België - Wikipedia

België - Wikipedia
Naar inhoud springen
50° 32
NB, 4° 46
OL
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Zie
België (doorverwijspagina)
voor andere betekenissen van België.
Koninkrijk België
fr
Royaume de Belgique
de
Königreich Belgien
Details
Details
Basisgegevens
Officiële taal
Nederlands
Frans
Duits
Hoofdstad
Brussel
Regerings
vorm
Constitutionele monarchie
met een
parlementair stelsel
Staatsvorm
Federatie
Staatshoofd
Koning Filip
Regerings
leider
Premier
Bart De Wever
Religie
Geen religie
(59%)
Rooms-Katholieke Kerk
(31%)
Protestantisme
(1%)
Oosters-orthodoxe kerken
(1%)
Andere richtingen in het christendom
(1%)
Islam
(6%)
Andere religies
(1%)
Oppervlakte
30.528
km²
(6,2%
water)
Inwoners
11.825.551 (01.01.2025)
(387,4 inw./km²)
Bijv. naamwoord
Belgisch
Inwoner
aanduiding
Belg
(m./v.)
Belgische (v.)
Overige
Motto
Eendracht maakt macht
fr
L'union fait la force
de
Einigkeit macht stark
Volkslied
Brabançonne
Munteenheid
Euro
EUR
UTC
+1
(zomer
+2
Nationale feestdag
21 juli
Web
Code
Tel.
.be
| BEL | 32
Voorgaande staten
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Verenigde Nederlandse Staten
1830
Detailkaart
Portaal
België
Portaal
Landen & Volken
België
, officieel het
Koninkrijk België
, is een
West-Europees
land dat aan de
Noordzee
ligt en aan
Nederland
Duitsland
Luxemburg
en
Frankrijk
grenst. Het land is 30.689
km² groot
en heeft een bevolking van meer dan 11,826 miljoen inwoners (6,865 miljoen in het
Vlaams Gewest
, 3,705 miljoen in het
Waals Gewest
en 1,255 miljoen in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
).
Brussel
is de hoofdstad van België en tevens het
bestuurlijk centrum van de Europese Unie
en de
NAVO
Het land heeft drie officiële talen: een kleine zestig procent van de bevolking spreekt
Nederlands
, vooral in
Vlaanderen
, veertig procent spreekt
Frans
, vooral in
Wallonië
en
Brussel
, en minder dan een procent spreekt
Duits
, in de
Oostkantons
. De culturele en linguïstische diversiteit van het land heeft door een opeenvolging van
staatshervormingen
geleid tot een complex politiek systeem, waarbij in principe de grondgebonden bevoegdheden – zoals
economie
werkgelegenheid
en
infrastructuur
– liggen bij de
Gewesten
(het
Vlaamse
, het
Waalse
en het
Brusselse
), en de persoonsgebonden materies – zoals
onderwijs
cultuur
en
welzijn
– bij de
Gemeenschappen
(de
Vlaamse
, de
Franse
en de
Duitstalige
), met een overkoepelende
federale overheid
voor het hele grondgebied, bevoegd voor onder meer
defensie
justitie
en de
sociale zekerheid
België ontstond na de
Belgische Revolutie
in 1830 toen het zich afscheidde van het
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
, waar het sinds 1815 toe behoorde. Na de onafhankelijkheid werd de jonge natie – vooral door de ontwikkeling van een
zware industrie
in Wallonië – een van de voortrekkers in de
Industriële Revolutie
. De ontwikkeling van Vlaanderen bleef achter tot het economisch zwaartepunt naar het noorden begon te verschuiven vanaf de
jaren 1960
. Dat is ook de periode van de vastlegging van de
taalgrens
, de eerste stappen in de
federalisering van het land
, en van de onafhankelijkheid van de
Belgische kolonie Congo en de mandaatgebieden Ruanda en Burundi
. België groeide uit tot
's werelds 26ste economie
, werd een van de
welvarendste
meest ontwikkelde
en meest
gemondialiseerde
landen ter wereld, en bouwde met zijn
vrijemarkteconomie
en een
beperkte overheidsinmenging
aan een uitgebreide
verzorgingsstaat
Geschiedenis
Geschiedenis van België
Tijdlijn
Bibliografie
..
Naar chronologie
Prehistorie
Brons- en ijzertijd
Oude Belgen
Romeins België
Gallo-Romeinse periode
Frankisch België
Opkomst van de steden en vorstendommen
Middeleeuwen
Geschiedenis van de Bourgondische Nederlanden
Habsburgse tijd
Geschiedenis van de Habsburgse Nederlanden
Geschiedenis van de Spaanse Nederlanden
Zuidelijke Nederlanden
Geschiedenis van de Oostenrijkse Nederlanden
Geschiedenis van de Verenigde Nederlandse Staten
Franse tijd
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Koninkrijk België
Eerste Wereldoorlog
Interbellum
Tweede Wereldoorlog
Eigentijdse geschiedenis
..
Naar benaming
Belgae
Gallia Belgica
Germania Inferior
Belgica Prima
en
Belgica Secunda
Provincia Belgica
Lage Landen
Landen van herwaarts over
Bourgondische Nederlanden
Habsburgse Nederlanden
Flandes of Vlaanderen
Spaanse Nederlanden
Zuidelijke Nederlanden
Oostenrijkse Nederlanden
Verenigde Nederlandse Staten
Pays belgiques of Belgenland
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Koninkrijk België
..
Naar gewest
Geschiedenis van Vlaanderen
Geschiedenis van Wallonië
Geschiedenis van Brussel
..
Naar onderwerp
Constitutionele geschiedenis
Economische geschiedenis
Fascisme en nationaalsocialisme
Kunstgeschiedenis
Literaire geschiedenis
Maritieme geschiedenis
Van de prehistorie tot 1585
Van 1585 tot heden
Militaire geschiedenis
Rechterlijke macht
Sociale geschiedenis
Basisgevens van de Belgische staatstructuur
..
Naar provincie
Antwerpen
Henegouwen
Limburg
Luik
Luxemburg
Namen
Oost-Vlaanderen
Vlaams-Brabant
Waals-Brabant
West-Vlaanderen
..
Naar voormalige koloniën
Koloniën
Portaal
België
Portaal
Geschiedenis
Zie
Geschiedenis van België
en
Tijdlijn van de Lage Landen (België)
voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.
Het werd in de prehistorie bevolkt door verschillende
Keltische
en
Germaanse stammen
, waaronder de
Menapii
, de
Morinen
, de
Nerviërs
en de
Eburonen
onder
Ambiorix
. In de
Romeinse tijd
werden de Keltische stammen in het gebied tussen de
Noordzee
Rijn
Seine
en
Marne
, het zuiden van
Nederland
, België,
Noord-Frankrijk
en delen van
West-Duitsland
) samen aangeduid als
Belgae
, waar uiteindelijk de benaming
Belgen
uit is voortgekomen. Hun woongebied
Gallia Belgica
maakte deel uit van het
Romeinse Rijk
en viel uiteen in een aantal feodale staten tijdens de
middeleeuwen
De
Belgische Revolutie
van
1830
, waarmee België onafhankelijk werd van Nederland
Het grote
Frankische Rijk
na
Karel de Grote
werd verdeeld tussen
West-Francië
en het
Oost-Frankische Rijk
. De
Schelde
gold als grens tussen de beide rijken. Een gebied waarin het huidige België lag, kwam uiteindelijk in handen van de
Habsburgers
in de
15e eeuw
(zie
Habsburgse Nederlanden
) en werd in
1795
overgenomen door de
Franse revolutionairen
. Doorheen de geschiedenis is het dikwijls de plaats geweest waar de Europese mogendheden hun oorlogen uitvochten. Het gebied werd daarom soms 'het
slagveld
van Europa' genoemd. Na de nederlaag van
Napoleon
te
Waterloo
in
1815
ging het land op in het
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
, een grotere
bufferstaat
tegen het onrustige en revolutionaire
Frankrijk
Met de
Belgische Revolutie
van
1830
scheidde België zich af en werd een
constitutionele monarchie
. De wapenspreuk van België luidt
Eendracht maakt macht
. Deze eendracht sloeg in 1830 op het monsterverbond van katholieken en liberalen tegen de Hollanders. De negen provinciewapens zijn vertegenwoordigd in het
wapenschild
van het land. In het buitenlands beleid was de manoeuvreerruimte van België beperkt door de verplichte neutraliteit, de nabijheid van grootmachten als Frankrijk en
Pruisen
(later Duitsland) en vanwege zijn klein bevolkingsaantal.
Op 18 oktober 1908 verwierf België
Belgisch-Congo
als kolonie, ondanks de weigering van vele socialistische parlementsleden om dit goed te keuren. Daarvoor was de
Onafhankelijke Congostaat
het persoonlijk bezit van koning
Leopold II
geweest. Leopold II had er geheerst als een absoluut monarch zonder grondwet.
België werd in de
Eerste Wereldoorlog
bijna helemaal bezet door het
Duitse Keizerrijk
. Enkel een klein gebied achter de
IJzer
in West-Vlaanderen, waar koning
Albert I
zijn troepen aanvoerde, bleef onder
geallieerde
controle. Tijdens de
Tweede Wereldoorlog
capituleerde koning
Leopold III
na de
Achttiendaagse Veldtocht
en werd heel het land bezet. In september 1944 werd het grootste deel van België door de
Tweede Wereldoorloggeallieerden
bevrijd. Na deze oorlog leidde de capitulatie en het feit dat Leopold III koppig vasthield aan zijn eigen gelijk en niet wilde weten van een verzoening met de regering tot de
Koningskwestie
, waarbij zijn broer
prins Karel
als regent fungeerde. De Koningskwestie bracht België op de rand van een
burgeroorlog
. Er vielen enkele doden.
In
1951
droeg Leopold III de macht over aan zijn zoon
Boudewijn
, die toen 21 was. Op
9 augustus
1993
werd
Albert II
koning der Belgen
. Op
21 juli
2013
deed Albert II vrijwillig afstand van de troon, hetgeen een unicum was in de geschiedenis van de Belgische monarchie. Zodoende werd
Filip
de zevende koning der Belgen.
De meningsverschillen tussen de gewesten (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) hebben geleid tot verreikende hervormingen van de voormalige unitaire Belgische staat tot een federale staat, wat op termijn kan leiden tot een
confederalisme
of tot de splitsing van het land.
Etymologie
Zie
Benamingen van de Lage Landen
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Gallië
in 52 v.Chr., vlak vóór de Romeinse inlijving.
De naam
Belgica
werd voor het eerst vermeld door
Julius Caesar
. Hij duidde met Gallia Belgica een gebied aan in Noord-Frankrijk, België,
Zuid-Nederland
, Luxemburg en Zuidwest-Duitsland tot aan de Rijn. Het latere België kreeg na de val van het Romeinse Rijk een andere bevolkingssamenstelling dan in Caesars tijd. In Belgica woonden de
Belgae
, die het eerst worden beschreven in Caesars
Commentarii de bello Gallico
. Er woonden in die tijd ook Belgae en aanverwante stammen (zoals
Catuvellauni
en
Trinovantes
) in Zuidoost-
Britannia
De stamnaam
Belgae
(ook
Belges
) gaat mogelijk terug op de
Indo-Europese
wortel *
bʰelǵʰ
- voor 'zwellen', zoals in de figuurlijke betekenis van
belgen
'(zich) kwaad maken', oorspronkelijk 'opzwellen', en
verbolgen
'boos, toornig', aanvankelijk 'gezwollen'.
Belgae
zou dan betekenen 'die gezwollen van woede', dus een verwijzing naar de lichtgeraaktheid van de oude Belgen die om de geringste aanleiding met elkaar oorlog voerden.
10
11
Deze betekenis zou dan passen bij de omschrijving van
Caesar
. De oorsprong van de stamnaam zou dan
Gallisch
zijn, net als de geattesteerde Gallische persoonsnamen
Belgius
en
Bolgios
(voortgezet in de
Welshe
naam
Beli Mawr
) en deze naam is verder verwant met
Oudiers
bolgaid
'zwellen'.
Een andere voorgestelde etymologie van de naam
Belgae
belg-
is afkomstig van een Gallische woord *
belo-
, wat 'schitterend' betekent.
12
In dat geval is
Belgae
verwant aan
Welsh
bal
'met een witte voorhoofdsvlek',
Oudnoords
bál
'vlam, vuur; brandstapel' (ontleend als Engels
balefire
'vreugdevuur'),
Litouws
bãlas
'wit',
Russisch
bélyj
'wit' (zoals in
Belarus
) en de stadsnamen
Beograd
Biograd
Bjelovar
, evenals aan het
Nederlandse
bles
, 'witte plek'. Ook de Gallische godennamen
Belenos
('De Heldere') en
Belisama
(waarschijnlijk van dezelfde godheid) komen mogelijk van dezelfde bron.
Geografie
Zie ook het hoofdartikel
Geografie van België
en de
lijst van rivieren in België
Fysische geografie
De
Semois
in de
Ardennen
, bij
Bouillon
Het gebied van België bestaat uit twee delen:
laagland
, dat behoort tot de
kustvlakte
van de
Noordzee
in het noorden; en het
plateau
van de
Ardennen
in het zuiden. Deze tweedeling heeft een
geologische
oorsprong. In de Ardennen liggen harde
gesteenten
van hoge ouderdom (
Paleozoïcum
) aan het
oppervlak
, waarin rivieren zich diep hebben ingesneden. In Vlaanderen bestaat de ondiepe
ondergrond
net als in
Nederland
en grote delen van
Noord-Duitsland
uit
ongeconsolideerde
sedimentaire gesteenten
uit het
Tertiair
en
Kwartair
. In Vlaanderen was de bodem op vele plaatsen vroeger moerassig, maar hij is door de mens tot
wateringen
gedraineerd.
Het
signaal van Botrange
, Belgiës hoogste punt, op 694 meter
De rivieren
Maas
Schelde
en
IJzer
hebben een groot deel van hun
stroomgebied
in België liggen. In het uiterste oosten van het land ligt in de provincies Luik en Luxemburg ook een gebied dat toebehoort aan het stroomgebied van de
Rijn
(via de
Moezel
), in het zuiden van de provincie Henegouwen een klein gebied dat tot het stroomgebied van de
Seine
behoort (via de
Oise
).
België heeft een
kustlijn
van 66,6
km. Als men rekening houdt met de uitstulping van de haven van Zeebrugge bekomt men een lengte van 72,3
km. De Belgische
territoriale wateren
zijn in de breedte afgebakend als de
twaalfmijlszone
gemeten vanaf de
laagwaterlijn
, rekening houdend met bij eb droogvallende bodemverheffingen en permanent uitstekende havenwerken. De zijwaartse begrenzing vloeit voort uit verdragen met Frankrijk (1990) en Nederland (1996). Zo afgebakend beslaat de
territoriale zee
een oppervlakte van ca. 1440
km².
Statistieken
België is met 385 inwoners per vierkante kilometer (2024) een van de dichtstbevolkte landen in Europa. Dit geldt nog meer voor Vlaanderen, dat goed is voor ongeveer 60 procent van de bevolking op slechts 40 procent van de oppervlakte. De totale landoppervlakte bedraagt 30.689
km²
, waarmee België een kwart kleiner is dan
Nederland
en iets groter dan
Lesotho
en
Armenië
. Volgens het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen
beslaat het Belgisch territorium 33.990
km², maar daarin tellen de Belgische
territoriale wateren
tot 12
zeemijlen
in de Noordzee mee.
België grenst aan
Frankrijk
Luxemburg
Duitsland
Nederland
en de
Noordzee
en bezit zo een staatsgrens van 1445,5 kilometer.
Het hoogste punt is het
Signaal van Botrange
op 694
meter
en het hoogstgelegen dorp is
Rocherath
(een deelgemeente van
Büllingen
) op 655 meter.
Het geografisch middelpunt is te vinden in
Nil-Saint-Vincent
Natuur
De
Hoge Venen
Van het Belgische grondoppervlak is 21,4 procent bedekt met bos, hoofdzakelijk in Wallonië. In Vlaanderen bevinden zich buiten de steden en industriegebieden vooral landbouwzones met daarnaast nog bossen vooral in de
Kempen
(ten oosten van de stad Antwerpen en Noord-Limburg). Belangrijke bossen in Brabant zijn het
Hallerbos
, het
Zoniënwoud
bij Brussel en het
Heverleebos
en het
Meerdaalwoud
bij Leuven. De totale bosoppervlakte in Vlaanderen bedraagt 146.381
hectare
en er ligt 22.135 hectare park beheerd door gemeenten en steden.
Vegetatie van België, foto vanuit de ruimte met de PROBA-V-satelliet van de ESA
In de Ardennen is de natuur uitgestrekt, omdat de bevolkingsdichtheid er lager ligt dan in Vlaanderen. Een derde van de oppervlakte van Wallonië is bebost en dat oppervlak wordt ook alsmaar groter. Een groot deel ervan bestaat uit
dennenbossen
Een van de meest ongerepte stukjes natuur zijn de
Hoge Venen
. Door het strenge klimaat, de vele
neerslag
en de strenge, lange winters komen daar zeldzame plantensoorten voor, die typisch zijn voor bergstreken of voor Noord-Europa. De fauna en flora in de Hoge Venen zijn bedreigd door de opwarming van de aarde.
Er zijn zes
nationale parken in België
, twee Unesco-geoparken (
Geopark Schelde Delta
en
Geopark Famenne-Ardenne
), Vlaamse
landschapsparken
en Waalse
natuurparken
Klimaat en weer
België heeft een
gematigd zeeklimaat
Temperatuur
De gemiddelde temperatuur in België is 11,2
°C. In de
winter
wordt het gemiddeld niet kouder dan 5
°C. Die relatief zachte temperaturen worden veroorzaakt door de warme
Golfstroom
in de
Atlantische Oceaan
die ook de
Noordzee
verwarmt. De laagste temperatuur wordt laat in de winter bereikt, omdat dan het water is afgekoeld. Verder heeft het weer een sterk wisselvallig karakter. Zo is de laagste temperatuur ooit gemeten in België −30,1
°C, terwijl de hoogste temperatuur ooit 40,6
°C was.
13
Volgens de temperatuurstatistieken van het
KMI
is er de jongste jaren sprake van een duidelijke toename van de gemiddelde temperatuur.
14
Gemiddelde temperaturen in België (1951-2018)
Decennium
Temperatuur
1951-1959(*)
8,92
1960-1969
8,76
1970-1979
8,94
1980-1989
9,07
1990-1999
9,69
2000-2009
10,26
2010-2019
11,08
2020-2023(*)
11,80
(*) Onvolledig decennium
Neerslag
De gemiddelde neerslag bedraagt 925
mm/jaar, met uitersten van 740
mm/jaar (Haspengouw, Westhoek) tot meer dan 1400
mm/jaar op de Hoge Venen. De meeste neerslag valt in de winter (vooral december), terwijl april gemiddeld de droogste maand is.
15
Bevolking
Zie
Bevolking van België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Talen
Zie
Talen in België
Taalsituatie in de Oostkantons
en
Taalwetgeving in België
voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.
De
IJzertoren
in
Diksmuide
Officiële talen in België zijn:
Nederlands
(ca. 60% van de bevolking);
Frans
(ca. 40% van de bevolking);
Duits
(ca. 0,7% van de bevolking: 76.000 sprekers in het uiterste oosten van het land).
16
Het Nederlands is in het
Vlaams Gewest
de bestuurstaal en staat in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
op gelijke voet met het Frans. De hoofdstad Brussel is dus officieel tweetalig, maar in werkelijkheid meertalig. De grote meerderheid van de Brusselaars kiest in haar contacten met de overheid voor het Frans.
17
Het Frans is de officiële taal in Wallonië en Duits is de taal van de overheid in de
Duitstalige gemeenschap
, de oostelijke grensgemeenten met
Duitsland
in de
provincie Luik
De tussen Nederland en de overwegend Franstalige provincie Luik ingeklemde gemeente
Voeren
(in het Frans: Fourons) is een Nederlandstalige
exclave
. Het is een deel van Vlaanderen, met
taalfaciliteiten
voor de Franstalige minderheid. De stad
Komen-Waasten
(Frans: Comines-Warneton), gelegen tussen
Frankrijk
en de Vlaamse provincie
West-Vlaanderen
, is sinds 1963 officieel een deel van Wallonië en dus Franstalig, met taalfaciliteiten voor de Nederlandstalige minderheid.
De
taalgrens in België
komt ruwweg overeen met de
Via Belgica
, de Romeinse
heirbaan
tussen
Keulen
en
Bavay
, die sinds de
4e eeuw
als culturele grens fungeerde, en loopt ruwweg ten zuiden van Brussel. De
verfransing van Brussel
, dat iets ten noorden van deze taalgrens ligt, is vooral het gevolg van grote inwijking na de
industrialisering
vanaf de
19e eeuw
. Daarbij komt de eeuwenlange rol van Brussel als bestuurscentrum, met een Franstalige bovenlaag. Dat resulteerde in de verfransing van de oorspronkelijk grotendeels Nederlandstalige stad.
In de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw was het bestuur van België (onder andere wegens het
cijnskiesstelsel
) vrijwel volledig Franstalig, de
toplaag
kende nauwelijks of geen Nederlands. De eerste
taalwetten
, die bepaalde rechten voor Nederlandstaligen garandeerden, werden aangenomen in 1873. Hiermee waren de landstalen nog niet gelijkwaardig. Zo zorgde de onderwijswet van 1876 ervoor dat het middelbaar onderwijs in Vlaanderen tweetalig werd, maar niet in Wallonië.
Een eerste belangrijk keerpunt was de
Eerste Wereldoorlog
, waar de Vlaamse frontsoldaten met Franstalige officieren rechten opeisten onder de leuze "Hier ons bloed, wanneer ons recht?". Ook de na deze oorlog opgetrokken
IJzertoren
met het opschrift
AVV-VVK
Alles voor Vlaanderen – Vlaanderen voor Kristus
) drukt een Vlaamse bewustwording uit. Dit wettelijk gelijkwaardig maken gebeurde pas met de taalwet van 1932, toen het middelbaar onderwijs
officieel
eentalig werd met Nederlands in Vlaanderen en Frans in Wallonië.
Officieus
zijn er in grotere steden en in industriële centra in Vlaanderen tot in de jaren 1960
elitaire
Franstalige scholen blijven functioneren.
De reële toepassing van de gelijke rechten voor taalgroepen in overheid, onderwijs en rechtspraak verliep traag, ging soms gepaard met duidelijke onwil en verandering kwam er vaak slechts na acties en politieke druk. Dit is mede de
katalysator
geweest voor de toenemende
middelpuntvliedende kracht
in het
unitaire
België. Die werd manifest na het werk van het
Centrum Harmel
, een studiecentrum genoemd naar de
Luikse
christendemocratische
politicus
Pierre Harmel
, die hiervoor in 1948 het parlementair initiatief had genomen. Het centrum functioneerde van 1949 tot 1953, en kwam in 1958 met zijn rapport met voorstellen om de sociale, politieke en wettelijke problemen in de Waalse en Vlaamse gewesten aan te pakken.
In 1963 werd de taalgrens wettelijk vastgelegd. Dit bepaalde dat het Frans of het Nederlands de bestuurstaal werd van de overheid. Verschillende gemeenten langs de taalgrens veranderden daarom van provincie, sommigen kregen
faciliteiten
voor de Franstalige, Nederlandstalige of Duitstalige minderheid.
Een snelle wending ontstond door
Leuven Vlaams
in 1968. Acties van – onder meer – studenten dwongen de katholieke bisschoppen uiteindelijk om de
Katholieke Universiteit Leuven
te splitsen. In 1970 werd een nieuwe Franstalige
Université Catholique de Louvain
opgericht, bekend als
Louvain-la-Neuve
in het Waals-Brabantse
Ottignies
, even ten zuiden van de taalgrens. De prestigieuze
Leuvense universitaire bibliotheek
werd opgedeeld.
In de Nederlandstalige
lagere scholen
in
Vlaanderen
en het
Brussels hoofdstedelijk gewest
is het Frans verplicht vanaf het vijfde leerjaar,
18
terwijl leerlingen in het Franstalig lager onderwijs een keuze hebben. Zij kiezen in meerderheid Engels voor het Nederlands.
19
Vlaams minister van onderwijs
Pascal Smet
pleitte in 2011 om het Engels de tweede taal te maken in Vlaanderen,
20
maar zijn voorstel stuitte op heel wat kritiek, vooral vanuit Franstalige hoek. In de taalnota van deze minister stond dat vanaf het schooljaar 2013–2014 het Frans en het Engels twee gelijkwaardige talen als "tweede taal" behandeld zouden moeten worden in Vlaanderen.
21
In Wallonië is onderwijs meestal in het Frans.
22
Daarnaast kunnen leerlingen kiezen uit Engels of Nederlands als tweede taal.
22
De meerderheid kiest voor Engels waardoor Nederlands zelden gesproken wordt.
22
Gebarentalen
Vlaamse Gebarentaal
(VGT, circa 6000
moedertaalgebruikers
), Frans-Belgische Gebarentaal (LSFB, circa 5000
moedertaalgebruikers
).
Dialect en streektaal
In België worden er sterk van elkaar verschillende
dialecten
en
streektalen
gesproken. In Vlaanderen spreekt men verschillende taalvormen die als
variëteiten
van de Nederlandse taal worden beschouwd, zoals het
West-Vlaams
Oost-Vlaams
Brabants
Limburgs
en
Kempens
, inclusief typische stadstalen zoals het
Gents
Antwerps
Brugs
of
Leuvens
. Enkele van deze dialecten worden volgens sommige instanties ook als aparte taal gezien, zoals het Limburgs en West-Vlaams.
23
24
Dialecten hebben in Vlaanderen echter geen officiële status.
Sommige sprekers van "Nederlandse" dialecten bij de taalgrens, bijvoorbeeld in Brussel en in de
Voerstreek
, beschouwen zichzelf als "Franstalig" omdat ze naast hun dialect het Frans als (belangrijkste) cultuurtaal gebruiken (zie verder
Nederlandse dialecten
).
In Wallonië wordt door een deel van de bevolking ook een taal gesproken die als afzonderlijke streektaal is erkend. Het
Waals
is de belangrijkste, voor deze taal is geprobeerd een genormaliseerde spelling te vormen. Ook het
Waalse volkslied
was oorspronkelijk in het Waals. Buiten het Waals bestaan er nog enkele andere lokale en erkende streektalen, namelijk het
Picardisch
in het westen van Wallonië,
Gaumais
of
Lotharings
in het zuiden van
Belgisch Luxemburg
, het
Champenois
en het
Luxemburgs
rond de Luxemburgse provinciehoofdstad
Aarlen
. Het Waals wordt ook wel
Patois
Plat
) genoemd.
Sint-Romboutskathedraal
te
Mechelen
Religie
Zie
Religie in België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De meerderheid van de Belgen is niet meer belijdend
gelovig
(ca. 59%).
Een groeiend aantal ziet zichzelf als
agnost
atheïst
of
vrijzinnig
België was eeuwenlang een
katholiek
land, de
Belgische Katholieke Kerk
telde de overgrote meerderheid van de gelovigen. De vele historische
kerken
kathedralen
en
kapelletjes
getuigen daar nog van. Het
christendom
verbreidde zich voor het eerst tijdens de
Romeinse periode
in het gebied van het huidige België. In de 4e eeuw was de
H. Servatius
werkzaam in
Tongeren
Maastricht
en
Luik
. Bloeiende kloosters zoals de
Sint-Pietersabdij
en de
Sint-Baafsabdij
in Gent, de abdijen van
Lobbes
Andage
(later omgedoopt naar
Saint-Hubert
),
Stavelot
en vele andere ontstonden vanaf de
vroege middeleeuwen
en droegen bij tot de economische en culturele ontwikkeling van het land.
De hervormingsbewegingen in de
late middeleeuwen
die aanvankelijk een groot succes kenden in de
Zuidelijke Nederlanden
en gepaard gingen met economisch, politiek en militair verzet tegen de absolutistische macht van de
Spaanse Habsburgers
, werd met name door
keizer Karel V
en
Filips II
bloedig bestreden. Tijdens de
Tachtigjarige Oorlog
, onder de
landvoogden
aartshertogen
Albrecht
en
Isabella
, verdween de invloed van het protestantisme vrijwel volledig en onderging het katholicisme een vernieuwing door de besluiten van het
Concilie van Trente
(1545–1563), de
Katholieke Hervorming
en het werk van de
jezuïeten
. De Katholieke kerk bleef doorheen de eeuwen een belangrijke factor in de – overwegend agrarische – economie en het landsbestuur in de
Zuidelijke Nederlanden
. De opkomst van de
Verlichting
stelde de macht van de Kerk steeds meer in vraag, wat tot ernstige politieke spanningen leidde met de heersende
Oostenrijkse
keizer Jozef II
. Ook tijdens de kerkvervolging tijdens de
Franse Revolutie
was er
religieus geïnspireerd verzet
De
grondwet van 1831
waarborgde de
vrijheid van godsdienst
. België erkent het
Vaticaan
diplomatiek. De
kerkprovincie
is bestuurlijk ingedeeld in acht
bisdommen
en een
militair ordinariaat
, waarvan de
aartsbisschop van Mechelen-Brussel
Luc Terlinden
, nu de
metropoliet
is. Ernstige spanningen tussen Kerk en Staat deden zich voor tijdens de
schoolstrijden
van 1878–1884 en die van 1954–1958. De Kerk kreeg onder meer in België massaal kritiek rond de eeuwwisseling, bij het bekend worden van vele
schandalen van seksueel misbruik
door religieuzen.
Het wekelijkse kerkbezoek in België is vanaf de jaren 1960 sterk gedaald en bedroeg anno 2008 minder dan 7%,
25
daar waar in 1950 circa 50
% van de bevolking de
zondagsplicht
vervulde. In
Vlaanderen
ligt het kerkbezoek hoger dan in de overige landsgedeelten: volgens gegevens van de Katholieke Kerk zelf bedroeg het kerkbezoek 12,7% in 1998 tegen 11,2% voor België
26
en volgens een studie van de
Katholieke Universiteit Leuven
ging 8% van de Vlamingen wekelijks naar de kerk in 2006.
27
Het
Katholiek Onderwijs Vlaanderen
is de grootste
onderwijskoepel
in België, die door de
Belgische bisschoppen
belast is met de organisatie van het
katholiek onderwijs
. Sinds de Schoolpact-wet van
29 mei
1959
zijn de katholieke scholen steeds meer evenredig met de andere onderwijsnetten gesubsidieerd.
Landelijk bekend zijn Belgische
missionarissen
, zoals
Peter van Gent
in Mexico,
Pater Damiaan
bij de melaatsen in Molokai,
Joos De Rijcke
in Ecuador,
Ferdinand Verbiest
in China,
Jeanne De Vos
in India en de talrijke, meestal
Vlaamse
paters
en
zusters
, vooral in de voormalige Belgische kolonie
Congo
en de
mandaatgebieden
Ruanda-Urundi
. Priester
Adolf Daens
en kardinaal
Jozef Cardijn
waren katholieke geestelijken die zich – vaak in weerwil van de officiële kerkleer – voor de arbeiders-emancipatie hebben ingezet.
Een groeiend aantal Belgen is
moslim
(ca. 7%),
28
met diverse
protestantse
(ca. 1,8%)
29
en
joodse
(ca. 2,6%) minderheden.
30
Samenstelling
Bevolkingspiramide van België anno 2016
(bron:
CIA World Factbook
31
De
gezinsgrootte
in België is de laatste decennia sterk gedaald maar de laatste tijd weer licht gestegen.
32
De
vruchtbaarheidsgraad
ligt op 1,68 kinderen per vrouw, ver onder de vruchtbaarheidsgraad die nodig is om de bevolking op een natuurlijke wijze in stand te houden.
33
15 procent van de bevolking is ouder dan 65 jaar. De levensverwachting ligt op 79 jaar voor de mannen en 83 jaar voor de vrouwen. De kwaliteit van de Belgische
gezondheidszorg
behoort tot de beste ter wereld. Wat de
levensstandaard
betreft zijn er ongelijkheden tussen de inwoners van de verschillende gewesten; het
Vlaams Gewest
is financieel gezien rijker dan
Wallonië
34
Samen zijn Belgen de mediaan rijkste Europeanen in landen met een populatie groter dan 1 miljoen inwoners.
35
Deze kaart toont per gemeente welke groep buitenlanders (mensen zonder Belgisch paspoort) het grootst is.
Oranje: Nederlanders;
Blauw: Fransen;
Zwart: Duitsers;
Paars: Italianen.
Klik op de afbeelding voor een volledige legenda en andere details.
De Belgische bevolking bestaat voor bijna een miljoen uit
immigranten
36
Een eerste grote golf inwijkelingen waren Italianen die in Wallonië en Limburg in de
mijnen
kwamen werken. Na de
Mijnramp van Marcinelle
in
1956
leverde Italië geen gastarbeiders meer en volgde een nieuwe golf Marokkanen en Turken die vanaf de jaren 1960 de tekorten op de arbeidsmarkt kwamen invullen. Bovendien woont er ook een gemeenschap uit de vroegere kolonie
Belgisch-Congo
Groei
Opmerking: inwoneraantal × 1000
Bron:NIS – Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal op 1 januari
België telde 11.825.551 inwoners op 1 januari 2025
37
. In
Vlaanderen
woonden er 6.864.766 personen, in
Wallonië
3.704.990 en in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
1.255.795.
38
In vergelijking met andere Europese landen is de Belgische bevolking traag gegroeid: 4,5 miljoen in 1850, bijna 7 miljoen in 1900, 10,2 miljoen in 2000.
39
Ter vergelijking: de Nederlandse bevolking groeide van
een derde minder
(3 miljoen in 1850) tot meer dan
de helft meer
(16 miljoen in 2000).
De groei is sinds 1989 vooral te danken aan de
sociale bevolkingsgroei
. Het positieve migratiesaldo is goed voor 2/3 van de totale bevolkingsaanwas, tegenover 1/3 als gevolg van
natuurlijke bevolkingsgroei
Deze groei is per gewest en provincie sterk verschillend geweest. Terwijl de bevolking van België in haar geheel over de periode 1846–2016 toenam met een factor 2,60 was dit voor het Vlaams Gewest 2,76, voor het Waals Gewest 2,03 en voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 5,61. In het Waals Gewest is de groei vanaf 1930 tot 2016 beperkt gebleven (20%) en deze is dan nog grotendeels te wijten aan de immigratie vanuit het buitenland. In het Vlaams Gewest heeft de groei ook na 1930 doorgezet (55% voor dezelfde periode). De sterke groei in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest was tot de
Tweede Wereldoorlog
vooral het gevolg van de binnenlandse migratie, waarna de stadsvlucht die optrad in de tweede helft van de
20e eeuw
slechts opgevangen werd door immigratie vanuit het buitenland en het inwoneraantal ongeveer stabiel bleef. Slechts sinds 1996 groeit de bevolking er weer en nu zelfs sneller dan het nationaal gemiddelde. Dit is het gevolg van buitenlandse immigratie en een hoger geboorteaantal bij de allochtone bevolking,
40
want de binnenlandse migratie vertoont nog steeds een negatief saldo.
Behalve in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kennen ook de provincies Waals-Brabant en Luxemburg recent een sterker dan gemiddelde groei die vooral te wijten is aan economische migratie door de aantrekkingskracht van Brussel en
Luxemburg
Politiek en bestuur
Grafische voorstelling van de Grondwet van België
Politiek
De naoorlogse politiek in België wordt beheerst door zogenaamde breuklijnen. Die historisch gevormde breuklijnen zijn:
het
communautaire
: dit is de nieuwe naam voor wat vroeger wel als de Vlaams-Waalse tegenstellingen of ook de Vlaamse ontvoogdingsstrijd werd beschreven;
het sociale: ook wel de klassenstrijd of de tegenstelling tussen
het kapitaal
en
de werkmensen
het levensbeschouwelijke: op het eerste gezicht de tegenstelling tussen klerikaal-antiklerikaal, maar verbreed naar het vlak van ethische problemen (zoals abortus, euthanasie) en de
scheiding tussen kerk en staat
Deze breuklijnen vertalen zich deels naar politieke partijen maar lopen ook dikwijls door partijen heen.
41
De gewijzigde staatsstructuur volgt uit die breuklijnen.
Sommigen zien in het verschil in taal ook een verschil in cultuur en traditie: Germaanse in het noorden, Romaanse in het zuiden. Dit zou zich ook uiten in politieke verschillen: de
christendemocraten
zijn naar verhouding sterker in (landelijk) Vlaanderen dan in (het vroeger geïndustrialiseerde) Wallonië, voor de
sociaaldemocraten
geldt het omgekeerde. Vroeger lag het economisch zwaartepunt van het land in het gewest Wallonië met zijn mijnen en zware industrie, maar sinds de
jaren 1960
is de Waalse industrie verouderd en in crisis. Het economische belang van het gewest Vlaanderen groeide door zijn
havens
, kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) en de constante groei van de
dienstensector
Brussel, de federale hoofdstad, de hoofdstad van het Vlaams en Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Vlaamse Gemeenschap, zetel van de Europese Raad, Europese Parlement en Europese Commissie, en tal van andere internationale organisaties, is zonder enige twijfel de belangrijkste stad van het land, en tevens de meest controversiële stad: ze vormt de inzet van veel twisten. Brussel is historisch een Nederlandstalige
Brabantse
stad en het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
ligt volledig ingesloten door het
Vlaams Gewest
. Brussel is de hoofdstad van Vlaanderen, maar ook van de Franse Gemeenschap. In theorie is Brussel tweetalig, maar in de praktijk meertalig met Frans als voornaamste taal. Zoals elke grote stad deint Brussel verder uit naar de
Vlaamse Rand
, die bij het Vlaams Gewest hoort. Dat zorgt voor politieke, communautaire spanningen, die hoog op kunnen lopen.
Het
hellend vlak van Ronquières
, gevolg van
wafelijzerpolitiek
Kenmerkend voor België was de
wafelijzerpolitiek
als middel om spanningen
af te kopen
, al dan niet in communautaire kwesties. Wafelijzerpolitiek kwam erop neer, dat voor elke overheidsinvestering op één plaats een overeenkomstige investering bij de
concurrent
moest staan of omgekeerd. Voorbeeld is het groots ogende
Hellend vlak van Ronquières
ter compensatie van de uitbreiding van de
haven van Brugge-Zeebrugge
Een heet hangijzer was tussen circa 2002 en 2012 de kwestie
Brussel-Halle-Vilvoorde
(B-H-V)
. Volgens het
Grondwettelijk Hof
was het handhaven van deze kiesomschrijving, terwijl overal elders per provincie werd gestemd, ongrondwettelijk. B-H-V werd opgesplitst in het tweetalig
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
en het Nederlandstalige Halle-Vilvoorde, dat in het kiesdistrict Vlaams-Brabant opging. Dit weliswaar in ruil voor bijkomende financiering voor Brussel en taalfaciliteiten in Halle-Vilvoorde.
Als gevolg van de federalisering aan het einde van vorige eeuw, hebben de politieke partijen een metamorfose ondergaan. De grote unitaire (nationale) partijen werden gesplitst in een Franstalige en Nederlandstalige vleugel (BSP-PSB werd sp.a en PS; CVP-PSC werd CD&V en cdH); sindsdien netwerken de politici uit de verschillende gewesten (c.q. gemeenschappen) eigenlijk vooral binnen hun taalgroep en verlopen de contacten over de taalgrens heen minder vlot, politici kennen elkaar niet zo goed meer (op het persoonlijke vlak), er ontstaat zo een soort publieke communicatie over de taalgrens heen waarbij de pers als "proxy" fungeert.
Met
Sophie Wilmès
kreeg België op 27 oktober 2019 voor het eerst een vrouwelijke eerste minister.
Staatsstructuur
Zie
Overheid van België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Lezing door politicoloog
Dave Sinardet
over de Belgische staatstructuur -
Universiteit van Vlaanderen
Het
Koninklijk Paleis
te Brussel
Na een revolutionaire opstand maakte België zich op 4 oktober 1830 onafhankelijk van
Nederland
. Een poging om opnieuw aan te sluiten bij
Frankrijk
mislukte (zie
rattachisme
). België koos voor onafhankelijkheid met een
koning
aan het hoofd. België is de enige erfelijke
constitutionele
volksmonarchie
ter wereld met aan het hoofd de Koning der Belgen. Dit werd, onder Engelse druk, een Duitse vorst die verwant was aan het Britse koningshuis,
Leopold van Saksen-Coburg-Gotha
. Hij werd opgevolgd door zijn zoon
Leopold II
die de kolonie
Belgisch-Congo
schonk aan België,
koning-ridder
Albert
, de in de
koningskwestie
omstreden
Leopold III
, de bij de bevolking geliefde
42
Boudewijn
en vervolgens diens broer, koning
Albert II
. In 2013 werd
Filip
de zevende koning der Belgen. België is sinds eind 20e eeuw een
federaal
land en een
constitutionele monarchie
met aan het
hoofd
een koning die
formeel
weinig politieke macht bezit, maar in de praktijk genoeg ervaring kan opbouwen om
informeel
politieke invloed uit te oefenen.
België bestaat als federale staat uit verschillende gemeenschappen en gewesten die naast de federale regering een eigen regering hebben. De
Grondwet
43
beschrijft België op de volgende wijze:
Titel 1
Art. 1 stelt dat België een federale Staat is, samengesteld uit de gemeenschappen en de gewesten.
Art. 2 dat België drie gemeenschappen omvat: de
Vlaamse Gemeenschap
, de
Franse Gemeenschap
en de
Duitstalige Gemeenschap
Art. 3 dat België drie gewesten omvat: het
Vlaams Gewest
(waarin vooral Nederlandstaligen wonen, met in bepaalde gemeenten faciliteiten voor Franstaligen), het
Waals Gewest
(waarin vooral Franstaligen en de Duitstalige gemeenschap wonen, in bepaalde gemeenten faciliteiten voor de Nederlandstaligen) en het tweetalige
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
(waarin het Nederlands en het Frans wettelijk gelijkwaardig zijn),
Art. 4 dat België vier taalgebieden omvat: het Nederlandse taalgebied, het Franse taalgebied, het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad en het Duitse taalgebied.
In België hebben de volgende
bestuurslagen
, territoriale onderdelen waar regels vastgesteld en/of beslissingen worden genomen over bepaalde gebieden en/of hun bewoners, bevoegdheden
44
federale overheid
gewesten
gemeenschappen
provincies
(niet in het Brussels gewest)
arrondissementen
gedeconcentreerde onderdelen
van de gewestelijke overheid)
gemeenten
districten
(alleen in de gemeente Antwerpen)
Daarnaast heeft België als lidstaat burgers bindende bevoegdheden overgedragen aan de
supranationale
Europese Unie
Niveau
Supranationaal
Nationaal
Gewest
Gemeenschap
Provincie
Arrondissement
Provinciedistrict
Kanton
Gemeente
District
Europese Unie
België
Vlaams Gewest
Waals Gewest
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Vlaamse Gemeenschap
Franse Gemeenschap
Duitstalige Gemeenschap
10
43
102
209
581
9 (enkel Antwerpen)
Bestuur
Europese Commissie
Belgische federale regering
Vlaamse Regering
Deputatie (Provinciebestuur)
Gemeentebestuur
Districtscollege
Waalse Regering
Brusselse Hoofdstedelijke Regering
Franse Gemeenschapsregering
Regering van de Duitstalige Gemeenschap
---
College v.d. Vlaamse Gemeenschapscommissie
College v.d. Franse Gemeenschapscommissie
College v.d. Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie
Raad
Europees Parlement
Raad
Senaat
Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement
Provincieraad
Gemeenteraad
Districtsraad
Waals Parlement
Brussels Hoofdstedelijk Parlement
Parlement van de Franse Gemeenschap
Parlement van de Duitstalige Gemeenschap
---
Raad v.d. Vlaamse Gemeenschapscommissie
Raad v.d. Franse Gemeenschapscommissie
Raad v.d. Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie
Verkiezing
Europese
Federale
Vlaamse
Brusselse
Waalse
en
Duitse Gemeenschapsverkiezingen
Provincieraads-
Gemeenteraads-
Districtsraads-
Kiesomschrijving
Frans Kiescollege
Nederlands Kiescollege
Duitstalig Kiescollege
12
kieskringen
46
kiesarrondissementen
69
209
581
De Belgische grondwet,
45
die op 7 februari 1831 werd aangenomen, werd bij haar ontstaan beschouwd als de meest vooruitstrevende ter wereld. Dit leidde in 1832 tot een veroordeling ervan door
paus Gregorius XVI
46
In de tweede helft van de
20e eeuw
was België verworden tot een in meerdere opzichten
verzuild
en verdeeld land, waar politieke leiders onderling formele en informele macht konden verdelen en waar een voedingsbodem ontstond voor schandalen en schandaaltjes.
De Belgische politiek werd opgezadeld met diverse schandalen waarop niet onmiddellijk een afdoend antwoord kon worden geformuleerd: de
Agustazaak
, de
Bende van Nijvel
, de ontvoering van oud-premier
Paul Vanden Boeynants
, de
moord op André Cools
en de zelfmoord van
Alain Van der Biest
. Het systematisch falen van de orde- en
rechtshandhaving
werd erg duidelijk na de arrestatie van
Marc Dutroux
en wekte verontwaardiging in heel het land. Reorganisatie van Gerecht en Politie drongen zich op (zie hieronder
Politie
).
Federalisering
Het Belgische federalisme is voor niet-ingewijden ingewikkeld en onoverzichtelijk, omdat het
unitaire
kenmerken vertoont (gewesten zijn – nog steeds – grotendeels financieel afhankelijk van de federale fiscus) en tegelijk
confederalistische
trekken heeft (politici moeten zich – steeds meer – tot een uitsluitend Vlaams of Franstalig kiespubliek richten). Langzamerhand groeide de opinie dat de tweeledige maatschappelijke structuur van België geen unitaire politieke structuur meer verdraagt. België werd daarom steeds verder
gedecentraliseerd
in een vijftal
staatshervormingen
(1970, 1980, 1988–1989, 1993 en 2001–2003), om officieel in
1993
een echte
bondsstaat
te worden, met het zogenaamde
bipolair federalisme
als
staatsvorm
Drie Gewesten: het
Vlaams
(olijfgroen),
Waals
(rood) en
Brussel-Hoofdstad
(blauw)
Drie Gemeenschappen: de
Vlaamse
(olijfgroen), de
Franse
(rood) en de
Duitstalige
(blauw)
Dit federalisme, met als
architect
Wilfried Martens
loodgieter
Jean-Luc Dehaene
federalist
Hugo Schiltz
regionalist
Guy Spitaels
en de
controversiële
politicus
Jean Gol
kenmerkt zich door verschillende overheidslagen, elk met eigen verkozen volksvertegenwoordiging en regering:
Federaal
De federale overheid is bevoegd voor defensie, buitenlandse zaken, economische en monetaire unie, pensioenen, ziekteverzekering... heeft het federaal parlement als wetgevende macht en de federale regering als uitvoerende macht.
Drie Gewesten
Vlaams Gewest
(olijfgroen),
Waals Gewest
(rood),
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
(blauw). De gewesten zijn bevoegd voor aan het grondgebied gerelateerde materies: ruimtelijke ordening, milieu, landbouw, huisvesting, energie, werkgelegenheid, openbare werken en vervoer, economie en buitenlandse handel, toezicht op gemeenten en provincies en ontwikkelingssamenwerking. Elk gewest heeft een parlement als wetgevende macht en een regering als uitvoerende macht.
Drie gemeenschappen
Nederlandstalig
(olijfgroen),
Franstalig
(rood),
Duitstalig
(blauw). De gemeenschappen gaan over
persoonsgebonden materies
: culturele aangelegenheden, sport, onderwijs, onderzoek, gezondheid, welzijn en taalgebruik. Elke gemeenschap heeft een gemeenschapsraad als wetgevende macht en een gemeenschapsregering als uitvoerende macht.
De Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest hebben een gemeenschappelijk parlement en regering, beide met zetel te
Brussel
. De Brusselse leden van het Vlaamse Parlement mogen echter niet meestemmen over Vlaamse gewestaangelegenheden.
In Franstalig België ligt het ingewikkelder. De Franstaligen besloten om hun afzonderlijke bestuursorganen, namelijk het
Waals Gewest
(zetel te
Namen
) en de
Franse Gemeenschap
(zetel te
Brussel
) gescheiden te houden.
De Duitstalige Gemeenschap heeft haar eigen
parlement
en regering (zetel
Eupen
).
Het meest gecompliceerd: in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het
Brussels Hoofdstedelijk Parlement
en regering (zetel
Brussel
) bevoegd voor gewestmateries, en zijn de Vlaamse en Franse gemeenschappen elk bevoegd voor de eigen gemeenschapsmateries, via de
Vlaamse
, respectievelijk
Franse Gemeenschapscommissie
en hun uitvoerende organen (colleges). Voor zaken die beide gemeenschappen aangaan, is in Brussel de
Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie
(en college) bevoegd.
Gewesten en gemeenschappen kunnen
decreten
of (in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest)
ordonnanties
uitvaardigen die kracht van wet hebben in het eigen gewest of de eigen gemeenschap. Een bijzonder rechtscollege, het
Grondwettelijk Hof
, waakt erover dat de wetgeving van de federale regering, de gemeenschappen en gewesten de bevoegdheidsverdeling tussen deze verschillende entiteiten eerbiedigt. Het Grondwettelijk Hof kan wetsbepalingen vernietigen die deze bevoegdheidsverdeling schenden.
Het pijnpunt vormen de financiën. Nu gebeurt er langs het federaal niveau door sociale zekerheid, investeringen, spoorwegen enz. een netto transfer van geld van het
Vlaamse gewest
naar het
Brusselse gewest
en het
Waalse gewest
. Bij overheveling van meer bevoegdheden naar de gemeenschappen/gewesten en ook de financiering ervan zou de solidariteit tussen Noord en Zuid in het gedrang komen.
De hoofdstad van
Vlaanderen
is
Brussel
, de hoofdstad van
Wallonië
is
Namen
. Brussel is ook de hoofdstad van Franstalige Gemeenschap. De hoofdstad van de Duitstalige gemeenschap is
Eupen
Parlementen
Het
Federaal Parlement van België
in de
Wetstraat
te Brussel
De zes parlementen bestaan in totaal uit zeven wetgevende vergaderingen en tellen samen 537 verschillende leden:
Federaal Parlement van België
Kamer
150 leden en
Senaat
60 leden)
Vlaams Parlement
(124 leden, fusie van 2 wetgevende vergaderingen namelijk: Vlaams Gewest en Vlaamse Gemeenschap)
Waals Parlement
(75 leden)
Brussels Hoofdstedelijk Parlement
(89 leden: 72 Franstaligen en 17 Nederlandstaligen)
Parlement van de Franse Gemeenschap
(Parlement de la Communauté française de Belgique) (94 leden, namelijk de 75 leden van het Waals Parlement en 19 van de 72 Franstalige leden van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement)
Parlement van de Duitstalige Gemeenschap
(25 leden)
Regeringen
Zie
Lijst van Belgische regeringen
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De zes regeringen tellen samen 48 ministers en 8 staatssecretarissen:
Federale Regering
(15 ministers en 5 staatssecretarissen)
Vlaamse Regering
(9 ministers)
Waalse Regering
(8 ministers)
Brusselse Hoofdstedelijke Regering
(5 ministers en 3 staatssecretarissen)
Regering van de Franse Gemeenschap
(7 ministers)
Regering van de Duitstalige Gemeenschap
(4 ministers)
Twee ministers van de Waalse regering zijn ook minister in de Franse Gemeenschapsregering. Er zijn dus geen 47 verschillende personen minister.
Provincies
Zie
Provincies van België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De vijf Vlaamse provincies met rechts onderaan
Voeren
Het
Vlaams Gewest
(Vlaanderen) is ingedeeld in 5 provincies:
Antwerpen
(hoofdstad
Antwerpen
Limburg
(hoofdstad
Hasselt
Oost-Vlaanderen
(hoofdstad
Gent
Vlaams-Brabant
(hoofdstad
Leuven
West-Vlaanderen
(hoofdstad
Brugge
De vijf Waalse provincies met links bovenaan
Komen-Waasten
Ook het
Waals Gewest
(Wallonië) telt 5 provincies:
Waals-Brabant
(hoofdstad
Waver
Henegouwen
(met als hoofdstad
Bergen
Luik
(hoofdstad
Luik
Luxemburg
(hoofdstad
Aarlen
Namen
(hoofdstad
Namen
Het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
behoort tot geen enkele provincie.
De provincies bestaan weer uit diverse
arrondissementen
Aan het hoofd van elke provincie staat een
gouverneur
. De provinciale besturen hebben evenwel weinig gewicht. Hun bestaan wordt soms in vraag gesteld. Een van de taken van de provinciegouverneur is het coördineren van de hulpverlening bij rampen van grote omvang (bijvoorbeeld chemische ongelukken in de havens). Ook het besturen van belangrijke milieuzaken zoals kernenergie behoort tot zijn taken.
Elke Belgische gemeente heeft een
gemeenteraad
als wetgevende macht en een
college van burgemeester en schepenen
als uitvoerende macht, met als hoofd de
burgemeester
Politieke partijen en bewegingen
Zetelverdeling (2014–2019)
in de Kamer van Vertegenwoordigers
Zie
Lijst van Belgische politieke partijen
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Als gevolg van de steeds sterker wordende tegenstellingen tussen Vlamingen en Franstaligen zijn de unitaire partijen in de jaren zestig en zeventig, dus nog voor België een federale staat werd, een voor een uit elkaar gevallen in aparte Vlaamse en Franstalige partijen: christendemocraten (
CD&V
Les Engagés
), socialisten (
Vooruit
PS
), liberalen (
Anders
MR
) en groenen (
Groen
Ecolo
). België is daardoor een federaal land met weinig federale politieke partijen.
PVDA
is de enige nationale partij op basis van verkozenen. Sommige partijen komen soms op zowel in Vlaanderen als Wallonië als politieke stunt zonder veel resultaat. Die opdeling is mogelijk een risico voor het voortbestaan van het land.
Door de specifieke manier waarop België werd gefederaliseerd (op basis van taalgroepen), ontstonden er partijen die zich tot slechts één taalgroep richten. Uit het
Vlaams-nationalisme
zijn, na het
Egmontpact
in 1977 en het uiteenvallen van de
Volksunie
in 2001, de partijen
Vlaams Blok
N-VA
en
Spirit
voortgekomen.
Toen de vzw's die de organisatie en de financiën van het Vlaams Blok beheerden veroordeeld werden voor
racisme
, werd de partij omgedoopt tot het
Vlaams Belang
, dat als uiterst rechts geldt. Vlaams Belang en N-VA streven de
onafhankelijkheid
van Vlaanderen na en worden daarom als
separatistisch
beschouwd.
De voornaamste Franse taalpartij is het
FDF
, dat opkomt voor de belangen van de Franstalige Brusselaars. De partij maakte tot 2011 deel uit van het liberale
MR
Na de invoering van de
kiesdrempel
in
2003
kwam de trend om versnippering tegen te gaan door vorming van
kartels
. Zo ontstond sp.a-Spirit (Spirit werd later
SLP
en verbrak het kartel in 2008), VLD-Vivant (Vivant ging in 2007 op in de
Open Vld
), CD&V-N-VA (het
Vlaams kartel
, inmiddels uiteengevallen). Groen! (nu Groen) weigerde in
2004
om met sp.a mee in het kartel te stappen. Lijst Dedecker wilde geen gesprek meer met het Vlaams Belang en anderen over de vorming van een rechts front, een
Forza Flandria
Een bijkomende verwikkeling vormt de
asymmetrie
tussen Vlaanderen en Wallonië. Wallonië heeft een langere industriële geschiedenis, waardoor de socialistische PS er traditioneel sterker staat dan de Vlaamse socialisten van de sp.a. Vlaanderen kent een traditie van landbouw en katholicisme, waardoor de CD&V veel sterker is dan haar Franstalige zusterpartij cdH.
Defensie
Zie
Defensie van België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Het Belgisch leger is een beroepsleger: de dienstplicht is afgeschaft. Het leger bestaat uit de Landcomponent, Luchtcomponent, Marinecomponent en de Medische component. De Marine legt zich vooral toe op mijnenvegen. De Luchtmacht bezit
F-16
gevechtsvliegtuigen, transportvliegtuigen (
C-130
, geleasede
Airbus
) en helikopters (
NH90
Agusta A109
Alouette III
) en UAV (
B-hunter
). Het Landleger beschikte over
Leopard
tanks. De Medische afdeling is gespecialiseerd in behandeling van brandwonden, vooral in het militair hospitaal van
Neder-Over-Heembeek
. De elite-eenheid zijn de
paracommando's
, die een aantal keren actief waren in
Congo
. Het Belgisch leger is ingepast in de
NAVO
en heeft deelgenomen aan operaties in
Bosnië
Kosovo
Libanon
en
Afghanistan
. Belgische paracommando's werden ontwapend en vermoord tijdens hun inzet als blauwhelm in
Rwanda
Politie
Wagen van de lokale
politie
te
Nalinnes
Zie
Politie in België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Sedert de politiehervorming die in België werd doorgevoerd (wet van 7 december 1998) bestaat er nog maar één politiedienst, namelijk een "geïntegreerde politie gestructureerd op twee niveaus". Die twee niveaus bestaan uit een
federale politie
en een
lokale politie
, die onderling communiceren via welbepaalde kanalen. De vroegere
politiediensten
(gemeentepolitie, gerechtelijke politie, rijkswacht, ...) werden afgeschaft. Dit was een gevolg van de zaak over
Marc Dutroux
die (jonge) meisjes
ontvoerde
en
verkrachtte
, waarbij de toen nog versnipperde politiediensten weinig efficiënt bleken.
Europa
Binnen België groeien de tegenstellingen langs de taalgrens. Eerder hebben Belgische politici nochtans wezenlijk bijgedragen aan de Europese eenwording. In
1921
ging België samenwerken met
Luxemburg
in de
Belgisch-Luxemburgse Economische Unie
en vanaf
1944
met Nederland en het Groothertogdom in de
Benelux
. Vooral
Paul Henri Spaak
heeft bijgedragen tot de
EGKS
, wat later de
EEG
en de
EU
werd. Brussel huisvest het
Europees Parlement
en de
Europese Commissie
in het
Berlaymontgebouw
. Zo ook herbergt België te
Evere
het hoofdkwartier van de
NAVO
en te
Casteau
de
Supreme Headquarters Allied Powers Europe
Verschillende Belgen vervullen een belangrijke functie binnen de Europese instituten.
Herman Van Rompuy
werd in 2010 de allereerste Permanente
voorzitter van de Europese Raad
of President van de
Europese Raad
(van regeringsleiders en staatshoofden). Op hetzelfde moment was
Karel de Gucht
EU-Commissaris voor Handel,
Wilfried Martens
voorzitter van de
Europese Volkspartij
(een functie die hij van 1990 tot 2013 vervulde),
Annemie Neyts
voorzitter van de Europese Liberalen
ELDR
(van 2005 tot 2011),
Guy Verhofstadt
fractieleider van de Liberalen in het Europees parlement (van 2009 tot 2019) en
Isabelle Durant
ondervoorzitter van het Europees Parlement (van 2009 tot 2014).
Economie
Grootte van de Belgische export volgens sector, 2019
Staalindustrie bij
Luik
Zie
Economie van België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De economie van België is gebaseerd op diensten, vervoer en handel. Het belang van de industrie neemt steeds meer af. De
mijnbouw
is met de sluiting van laatste mijn, in
1991
, beëindigd. De productie van
staal
, chemische producten en
cement
waren traditioneel geconcentreerd in de valleien van
Samber
en
Maas
, in de
Borinage
rond
Bergen
Charleroi
Namen
en
Luik
en in het
Kempens Steenkolenbekken
. Luik en Charleroi zijn nog steeds staalcentra, maar de nieuwere metaalbedrijven zijn vooral ingeplant rond de havensteden
Antwerpen
Gent
en
Brugge
. De chemische producten omvatten
meststoffen
kleurstoffen
geneesmiddelen
en
plastieken
; de petrochemische industrie is geconcentreerd dicht bij de
olieraffinaderijen
van Antwerpen.
De textielproductie, die in de
middeleeuwen
begon, omvat
katoen
linnen
wol
en
kunstvezels
; tapijten en dekens zijn belangrijke vervaardigde producten. Gent,
Kortrijk
Doornik
en
Verviers
zijn alle textielcentra;
Mechelen
, Brugge en
Brussel
zijn beroemd vanwege hun
kant
. Andere industrieën omvatten
diamantslijperij
(Antwerpen is een belangrijk diamantcentrum),
cement
en
glasproductie
, en de verwerking van
leer
en
hout
. Meer dan 55 procent van de elektriciteit van België wordt opgewekt uit
kernenergie
De Belgische industrie hangt af van de
invoer
voor haar grondstoffen. Het meeste ijzer kwam uit het bassin van
Lotharingen
in
Frankrijk
, terwijl de non-ferro metaalproducten van uit de koloniën ingevoerde grondstoffen worden gemaakt, waaronder
zink
koper
lood
en
tin
De
uitvoer (handel)
omvat
ijzer
en staal, vervoersapparatuur,
tractoren
diamanten
en
aardolieproducten
. De industriële centra zijn verbonden met elkaar en met de belangrijkste
havens
Antwerpen
Brugge-Zeebrugge
en
Gent
door de rivieren de
Maas
en de
Schelde
en hun zijrivieren, door een netwerk van kanalen (in het bijzonder
Albertkanaal
, het
kanaal Gent-Terneuzen
en het
Boudewijnkanaal
), en door een uitgebreid spoorwegnet.
België heeft veel vruchtbare en goed bewaterde grond, hoewel de landbouw een steeds kleiner percentage arbeidskrachten vertegenwoordigt. De belangrijkste gewassen zijn
maïs
tarwe
haver
rogge
gerst
suikerbieten
aardappels
en
vlas
Rundvee
en
varkens
evenals de
zuivelproductie
(vooral in Vlaanderen) zijn ook belangrijk. Het verwerkte voedsel omvat
suiker
vooral te
Tienen
kaas
en andere zuivelproducten;
bier
onder meer te
Leuven
en andere dranken worden ook vervaardigd.
Belangrijker dan landbouw is wellicht intensieve
tuinbouw
en
fruitteelt
, ook voor export, zowel in serres, ooit begonnen in het glazen dorp
Hoeilaart
, als in volle grond:
witlof
spruiten
asperges
sla
tomaat
aardbeien
en dies meer. Zo spreekt men in het Engels van "
Brussels sprouts
" en van "
Belgian endives
" en kent men in het Duits "
Brüsseler
". De veilingen van
Sint-Katelijne-Waver
en van
Hoogstraten
zijn internationaal bekend. Ook hier speelt het wegennet een belangrijke rol om de geveilde waren snel naar de verbruikers te vervoeren.
De munteenheid is sinds 1 januari 2002 de gemeenschappelijke Europese munt
euro
(EUR) het enige wettelijke betaalmiddel. Voordien was dit de
Belgische frank
(BEF). Deze was reeds sinds 1 januari 1999 gekoppeld aan de gemeenschappelijke Europese munt. (1 euro = 40,3399 BEF) Van 1926 tot 1946 is er ook als munt de Belga geweest, die een waarde had van vijf BEF. Deze benaming was niet populair en werd in 1946 afgeschaft.
Energievoorziening
Zie
Energie in België
en
Belgische elektriciteitsvoorziening
voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.
België produceerde 15 miljoen
ton olie-equivalent
(Mtoe) in 2016, 74% was
kernenergie
, 20% waren
biobrandstoffen
en
afval
. (1Mtoe = 11,63 TWh, miljard kilowattuur.) Deze productie binnen de landsgrenzen was niet genoeg om de nationale energievoorziening te dekken, het
TPES
Total Primary Energy Supply
): 57 Mtoe. Het land importeerde 49 Mtoe fossiele brandstof meer dan het exporteerde.
Van de energie ging ongeveer 14 Mtoe verloren bij conversie, vooral bij elektriciteitsopwekking met kernenergie. 8 Mtoe werd gebruikt voor niet-energetische producten zoals smeermiddelen, asfalt en
petrochemicaliën
. Voor eindgebruikers resteerde 34 Mtoe waarvan 7 Mtoe = 80 TWh elektriciteit.
De uitstoot van
kooldioxide
was 92 megaton, dat is 8,4 ton per persoon. Het wereldgemiddelde was 4,4 ton per persoon.
In de periode 2012–2016 veranderde het eindgebruik weinig. De met zon en wind opgewekte elektriciteit steeg 74% en leverde 10% van alle elektriciteit aan eindgebruikers in 2016.
47
Verkeer
De
haven van Antwerpen
Zie
Vervoer in België
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
België is een internationaal knooppunt voor goederen- en personenvervoer, met een uitgebreid wegennet van
autosnelwegen
en
expreswegen
. Het
spoorwegennet
wordt geëxploiteerd door de
Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen
(NMBS). De eerste trein op het Europese vasteland reed in 1835 van Mechelen naar Brussel. De belangrijkste andere maatschappijen voor
openbaar vervoer
zijn de Vlaamse vervoersmaatschappij
De Lijn
, de Brusselse
MIVB
en de Waalse
TEC
. Die drie netten sluiten nauwelijks op elkaar aan, zodat versnippering ook hier de efficiëntie niet ten goede komt.
De
haven van Antwerpen
is op
Rotterdam
na de grootste van Europa. Er bevindt zich onder meer het op een na grootste petrochemisch complex ter wereld, na dat in
Houston
. Ook de
haven van Brugge-Zeebrugge
en de
haven van Gent
zijn belangrijke goederenhavens. Zeebrugge geldt als 's lands grootste passagiershaven, Europa's belangrijkste
roro
- en
aardgashaven
en 's werelds belangrijkste
autohaven
. Daarnaast heeft ook de
haven van Oostende
een aanzienlijke betekenis als rorohaven. Zeebrugge is de belangrijkste Belgische
vissershaven
, gevolgd door Oostende en Nieuwpoort. Brussel en Luik hebben belangrijke
binnenhavens
Er zijn civiele
luchthavens
bij Brussel (
Zaventem
), Charleroi (
Gosselies
), Antwerpen (
Deurne
), Luik (
Bierset
) en
Oostende
Het
World Economic Forum
(WEF) stelde in 2017 dat de wegen in België in zo'n slechte staat zijn dat deze de economie afremmen. In het
World Competitiveness Report
berekende het WEF de mate waarin een land competitief is ten opzichte van andere landen. Voor de kwaliteit van wegen kwam België op de 46ste plaats uit met een cijfer van 4,5 uit 7.
48
Ook de slechte staat van het niet aan elkaar sluitende openbaar vervoer (trein, tram, bus) wordt hierbij gerekend.
Media
Zie ook de
lijst van televisiekanalen in België
De gezamenlijke zendmast van
VRT
en
RTBF
te Brussel
De uitgifte van de
Belgische postzegels
en het briefverkeer in België wordt verzorgd door
bpost
. De eerste postzegel werd uitgegeven in 1849.
De Nederlandstalige en Franstalige openbare omroepen zijn gevestigd te Brussel in hetzelfde complex aan de Reyerslaan. Voor de Nederlandstaligen is dat de
VRT
: Vlaamse Radio en Televisie. Voor de Franstaligen is dat de
Radio-Télévision belge de la Communauté française
(RTBF). (Bemerk de verwijzing naar België in de Franstalige benaming en de afwezigheid ervan in de Vlaamse benaming.) Daarnaast zijn er commerciële tv-stations als
VTM
en
Play
aan de Vlaamse kant en
RTL
aan de Franstalige kant. De openbare omroepen zenden elk verschillende radioprogramma's uit en krijgen steeds meer concurrentie van privézenders. Daarnaast zijn er erkende vrije radio's. De regeling daarvan gebeurt per taalgemeenschap, wat rond Brussel voor problemen zorgt, omdat sommige FM-programma's van de ene taalgroep die van de andere taalgroep met een groter vermogen verdringen.
Er bestaan tientallen kranten en tijdschriften in de drie talen. Er zijn tien Vlaamse kranten waarvan die met de grootste oplage die van
Het Laatste Nieuws
is. Er verschijnen achttien Franstalige kranten, waarvan het Brusselse
Le Soir
in 2021 de grootste was.
49
Voor de Duitstalige gemeenschap is er
Grenz-Echo
Het
belfort van Brugge
Toerisme
Zie ook het hoofdartikel
Toerisme in België
en
Belgische monumenten op de Werelderfgoedlijst
De kunststeden
Brugge
Gent
Antwerpen
Mechelen
en
Brussel
trekken toeristen voor hun historische gebouwen,
begijnhoven
, architectuur en musea onder meer het
Plantin-Moretusmuseum
als
werelderfgoed
. Vooral de
art nouveau
van onder meer
Victor Horta
is uniek. Typische trekpleisters voor toeristen in Brussel zijn het
Atomium
, dat is overgebleven van
Expo 58
en
Manneke Pis
. Japanse toeristen bezoeken dikwijls Brugge, Antwerpen en
Hoboken
, vanwege het in Japan populaire boek
Een hond van Vlaanderen
De kust trekt badgasten voor het strand, de zee en fietstochten. In
Limburg
werd in 2006 het eerste Vlaamse
Nationaal Park
geopend, door steeds meer toeristen ontdekt als fiets- en wandelgebied. Het
fietsroutenetwerk
is een concept dat hier is ontstaan na de mijnsluitingen. De Ardennen lokken toeristen voor wandeltochten, rotsbeklimmen en afdalingen van bergstromen met kajaks en in de winter langlaufen. Ook de
scheepsliften bij La Louvière
zijn werelderfgoed, net als de neolithische
vuursteenmijnen
van
Spiennes
. Bekende Belgische folklore, zoals de
Gilles
van
Binche
, het
Ros Beiaard
van
Dendermonde
, de
Heilig Bloedprocessie
van Brugge of de
Ommegang
van reuzen te Antwerpen, trekt ook veel toeristen.
Spa
is in het Engels synoniem voor kuuroord.
In 2018 werd het land door ruim 17,5 miljoen toeristen bezocht. Zij waren samen goed voor 41.320.284 overnachtingen, waarvan de helft binnenlands toerisme.
50
Telefonie
Zie
Lijst van Belgische zonenummers
Cultuur
Kunst
Zie ook:
Lijst van musea in België
De
Kruisafname
door
Rubens
hangt in de
Onze-Lieve-Vrouwekathedraal (Antwerpen)
België kent een rijke traditie op gebied van schilderkunst. Deze begon rond de 15e eeuw met de
Vlaamse Primitieven
waaronder
Jan van Eyck
en
Hans Memling
en kwam in de renaissance- en barokperiode verder tot bloei met
Quinten Matsijs
Pieter Bruegel de Oude
Peter Paul Rubens
Jacob Jordaens
en
Anthony van Dyck
. Uit de 20e eeuw zijn de bekendste namen
Constant Permeke
René Magritte
Paul Delvaux
en
James Ensor
en actueel zijn vooral
Luc Tuymans
en
Michael Borremans
internationaal bekend.
Op vlak van literatuur telt België één Nobelprijswinnaar:
Maurice Maeterlinck
. Langs Franstalige kant zijn auteurs als
Georges Simenon
van commissaris Maigret en
Amélie Nothomb
het meest bekend.
Hendrik Conscience
Ernest Claes
en
Felix Timmermans
begonnen te schrijven in het Nederlands.
Willem Elsschot
Gerard Walschap
Louis Paul Boon
brachten dit tot verdere ontwikkeling.
Johan Daisne
en
Hubert Lampo
lanceerden het magisch realisme.
Hugo Claus
en
Jef Geeraerts
brachten literatuur met meer vaart. Hedendaagse schrijvers zijn
Pieter Aspe
Herman Brusselmans
Kristien Hemmerechts
en
Anne Provoost
. Beroemde dichters waren
Paul Van Ostaijen
Guido Gezelle
Albrecht Rodenbach
Paul Snoek
en
Herman de Coninck
Een mengvorm van het picturale en tekst zijn stripverhalen, met wereldberoemde striptekenaars als
Hergé
van
Kuifje
Edgar P. Jacobs
van
Blake en Mortimer
Willy Vandersteen
van
Suske en Wiske
Marc Sleen
van
Nero
Pom
van
Piet Pienter en Bert Bibber
Jef Nys
van
Jommeke
Peyo
van
de Smurfen
en
Franquin
van
Guust
De Belgische muziekgeschiedenis telt vele
componisten
Adolphe Sax
vond de
saxofoon
uit. Bekende muziekartiesten zijn
Toots Thielemans
Jacques Brel
Axelle Red
Dani Klein
en
Arno Hintjens
Sandra Kim
won het
Eurovisiesongfestival
in 1986. Het land staat daarnaast bekend om zijn vele
muziekfestivals
, waarvan onder andere
Tomorrowland
Rock Werchter
en de
Gentse Feesten
wereldberoemd zijn.
De bekendste opera is
De Munt
te Brussel, waar de Belgische Revolutie begon na de opvoering van
De Stomme van Portici
. Bekende ballet en moderne dans choreografen zijn
Anne Teresa De Keersmaeker
en
Jeanne Brabants
. Acteurs
Jean-Claude Van Damme
Jan Decleir
en
Matthias Schoenaerts
zijn internationaal bekend, de
gebroeders Dardenne
wonnen met hun films tot tweemaal toe de
Gouden Palm
te Cannes en de films
Rundskop
en
The Broken Circle Breakdown
werden genomineerd voor een
Oscar
. De Antwerpse modeschool bracht met o.a.
Dries Van Noten
Dirk Bikkembergs
en
Walter Van Beirendonck
een aantal ontwerpers voort die ondertussen internationaal gerenommeerd zijn.
Onderwijs en wetenschap
De
Katholieke Universiteit Leuven
stamt uit
1425
en is de oudste van de Nederlanden
Zie ook:
Lijst van hogeronderwijsinstellingen in België
Het
onderwijs
behoort sedert 1980 tot de bevoegdheid van de gemeenschappen. Op enkele uitzonderingen na zijn er dus geen "Belgische" scholen meer, maar wel Nederlandstalige, Franstalige, of Duitstalige. Het onderwijs is ingedeeld in
onderwijsnetten
officieel onderwijs
, georganiseerd door de burgerlijke overheid (gemeenschappen, de provincies en de gemeenten) en
vrij onderwijs
, georganiseerd door particuliere organisaties, maar wel erkend en gesubsidieerd door de staat. Het
katholieke net
is daarbij het grootst.
De grootste universiteit is de
Katholieke Universiteit Leuven
. Ze bestaat sinds
1425
en is daarmee de oudste van de Nederlanden. Daarnaast bestaan er Nederlandstalige universiteiten te Gent, Brussel, Antwerpen, Kortrijk en Hasselt, waar met Maastricht aan een transnationale universiteit wordt gewerkt. De Franstalige universiteiten liggen in Louvain-la-Neuve, Luik, Brussel, Bergen en Namen. De universiteiten van Leuven en Louvain-la-Neuve zijn katholiek en ook te Brussel bestond er een
Katholieke Universiteit Brussel
(inmiddels opgenomen in de KU Leuven) naast twee
vrijzinnige
universiteiten: de Nederlandstalige
Vrije Universiteit Brussel
en de Franstalige
Université Libre de Bruxelles
. Het onderwijslandschap is door opdeling in taal, levensbeschouwing en organisatie dus meer versnipperd dan in andere landen. In Antwerpen werden in 2003 een katholieke, stedelijke en rijksinstelling samengevoegd tot één instelling:
Universiteit Antwerpen
Bekende wetenschappers zijn Nobelprijswinnaar in 1977
Ilya Prigogine
met zijn bijdragen tot de
thermodynamica
Georges Lemaître
die de
Big Bang
beschreef en Nobelprijswinnaar 2013
François Englert
bekend van het
Brout-Englert-Higgs-deeltje
. Op vlak van geneeskunde leverde België de volgende Nobelprijswinnaars: in
1974
Albert Claude
en
Christian De Duve
, in
1938
Corneille Heymans
en in
1919
Jules Bordet
. De traditie loopt terug tot
Andreas Vesalius
Rembert Dodoens
en
Jan Palfijn
. De farmacoloog
Paul Janssen
en
Peter Piot
die aids bestrijdt, sluiten ook bij die traditie aan. In de wiskunde hebben twee Belgen de
Fieldsmedaille
gewonnen:
Pierre Deligne
in 1978 en
Jean Bourgain
in 1994.
Dirk Frimout
en
Frank De Winne
zijn de Belgische astronauten.
Sport
Zie ook:
Voetbal in België
Wereldkampioen veldrijden
Erwin Vervecken
Voetbal is bij jongeren de meest beoefende sport. Al in het begin van de 20e eeuw groeiden
voetbal
en
wielrennen
uit tot de populairste sporten met uitgebreide verslaggeving door
pers
. Exponent daarvan is
Eddy Merckx
, een van de beste wielrenners aller tijden. Voordien waren er kampioenen als
Rik Van Steenbergen
en
Rik Van Looy
. Tijdgenoten waren
Patrick Sercu
Herman Vanspringel
Walter Godefroot
Roger De Vlaeminck
Lucien Van Impe
en
Freddy Maertens
. Nadien kwamen wielerkampioenen
Johan Museeuw
Peter Van Petegem
Tom Boonen
Philippe Gilbert
Greg Van Avermaet
Wout Van Aert
en
Remco Evenepoel
. In 2021 werd het
WK
georganiseerd in
Leuven
Antwerpen
en de omgeving van
Brugge
Populair is
veldrijden
met meervoudige wereldkampioenen als
Erik De Vlaeminck
Roland Liboton
Sven Nys
Bart Wellens
Erwin Vervecken
Mario De Clercq
Niels Albert
en
Wout Van Aert
. Zo ook is België traditioneel sterk in
motorcross
met wereldkampioenen als
Joël Robert
Roger De Coster
André Malherbe
Gaston Rahier
Eric Geboers
Harry Everts
Joël Smets
en
Stefan Everts
België kent ook een traditie van
atletiek
, met vooral afstandslopers als olympisch kampioen
Gaston Roelants
Karel Lismont
Miel Puttemans
en
Ivo Van Damme
. Op de
Olympische Zomerspelen 2008
in Peking pakten
Élodie Ouédraogo
Kim Gevaert
Olivia Borlée
en
Hanna Mariën
goud op de 4 × 100 m estafette, en schreven zo Belgische atletiekgeschiedenis. Ook in
triatlon
scheerden sommige Belgen hoge toppen, met onder meer
Marc Herremans
(die na een zwaar ongeval nu als rolstoelatleet triatlon beoefent),
Rutger Beke
en
Luc Van Lierde
, die tweemaal de
Iron Man
won.
Biljart
wordt veel beoefend. België domineerde de sport met
driebandpionier
René Vingerhoedt
Raymond Ceulemans
die 35 keer wereldkampioen werd en
Ludo Dielis
die negenmaal wereldkampioen werd en meer recent als wereldkampioen de naamgenoot
Eddy Merckx
van de wielrenner.
België kende succes in
judo
met
Robert Van de Walle
Ingrid Berghmans
Ulla Werbrouck
en
Gella Vandecaveye
. In vrouwentennis domineerden
Kim Clijsters
en olympisch kampioene
Justine Henin
Hoogspringster
Tia Hellebaut
won goud op de olympische spelen te Beijing.
Nafissatou Thiam
won olympisch goud op de
zevenkamp
in Rio de Janeiro (2016), werd later ook Europees en wereldkampioene in deze discipline en
IAAF-atlete van het jaar
(2017).
De Belgische sportarts
Jacques Rogge
was voorzitter van het
Internationaal Olympisch Comité
. België heeft de 7e
Olympische Zomerspelen 1920
georganiseerd te Antwerpen.
Sinds de start van de
coronapandemie
werd
darts
populairder
51
, met dank door
Dimitri Van den Bergh
en
Kim Huybrechts
Eten en drinken
Zie ook:
Belgische keuken
lijst van Belgische gerechten
en
lijst van Belgische bieren
Boerenbruiloft
van
Bruegel
De Belgische eetcultuur ontwikkelde zich in de
bourgondische
levenshouding. Het schilderij
De Boerenbruiloft
van
Pieter Bruegel de Oude
beeldt dit uit. In het buitenland zijn de
frieten
vooral miskend als een Belgische uitvinding (men noemt het vaak
french fries
). Streekgerechten die het tot de internationale keuken hebben geschopt zijn wildgerechten zoals everzwijn, hert of terrines, Mechelse koekoek of Mechelse kapoenen, konijn met pruimen, mosselen, maar ook Gentse
waterzooi
en haar visvariant
Ostendaise
dragen bij aan de reputatie van de Belgische keuken.
52
Andere typische Belgische gerechten zijn
stoofvlees
paling in 't groen
hutsepot
en
bloedworst
met appelmoes, alsook de enorme variëteit aan charcuterie, koude vleeswaren.
De Belgische keuken is een burgerlijke variant op de
Franse keuken
. In 2007 waren er twee restaurants met drie
Michelinsterren
, tien met twee sterren en 89 met één ster.
België heeft meer dan 365 verschillende bieren. Met
InBev
is de grootste brouwerijgroep ter wereld Belgisch.
België is bekend om zijn
chocolade
, met name
pralines
("Belgische bonbons"). Jean Neuhaus vervaardigde in 1912 de eerste praline, en zijn merk
Neuhaus
bestaat nu nog, naast onder meer
Leonidas
en
Godiva
. In het begin van de 20e eeuw was er vanuit
Belgisch-Congo
kwalitatief goede aanvoer van
cacao
en de verwerkingsnijverheid kon zich technisch verfijnen. Het grootste deel (meer dan 90%
bron?
) van de in België geproduceerde chocolade bestaat uit kwaliteitschocolade met cacaoboter zonder toevoeging van andere (plantaardige of dierlijke) vetten. Naast de eerder genoemde chocolatiers, zijn er ook een heleboel artisanale chocolatiers die zeer hoogstaande producten afleveren
bron?
, sommigen vervaardigen enkel chocoladeproducten (poppetjes en pralines), anderen hebben een beperkter productie die zij integreren in de rest van hun aanbod, als bakker-patissier, als restaurateur en dergelijke meer.
Milieu
Het leefmilieu in België staat onder druk door de hoge bevolkingsdichtheid. Het land is met zijn autosnelwegen een draaischijf (transport langs het water, over de wegen en een druk luchtverkeer).
Lintbebouwing
is een erfenis van de gewoonte in het verleden om in Vlaanderen huizen langs alle steenwegen te bouwen in plaats van de dorpskernen uit te breiden. Er is
suburbanisatie
en door de aanleg van expreswegen raakten natuurgebieden meer en meer versnipperd.
Waterkwaliteit
Vooral in Antwerpen en Brussel laat de waterkwaliteit
53
in de rivieren te wensen over. Toch is er vooruitgang. De kwaliteit van het
Zennewater
54
ten zuiden van Brussel is sinds 2000 aanzienlijk verbeterd (bron:
Natuurpunt
) sinds twee
rioolwaterzuiveringsinstallaties
55
Brussel-Noord en Brussel-Zuid, werden geactiveerd nadat België door Europa in gebreke werd gesteld. Omdat de waterkwaliteit van de Zenne al in de 19e eeuw zo slecht was dat de rivier een gevaar voor de volksgezondheid betekende, werd besloten om de Zenne tijdens haar loop door Brussel te
overwelven
. Tot de ingebruikname van de nieuwe waterzuiveringsstations in de vroege 21e eeuw stroomde het afvalwater van de stad Brussel ongezuiverd in de Zenne en daarna door het Vlaams Gewest via de
Rupel
en de
Schelde
. De Zenne is de enige rivier die door drie gewesten stroomt en een deel van de problematiek vindt daar haar oorzaak. Alhoewel de
Leie
in de jaren 1990 nog sterk vervuild was en nauwelijks vis bevatte, is er nu een positieve kentering waar te nemen. In 2007 kon op alle plaatsen langs de Leie weer vis gevangen worden. Het water in Limburg is na de aanpak van de waterzuivering vaak van goede kwaliteit, maar in Wallonië is de waterkwaliteit van de Maas nog steeds een heikel punt. Sporadisch komt er industriële vervuiling voor, waardoor de drinkwatervoorziening van Antwerpen langs het
Albertkanaal
in het gedrang komt.
Luchtkwaliteit
Gemiddelde concentratie
fijnstof
(PM
10
) in België in 2006
De lucht rond Kortrijk-
Roeselare
, Antwerpen, Brussel, Brugge-Zeebrugge, Luik, Charleroi en de Gentse Kanaalzone is even verontreinigd als in het
Ruhrgebied
in Duitsland. Het massale autoverkeer en de landbouw zorgen voor te hoge concentraties fijn stof en ozon in de lucht, vooral bij warm weer in de zomer en bij inversie in de winter. Rond Antwerpen bevindt zich een van de grootste concentraties van petrochemische industrie ter wereld. Ten noorden van Gent, vooral door de staalindustrie, bevat de lucht een grote hoeveelheid kankerverwekkende stoffen en fijn stof. In de rest van België, vooral in Wallonië (behalve dan de gebieden rond Luik en Charleroi, waar staalindustrie en cementovens ingeplant zijn), is het beter gesteld met de lucht doordat daar grotendeels bossen en landbouwvelden liggen. Het huishoudelijk afval van het Brussels gewest werd jarenlang verbrand in de
afvalverbrandingsinstallatie
van
Neder-Over-Heembeek
volgens minder strenge normen dan geldig in Vlaanderen (
VLAREM
), hoewel de rookgassen bij de overheersende wind naar het Vlaams gewest dreven. Ook dit is pas na tussenkomst van Europa verbeterd.
Bodemverontreiniging
Op meerdere plaatsen is de bodem verontreinigd door de industrie (
blackpoints
). Maar ondanks deze vervuiling is dit een van de betere punten in België op gebied van het milieu. Het is minder goed gesteld in andere landen in Europa zoals Nederland (vanwege industrie en bemesting).
bron?
Vooral in West-Vlaanderen ligt het
nitraatgehalte
van het grondwater hoog door intensieve
varkensteelt
voor export. De verschillende
mestactieplannen
bleven in praktijk deels
dode letter
. Rond
Overpelt
is er een historische grondvervuiling met zware metalen als
cadmium
vanwege de vroegere activiteiten van
non-ferro
industrie van
Union Minière
. Zo ook in
Hoboken
ten zuiden van Antwerpen: vervuiling met
lood
. Te
Kapelle-op-den-Bos
bestaat ook historische vervuiling
56
met
asbest
van
Eternit
. Rond
Genk
is er vervuiling met onder meer
nikkel
van
ArcelorMittal
.Te
Mol
bestaat radioactieve vervuiling van luchtgekoelde experimentele kernreactors en bij
Dessel
57
bestaat vervuiling van opslag van lekkende vaten radioactief afval. Rond
Tessenderlo
is er vervuiling door lozingen van
Tessenderlo Chemie
in de
Nete
Geluidshinder
Met de drukke menselijke activiteit vormt ook lawaai een pijnpunt. Een typisch voorbeeld vormt
Brussels Airport
te
Zaventem
. De Vlaamse, Brusselse en Waalse instanties leggen verschillende geluidsnormen op, om de hinder van vooral nachtvluchten van vooral
DHL
naar de andere gewesten te verplaatsen.
Nationale parken, natuurparken en landschapsparken
Vlaanderen telt 4 nationale parken:
Nationaal Park Hoge Kempen
Nationaal Park Scheldevallei
Nationaal Park Bosland
en
Nationaal Park Brabantse Wouden
. Andere grote natuurgebieden zijn het
Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide
, het
Zwin
, de
Westhoek
. Vlaanderen telt ook vijf landschapsparken:
Landschapspark Grenzeloos bocagelandschap
Landschapspark Hart van Haspengouw
Landschapspark Maasvallei
Landschapspark Vlaamse Ardennen
en
Landschapspark Zwinstreek
. Wallonië telt twee nationale parken:
Nationaal Park L'Entre-Sambre-et-Meuse
en
Nationaal Park Vallée de la Semois
. Wallonië telt ook 12
natuurparken
. Er zijn in België
vogelrichtlijngebieden
en
habitatrichtlijngebieden
aangeduid als Europees beschermde
Natura 2000
-gebieden.
Zie ook
Geschiedenis van de Oostenrijkse Nederlanden
Tijdlijn van de geschiedenis der Lage Landen
Belgisch-Nederlandse betrekkingen
Belgisch-Franse betrekkingen
Belgisch-Duitse betrekkingen
Belgisch-Britse betrekkingen
Belgisch-Maleisische betrekkingen
België van A tot Z
Externe link
Op andere
Wikimedia
-projecten
Mediabestanden
Media
op Wikimedia Commons
Atlas
op Wikimedia Commons
WikiWoordenboek
Definitie
op WikiWoordenboek
Wikibooks
Boeken
op Wikibooks
Wikisource
Bronnen
op Wikisource
Wikiquote
Citaten
op Wikiquote
Wikinieuws
Nieuws
op Wikinieuws
Wikivoyage
Reisgids
op Wikivoyage
Federale portaalsite – belgium.be
Bronnen, noten en/of referenties
Belgische Grondwet
, art. 4.
en
European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025) ESS11 - integrated file, edition 3.0 [Data set
].
Sikt - Norwegian Agency for Shared Services in Education and Research.
Geraadpleegd op
28 juli 2025
en
European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025) ESS11 - integrated file, edition 3.0 [Data set
].
Sikt - Norwegian Agency for Shared Services in Education and Research.
Geraadpleegd op
28 juli 2025
en
Verenigde Naties 2013
België telde 11.825.551 inwoners op 1 januari 2025
Statbel
8 juni 2023
).
Geraadpleegd op
8 juni 2023
Statbel
, '
Bodembezetting volgens het Kadasterregister
', 2024. Geraadpleegd op 13 juli 2025.
STATBEL – structuur van de bevolking
fr
Jean-Paul Savignac
Dictionnaire français-gaulois
, Paris, uitg. La Différence, 2004, p.
131.
en
Peter E. Busse en John T. Koch
, „Belgae", in:
John T. Koch
Celtic Culture: A Historical Encyclopedia
, Santa Barbara, Californië, uitg. ABC-CLIO, 2006, p.
198.
Enkele bedenkingen bij De Brug-nr. 51
Luc Vandecasteele e.a. – De Brug Bijlage 1 (53) (gearchiveerd)
Topomymie
Lambda Education: De educatieve website voor de Nederlandse Taal
de
A Grammar of Modern Indo-European
Indo-European Language Association
De klimatologische records
, meteobelgie.be
KMI:annual_mean_Belgian_temperature_1951_2018.csv
Klimaatatlas
KMI
Gearchiveerd
op
27 april 2019
Geraadpleegd op
23 april 2019
de
Bevölkerungsstruktur der DG
dgstat.be
Rudi Janssens
Taalgebruik in Brussel en de plaats van het Nederlands – Enkele recente bevindingen
(pdf).
Brussels Studies, nº13
7 januari 2008
).
Gearchiveerd op
20 november 2011
Geraadpleegd op
20 augustus 2009
Open Vld wil Frans verplichten vanaf derde leerjaar
Waalse leerlingen verkiezen Engels boven Nederlands als tweede taal
'Liever Engels dan Frans als tweede taal
(gearchiveerd)
Frans én Engels tweede taal in het onderwijs
Waarom spreken Vlamingen ook Frans, maar Walen zelden Nederlands?
NPO Radio 2
(july 27, 2020).
Gearchiveerd
op july 28, 2020.
Erkenning van het Limburgs
taalunie.org
en
Languages of Netherlands
ethnologue.com
Tragiek van een kardinaal
Peter Vande Vyvere
Tertio
28 mei
2008
Vlaamse Kerk gaat na negen jaar weer koppen tellen
nieuwsblad.be
Kerkpraktijk in Vlaanderen – Auteur: Marc Hooghe
soc.kuleuven.be
Islam is de grootste religie van het land
De Standaard, 19 maart 2016
BELGIE Godsdienst
", februari 2014.
Gearchiveerd
op
24 mei 2015
World Jewish Congress, Belgium
", 2013. Gearchiveerd op
21 februari 2013
People and Society of Belgium
CIA World Factbook
, 2016.
Demografische vooruitzichten
Statbel
7 maart 2017
).
Structuur van de bevolking
, statbel.fgov.be
Het verschil tussen Vlamingen en Walen in cijfers
en
Global Wealth Report
Credit Suisse
Geraadpleegd op
13 februari 2023
De Bevolking naar nationaliteit
Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken – statistieken van bevolking
dode link
Zoveel inwoners leven nu officieel in België
, hln.be, 2 februari 2018, geraadpleegd op 7 december 2018
De bevolking in België
, statbel.fgov.be
Evolutie vruchtbaarheidsniveaus in België
Syllabus Politieke Geschiedenis van België, VUB, Guy Van Themsche
Koning Boudewijn 1 – All Things Royal
Gecoördineerde Nederlandse tekst van de grondwet
Bronnen over bestuurslagen:
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
(werking, waarvan artikel 2 over de bevoegdheden van de Unie en de lidstaten)
Grondwet van het Koninkrijk België
(staatsinrichting, artikel 2 over gewesten, artikel 3 over gemeenschappen, artikel 162 over provincies en gemeenten)
Over België: Overheid,
Belgische federale overheidsdiensten
(staatsinrichting)
Geografische indeling!
Statbel
(bestuurlijke indeling, bestuurlijke arrondissementen)
en
Report of the World Observatory on Subnational Government Finance and Investment: Belgium,
OECD/UCLG, 2019
en
Local and Regional Government in Europe, p. 6 Belgium,
Council of European Municipalities, 2011
en
Divisons of Powers: Belgium,
European Committee of the Regions, 2019
Bestuurlijke indeling van België
De Belgische Grondwet
7 februari 1831
).
Marc Reynebeau,
De geschiedenis van België in woord en beeld
, Tielt, 2005, p.
53-54
en
IEA
Show data table, select Balances, Electricity or Key indicators
Belgische wegen 'nog slechter dan in Namibië'
AD.nl
17 december 2020
).
Geraadpleegd op
19 september 2023
Een nieuwe morgen voor ‘Le Soir’
De Morgen
16 april 2021
).
Gearchiveerd
op
22 februari 2023
Toerisme in België op recordniveau
De Morgen
8 juli 2019
).
Gearchiveerd
op
22 februari 2023
Darts ongezien populair door WK
TVL - Dagelijks nieuws uit Limburg
3 januari 2023
).
Geraadpleegd op
22 februari 2023
Uderzo & Goscinny, Asterix en de Belgen, 1979
Cijfers en databanken – Vlaamse Milieumaatschappij
Hoe schoon is de Zenne nu
? – Zennekrant nr.6 – juni 2006
(gearchiveerd)
Waterzuivering – Aquafin – Vlaanderen, Wallonië en Brussel
(gearchiveerd)
Ze wisten het maar al te goed – Knack.be
(gearchiveerd)
Bron: MIRA-T – Milieurapport Vlaanderen MIRA, milieurapport.be (niet meer beschikbaar)
Statistische informatie over
België
Geografie
Bevolking
Overheid
Economie
Vervoer
Defensie
Belgische administratieve arrondissementen
Aalst
Aarlen
Aat
Antwerpen
Bastenaken
Bergen
Borgworm
Brugge
Brussel-Hoofdstad
Charleroi
Dendermonde
Diksmuide
Dinant
Doornik-Moeskroen
Eeklo
Gent
Halle-Vilvoorde
Hasselt
Hoei
Ieper
Kortrijk
La Louvière
Leuven
Luik
Maaseik
Marche-en-Famenne
Mechelen
Namen
Neufchâteau
Nijvel
Oostende
Oudenaarde
Philippeville
Roeselare
Sint-Niklaas
Thuin
Tielt
Tongeren
Turnhout
Verviers
Veurne
Virton
Zinnik
Europese Unie
Lidstaten
België
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Ierland
Italië
Kroatië
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Spanje
Tsjechië
Zweden
Ultraperifere gebieden
Frankrijk:
Frans-Guyana
Guadeloupe
Martinique
Mayotte
Réunion
Sint-Maarten
Portugal:
Azoren
Madeira
Spanje:
Canarische Eilanden
Kandidaat-lidstaten
Albanië
Bosnië en Herzegovina
Georgië
Noord-Macedonië
Moldavië
Montenegro
Servië
Turkije
Oekraïne
Landen in
Europa
Albanië
Andorra
Armenië
Azerbeidzjan
België
Bosnië en Herzegovina
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Georgië
Griekenland
Hongarije
Ierland
IJsland
Italië
Kazachstan
Kosovo
Kroatië
Letland
Liechtenstein
Litouwen
Luxemburg
Malta
Moldavië
Monaco
Montenegro
Nederland
Noord-Macedonië
Noorwegen
Oekraïne
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Rusland
San Marino
Servië
Slovenië
Slowakije
Spanje
Tsjechië
Turkije
Vaticaanstad
Verenigd Koninkrijk
Wit-Rusland
Zweden
Zwitserland
Overgenomen van "
Categorie
België
Verborgen categorieën:
Wikipedia:Pagina's die EasyTimeline gebruiken
Wikipedia:Onbereikbare externe link
Wikipedia:Artikel mist referentie sinds december 2009
Wikipedia:Alle artikelen die een referentie missen
Wikipedia:Coördinaten op Wikidata
België
Onderwerp toevoegen