Basa Jawa - Wikipédia
Menyang kontèn
Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Aksara Latin
ꦗꦮ
Artikel iki macak
aksara Jawa
Menawa pangluru sampéyan durung njurung karakter iku, sampéyan mokal ndeleng sawenèh tulisan
sing nganggo
aksara Jawa
ing kaca iki.
Kanggo ndandani, wacana
Pitulung:Aksara Jawa
Basa Jawa
ꦧꦱꦗꦮ
Aksara Jawa - basa.svg
Dituturaké ing
Jawa
Indonésia
Gunggung panutur
100 yuta
Rumpun basa
bahasa manusia
(id)
Austro-Tai
(id)
Basa Austronésia
Rumpun basa Melayu-Polinesia
Basa Jawa
Sistem tulisan
Aksara Jawa
Aksara Arab
Aksara Pégon
Aksara Latin
Kodhe basa
ISO 639-1
jv
ISO 639-2
jav
ISO 639-3
variously:
jav
Basa Jawa
jvn
Basa Jawa Karibia
jas
Basa Jawa Kalédonia Anyar
kaw
Kawi
Ijo tuwa: papan basa Jawa minangka basa mayoritas. Ijo enom: papan basa Jawa minangka basa minoritas.
Basa Jawa (
ꦧꦱꦗꦮ
) punika basa kalebet ing golongan
Austronesia
, inggih punika basa-basa ingkang dipun-ginakaken déning macem-macem bangsa
pribumi
wonten ing kapuloan sakidul-wetanipun bawana Asia. Basa Jawa punika sumebar wiwit saking pucuk
kulon
pulo Jawa
, ingkang asma
Banten
, dumugi pucuk wétan ingkang asma
Banyuwangi
déning kirang langkung 80 yuta tiyang ingkang nganggep basa Jawa minangka basa ibu. Salajengipun, basa Jawa ugi sumebar wonten ing kapuloan Indonésia, wiwit saking
Sumatra
dumugi
Papua
, ugi wonten ing
Timor Wétan
Malaysia
Singapura
Taiwan
Hong Kong
Walanda
Suriname
Curaçao
, lan wonten ing
Kalédonia Anyar
. Basa Jawa punika minangka basa resmi wonten ing Daérah Istiméwa Yogyakarta, sesarengan kaliyan
basa Indonésia
Basa Jawa dados salah satunggaling panyumbang ageng kanggé pambudidayanipun
basa Indonésia
. Sanadyan boten dados basa resmi wonten ing pamrentahan, basa Jawa gadhah prabawa ingkang langkung ageng tinimbang basa-basa laladan sanèsipun, kados ta wonten ing tembung-tembung, lan istilah-istilah ingkang asring ngginakaken tembung-tembung Jawa.
Peta iki gambar laladan basa Jawa dianggo ing pasrawungan. Ijo tuwa tegesé basa Jawa basa mayoritas, banjur ijo enom tegesé basa Jawa basa minoritas.
Basa Jawa iku péranganing
sub-cabang
Sundik
saka kulawarga basa
Indo-Polinesia Kulon
saka pang
basa Indo-Polinesia
kang gilirané anggota
basa Austronesia
. Basa Jawa isih sadulur cedhak
basa Malayu
basa Sundha
basa Bali
, lan uga basa-basa ing pulo Sumatra sarta Kalimantan.
Basa Jawa dipun-ginakaken wonten ing Jawa Tengah, Jawa Wétan, lan ugi wonten ing pesisir lor Jawa Kulon, sasampunipun ing Madura, Bali, Lombok, lan Tatar Sunda ing Jawa Kulon. Basa Jawa ugi dipun-terapaken dados basa sastra. Basa Jawa ugi dados basa ingkang dipun-ginakaken ing karaton Palembang, Sumatra Kidul, sadèrèngipun karaton punika dipun-rubuhaken déning tiyang Walanda ing pungkasanipun
abad kaping 18
Basa Jawa saged kapirsanaken minangka satunggaling basa klasik wonten ing donya. Basa punika gadhah sajarah kasusastran ingkang sampun sepuh sangêt, langkung saking 12
abad
. Para ahli basa Jawa ngewrat sajarah basa Jawa wonten ing patang tahap:
Basa Jawa Kuna, wiwit
abad kaping 9
Basa Jawa Tengahan, wiwit
abad kaping 13
Basa Jawa Anyar, wiwit
abad kaping 16
Basa Jawa Modhèren, wiwit
abad kaping 20
(pratélan punika boten dipun-ginakaken kanthi umum)
Sanajan boten dados
basa resmi
wonten pundi kemawon, basa Jawi
basa Austronesia
ingkang kathah dhéwé cacahipun panutur ibunipun.
Basa punika dipunaturaken lan dipunmangertosi déning kirang langkung 80 yuta tiyang. Kirang langkung 45% kang ndunungi nagari Indonésia tedhak turuning tiyang Jawi utawi manggen ing Tanah Jawi. Mèh kabèh présidhèn Indonésia wiwit taun 1945 punika turunan
Jawi
(sajatosipun kabèh turunan Jawi,
B.J. Habibie
ugi ngaken ibunipun priyayi Jawi). Mula, boten nggumunaké, basa Jawi mènèhi pangaruh ageng ing pikembanganipun basa Indonésia.
Basa Jawa Modhèrn kaperang dados tigang carabasa utawi basawangsa (rumpun) utami:
cara Jawa Kulon
cara Jawa Tengah
, lan
cara Jawa Wétan
. Ing pulo Jawa, wonten ingkang dipunsebat
dialect continuum
(sasambetaning carabasa) saking
Banten
, ing pucuking kulon, dumugi
Banyuwangi
, ing pucuking wétan. Sami carabasa Jawa punika kathah ingkang saged dipunmangertosi déning para panuturipun (Ing:
mutually intelligible
).
Basa Jawa saged dipunserat ngginakaken
aksara Jawa
, (turunanipun
aksara Brahmi
saking India), aksara Jawa-Arab (
pégon
) lan aksara Latin.
Fonologi
Foném basa Jawa modhèren lan baku iku:
Swara (vokal)
Ngarep
Tengah
Wuri
Katutup
Setengah katutup
Setengah kabukak
(ɛ)
(ɔ)
Kabukak
Pangucapan swara-swara iki rada njlimet. Ciri utama iku yèn ing basa baku Mataraman,
/a/
ing wanda mawa
posisi
kabukak ing
posisi
pungkasan lan sadurungé pungkasan, diucapaké kaya déné [
].
Wyanjana (konsonan)
Osthya
Dantya
Murdhanya
Talawya
Kanthya
Wisarga
Sigegan
p b̥
t d̥
ɖ̥
tʃ
dʒ̊
k g̊
Usma
Ardaswara
l r
Anuswara
Pènget:
Foném mawa tandha kurung iku
alofon
Carabasa-carabasa Jawa
Basa Jawa iku akèh banget cara pituturané. Ana carabasa parisaba kang dipara miturut hièrarkhi saka kasar tekan alus dadi:
Ngoko
Madya
Krama
Ana basa kang mligi kanggo keprelon resmi karaton:
Bagongan
(dianggo ing kraton Ngayogyakarta adiningrat)
Kedhaton
(dianggo ing kraton Surakarta adiningrat)
Kajaba iku, ana carabasa kang didhasarké dening tlatahé, lan ora sakabèhé carabasa Jawa dimangarteni déning kabèh wong Jawa. Ing ngisor iki kapacak pamérangan miturut sawatara juru basawidya Jawa: Poerwadarminta lan Uhlenbeck. Kajaba iku, uga ditambah pamérangan Wurm lan Hattori. Wurm lan Hattori nggambar peta pamérangan carabasa Jawa. Pamérangan para nimpuna iki rada séjé, lan ora sarujuk siji lan sijiné.
Pamérangan Poerwadarminta
Miturut Poerwadarminta ing bukuné
Sarining Paramasastra Djawa
, carabasa-carabasa ana:
Carabasa Banten
Carabasa Cirebon
Carabasa Banyumas lan Tegal
Carabasa Bagelèn
Carabasa Ngayogyakarta lan Kedhu
Carabasa Surakarta, Madiyun lan Semarang
Carabasa Muria Agung (Pati, Kudus, Jepara, Rembang)
Carabasa Pasisir lor wétan (Tuban, Gresik, Surabaya)
Carabasa Malang-Pasuruhan
Carabasa Banyuwangi
Pamérangan Uhlenbeck
Carabasa-carabasa iku miturut juru basawidya Walanda E.M. Uhlenbeck ing bukuné
A Critical Survey of Studies on the Languages of Java and Madura
(1964), diklumpukaké dadi 3 (telung) wangsa (rumpun) yaiku:
Basawangsa Jawa kulon:
Carabasa Banten
(utawa Jawa Serang)
Carabasa Cerbon
(Dermayu-Cerbon)
Carabasa Tegal
(Brebes nganti Pemalang)
Carabasa Banyumasan
(Purwokerto, Cilacap lan Banyumas)
Klumpukan ing nduwur iku lumrahé ingaran basa Jawa ngapak ngapak utawa basa penginyongan.
Basawangsa Jawa Tengah:
Carabasa Pacitan
Carabasa Pekalongan
Carabasa Semarangan
Carabasa Kedhu
Carabasa Surakarta
Carabasa Ngayogyakarta
Carabasa Madiyun
Carabasa Blora
Kelompok ing nduwur kaé lumrahé ingaran basa Jawa baku.
Basawangsa Jawa wétanan:
Carabasa Arèkan
Carabasa Malangan
Carabasa Lumajang
Carabasa Tengger
Carabasa Using
Banyuwangèn
Kelompok ing ndhuwur iku lumrahé diarani basa Jawa wétanan.
Pamérangan Wurm lan Hattori
Pamérangan Wurm lan Hattori (1983)
Wurm lan Hattori (1983:39) mérang carabasa-carabasa Jawa ing pulo Jawa dadi 7 pérangan:
Carabasa Banten
Carabasa Lor-Kulonan
Carabasa Manuk
Carabasa Cerbon
Carabasa Kulonan-Tengah
Carabasa Wétanan
Carabasa "Laladan Jawa ing Banyuwangi"
Pamérangan unggah-ungguh basa Jawa
Basa Jawa iku bisa dipérang miturut unggah-ungguhé utawa uga diarani
. Manut undha usuk utawa unggah-ungguhé iku dadi
Basa Ngoko
Basa Madya
Basa Krama
Banjur uga ana sawatara tetembungan krama inggil lan krama andhap kang bisa dienggo ing saben
Gunané krama lan kanggoné krama
Basa Ngoko
Dienggo wong tuwa marang anaké
Dienggo guru marang murid.
Dienggo déning sepadha-padha kang wis kulina
Dienggo ndhuwuran marang andhahan
Tuladha: Kowé gelem mangan sega lodèh mas?
Basa Ngoko Alus
Dienggo déning wong-wong sapadha-padha kang wis kulina nanging isih ngajèni.
Dienggo wong tuwa marang wong enom kang drajadé luwih dhuwur.
Tuladha: Sampeyan purun nedha sekul lodèh Mas?
Basa Krama
Dienggo déning wong kang durung raket banget.
Dienggo déning wong kang durung tuang.
Tuladha: Panjenengan kersa dhahar sega lodèh mas?
Basa Krama Inggil
Dienggo déning wong enom marang wong tuwa.
Dienggo déning murid marang guru.
Dienggo déning ngisoran marang dhuwuran.
Tuladha: Panjenengan kersa dhahar sekul lodhèh Mas?
Dhémografi pisebaring panutur basa Jawa
Delengen uga:
Wong Jawa
Basa Jawa dicaturaké ing saindhenging Indonésia, nagara-nagara tangga
Asia Kidul-wétan
, Walanda,
Suriname
Kaledonia Anyar
, lan nagara-nagara liyané. Populasi panutur gedhé dhéwé tinemu ing enem provinsi Jawa dhéwé, lan ing provinsi tangga Sumatra saka
Lampung
Sawijining tabèl kang nuduhaké gunggung panutur asli ing taun 1980, saka 22 provinsi ing Indonésia (saka total 27 ing wektu iku) kang nuturaké basa Jawa punjul 1%, yaiku:
Provinsi ing Indonésia
persèntase pedunung provinsi
Panutur basa Jawa (1980)
1.
Provinsi Acèh
16.7%
275,000
2.
Sumatra Lor
43.0%
5,757,000
3.
Sumatra Kulon
38.5%
2.595,000
4.
Jambi
29.7%
873,000
5.
Sumatra Kidul
27.5%
982,000
6.
Bengkulu
35.4%
818,00
7.
Lampung
82.6%
8,486,000
8.
Riau
28.5%
384,000
9.
Jakarta
43.9%
2,694,000
10.
Jawa Kulon
28.7%
3,658,000
11.
Jawa Tengah
99.0%
36,579,000
12.
Yogyakarta
99.6%
5,683,000
13.
Jawa Wétan
86.8%
32,726,000
14.
Bali
13.1%
108,000
15.
Kalimantan Kulon
25.7%
621,000
16.
Kalimantan Tengah
10.6%
145,000
17.
Kalimantan Kidul
24.7%
297,000
18.
Kalimantan Wétan
34.1%
128,000
19.
Sulawesi Lor
1.0%
20,000
20.
Sulawesi Tengah
2.9%
37,000
21.
Sulawesi Kidul-wétan
10.6%
84,000
22.
Maluku
31.3%
419,000
Cathetan suku lan réferènsi
"Peraturan Daerah Daerah Istimewa Yogyakarta Nomor 2 Tahun 2021 tentang Pemeliharaan dan Pengembangan Bahasa, Sastra, dan Aksara Jawa"
Diirit déning,--boten kalebet dhialèk Cina lan basa Indic kanthi
status resmi
nagara
--
basa Sunda
saking pérangan kulon pulo Jawa
Van der Molen (1983:VII-VIII).
10
11
Poerwadarminta (1953:2)
Sajatiné kang dikarepaké iku
dhialèk Jawa-Using
Data dijupuk saka sènsus taun 1980 kaya déné kang dicawisaké déning James J. Fox lan Peter Gardiner lan diterbitaké déning S. A. Wurm lan Shiro Hattori, eds. 1983.
Language Atlas of the Pacific Area, Part II: (Insular South-East Asia)
, Canberra.
Ing taun 1980 iki kalebu provinsi Banten, saiki kapisah.
Deleng uga
Sastra Jawa
Aksara Jawa
Sumber
W.J.S. Poerwadarminta. 1953.
Sarining Paramasastra Djawa
. Djakarta: Noordhoff-Kolff
E.M. Uhlenbeck. 1964.
A Critical Survey of Studies on the Languages of Java and Madura
. The Hague: Martinus Nijhoff,
S.A. Wurm and Shiro Hattori, eds. 1983.
Language Atlas of the Pacific Area, Part II (Insular South-east Asia)
. Canberra.
Pranala njaba
Wikibooks
ndarbèni artikel ngenani
Kawruh Basa Jawa
Basa-Basa
ing
Indonésia
Basa Indonésia
Isyarat
Basa-Basa
ing
Sumatra
Aceh
Bangka
Batak Alas-Kluet
Batak Angkola
Batak Dairi
Batak Karo
Batak Mandailing
Batak Simalungun
Batak Toba
Col
Duano
Enggano
Gayo
Haji
Kaur
Kerinci
Komering
Kubu
Lampung Api
Lampung Nyo
Loncong
Lubu
Melayu
Melayu Tengah
Melayu Jambi
Mentawai
Minangkabau
Musi
Nias
Pekal
Rejang
Sikule
Simeulue
Basa-Basa
ing
Jawa
Badui
Betawi
Indonesia Peranakan
Javindo
Jawa
Kangean
Madura
Melayu
Osing
Pecok
Sundha
Tengger
Basa-Basa
ing
Bali
lan
Nusa Tenggara
Abui
Adang
Adonara
Alor
Amarasi
Anakalangu
Bali
Benkala
Bilba
Bima
Blagar
Bunak
Dela-Oenale
Dengka
Dhao
Ende
Hamap
Helong
Ile Ape
Kabola
Kafoa
Kamang
Kambera
Kedang
Kelon
Kemak
Ke'o
Kepo'
Kodi
Komodo
Kui
Kula
Lamaholot
Lamalera
Lamatuka
Lamboya
Lamma
Laora
Lembata Kulon
Lembata Kidul
Lewo Eleng
Lewotobi
Lewuka
Li'o
Lole
Melayu Kupang
Melayu Larantuka
Mamboru
Manggarai
Nage
Nasal
Nedebang
Ngad'a
Ngad'a Wétan
Palu'e
Rajong
Rembong
Retta
Ringgou
Riung
Rongga
Sabu
Sasak
Sawila
Sika
So'a
Sumbawa
Tereweng
Termanu
Tetun
Tewa
Tii
Uab Meto
Wae Rana
Wanukaka
Wejewa
Wersing
Basa-Basa
ing
Kalimantan
Ampanang
Aoheng
Bahau
Bakati'
Bekati' Rara
Bekati' Sara
Bakumpai
Banjar
Basap
Benyadu'
Bidayuh Biatah
Bidayuh Bukar-Sadong
Bolongan
Bukat
Bukitan
Burusu
Dusun Deyah
Dusun Malang
Dusun Witu
Embaloh
Hovongan
Iban
Jangkang
Kayan Mahakam
Kayan Busang
Kayan Sungai Kayan
Kayan Mendalam
Kayan Wahau
Kelabit
Kembayan
Kendayan
Keninjal
Kenyah Kelinyau
Kenyah Wahau
Kereho
Kohin
Lawangan
Lengilu
Lun Bawang
Ma'anyan
Melayu
Melayu Berau
Melayu Bukit
Melayu Kota Bangun Kutai
Melayu Tenggarong Kutai
Melayu Dayak
Modang
Mualang
Ngaju
Okolod
Ot Danum
Paku
Punan Aput
Punan Merah
Punan Merap
Punan Tubu
Putoh
Ribun
Sa'ban
Sanjau Basap
Sanggau
Seberuang
Segai
Selungai Murut
Semandang
Sembakung Murut
Siang
Tagal Murut
Taman
Tausug
Tawoyan
Tidong
Tunjung
Uma' Lasan
Uma' Lung
Basa-Basa
ing
Sulawesi
Andio
Aralle-Tabulahan
Bada
Bahonsuai
Banjau Indonesia
Balaesang
Balantak
Bambam
Banggai
Bantik
Baras
Batui
Behoa
Bentong
Bintauna
Boano
Bobongko
Bolango
Bonerate
Budong-Budong
Bugis
Bungku
Buol
Busoa
Campalagian
Cia-Cia
Dakka
Dampelas
Dondo
Duri
Enrekang
Gorontalo
Kaidipang
Kaili Da'a
Kaili Ledo
Kaili Unde
Kaimbulawa
Kalao
Kalumpang
Kamaru
Kioko
Kodeoha
Konjo Pegunungan
Konjo Pesisir
Koroni
Kulisusu
Kumbewaha
Laiyolo
Lasalimu
Lauje
Lemolang
Liabuku
Lindu
Lolak
Maiwa
Makassar
Melayu Makassar
Melayu Manado
Malimpung
Mamasa
Mauju
Mandar
Moma
Mongondow
Mori Atas
Mori Bawah
Moronene
Muna
Napu
Padoe
Pamona
Panasuan
Pancana
Pannei
Pendau
Ponosakan
Rahambuu
Rampi
Ratahan
Saluan
Sangir
Sarudu
Sedoa
Seko Padang
Seko Tengah
Selayar
Suwawa
Ta'e
Taje
Tajio
Talaud
Taloki
Talondo'
Toala'
Tolaki
Tomadino
Tombelala
Tombulu
Tomini
Tondano
Tonsawang
Tonsea
Tontemboan
Topoiyo
Toraja-Sa'lan
Totoli
Tukang Besi Kidul
Tukang Besi Lor
Ulumanda'
Uma
Waru
Wawoni
Walio
Wotu
Basa-Basa
ing
Kapuloan Maluku
Alune
Amahai
Ambelau
Aputai
Asilulu
Babar Tenggara
Babar Lor
Banda
Barakai
Bati
Batuley
Benggoi
Boano
Bobot
Buli
Buru
Dai
Damar Kulon
Damar Wétan
Dawera-Daweloor
Dobel
Elpaputih
Emplawas
Fordata
Galela
Gamkonora
Gane
Gebe
Geser-Gorom
Gorap
Haruku
Hitu
Horuru
Hoti
Huaulu
Hukumina
Hulung
Ibu
Ili'uun
Imroing
Kadai
Kaibobo
Kamarian
Kao
Karey
Kayeli
Kei
Kisar
Koba
Kola
Kompane
Kur
Laba
Laha
Larike-Wakasihu
Latu
Leti
Liana-Seti
Lisabata-Nuniali
Lisela
Lola
Loloda
Lorang
Loun
Luang
Luhu
Maba
Makian Kulon
Makian Wétan
Melayu Ambon
Melayu Bacan
Melayu Banda
Melayu Maluku Lor
Mangole
Manipa
Manombai
Manusela
Mariri
Masela Kulon
Masela Tengah
Masela Wétan
Masiwang
Modole
Moksela
Naka'ela
Nila
Naulu Kidul
Naulu Lor
Nusa Laut
Oirata
Pagu
Palumata
Patani
Paulohi
Perai
Piru
Roma
Sahu
Salas
Saleman
Saparua
Sawai
Seit-Kaitetu
Selaru
Seluwasan
Sepa
Serili
Serua
Sula
Tabaru
Taliabu
Talur
Tarangan Kulon
Tarangan Wétan
Tela-Masbuar
Teluti
Teor
Ternate
Ternateño
Te'un
Tidore
Tobelo
Tugun
Tugutil
Tulehu
Ujir
Waioli
Watubela
Wamale Kidul
Wamale Lor
Yalahatan
Yamdena
Basa-Basa
ing
Papua
Abinomn
Abun
Aghu
Airoran
Ambai
Anasi
Ansus
Arandai
Arguni
As
Asmat Pantai Kasuari
Asmat Tengah
Basa Asmat Lor
Asmat Yaosakor
Atohwaim
Auye
Awbono
Awera
Awyi
Awyu Asue
Awyu Tengah
Awyu Edera
Awyu Jair
Awyu Lor
Awyu Kidul
Bagusa
Baham
Barapasi
Bauzi
Bayono
Bedoanas
Beneraf
Berik
Betaf
Biak
Biga
Biritai
Bonggo
Burate
Burmeso
Burumakok
Buruwai
Busami
Citak
Citak Tamnim
Dabe
Damal
Dani Lembah Bawah
Dani Lembah Tengah
Dani Lembah Atas
Basa Dani Kulon
Dao
Dem
Demisa
Dera
Diebroud
Dineor
Diuwe
Doutai
Duriankere
Dusner
Duvle
Edopi
Eipomek
Ekari
Elseng
Emem
Eritai
Erokwanas
Fayu
Fedan
Foau
Gresi
Hatam
Hupla
Iau
Iha
Iha Pijin
Irarutu
Iresim
Isirawa
Itik
Iwur
Jofotek-Bromnya
Kaburi
Kais
Kaiy
Kalabra
Kamberau
Kamoro
Kanum Bädi
Kanum Ngkâlmpw
Kanum Smärky
Kanum Sota
Kapauri
Kaptiau
Karas
Karon Dori
Kaure
Kauwera
Kawe
Kayagar
Kayupulau
Kehu
Keijar
Kemberano
Kembra
Kemtuik
Ketengban
Ketum
Kimaghima
Kimki
Kirikiri
Kofei
Kokoda
Kombai
Komyandaret
Konda
Koneraw
Kopkaka
Korowai
Korupun-Sela
Kosare
Kowiai
Kuri
Kurudu
Kwer
Kwerba
Kwerba Mamberamo
Kwerisa
Kwesten
Kwinsu
Legenyem
Lepki
Liki
Maden
Mai Brat
Mairasi
Maklew
Melayu Papua
Mander
Mandobo Atas
Mandobo Bawah
Manem
Manikion
Mapia
Marau
Marind
Marind Bian
Masimasi
Massep
Matbat
Mawes
Ma'ya
Mekwei
Meoswar
Mer
Meyah
Mlap
Mo
Moi
Molof
Mombum
Momina
Momuna
Moni
Mor
Mor
Morai
Morori
Moskona
Mpur
Munggui
Murkim
Muyu Lor
Muyu Kidul
Nafri
Nakai
Nacla
Namla
Narau
Ndom
Nduga
Ngalum
Nggem
Nimboran
Ninggerum
Nipsan
Nisa
Obokuitai
Onin
Onin Pijin
Ormu
Orya
Papasena
Papuma
Pom
Puragi
Rasawa
Riantana
Roon
Samarokena
Saponi
Sauri
Sause
Saweru
Sawi
Seget
Sekar
Semimi
Sempan
Sentani
Serui-Laut
Sikaritai
Silimo
Skou
Sobei
Sowanda
Sowari
Suabo
Sunum
Tabla
Taikat
Tamagario
Tanahmerah
Tandia
Tangko
Tarpia
Tause
Tebi
Tefaro
Tehit
Tobati
Tofanma
Towei
Trimuris
Tsaukambo
Tunggare
Una
Uruangnirin
Usku
Viid
Vitou
Wabo
Waigeo
Walak
Wambon
Wandamen
Wanggom
Wano
Warembori
Wares
Waris
Waritai
Warkay-Bipim
Waropen
Wauyai
Woi
Wolai
Woria
Yahadian
Yale Kosarek
Yali Angguruk
Yali Ninia
Yali Lembah
Yaqay
Yarsun
Yaur
Yawa
Yei
Yelmek
Yeretuar
Yetfa
Yoke
Zorop
Kreol
Basa isyarat
Basa isolat
Basa Pidgin
Ora diklasifikasèkaké
uga dituturaké ing
Malaysia
lan/
Brunei Darussalam
. •
uga dituturaké ing
Papua Nugini
lan/ negara-negara
Oseania
liya.
Cathetan
: Kalimantan lan Papua mung sing klebu teritori Indonésia.
Dijupuk saka "
Kategori
Artikel pethingan
Halaman dengan label Wikidata belum diterjemahkan
Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
Basa Jawa
Basa ing Indonésia
Basa ing Malaysia
Basa ing Suriname
Halaman yang menggunakan ekstensi Kartographer
Basa Jawa
Tambah rembug