitterbrush
, at iba pa.
Sa kailaliman ng tubig, malamig na balon o springs, ay marami ito. Kahit na ang ilang sentimetro ng lupa ay kakikitaan ng mga bakterya, ang bilang nila ay bumababa kung ang lalim ay tumaas.
Kahit na nakakalat na ang mga bakterya sa buong
mundo
, posible pa ring maging ligtas ang mga kwarto sa mga bakterya. Ang mga babala ay laging inaalam sa mga kwartong operasyon sa
ospital
at uri ng biyolohikal at laboratoryong bakteryolohikal. Ang mga sahig ay hinugasan ng mga pamatay na likido, isterilisadong damit ang isinusuot, at ang mga instrumentong nilalagay sa nagiinit na tubig ang ginagamit. Pati ang hangin ay nalilinis sa pamamagitan ng
singaw
radiyasyong ultrabiyoleta
. Tinatawag na
Asepsis
ang kundisyong walang bakterya. Isterilisasyon naman ang tawag sa pagtatangal o pagpuksa sa lahat ng nabubuhay, kasama ag bakterya, na nakakalat sa mga bagay-bagay.
Klasipikasyon
baguhin
baguhin ang wikitext
Ang kahalagahan ng selula ay kailangan sa klasipikasyon ng bakterya sa hugis ng selula. Maraming bakterya, sa katunayan, ay maaring malaman sa kanilang kayang gawain, hindi sa mababaw na, sa pamamagitan ng pagpapalabas ng anyo.
24
Maaaring mahati ang 3000 o higit pang uri ng bakterya sa bilang na pangunahing grupo base sa anyo ng padre selula
28
29
, pinagkukuhanan ng enerhiya at
karbon
, hugid ng selula, porma ng paggalaw, pangangailangan sa
oksiheno
at pagpapalabas ng
spores
. Sa pinakabagong edisyon ng
Bergey's Manual of Determinative Bakteriology
, nahahati ang bakterya sa 19 na parte.
23
Isang miyembro ng Proteobacteria, ang
Escherichia coli
Proteobacteria
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Proteobacteria
Ito ang unang parte ng bakterya na may Gram-negative rods, cocci o spirilla. Ang
Proteobacteria
na tinatawag ding
Photosynthetic Bacteria
31
Ito ay mga
Gram-Negative
rods, cocci, spirilla.
32
33
Ilan sa mga ito ay may Flagella. Kadalasan ang mga
selula
(violet, berde, dilaw, lila, at tsokolate) ay dahil sa dami ng carotenoids. Ang ibang selula ay nagtataglay ng
Gas Vacuoles
. Ang mga ito ay limitado sa pagkakaroon ng tirahan sa tubig tulad ng mababaw, at maalat na
lawa
, may lalim na 25m. na may anaerobic strata sa lawa o mainit na bukal na sagana sa
sulfate
34
Isang halimbawa ng Dumadausdos na Bakterya, ang Myxococcus xanthus
Dumadausdos na Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Dumadausdos na bakterya
Ang mga dumadausdos na bakterya ay ang ikalawang bahagi ng bakterya na naglalaman ng mga grupong gram-negatibo. Taliwas sa pangalan ng pangkat na ito, hindi lahat ng miyembro ng bahagi na ito ay damadausdos (halimbawa ang isang henus ng berdeng potosintetikong bakterya na
Chloroflexus
ay mayroong pagdausdos na paggalaw). Isa ang
myxobacteria
sa bahagi ng pangkat na ito. Hugis bilog ang kanilang selula na bumubuo sa isang kolonya. Naglalabas sila ng mga spores na nabubuhay ng maikli sa mga kadena tulad ng tumpok ng sitaw. Natatagpuan sila sa lupa at naglalabas ng mga enzyme na humihiwalay sa ibang bakterya o sa ibang pagkakataon, kinakain nila ang kanilang
cellulose
Treponema pallidum
, isang uri ng spirochaete
Spirochetes
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Spirochetes
Ang
Spirochetes
ay ang ikalimang bahagi ng bakterya na isang gram-negatibo. Sila ay mahahaba at kadalasang baluktot ang kanilang selula na kadalasang lumalangoy sa pamamagitan ng kanilang
axial flagella
. Naninirahan ang iba sa mga putik o tubig na parating may asido at ang iba ay makikita sa
mollusks
na kung saan sila ay nagsisilbing parasitiko sa kanila. Isang miyembro ng pangkat na ito ang
Treponema
na kung saan ay nagsasanhi ng
syphilis
, at
yaws
Bilog at Kurbang Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Bilog at Kurbang Bakterya
Ito ang ika-anim na bahagi ng bakterya na naglalaman ng isang pamilya, ang
Spirillaceae
, dalawang
genera
, ang
Spirillum
at
Campylobacter
at apat na henera na hindi kilala ang apilasyon, ang
Bdellovibrio
Microcyclus
Pelosigma
at
Braqchyarcus
Pseudomonas aeruginosa
, isang uri ng Aerobikong Negatibong Bakterya
Aerobikong Negatibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Aerobikong Negatibong Bakterya
Ito ang ikapitong bahagi ng bakterya na kinabibilangan ng ilang importanteng henera tulad ng
Rhizobium
. Ito ay ginagamit upang ayusin ang
nitroheno
ng mga
legume
na lubhang may malaking ginagampanan sa ekonomiya. Ito rin ay naglalabas ng mga
asidong asetik
na ginagamit sa paggawa ng
suka
Napapalibutan ang kanilang
selula
ng mga kadena na pumapagitna sa kanilang
pader ng selula
. Nakababa naman ang kanilang balot sa terminal ng selula na kung saan ay naglalaman ng
protina
maramihang sakaride (polysaccharide)
, at mga
lipido
. Naglalabas naman ang ibang negatibong bakterya ayon kay Gram ng ilang patong na
slime
, na tinatawag na
capsule
, sa palibot ng selula.
Isang halimbawa nito ay ang mga
Caulobacter
. Sila ay nakapulupot sa pinaghuhugutan ng selula ng substrano.
Salmonella
, isang halimbawa ng Pakultatibong Negatibong Bakterya
Pakultatibong Negatibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Pakultatibong Negatibong Bakterya
Ang
Pakultatibong Negatibong Bakterya
o kilala bilang
Enterikong Bakterya
ay ang ikawalong bahagi ng mga bakterya. Isang halimbawa ng bahaging ito ay ang
Escherichia coli
na makikita sa ating
bituka
. Ang
Salmonella
na nagsasanhi ng
typhoid
at pagkalason sa pagkain,
Shigella
na nagsasanhi ng disenteryang bakteryal,
Erwinia
na nagsasanhi ng
five blight
at
Yersinia
na kilalang nagpapasimula ng
bubonic plague
ay ilan lamang sa halimbawa ng bahaging ito.
Bacteroides
, isang uri ng Anaerobikong Negatibong Bakterya
Anaerobikong Negatibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Anaerobikong Negatibong Bakterya
Ito ang ikasiyam na bahagi ng bakterya na naglalaman ng isang pamilya, ang
Bacteroidaceae
, tatlong henera, ang
Bacteroides
Fusobacterium
at
Leptotrichia
, at anim na henera na hindi malaman ang apilasyon, ang
Desulfovibrio
Butyrivibrio
Succinivibrio
Succinimonas
Lachnospira
at
Selenomonas
Neisseria gonorrhoeae
, bahagi ng Bilugang Negatibong Bakterya
Bilugang Negatibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Bilugang Negatibong Bakterya
Ang mga
bilugang negatibong bakterya
ay ang ikasampung bahagi ng bakterya na naglalaman ng isang pamilya, ang
Neisseriaceae
, apat na henera,
Neisseria
Branhamella
Maraxella
at
Acinetobacter
, at dalawang henera na hindi malaman ang kanilang apilasyon, ang
Paracoccus
at
Lampropedia
Anaerobikong Bilugang Negatibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Anaerobikong Bilugang Negatibong Bakterya
Ito ay naglalaman ng isang pamliya, ang
Veillonellaceae
, at tatlong henera, ang
Veillonella
Acidaminococcus
at
Megasphaera
Sulfolobus
, isang uri ng Kemolitotropikong Negatibong Bakterya
Kemolitotropikong Negatibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Gram-negative Chemolitrophic Bacteria
Ang mga
kemolitotropikong negatibong bakterya
ay ang iakalabing-dalawang bahagi ng bakterya. Napakahalaga ng bahaging ito sa siklo ng sustansiya sa ating
biyospero
. Makikita sila sa mga lupa at tubig, tulad ng mga maiinit na tubig. Bilog, rod at spiral ang kadalasang hugis ng mga bakteryang ito.
Gumagalaw ang mga bakteryang ito sa pamamagitan ng kanilang
flagella
at ang ibang ay dumadausdos. Nasa labas ang tupi ng kanilang
Plasmalemma
. Mayroong itong apat na pangkat na nababatay sa kanilang reaksiyon sa oksiheno na napapatunayan ng kanilang enerhiya, ang mga bakteryang
nitroheno
sulfur
bakal
, at
hidroheno
Bakteryang Tagalabas ng Metohino
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Bakteryang Tagalabas ng Metohino
Naglalaman ang pangkat na ito ng isang pamilya, ang
Methanobacteriaceae
at 3
henera
, ang
Methanobacterium
Methanosarcina
, at
Methanococcus
Isang halimbawa ng Bilugang Positibong Bakterya ang
Streptococcus
Bilugang Positibong Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Bilugang Positibong Bakterya
Ito ang ikalabing apat na bahagi ng bakteyra na binubuo ng tatlong pamilya, ang
Micrococcaceae
Streptococcaceae
, at
Peptococcaceae
, at labingdalawang henera, ang
Micrococcus
Staphylococcus
Planococcus
Streptococcus
Leuconostoc
Pediococcus
Aerococcus
Gemella
Peptococcus
Peptostreptococcus
Ruminococcus
, at
Sarcina
Isang halimbawa ng Bilugang Positibong Bakterya na Tagabuo ng mga Endospore ang
Clostridium
Bilugang Positibong Bakterya na Tagabuo ng mga Endospore
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Bilugang Positibong Bakterya na Tagabuo ng mga Endospore
Ito ay ang ikalabinglimang bahagi ng bakterya na makikita kadasalan sa mga lupa. Kung ang lupa ay naglalaman ng
Clostridium
na kung saan ay pumapasok sa mga sugat ng tao, maaari itong magsanhi ng
tetanus
gangremes
. Makikita rin ang mga Clostridium sa mga gulay tulad
mais
at
mani
. Kung ang
Clostridium botulinum
ay hindi napapatay sa proseso ng
paglalata
, lumalaki at dumadami ito sa mga produktong lata na makakapaglabas ng mga nakakalason na bagay. Kadalasan, bihira namang malason ang mga ito sa mga toksik galing dito. Nakakapatay ang mga
commercial
kailangang linawin
na paglalata sa lahat ng mga spores. Kaya ang ilang bakterya sa bahaging ito ay nakakaapekto ng lubusan sa mga tao.
Lactobacillus
, isang uri ng Asporohenong Positibong Hugis Rod na Bakterya
Asporohenong Positibong Hugis Rod na Bakterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Asporohenong Negatibong Hugis Rod na Bakterya
Ang mga
asporohenong negatibing hugis rod na bakterya
ay ang ikalabing anim na bahagi ng bakterya na naglalaman ng isang pamilya, ang
Lactobacillaceae
, at isang henera, ang
Lactobacillus
na kilala sa pagpapahaba ng buhay ng mga pangkalakalan
(commercial)
na gatas
kailangang linawin
, at isang henera na hindi kilala ang apilasyon, ang
Listeria
Actinomycetes
Actinomycete
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Actinomycetes
Ang mga
actinomycete
ay isang
positibong
bakterya na ikinakategorya bilang ikalabing pitong bahagi ng bakterya na bumubuo sa ibat ibang uri ng mga
molde
at
fungi
. Lumalaki at nahahati ang mga selula sa mahahabang pilamento na bumabahagi at bumabalukto sa isang kolonya. Naglalabas ng mga spores, na kadalasan ay mga endospores o mga spores sa loob ng selula, ang hulihang bahagi ng pilamento. Kadalasan itong nagsasanhi ng pagpapaamoy ng lupa at mga basura na kung saan galing ang mga organismo. Sa medisina, ito ay ang pinakaimportanteng pinagkukuhanan ng antibiyotiko.
Rickettsiales
Rickettsia
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Rickettsis
Ang
rickettsia
ay ang ikalabing walong bahagi ng mga bakterya. Sila ay isang
negatibo
, maiikli at bilugang bakterya na obligadong parasitiko at hindi maaaring buhayin sa isang patay na medya. Nagsasanhi sila ng
Rocky Mountain Spotted Fever
Q Fever
at
Scrub typhus
sa mga tao, at pagkakaroon ng sindrom sa mga insekto na sumipsip ng tubig sa mga halaman. Halibawa, makikita lamang ang mga
aphids
sa halaman. Natuklasan ang mga organismong ito noong 1970 sa
dolden
, isang parasitikong lugar.
Noong 1880, hindi pa gaanong malaman ang isang seryoso at misteryosong sakit ang
Pierce
ng mga
ubas
. Una itong inilarawan ni
Pierce
noong 1880 at nagbigay siya ng suwesyon na may relasyon ang bakterya sa sakit na ito. Sinimulan niya ang mga eksperimento mula sa may sakit na ubas hanggang sa may sakit na organismo sa loob ng isang daang taon. Noong 1972, natuklasan ni Coheen, isang propesor at nagtatrabaho sa Unibersidad ng California, sa pamamagitan ng mikroskopyong gumagamit ng elektron na ang mga rickettsia ang may sanhi sa pagkakaroon ng sakit ng mga ubas.
Mycoplasma
Mycoplasma
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Mycoplasma
Ang
mycoplasmas
ay ang ikalabing siyam at pinakahuling bahagi ng mga bakterya. Sinasaklaw nila ang pinakamaliliit na organismong selular. Humigit kumulang 100 nanometro ang kanilang bolyum o isang sampung bolyum ng isang bakteryum tulad ng
E. coli
. Wala itong pader ng selula sapagkat hugis plastik ang kanilang selula. Ngalalaman sila ng isang kapat ng lahat ng mga
DNA
na nakapapaloob sa
E. coli
. Ang iba sa kanila ay mga parasitiko sa mga halaman na maari lamang mapatay ng
grapting
. Umaabot ang sintomas ng sakit na naidudulot nito mula sa paninilaw ng selula, abnormalidad sa paglaki nila tulad ng
witches broom
May malinaw na pamamahgi ang nahagi na ito. Matatagpuan sila sa mga estero at naaagnas na bagy tulad ng sa aso, daga, at iba pang hayop na naaagnas. Lumalaki sila sa masustansiyang artipisyal na pagkain na naglalaman ng puso ng laman na may serum o iba pang kahawig nito.
Bago pa man itong ikategorya bilang bakterya, inilarawan muna ito bilang isang dilaw na
bayrus
na kadalasang nakikita sa mga halaman. Sa mga sumunod na taon, nalaman na ang tatlumpu sa mga ito ay isang ganap na bakterya na kung saan ay inihanay na sa
micoplasmas
. Sa iba pang pagkakataon, ang ilang mahabang sakit ng mga halaman ay inilarawan na ang impeksiyong bayrus ang may sanhi nito subalit binago nila ito at inihanay ulit sa bahaging ito ang mga bakterya na nakikita rito tulad ng
pear decline
citrus stubber
at
western X
. Isang matagumpay ang tamang kaalaman sa pagkakategorya ng mga organismong nagsasanhi ng mga sakit na nakakatulong sa pagkontrol ng mga sakit sa halamn at mga tao.
Paggalaw
baguhin
baguhin ang wikitext
Dahil sa sobrang liit ng mga bakterya, madali silang nadadala sa mga malalayong distansiya sa pamamagitan ng tubig o hangin. Subalit, aktibo namang gumagalaw ang ibang bakterya at kaya nilang lumipat ng lugar mula 50 hanggang 500 nanometro kada segundo. Sa proporsiyon sa sukat ng katawan, mapagkukumpara ito sa apat hanggang apatnapung metro kada oras ng isang usa.
Pagdausdos, pagsabay sa agos, at paglangoy ang kadalasan nilang ginagamit sa paggalaw. Ginagamit nila ang mga
flagella
sa paglangoy na maaaring sa isang dulo ng selula (
bakteryang polar
ang tawag sa mga bakteryang may kakayahang gumawa nito) o sa isang selula (
bakteryang peritrikores
naman ang tawag sa mga bakteyang kaya ito). Lumulusot ang bawat flagellum mula sa pader ng selula at plasmalemma hanggang sa labas na sitoplasma. Makikita rin ang flagella sa ibang
eukaryotes
o mga organismong may maraming selula subalit kakaiba pa rin ang nasa bakterya. Sa mga
spirochetes
, humahaba ang pangkat ng flagella sa haba ng selula hanggang sa patong ng pader at nabubuo ng aksiyal na pilamento. Hindi lubusang alam ang mekaniko ng pagdausdos subalit nangangailangan nito ng midyum at nagiiwan ang selula ng mga lapot sa pagitan.
Nutrisyon at Enerhiya
baguhin
baguhin ang wikitext
Ngapapakita ng malawak na uri ng
metaboliko
ang mga bakterya.
35
Tradisyonal na ginagamit ang distribusyon ng kauriang metaboliko upang malaman ang kanilang taksonomiya, subalit ang mga kaurian na ito ay hindi gaanong ginagamit sa modernong klasipikasyong henetiks.
36
Kinakategorya ang metabolismo ng bakterya sa mga pangkat na batay sa kanilang nutrisyon at tatlong pangunahing panuntunan: uri ng enerhiya na ginagamit sa paglaki, ang pinagkukuhanan ng karbon, at ang tagapagbigay ng elektron na ginagamit din sa paglaki. Kadalasang idinaragdag sa panuntunan ng repiratoryo ng mikroorganismo ang tagatanggap ng elektron na ginagamit sa respirasyong aerobiko at anaerobiko.
37
Uri ng Nutrisyon sa in metabolikong bakterya
Uri ng Nutrisyon
Pinagkukuhanan ng Enerhiya
Pinakukuhanan ng Karbon
Halimbawa
Phototroph
Sinag ng Araw
Organikong Kompound (photoheterotrophs) o piksasyong karbon (photoautotrophs)
Cyanobacteria
Green sulfur bacteria
Chloroflexi
, o
Purple bacteria
Lithotroph
Inorganikong Kompound
Organikong kompounds (lithoheterotrophs) o piksasyong karbon (lithoautotrophs)
Thermodesulfobacteria
Hydrogenophilaceae
, o
Nitrospirae
Organotroph
Organikong kompounds
Organikong kompounds (chemoheterotrophs) o piksasyong karbon (chemoautotrophs)
Bacillus
Clostridium
Enterobacteriaceae
Ang mga
Photoautotrophs
ay pangkat ng mga bakterya na gumagamit ng sinag ng araw bilang pinagkukuhanang enerhiya at
Carbon Dioxide
bilang pinagkukuhanang karbon.
37
Samantalang ang
Photoheterotrophs
ay pangkat ng mga bakterya na gumagamit ng sinag ng araw bilang pinagkukuhanang enerhiya at maraming organikong kompound (Halimbawa:
Asidong asetik
) bilang pinagkukuhanang karbon.
36
Naiiba naman ang
Chemoautotrophs
na isang pangkat ng bakterya na nagooksida o nagbabawas ng inoganikong kompound (Halimbawa: NH3, H2, H2S, FeH) para mapanatili ang enerhiya at gumagamit ng Carbon Dioxide para sa pinagkukuhanang karbon.
35
At, ang
Chemoheterotrophs
ay isang pangkat ng bakterya na nagooksida o nagbabawas ng organikong kompound para mapanatili ang parehong enerhiya at karbon.
38
Potosintesis ng Bacterya
baguhin
baguhin ang wikitext
Respirasyon
baguhin
baguhin ang wikitext
Nangangailangan ang mga bakterya, katulad ng ibang organismo
35
, ng
enerhiya
para sa kanilang ikabubuhay. Gumagamit din ang mga bakterya ng
oksihenong
galing sa
atmospera
sa
repirasyong
tinatawag na
aerobes
. Kaya ng nila na mag-ferment; huminga kahit walang oksiheno at walang oksidasyon ng
pagkain
sa
carbon dioxide
at
tubig
. Kaya rin nilang sustentuhan ang enerhiya sa pamamagitan ng
glycolysis
. Ang oksidasyon ng pagkain sa
asidong
organiko
37
Hindi nila kinakailangan ang malalaking enerhiya na inilalabag kapag ang oksiheno ay sumanib sa
alkohol
asidong pyrubiko
o sa simpleng organikong kompound para mabuo ang Carbon Dioxide at tubig. Sa iba, kaunting bakterya ang hindi lumalaki sa oksiheno na tinatawag na
anaerobes
36
Piksasyong Nitroheno
baguhin
baguhin ang wikitext
Karagdagang impormasyon:
Piksasyong Nitroheno
Kaya ng ilang bakterya at blue-green algae na kumuha at ayusin ang nga
nitroheno
papuntang
ammonium
NH
) na kung saan ay namemetaboliko at nagagamit ito para sa kinakailangang nitroheno ng selula. Kadalasan, hindi kayang hawakan ng ilang halaman ang nitroheno mula sa mga solusyon mula sa
lupa
na tinatawag na
nitrate
NO
) o ammonium.
Napakalaking bahagi ang ginagampanan ng piksasyong nitroheno sa ekolohikal at pang-ekonomiya na aspeto dahil ito ang nagpapataas ng pertilidad ng tubig at lupa. Malaking
enerhiya
ang kinakailangan sa aplikasyon ng produksiyon ng ammonium bilang pertiliser o
pampataba
ng lupa. Sa ngayon, umaasa ang mga hindi industriyalisadong bansa tulad ng
Pilipinas
sa mga dumi ng hayop, kasama na ang mga tao, para sa ikakarami ng pinagkukuhanan ng pampataba ng lupa. Gumagamit ang buong mundo ng 50 milyong metriko toneladang nitrohenong pampataba sa tanim bawat taon, tatlong ulit nito ang mga biyolohikal na nitrohenong pampataba. Batay sa ilang pagsusuri, napatunayan na importante ang mga biyolohikal na piksasyong nitroheno sa agrikultural na kinabukasan upang matutuhan ng mga tao na bantayan at kontrolin ang mga ganitong proseso.
Estruktura ng Selula
baguhin
baguhin ang wikitext
Pader ng Selula
baguhin
baguhin ang wikitext
Hindi lahat ng mga bakterya ay mayroong pader ng selula, subalit sa mayroon, hugis bag na
mikromolekyul
ang kanilang pader na tinatawag na
peptidoglikan
, na kung saan ay nakakalat sa dimensiyon na nakapalibot sa
protoplast
. Dalawa ang kinakailangang pangkat ng mga glucose, kasama ang isang kadena ng iilang
asidong amino
na nakakabit sa subyunit na magkakasama. Mayroong makapal, magkakaugnay na pader na naglalaman ng apatnapu hanggang siyamnapung porsiyentong tuyong bigat na peptidoglycan ang mga
positibong bakterya ayon kay Gram
o mga
Gram-positive bacteria
. Samantalang, mayroong maninipis, dalawahang patong ng mga pader, na kung saan ang loob na patong ay binubuo ng peptidoglycan at ang labas na patong ay isang yunit ng mga membrano na binubuo ng
protina
pospolipido
, at
lipopolysaccharides
, ang mga
negatibong bakterya ayon kay Gram
o mga
Gram-negative bacteria
. Mayroong kapal na sampung nanometro ang pinagsamang patong ng mga pader samantalang mayroon lamang sampu hanggang limanpung nanometro ang pader ng isang positibong bakterya. Halimbawa nito ay ang
Penicillin
. Pinipigilan ng bakteryang ito ang pagbuo ng peptidoglycan ng isa pang bakterya, kaya ginagamit ito bilang isang antibiotics.
Mayroong malaking halaga ang mga itinatampok na pader na ito sa paghihiwalay o pagpapangkat ng mga bakterya. Sa kasalukuyan , napapangkat ang mga bakterya sa tatlo, ang mga positibo, negatibo at ang
Mycoplasmas
, na kung saan ay hindi naglalaman ng pader. Ang henera ng
Halobacterium
at
Halococcus
ay ilan lamang sa mga bakteryang hindi napapasama sa tatlong pangakat na ito sapagkat hindi kumpleto ang kanilang peptidoglycan subalit kaya pa rin nilang ipanatili ang integridad ng kanilang estruktura.
Protoplasm
baguhin
baguhin ang wikitext
Inilalarawan ang mga selula ng prokaryote sa kanilang simplesidad ng panloob na arkitektura subalit hindi ibig sabhin nito na isahan lamang ang kanilang protoplast. Mayroong granular na anyo ang cytoplasm dahil na rin sa pagkakaroon ng maraming
ribosome
. Maaari itong matanggal sa pamamagitan ng inbaginasyon ng membrano ng selula. Hindi ibinibilang ang mga berdeng bakterya sa ang mga
besikulo
ay napapalibutan ng membrano na nakahiwalay sa membrano ng selula. Mayroong membranong
carboxysome
ang mga bakteryang potosintetiko sa kanilang cytoplasm.
Paglaki at Pagpaparami
baguhin
baguhin ang wikitext
Karamihan sa mga bakterya ay dumadami sa pamamagitan ng
binary fission
Malayuang pagbabasa:
Paglaki ng bakterya
Hindi tulad sa mga organismong may maraming selula, ang paglaki ng selula (ang
paglaki ng selula
at pagpaparami sa pamamagitan ng
dibisyong selular
) ay iniuugnay sa organismong may isang selula lamang. Lumalaki ang bakterya sa isang saktong sukat at nagpaparami sa pamamagitan ng
binary fission
, isang porma ng
reproduksiyong asekswal
39
Sa ilalim ng ilang kondisyon, mabilis na lumaki at mahati ang mga bakterya, at ang populasyon ng mga bakterya ay mahaharing domoble sa loob lamang ng 9.8
minuto.
40
Sa dibisyong selular, dalawang identikal na
klone
na anak na selula ang nailalabas. Sa ilang bakterya, habang nagpaparami sali sa pamamagitan ng reproduksiyong asekswal, bumubuo ng maraming kumplikadong estrukturang pagpaparami na tumutulong na mapalawak ang mga bagong anak na selula. Halimbawa na lamang nito ay ang pagpaparami ng
Myxobacteria
at ang pormasyong aryal na
hyphae
ng mga
Streptomyces
, o budding.
Reproduksiyong Asekswal
baguhin
baguhin ang wikitext
Dibisyong Selular
baguhin
baguhin ang wikitext
Karamihan sa mga bakterya ay nagpaparami sa simpleng paghahati o
fussion
. Nahahati ang isang selula sa dalawang selula. Kapag malapit na ang paghihiwalay ng dalawa, hinihila ng bawat isa ang kanilang selula na kung saan ay nababanat ang pader ng selula at ang membranong plasma. Nabibiyak ang manipis at nabatak na bahagi nito sa bawat dulo ng dalawang selula. Pagkatapos pa ng paghahati, humihiwalay na rin ang nucleoplasm sa selula. Nagpaparami naman ang ibang bakterya sa pamamagitan ng budding, na kung saan ang selula ay tumutubo na kapareho ng bolyum ng magulang na selula.
Sa ilalim ng ilang kondisyon, maaaring mahati ang isang bacterium at lumaki sa kanilang pinakamalaking sukat na kung saan ay handa na para sa panibagong paghahati sa loob lamang ng sampung minuto.Kung ang ganitong proseso ay nagpapatuloy, maaaring magkaroon ng dalawangdaang trak na may limang toneladang kapasidad na bakterya sa loob lamang ng isang araw.Subalit, ang ganitong kahihinatnan ay hindi pa nangyayari.
Spores
baguhin
baguhin ang wikitext
Transpormasyon
baguhin
baguhin ang wikitext
Reproduksiyong Sekswal
baguhin
baguhin ang wikitext
Talababa
baguhin
baguhin ang wikitext
"Bacteria (eubacteria)"
Taxonomy Browser
. NCBI
. Nakuha noong
2008-09-10
"Bakterya." Estrada, Horacio R.
Bakterya, Bayrus, at Bulate
, nagsisilbing sanggunian para sa pag-unawa sa agham ng mikrobiyolohiya, bakterya, birus, at iba pang mga mikroorganismo,
NRCP Medical Series 4
Naka-arkibo
2008-10-04 sa
Wayback Machine
, STII.dost.gov.ph
Bacteria
[plural],
bacterium
[singular],
Some Medical Terms
Diseases
".
The New Book of Knowledge (Ang Bagong Aklat ng Kaalaman), Grolier Incorporated
. 1977.
, pahina 206.
Fredrickson JK; Zachara JM; Balkwill DL; atbp. (2004).
"Geomicrobiology of high-level nuclear waste-contaminated vadose sediments at the Hanford site, Washington state"
Applied and Environmental Microbiology
70
(7):
4230–
41.
doi
10.1128/AEM.70.7.4230-4241.2004
PMC
444790
PMID
15240306
{{
cite journal
}}
Unknown parameter
author-separator=
ignored (
Whitman WB, Coleman DC, Wiebe WJ (1998).
"Prokaryotes: the unseen majority"
Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America
95
(12):
6578–
83.
doi
10.1073/pnas.95.12.6578
PMC
33863
PMID
9618454
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
C.Michael Hogan. 2010.
Bacteria
. Encyclopedia of Earth. eds. Sidney Draggan and C.J.Cleveland, National Council for Science and the Environment, Washington DC
Sears CL (2005). "A dynamic partnership: celebrating our gut flora".
Anaerobe
11
(5):
247–
51.
doi
10.1016/j.anaerobe.2005.05.001
PMID
16701579
"2002 WHO mortality data"
. Nakuha noong
2007-01-20
Ishige T, Honda K, Shimizu S (2005). "Whole organism biocatalysis".
Current Opinion in Chemical Biology
(2):
174–
80.
doi
10.1016/j.cbpa.2005.02.001
PMID
15811802
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
βακτήριον
, Henry George Liddell, Robert Scott,
A Greek-English Lexicon
, on
Perseus
βακτηρία
, Henry George Liddell, Robert Scott,
A Greek-English Lexicon
, on
Perseus
bacterium
Naka-arkibo
2011-01-27 sa
Wayback Machine
, on
Oxford Dictionaries
van Leeuwenhoek A (1684).
"An abstract of a letter from Mr. Anthony Leevvenhoek at Delft, dated 17 Setyembre 1683, Containing Some Microscopical Observations, about Animals in the Scurf of the Teeth, the Substance Call'd Worms in the Nose, the Cuticula Consisting of Scales"
Philosophical Transactions (1683–1775)
14
568–
574
. Nakuha noong
2007-08-19
patay na link
van Leeuwenhoek A (1700).
"Part of a Letter from Mr Antony van Leeuwenhoek, concerning the Worms in Sheeps Livers, Gnats, and Animalcula in the Excrements of Frogs"
Philosophical Transactions (1683–1775)
22
509–
518
. Nakuha noong
2007-08-19
patay na link
van Leeuwenhoek A (1702).
"Part of a Letter from Mr Antony van Leeuwenhoek, F. R. S. concerning Green Weeds Growing in Water, and Some Animalcula Found about Them"
Philosophical Transactions (1683–1775)
23
1304–
11.
doi
10.1098/rstl.1702.0042
. Nakuha noong
2007-08-19
patay na link
Porter JR (1976).
"Antony van Leeuwenhoek: tercentenary of his discovery of bacteria"
Bacteriological Reviews
40
(2):
260–
9.
PMC
413956
PMID
786250
{{
cite journal
}}
Unknown parameter
month=
ignored (
"The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905"
. Nobelprize.org
. Nakuha noong
2006-11-22
"Pasteur's Papers on the Germ Theory"
. LSU Law Center's Medical and Public Health Law Site, Historic Public Health Articles
. Nakuha noong
2006-11-23
Schopf J (1994).
"Disparate rates, differing fates: tempo and mode of evolution changed from the Precambrian to the Phanerozoic"
Proc Natl Acad Sci USA
91
(15):
6735–
42.
doi
10.1073/pnas.91.15.6735
PMC
44277
PMID
8041691
DeLong E, Pace N (2001). "Environmental diversity of bacteria and archaea".
Syst Biol
50
(4):
470–
78.
doi
10.1080/106351501750435040
PMID
12116647
Schulz H, Jorgensen B (2001).
"Big bacteria"
Annu Rev Microbiol
55
105–
37.
doi
10.1146/annurev.micro.55.1.105
PMID
11544351
Robertson J, Gomersall M, Gill P. (1975).
"Mycoplasma hominis: growth, reproduction, and isolation of small viable cells"
J Bacteriol
124
(2):
1007–
18.
PMC
235991
PMID
1102522
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Velimirov, B. (2001).
"Nanobacteria, Ultramicrobacteria and Starvation Forms: A Search for the Smallest Metabolizing Bacterium"
Microbes and Environments
16
(2):
67–
77.
doi
10.1264/jsme2.2001.67
. Inarkibo mula sa
orihinal
noong 2009-01-13
. Nakuha noong
2008-06-23
Dusenbery, David B. (2009).
Living at Micro Scale
, pp.20-25. Harvard University Press, Cambridge, Mass.
ISBN 978-0-674-03116-6
Fritz I, Strömpl C, Abraham W (2004).
"Phylogenetic relationships of the genera Stella, Labrys and Angulomicrobium within the 'Alphaproteobacteria' and description of Angulomicrobium amanitiforme sp. nov"
Int J Syst Evol Microbiol
54
(Pt 3):
651–
7.
doi
10.1099/ijs.0.02746-0
PMID
15143003
. Inarkibo mula sa
orihinal
noong 2008-10-10
. Nakuha noong
2010-06-25
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Wanger, G; Onstott, TC; Southam, G (2008). "Stars of the terrestrial deep subsurface: A novel `star-shaped' bacterial morphotype from a South African platinum mine".
Geobiology
(3):
325–
330.
doi
10.1111/j.1472-4669.2008.00163.x
PMID
18498531
Cabeen M, Jacobs-Wagner C (2005). "Bacterial cell shape".
Nat Rev Microbiol
(8):
601–
10.
doi
10.1038/nrmicro1205
PMID
16012516
Young K (2006).
"The selective value of bacterial shape"
Microbiol Mol Biol Rev
70
(3):
660–
703.
doi
10.1128/MMBR.00001-06
PMC
1594593
PMID
16959965
Douwes K, Schmalzbauer E, Linde H, Reisberger E, Fleischer K, Lehn N, Landthaler M, Vogt T (2003). "Branched filaments no fungus, ovoid bodies no bacteria: Two unusual cases of mycetoma".
J Am Acad Dermatol
49
(2 Suppl Case Reports): S170–3.
doi
10.1067/mjd.2003.302
PMID
12894113
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Madigan M; Martinko J (editors). (2005).
Brock Biology of Microorganisms
(ika-11th (na) labas). Prentice Hall.
ISBN
0131443291
{{
cite book
}}
author=
has generic name (
CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Stackebrandt et al.
Proteobacteria classis nov., a name for the phylogenetic taxon that includes the "purple bacteria and their relatives".
patay na link
Int. J. Syst. Bacteriol., 1988, 38, 321-325.
"Proteobacteria"
Discover Life: Tree of Life
. Nakuha noong
2007-02-09
Lee at al. Int J Syst Evol Microbiol 55 (2005), 1907-1919.
Nealson K (1999). "Post-Viking microbiology: new approaches, new data, new insights".
Orig Life Evol Biosph
29
(1):
73–
93.
doi
10.1023/A:1006515817767
PMID
11536899
Xu J (2006). "Microbial ecology in the age of genomics and metagenomics: concepts, tools, and recent advances".
Mol Ecol
15
(7):
1713–
31.
doi
10.1111/j.1365-294X.2006.02882.x
PMID
16689892
Zillig W (1991). "Comparative biochemistry of Archaea and Bacteria".
Curr Opin Genet Dev
(4):
544–
51.
doi
10.1016/S0959-437X (05)80206-0
PMID
1822288
{{
cite journal
}}
Check
doi=
value (
Hellingwerf K, Crielaard W, Hoff W, Matthijs H, Mur L, van Rotterdam B (1994).
"Photobiology of bacteria"
Antonie Van Leeuwenhoek
65
(4):
331–
47.
doi
10.1007/BF00872217
PMID
7832590
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Koch A (2002). "Control of the bacterial cell cycle by cytoplasmic growth".
Crit Rev Microbiol
28
(1):
61–
77.
doi
10.1080/1040-840291046696
PMID
12003041
Eagon RG (1962).
"Pseudomonas natriegens, a marine bacterium with a generation time of less than 10 minutes"
Journal of Bacteriology
83
(4):
736–
7.
PMC
279347
PMID
13888946
Malayuang Pagbabasa
baguhin
baguhin ang wikitext
Alcamo IE (2001).
Fundamentals of microbiology
. Boston: Jones and Bartlett.
ISBN
0-7637-1067-9
Atlas RM (1995).
Principles of microbiology
. St. Louis: Mosby.
ISBN
0-8016-7790-4
Martinko JM, Madigan MT (2005).
Brock Biology of Microorganisms
(ika-11th (na) labas). Englewood Cliffs, N.J: Prentice Hall.
ISBN
0-13-144329-1
Holt JC, Bergey DH (1994).
Bergey's manual of determinative bacteriology
(ika-9th (na) labas). Baltimore: Williams & Wilkins.
ISBN
0-683-00603-7
Hugenholtz P, Goebel BM, Pace NR (15 Setyembre 1998).
"Impact of culture-independent studies on the emerging phylogenetic view of bacterial diversity"
J Bacteriol
180
(18):
4765–
74.
PMC
107498
PMID
9733676
. Inarkibo mula sa
orihinal
noong 2008-09-14
. Nakuha noong
2010-06-25
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Funke BR, Tortora GJ, Case CL (2004).
Microbiology: an introduction
(ika-8th (na) labas). San Francisco: Benjamin Cummings.
ISBN
0-8053-7614-3
{{
cite book
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Shively, Jessup M. (2006).
Complex Intracellular Structures in Prokaryotes (Microbiology Monographs)
. Berlin: Springer.
ISBN
3-540-32524-7
Witzany G, (2008). "Bio-Communication of Bacteria and their Evolutionary Roots in Natural Genome Editing Competences of Viruses".
Open Evol J
44–
54.
doi
10.2174/1874404400802010044
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: extra punctuation (
link
Ugnay Panlabas
baguhin
baguhin ang wikitext
Mayroong kaugnay na impormasyon sa
Wikispecies
ang
Bakterya
Tuklasin ang iba pa hinggil sa Bakterya mula sa mga kapatid na proyekto ng Wikipedia:
Kahulugang pangtalahuluganan
Mga araling-aklat
Mga siping pambanggit
Mga tekstong sanggunian
Mga larawan at midya
Mga salaysaying pambalita
Mga sangguniang pampagkatuto
MicrobeWiki
Naka-arkibo
2015-02-06 sa
Wayback Machine
, an extensive
wiki
about
bacteria
Naka-arkibo
2015-02-08 sa
Wayback Machine
and
viruses
Naka-arkibo
2015-02-14 sa
Wayback Machine
Bacteria which affect crops and other plants
Bacterial Nomenclature Up-To-Date from DSMZ
Naka-arkibo
2007-09-29 sa
Wayback Machine
Genera of the domain Bacteria
- list of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature
The largest bacteria
Naka-arkibo
2012-12-11 sa
Wayback Machine
Tree of Life: Eubacteria
Naka-arkibo
2014-10-21 sa
Wayback Machine
Videos
Naka-arkibo
2015-11-05 sa
Wayback Machine
of bacteria swimming and tumbling, use of optical tweezers and other videos.
Planet of the Bacteria
Naka-arkibo
2019-06-22 sa
Wayback Machine
by
Stephen Jay Gould
On-line text book on bacteriology
Naka-arkibo
2008-09-13 sa
Wayback Machine
Animated guide to bacterial cell structure.
Bacteria Make Major Evolutionary Shift in the Lab
Cell-Cell Communication in Bacteria
Naka-arkibo
2009-01-30 sa
Wayback Machine
on-line lecture by
Bonnie Bassler
, and
TED: Discovering bacteria's amazing communication system
Naka-arkibo
2011-12-05 sa
Wayback Machine
Online collaboration for bacterial taxonomy.
Naka-arkibo
2014-04-15 sa
Wayback Machine
Parts of a bacterial cell
Naka-arkibo
2012-03-05 sa
Wayback Machine
Bacterial Chemotaxis Interactive Simulator
- A web-app that uses several simple algorithms to simulate bacterial chemotaxis.
Mga Ugnay sa iba pang artikulo
Mga Prokaryote: Klasipikasyong
Bakterya
Dominyo
Archaea
Bacteria
Eukaryota
G-
OM
Terra-/
Glidobacteria
BV1
Eobacteria
Deinococcus-Thermus
Deinococcales
Thermales
Chloroflexi
Anaerolineales
Caldilineales
Chloroflexales
Herpetosiphonales
Dehalococcoidales
Ktedonobacterales
Thermogemmatisporales
Thermomicrobiales
Sphaerobacterales
other glidobacteria
Thermodesulfobacteria
thermophiles
Aquificae
Thermotogae
Cyanobacteria
Proteobacteria
BV2
Alpha
Caulobacterales
Kiloniellales
Kordiimonadales
Magnetococcales
Parvularculales
Rhizobiales
Rhodobacterales
Rhodospirillales
Rickettsiales
Sneathiellales
Sphingomonadales
Beta
Burkholderiales
Hydrogenophilales
Methylophilales
Neisseriales
Nitrosomonadales
Procabacteriales
Rhodocyclales
Gamma
Acidithiobacillales
Aeromonadales
Alteromonadales
Cardiobacteriales
Chromatiales
Enterobacteriales
Legionellales
Methylococcales
Oceanospirillales
Pasteurellales
Pseudomonadales
Salinisphaerales
Thiotrichales
Vibrionales
Xanthomonadales
Delta
Bdellovibrionales
Desulfarculales
Desulfobacterales
Desulfovibrionales
Desulfurellales
Desulfuromonadales
Myxococcales
Syntrophobacterales
Epsilon
Campylobacterales
Nautiliales
Zeta
Mariprofundales
BV4
Spirochaetes
Spirochaetes
Sphingobacteria
FCB group
Fibrobacteres
Chlorobi
Chlorobiales
Ignavibacteriales
Bacteroidetes
Bacteroidales
Cytophagales
Flavobacteriales
Sphingobacteriales
Planctobacteria
PVC group
Chlamydiae
Lentisphaerae
Lentisphaerales
Oligosphaerales
Victivallales
Planctomycetes
Phycisphaerales
Planctomycetales
Verrucomicrobia
Puniceicoccales
Opitutales
Chthoniobacterales
Verrucomicrobiales
Poribacteria
Other
GN
Acidobacteria
Acidobacteriales
Acanthopleuribacterales
Holophagales
Solibacterales
Armatimonadetes
Armatimonadales
Chthonomonadales
Fimbriimonadales
Caldiserica
Chrysiogenetes
Deferribacteres
Dictyoglomi
Elusimicrobia
Fusobacteria
Gemmatimonadetes
Nitrospirae
Synergistetes
G+
no
OM
Firmicutes
BV3
Bacilli
Bacillales
Lactobacillales
Clostridia
Clostridiales
Halanaerobiales
Thermoanaerobacterales
Natranaerobiales
Erysipelotrichi
Erysipelotrichiales
Thermolithobacteria
Thermolithobacterales
Tenericutes
Mollicutes
Mycoplasmatales
Entomoplasmatales
Anaeroplasmatales
Acholeplasmatales
Haloplasmatales
Negativicutes
Selenomonadales
Actinobacteria
BV5
Actinomycetidae
Actinomycetales
Bifidobacteriales
Acidimicrobiidae
Acidimicrobiales
Coriobacteriidae
Coriobacteriales
Nitriliruptoridae
Euzebyales
Nitriliruptorales
Rubrobacteridae
Gaiellales
Rubrobacterales
Thermoleophilales
Solirubrobacterales
BAC
bact
clas
gr+f
gr+a
)/
gr-p
gr-o
drug(
J1p
vacc
Mikrobiyolohiya
Bakterya
Patohenikong bakterya
Sakit mula sa bakterya
Mga toksin ni Coley
Eksotoksin
Siklong Lisoheniko
Pangtaong flora
Gut flora
Skin flora
Vaginal flora
Substratong preperensya
Lipopiliko
Sakaropiliko
Oksihinong preperensya
Aerobiko
Obligato
Anaerobiko
Pakultatibo
Obligato
Microaerophile
Nanaerobe
Aerotolerant
Estruktura
Sobre ng selula
Membrano ng selula
Cell wall
Peptidoglycan
NAM
NAG
DAP
Tanging sa
Bakteryang positibo sa metodo ni Gram
Asidong Teikhoik
Asidong Lipoteikhoik
Endospore
Tanging sa
Bakteryang negatibo sa metodo ni Gram
Bacterial outer membrane
Porin
Lipopolysaccharide
Periplasmic space
Tanging sa
Mycobakterya
Arabinogalactan
Mycolic acid
Panlabas na sobre
Bacterial capsule
Slime layer
S-layer
Glycocalyx
Pilus
Fimbria
Nilalaman
Biofilm
Hugis
Bacterial cellular morphologies
Coccus
Diplococcus
Bacillus
Coccobacillus
Mga
Genera
ng
Sheated Bacteria
Clonothrix
Crenothrix
Leptothrix
Lieskeella
Phragmidiothrix
Sphaerothrix
Streptothrix
Padron:Budding Bacteria
Mga
Genera
ng
Appendaged Bacteria
Caulococcus
Gallionella
Kushezovia
Thetallogenium
Neuskia
Planctomyces
Mga
Genera
ng
Bilog at Kurbang Bakterya
Mdellovibrio
Brachyarcus
Bdellovibrio
Campylobacter
Microcyclus
Pelosignia
Spirillum
Mga
Generang
hindi lubusang kilala.
Napapaloob sa
pamilyang
Spirillaceae
Actinomycetes
Grupong Coryneform ng Bakterya
Grupong Coryneform
ng
Bakterya
Pang-tao at hayop na Parasitiko at Patoheno
Halamang Patoheno ng Corynebacterium
Mga Hindi Patohenong Corynebacterium
Arthrobacter
Brevibacterium
Microbacterium
Cellumonas
Cellumonas flavigena
Propionibacteriaceae
Propionibacterium
Eubacterium
Mga Orden ng Actinomycetes
Actinomycetes
Actinomyceteae
Actinomyces
Arachiua
Bifidobacterium
Bacterionema
Rothia
Mycobacteriaceae
Mycobacterium
Frankiaceae
Frankia
Actinoplanaceae
Actinoplanes
Spirillospora
Streptosporahgium
Amorphosporagium
Ampullariella
Pilimelia
Planomonospora
Planomelia
Dactylosporagium
Kitasatoa
Dermatophilaceae
Dermatophilus
Geodermatophilus
Norcardiaceae
Nocardia
Pseudonocardia
Streptomycetaceae
Sporichthya
Microellobospora
Micromonosporaceae
Actinobifida
Microbispora
Thermomonospora
Thicopolyspora
Mga elemento ng
Kalikasan
Sansinukob
Kalawakan
Panahon
Materya
Enerhiya
Daigdig
Agham pandaigdig
Heolohiya
Kasaysayan ng Daigdig
Geological history of Earth
Future of the Earth
Structure of the Earth
Tektonika ng plaka
Panahon (meteorolohiya)
Atmospera ng Daigdig
Klima
Kapaligiran
Ekolohiya
Ekosistema
Wilderness
Buhay
Hierarchy of life
Pinagmulan ng buhay
Buhay sa Daigdig
Eukaryota
(mga
Halaman
Sanghalamanan
, mga
Hayop
Fauna
Fungi
Protista
Prokaryote
Arkeya
Bakterya
Birus
Evolutionary history of life
Biyolohiya
Category
Portal
Nagmula sa "
Kategorya
Pages using automatic taxobox with unknown parameters
Mga artikulo ng Wikipedia na kailangang linawin
Mikrobiyolohiya
Nakatagong kategorya:
Articles with 'species' microformats
Taxobox articles missing a taxonbar
Webarchive template wayback links
CS1 errors: unsupported parameter
CS1 maint: multiple names: authors list
Lahat ng mga artikulong may patay na panlabas na link
Mga artikulong may patay na panlabas na link (Agosto 2021)
Pages using ISBN magic links
CS1 errors: generic name
Mga artikulong may patay na panlabas na link (August 2021)
Lahat ng mga pahinang nangangailangan ng pag-sasaayos
CS1 errors: DOI
CS1 maint: extra punctuation
Bakterya
Bagong paksa