Biologi - Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Lompat ke isi
Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Animalia - Bos primigenius taurus
Planta - Triticum
Fungi - Morchella esculenta
Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
Archaea - Halobacteria
Virus - Gamma phage
Biologi
mangrupa
élmu
ngeunaan
mahluk hirup
Ulikanana museur dina ciri jeung
paripolah
organisme
, cara tumuwuhna
spésiés
jeung individu, sarta interaksi hiji jeung nu séjénna tur
lingkunganana
. Biologi asal tina kecap (
bios
= hirup,
logos
= élmu) bisa dikiratakeun biologi téh élmu pangaweruh anu museur dina widang mahluk hirup.
Ihtisar
édit
édit sumber
Biologi boga ambahan nu lega na lapang akademik nu mindeng diteuteup salaku hiji disiplin nu mandiri. Kalawan babarengan, biologi ngulik kahirupan nu aya dina
skala
nu lega:
na skala atomik jeung molekular,
biologi molekular
biokimia
, jeung
genetik
na skala sélular,
biologi sél
na skala multisélular,
fisiologi
anatomi
, jeung
histologi
na tingkat tumuwuhna atawa
ontogeni
organisme individual,
developmental biology
na tingkat tumurunna kolot ka anak,
genetik
na tingkat paripolah kumpulan,
etologi
na tingkat sakabéh
populasi
genetik populasi
na skala multi-spésiés
lineage
sistematik
na tingkat silih gumantung antara populasi jeung habitatna dina
ékologi
sarta
biologi évolusionér
sarta, sacara spékulatif,
xenobiology
dina tingkat kahirupan saluareun Bumi.
Widang ulikan na biologi
édit
édit sumber
Aérobiologi
--
Anatomi
--
Arachnology
--
Astrobiologi
--
Biokimia
--
Bionik
--
Biogéografi
--
Bioinformatik
--
Biomékanik
--
Biofisik
--
Biotéknologi
--
Botani
--
Biologi sél
--
Chorology
--
Kladistik
--
Crustaceology
--
Cryptozoology
--
Siklus
--
Sitologi
--
Developmental biology
--
Panyakit
Panyakit genetik
Panyakit inféksi
) --
Ékologi
Ékologi téoritis
Simbiologi
Autecology
Synecology
) --
Ethology
--
Entomologi
--
Biologi évolusi
Évolusi
) --
Evolutionary developmental biology
--
Freshwater biology
--
Genetik
Genetik populasi
Genetik kuantitatif
Genomik
Protéomik
) --
Hérpetologi
--
Histologi
--
Biologi manusa
Antropologi
) --
Ichthyology
--
Imunologi
--
Patologi
--
Épidemiologi
--
Limnologi
--
Malacologi
--
Mammalogi
--
Biologi laut
--
Mikrobiologi
Bakteriologi
) --
Biologi molekular
--
Morfologi
--
Mikologi
Lichenology
---
Myrmecology
---
Élmu saraf
Neuroanatomi
Neurofisiologi
Élmu saraf sistem
Psikologi biologis
Psikiatri
Psikofarmakologi
Behavioral science
Neuroethology
Psikofisik
Élmu saraf komputasional
Élmu saraf kognitif
Élmu kognitif
)--
Onkologi
(ulikan ngeunaan kangker) --
Ontogeni
--
Asal-usul manusa
--
Ornitologi
--
Paléontologi
Paléobotani
Paléozoologi
)--
Parasitologi
--
Fikologi
(Algologi) --
Filogeni
Filogenetik
Filogéografi
) --
Fisiologi
--
Fitopatologi
--
Biologi struktural
--
Taksonomi
--
Toksikologi
(ulikan ngeunaan racun jeung
polusi
) --
Virologi
--
Xénobiologi
--
Zoologi
Disiplin nu pakait
édit
édit sumber
Tatamba
--
Antropologi fisik
Jalma jeung sajarah
édit
édit sumber
Inohong widang biologi
--
Sajarah biologi
--
Hadiah Nobel widang fisiologi atawa tatamba
--
Kala biologi jeung kimia organik
Daptar jejer
édit
édit sumber
Tempo:
Daptar jejer biologi
Naon prioritas urang nulis di dieu? Pikeun mantuan ngembangkeun daptar jejer-jejer nu pangdasarna dina widang biologi, mangga tempo
Wikipédia: jejer dasar biologi
Évolusi jeung biologi
édit
édit sumber
salah sahiji konsép puseur jeung pangatur dina biologi nandeskeun yén sadaya nu hirup diturunkeun ti hiji
common origin
ngaliwatan prosés
évolusi
Charles Darwin
nerangkeun konsép téoritis évolusi nu masih kénéh jadi puseur nepi ka kiwari, ku jalan ngajukeun
seléksi alam
pikeun mékanismena. Salajengna
genetic drift
dirangkul salaku mékanisme tambahan dina nu disebut
sintésis modern
. Sajarah évolusionér hiji
spésies
— nu ngécéskeun karakteristik rupa-rupa spésiés asal-usulna—sarta kakaitan genéalogis jeung spésiés séjénna disebut
filogeni
. Rupa-rupa
pendekatan
dina biologi ngahasilkeun informasi ngeunaan filogeni. salah sahijina nyéta ku ngabandingkeun
urutan DNA
nu diulik dina
biologi molekular
atawa
genomik
jeung ngabandingkeun
fosil
atawa rekaman séjénna ngeunaan organisme kuna dina
paléontologi
. Para ahli biologi ngatur jeung nganalisis hubungan évolusionér ngaliwatan rupa-rupa métode, di antarana
filogenetik
fenetik
, sarta
kladistik
. Kajadian-kajadian utama dina évolusi mahluk hirup, sakumaha nu ayeuna diagem ku maranéhna, diringkeskeun dina
evolutionary timeline
Klasifikasi mahluk hirup
édit
édit sumber
Klasifikasi mahluk hirup disebutna
sistematika
atawa
taksonomi
, nu kudu ngeunteung kana tangkal évolusi (
tangkal filogenetik
) organisme-organisme nu baréda. Taksonomi ngumpulkeun organisme-organisme dina kumpulan nu disebut
taksa
, sedengkeun sistematika nyiar patali-patalina. Sistem nu dominan disebut
taksonomi Linnaean
, nu ngawengku urutan jeung
tatangaran binomial
. Kumaha hiji organisme dibéré ngaran diatur ku kasapukan internasional saperti
International Code of Botanical Nomenclature
(ICBN),
International Code of Zoological Nomenclature
(ICZN), jeung
International Code of Nomenclature of Bacteria
(ICNB). Draf kaopat BioCode geus medal taun 1997 dina usaha ngabakukeun tatangaran na tangkalna, ngan rupana can sacara formal diadopsi.
International Code of Virus Classification and Nomenclature
(ICVCN) tetep aya di luareun BioCode.
Sacara tradisional, mahluk hirup dibagi kana lima karajaan:
Monéra
--
Protista
--
Fungi
--
Plantae
--
Animalia
Ngan, sistem lima-karajaan ieu kiwari geus loba dianggap tinggaleun jaman. Pilihan séjén nu leuwih modérn sacara umum dimimitian ku
sistem tilu-wewengkon
Archaea
(tadina Archaebacteria) --
Bacteria
(tadina Eubacteria) --
Eukaryota
Wewengkon ieu ngagambarkeun aya henteuna inti tur béda ékstérior sélna.
Aya ogé saréngréngan
parasit
intrasélular nu "teu hirup" dina harti aktivitas
métabolismena
Virus
--
Viroid
--
Prion
Sajarah kecap "biologi"
édit
édit sumber
Diwangun ku ngagabungkeun kecap Yunani βίος
(bios)
, nu hartina 'hirup', jeung λόγος
(logos)
, nu hartina 'kecap', kecap "biologi" dina harti modérn jigana mimiti diwanohkeun sacara séwang-séwangan ku
Gottfried Reinhold Treviranus
Biologie oder Philosophie der lebenden Natur
1802
) jeung ku
Jean-Baptiste Lamarck
Hydrogéologie
, 1802). Kecap ieu kadang kasebutkeun cenah diciptakeun taun
1800
ku
Karl Friedrich Burdach
, tapi ogé kapanggih na judul
Michael Christoph Hanov
Volume 3
Philosophiae naturalis sive physicae dogmaticae
Geologia, biologia, phytologia generalis et dendrologia
, nu medal taun
1766
Tempo ogé
édit
édit sumber
Eukariot
Asal-usul hirup
Morfologi
Lingkungan
Ékosistem
Ahli biologi
Dokter
NASA Ames Research Center
Bachelor of Science
Daptar téknologi
Masalah nu teu kaungkab dina biologi
Daptar jejer ngeunaan konservasi
Tumbu kaluar jeung sumber séjén
édit
édit sumber
Tumbu
édit
édit sumber
Bukutéks Biologi Umum Wiki
buku biologi
, jeung situs
Bukuwiki
Kaca Biologi Kimball
Archived
2010-11-30 di
Wayback Machine
: Buku téks online.
Tangkal Kahirupan
: A multi-authored, distributed Internet project containing information about phylogeny and biodiversity.
The Journal of Biology
: Jurnal panalungtikan, leutik tapi gratis.
The Public Library of Science: Biology
: Jurnal panalungtikan nu leuwih anyar, tapi ogé leuwih ambisius.
BioCode
Archived
2005-12-19 di
Wayback Machine
: Proposal pikeun tata ngaran organisme.
PhyloCode
Archived
2007-11-14 di
Wayback Machine
Bacaeun
édit
édit sumber
Lynn Margulis,
Five Kingdoms: An Illustrated Guide to the Phyla of Life on Earth,
3rd ed., St. Martin's Press,
1997
, paperback,
ISBN 0-8050-7252-7
(many other editions)
Neil Campbell,
Biology: Concepts & Connections (4th edition)
, Benjamin-Cummings Publishing Company,
2002
, hardcover,
ISBN 0-8053-6627-X
(college-level text)
Cutatan
édit
édit sumber
Susilowarno, R. Gunawan (2008).
Biologi SMA/MA Kls X (Diknas)
. Jakarta: Grasindo. hlm.
4.
ISBN
9789790250192
. Diaksés tanggal (disungsi – 7 Peb 2021)
Subwidang umum dina
biologi
Anatomi
Astrobiologi
Biokimia
Bioinformatik
Botani
Biologi sél
Ékologi
Biologi évolusionér
Genetik
Genomik
Biologi laut
Biologi manusa
Mikrobiologi
Biologi molekular
Asal-usul hirup
Paléontologi
Parasitologi
Fisiologi
Taksonomi
Zologi
Dicomot ti "
Kategori
Galat CS1: tanggal
Webarchive template wayback links
Biologi
Kaca ngagunakeun tutumbu magis ISBN.
Biologi
Tambah jejer