Japon — Wikipèdia

Japon — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina conten de caractèrs
japonés
. En cas de problèma, consultatz
Ajuda:Unicode
testatz vòstre navegador
Japon
日本
ja
Bandèra
Sagèth
Imne
Kimi ga yo
Simbòl
Sasakia charonda
Faisan versicolòr
Flor de cerièr
Chrysanthemum morifolium
Sumo
Nom oficiau
日本国
(ja)
Escais
País deu Sorelh lhevant (日出る国)
Administracion
Capitau
Tòquio
Nòta 1
Lenga oficiau
Japonés
de facto
Nòta 2
Politica
Forma de govèrn
Monarquia constitucionau parlamentària
Emperaire
Naruhito
Primièr ministre
Sanae Takaichi
(2025–)
Geografia
35° N
136° E
Superfícia
377 972,28 km²
Percentatge d'aiga
1,40
Punt mei baish
Lac Hachirō
(−4 m)
Punt culminant
Mont Fuji
(3 776 m)
Hus orari
UTC
+09:00
Demografia
Populacion
11
en
Totala
123 802 000
ab.
1 d'octobre
de
2024
Densitat
327,54
ab./km²
Gentilici
Japonés -esa
Nipon -a
Economia
PIB
PPA
en
Totau
(2023)
6,11 milions $
Per capita
48 813 $
PIB
nominau
en
Totau
(2023)
4,301 milions $
Per capita
34 358 $
Gini
(2018)
33,4
Moneda
Yen
(¥)
Istòria
Fondacion
539 aC
Constitucion Meiji
29 de noveme de 1890
Constitucion actuau
3 de mai de 1947
Autas informacions
Indicatiu telefonic
+81
Domeni Internet
.jp
Japon
日本
Nihon
escotar
Nippon
escotar
, formalament
Estat de Japon
日本国
Nihon-koku
Nippon-koku
escotar
, qu
ei un
estat insular
d'
Asia Orientau
Tòquio
es
de facto
la capitau de Japon, maugrat que lo govèrn aja la soa sedença dens la municipalitat de
Chiyoda
. Qu'ei ua monarquia constitucionau parlamentària dont las principaus institucions son lo parlament nomenat la
Dièta
, la cramba deus conselhèrs e la cramba deus representants.
Japon que hè partida de la
Cinta de huec
e que compausa de 14 125 islas
sus mei de 3 300 km dens l
ocean Pacific
, las cinc islas principaus estant
Hokkaidō
Honshū
(isla principau),
Shikoku
Kyūshū
Okinawa
Pr
amor de las soas condicions meteorologicas e de la soa estructura geologica, qu
ei subjècte a divèrsas catastròfas naturaus, e los domaus causats per catastròfas taus com los tifons e los tèrratrems que son au demiei deus mei importants au monde.
10
Toponimia
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Japonés
En
occitan
, lo mot “Japon” qu
ei un
exonime
qui n
existeish pas dens la lenga
japonesa
. Los noms japonés deu país que son
Nippon
(にっぽん) e
Nihon
(にほん), entrams que s
escriven de la medisha faiçon en
kanji
caractèrs chinés
: 日本.
Lo caractèr 日 que representa lo sorelh, e lo sens deu caractèr 本 qu
ei “arraditz d
arbe” e per extension “origina”. Donc, tant
Nippon
com
Nihon
que vòlen díser “l
origina deu sorelh” e per
mor d
aquò qu
apèran còps que i a lo Japon lo “País deu Sorelh lhevant”. Aquesta faiçon de nomar lo país qu
apareishó dens la correspondéncia de la cort imperiau dab la
dinastia chinesa Sui
e que
s refereish a la posicion orientau de Japon per rapòrt a la
China
La forma
Nippon
que s
utiliza dens los tèxtes oficiaus e suus bilhets de banca.
Nihon
qu
ei la forma mei correnta, e la de la lenga de tot dia.
Peu nom occitan de Japon, qu
arribè en
Occident
de China enlà, per las rotas comerciaus dab l
Orient Extrème
11
En chinés ancian, los
caractèrs chinés
日本 que
s prononciavan aproximativament [njitbə̌n], prononciacion qui adaptada a la lor fonetica peus japonés e balhè las fòrmas actuaus
Nippon
Nihon
. Mes dens lo dialècte de Shangai, aqueths sinogramas au dia de uei que
s pronóncian
Zeppen
; qu
ei ad aquera prononciacion, o a ua prononciacion pròcha, qui cau restacar lo nom de Japon en
malai
Jepang
(en ortografia modèrna
Jepun
). Los mercadèrs portugués qu
aprenón aqueth nom a
Malaca
au
sègle XVI
e que
s pensa que serén estats los prumèrs a aportà
u tà Euròpa.
Mes mercés au viatge de
Marco Polo
, l
Euròpa
qu
avè dejà entenut a parlar de Japon devath lo nom de
Cipango
. Aquera forma que correspond au chinés 日本国, prononciats au dia de uei en chinés
rìběnguó
(«país de l
arraditz deu dia»), e en japonés
nihonkoku
nipponkoku
. Qu
ei donc lo medish nom.
Geografia fisica
modificar
modificar lo còdi
archipèla
japonés
modificar
modificar lo còdi
Lo mont
Fuji
vist de
Ōwakudani
enlà.
Lo Japon qu
ei un país insular constituit de mei de 3000 islas deu Pacific Nòrd, a l
èst deu continent asiatic. Las quate islas principaus, deu nòrd au sud, que son
Hokkaidō
(aperada d
autes còps
Eso
),
Honshū
(la mei grana),
Shikoku
Kyūshū
. Las
islas Ryūkyū
, dont hè partida l
isla d
Okinawa
, que son ua cadena d
islas au sud de Kyūshū. Qu
apèran
archipèla japonés
ensemble de las islas qui fòrman lo territòri deu país.
Deu 70 au 80
% deu terrenh, haut o baish, qu
ei horastèr e montanhós e ne pòt pas cotivà
s ni arcuélher industrias per
mor deu
relhèu
accidentat e deus riscs d
eslits terrèras causadas peus
tèrratrems
e las
plojas
constantas. Sonque drin mei deu cinquau deu territòri japonés (
80 500
km²
) qu
ei abitader e la poblacion que
s concentra mei que mei suus territòris costèrs, qui an ua densitat de poblacion hèra hauta.
Lo punt culminant de Japon qu
ei lo
mont Fuji
12
L'archipèla patida sovent de las tremoladas de tèrras causats per la subduccion de las placas tectonicas dab aqueras mensh densas.
expleitada deus costalats e de las montanhas dab lo sistèma de cultura en platèus (los penents que son cobèrts de concas successivas de talha descreishenta segon l
altitud, çò qui permet la cultura deu
ris
, de la
sòja
, etc. Las còstas de Japon qu
atenhen ua longor (
33 000
km
) e ua varietat de las granas, mes los arrius que son corts, hèra en penent e violents, e non favorizan guaire la navigacion.
13
Vista la soa localizacion dens la Cinta de huec deu Pacific, au punt de contacte de tres placas tectonicas, lo Japon qu
ei victima de tèrratrems febles mes frequents e d
activitat volcanica. Los tèrratrems que sòlen estar acompanhats de
tsunamis
Lo Japon que da la mustra d
ua societat de
127 000 000
abitants, hautament desvolopada, dens un environament hèra mauaisit qui n
auhereish aus sons abitants qu
ua superficia cotivabla inferiora a
78 000
km²
(mensh deu 24
% de la superficia totau).
Clima
modificar
modificar lo còdi
Temperaturas mejanas (°C), precipitacions (mm) e ensorelhada (h)
per an
dens
11 vilas
de
Japon
de
1971
2000
Lo clima de Japon qu
ei
temperat
, mes que varia hèra deu nòrd au sud. Que
s pòden distinguir sheis airaus climatics principaus:
Hokkaidō:
clima temperat
dab ivèrns hreds e longs e estius frescs. Las precipitacions que son realas, totasvetz l
ivèrn qu
a de grans concentracions de
nèu
a proximitat de la
mar de Japon
: sus la còsta oèst de Honshū, lo vent deu nòrd-oèst que pòrta pendent l
ivèrn precipitacions importantas en fòrma de nèu. L
estiu, la region qu
ei mei fresca que la zòna deu Pacific, mes a moments que coneish temperaturas eslhevadas qui
s deven au fenomèn deu
foehn
Tòquio
Nagoya
Quiòto
Osaka
Kobe
, au centre e a l
oèst de
Honshū
, qu
an un clima de tipe subtropicau umide caracterizat per ivèrns pro doç, pòc o briga ennevats, e estius calorents e umides,
lo Japon centrau o eslhevat: qu
a un
clima continentau
dab variacions de temperaturas significativas enter l
ivèrn e l
estiu, la nueit e lo dia, e precipitacions feblas.
Mar interiora de Seto
: las montanhas de las regions de Chūgoku e Shikoku que las protegeishen de las tempèstas, e que
us asseguran temperaturas de las doças tota l
annada.
las illas Ryūkyū: que gaudeishen d
un
clima subtropicau
dab ivèrns calorents. Las precipitacions que i son intensas e los tifons corrents.
Demografia e societat
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Demografia de Japon
Vilas per populacion
Reng
Vilas
Prefectura
Poblacion
Reng
Vilas
Prefectura
Poblacion
Tòquio
Tòquio
8.949.447
11
Hiroshima
Hiroshima
1.174.209
Yokohama
Kanagawa
3.689.603
12
Sendai
Miyagi
1.045.903
Osaka
Osaka
2.668.371
13
Kitakyushu
Fukuoka
977.288
Nagoya
Aichi
2.263.907
14
Chiba
Chiba
962.130
Sapporo
Hokkaido
1.914.434
15
Sakai
Osaka
842.134
Kobe
Hyōgo
1.544.873
16
Niigata
Niigata
812.192
Kioto
Kioto
1.474.473
17
Hamamatsu
Shizuoka
800.912
Fukuoka
Fukuoka
1.463.826
18
Shizuoka
Shizuoka
737.294
Kawasaki
Kanagawa
1.425.678
19
Sagamihara
Kanagawa
717.561
10
Saitama
Saitama
1.222.910
20
Okayama
Okayama
716.328
Recensament 2010
Japon que compta près de 125 milions d'abitants, dont près de 122 milions de ciutadans japonés (estimacions 2022).
14
Ua poblacion petita de residents estrangèrs que constitueish la rèsta. Japon qu'ei lo país qui vielheish lo mei lèu au monde e que compta la proporcion de ciutadans atjats la mei hauta de tots los país, representant un tèrç de la soa poblacion totau; aumentacion de l'esperança de vita e diminucion deus taus de natalitat. Japon qu'a un taus de feconditat totau de 1,4 —çò qu'ei inferior au taus de remplaçament de 2,1— e qu'ei au demiei deus mei baishs au monde;
15
qu'a un atge median de 48,4 ans —lo mei haut au monde.
16
Hòrta demografia
modificar
modificar lo còdi
Las carrèras japonesas que son sovent conhidas de monde: ací au quartièr de
Shibuya
Tòquio
Dab ua densitat mejana de 337
ab./km², lo Japon qu
ei màgerment un país urbanizat qui s
ac a dab los problèmas coneishuts aulhors: hauats densitats umanas, problèmas de circulacion, pollucion de l
aire, e ua delinquéncia qui aumenta, mes qui demora totun hèra en devath de çò qui
s tròba dens los demieis similars deus Estats Units o d
Euròpa.
La reparticion de la poblacion japonesa qu
ei hèra eterogenèa e la gran majoritat de la poblacion japonesa que
s concentra suu litorau sud deu país.
airau deu Gran Tòquio, qui includeish la capitala e mantua prefectura a l
entorn, qu
ei lo mei gran
airau metropolitan
deu monde. Estenut de la capitala a
Yokohama
, que compta
35 000 000
abitants, sia ua densitat superiora a 2500
ab./km², e qu
amassa ueit vilas de mei de
500 000
abitants. Que constitueish l
ipercentre e lo limit nòrd-orientau de la
megapòli
japonesa, qui s
alarga sus 1200
km sus tota la còsta sud de Honshū dinc a
Fukuoka
au nòrd de Kyūshū.
Per venciva,
Hokkaidō
e las zònas interioras de las autas islas qu
an densitats de poblacion hèra baishas, comparablas a la de dauvuns país europèus e còps que i a mei baishas (68
ab./km² entà Hokkaidō).
Etnologia
modificar
modificar lo còdi
Los
yamatos
modificar
modificar lo còdi
Lo pòble yamato que fòrma l
immensa majoritat de l
isclada. Aquesta qu
estó pòc a pòc poblada, au gusmeth de la
Preïstòria
, per divèrsas andadas de migracions d
originas geograficas diferentas. Totun, aqueras migracions que
s honón viste en un navèth pòble, puishqu
a comptar de l
epòca Yayoi (
sègle II abc
) non i avó nada migracion de massa. Lo desvolopament demografic deu Japon (
600 000
abitants a l
epòca Yayoi,
6 000 000
au
sègle XI
) que
s deu donc a causas mèrrament endogènas.
17
Los
burakumin
modificar
modificar lo còdi
Au sen deus japonés, los
burakumin
(部落民) que constitueishen un grop sociau minoritari discriminat sociaument e economicament. Que son los descendents deus
hinin
(非人) e deus
eta
(穢多) e en despieit de l
abolicion deu lor estatut en
1871
, qu
encontran dificultats dens tots los maines de la vita vitanta per
mor de la lor origina. Que serén dus o tres milions.
Los
ainos
modificar
modificar lo còdi
Articles principals
Ainos
Aino (lenga)
Que son la poblacion autoctòna de l
isla de
Hokkaidō
(e lhèu mei ancianament de tota l
isclada japonesa). La lor origina qu
ei diferenta de la deus japonés e que presentan un aspècte fisic diferent: que son generaument mei grans, la lor pèth qu
ei mei clara e n
an pas los uelhs estirats. La lenga
aino
qu
ei tipologicament pròcha de las
lengas paleosiberianas
(d
autes lingüistas que parlan d
un grop
corean-nipon-aino
).
Los ainos que son a l
òra d
ara uns
150 000
. Que son assimilats de longa man a la cultura japonesa, mes la comunitat aino qu
a totun desvolopat ua reïvindicacion de dret a la soa identitat, qui a miat las autoritats japonesas a har passar en 2007 ua lei entà la promocion de la cultura aino. Totasvetz, aquera reconeishença oficiau que demora en gran part teorica e en practica, los ainos que continuan de patir discriminacions.
Los pòbles de las
islas Ryūkyū
modificar
modificar lo còdi
La formacion de la poblacion de las Ryūkyū que seguí probable lo medish procèssus que la deu pòble japonés
stricto sensu
. Las lors lengas que son aparentadas au japonés (dab lo quau e fòrman lo grop de las
lengas japonicas
), mes suu plan genetic que
s tròba ua parentat dab los ainos.
Religions
modificar
modificar lo còdi
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta.
Vòstra ajuda
es benvenguda
La societat japonesa
modificar
modificar lo còdi
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta.
Vòstra ajuda
es benvenguda
Istòria
modificar
modificar lo còdi
Lo temple bodista d
Enichiji
, de l
epòca
Heian
Japon qu
entra dens l
istòria au
sègle VII
au parat de las tresviradas devudas a la soa entrada en contacte dab
China
, au prumèr reng de las quaus e figura la conquista militara peus chinés de principats
coreans
aliats aus japonés.
La miaça militara e la descobèrta de la superioritat chinesa dens un hèish de maines que mian los principats japonés, dont lo mei important èra lo de
Yamato
, a encetar refòrmas radicaus.
Qu
ei ad aquera epòca qui
s causeish lo mot
Japon
(日本) entà designar lo país, e
Tennō
(天皇) entà designar l
emperaire. Aqueths dus tèrmis que remplaçan respectivament los mei ancians
país deus was
ō-kimi
(大君), entà har, entrams los dus, la contracarra a la pretension de China de considerar Japon com un país tributari, e afirmar l
egalitat de Japon dab la China.
Lo poder politic que favoriza la difusion de la pensada
confucianista
e deu bodisme, au detriment de la religion indigèna shintō, per
mor que
us considèra com factors d
unificacion ideologica e religiosa de l
archipèla.
Sus aqueras basas que
s constitueish l
Estat antic japonés.
Lo Japon antic
modificar
modificar lo còdi
Lo palais imperiau de
Quiòto
Yamato
modificar
modificar lo còdi
Estat japonés qui
s hica en plaça ad aquera epòca qu
ei centrat suu parçan de
Yamato
qui exerceish la soa dominacion sus la rèsta de l
isclada: en aqueth parçan que
s tròban las capitalas (
kyō
, 京) successivas, dont las mei duradissas estón Heijō-kyō (au dia de uei
Nara
), fondada en
710
, e Heian-kyō (au dia de uei
Quiòto
), fondada en
794
. D
aquiu que
s mia la conquista sistematica deu territòri e au
sègle X>
, tot l
arquipèla, a l
excepcion d
Eso
, que reconeish l
autoritat de l
emperaire.
Poders concurrents
modificar
modificar lo còdi
Aquesta qu
ei subertot morau e simbolica. L
emperaire, simbèu de l
unitat de Japon, qu
a ua activitat ceremoniau dens ua Cort reglada per un formalisme estricte, au sen de la quau ua elei de 5000 a
10 000
foncionaris, qui son los descendents de la noblessa militara deu
sègle VII
, administran lo país segon un sistèma juridic qui estableish teoricament lo contaròtle absolut de l
Estat e de la societat
18
. En practica, aqueth contaròtle qu
ei limitat per:
la poténcia territoriau, puish tanben militara, deus monastèris bodistas. Atau, los cambiaments de capitala que s
explican sovent per la volontat de la Cort de s
aluenhar de l
influéncia deus monastèris.
establiment d
aristocratas dens províncias aluenhadas com la deu
Kantō
on se hargan progressivament ua poténcia territoriau e ua clientèla de mau contarotlar per la Cort.
enfin, l
apareishuda au
sègle XI
ua navèra classa de guerrièrs, los
bushi
((武士) (e mei tard los
samorais
), qui luenh de la capitala e s
organizan entà defénder, non l
autoritat d
aquesta, mes los lors bens o la lor autoritat vis-a-vis de l
insecuritat qui règnan per las campanhas.
Economia e cultura
modificar
modificar lo còdi
Dens l
encastre deu Japon antic, l
economia que coneish ua expansion lenta, mes continua, au mensh dinc au sègle X en tot cas, e la literatura japonesa que produseish caps d
òbra deus grans: en 720, qu
ei compilat lo
Nihon Shoki
(日本書紀,
Annalas o Cronicas de Japon
), ua istòria mitica de Japon, e lo sègle XI que ved a espelir lo
Díser deu Genji
(源氏物語,
Genji Monogatari
), considerat com lo prumèr roman jamei escriut au monde.
Edat Mejana japonesa
modificar
modificar lo còdi
La tomba de
Minamoto no Yoritomo
Kamakura
Com l
Edat Mejana de l
Euròpa occidentau, que
s caracteriza per la frequéncia de las guèrras interioras e l
estrocejada deus poders
19
. Que
s divideish en dus grans periòdes, lo periòde
Kamakura
1185
1333
) e lo periòde Muromachi (
1392
1441
), separats per la Guèrra de las Duas Corts (
1336
1392
) devuda a ua rivalitat dinastica. L
Edat Mejana japonesa que
s feneish peu periòde dit de “las Províncias en guèrra” (
Sengoku jidai
, 戦国時代) (
1467
1560
), au cors de la quau l
inestabilitat e l
estrocejada politica atenhen lo lor punt maxímum.
La luta peu poder: Kamakura, Go-Daigo e Muromachi
modificar
modificar lo còdi
Lo punt d
aviada de l
Edat Mejana japonesa que
s situa en
1185
, quan Minamoto no Yoritomo e receu de l
emperaire lo títol de
shōgun
e s
installa a Kamakura. Qu
ei lo començament deu
bakufu
(幕府), un govèrn militar (qu
ei lo sens deu tèrmi) qui en fèit se constitueish deu començament enlà com un segond poder politic, au ras deu poder (simbolic e decoratiu) de l
emperaire. Lo
bakufu
que durarà dinc a
1868
Un portrèit d
epòca de l
emperaire
Go-Daigo
Ua interrupcion de tres ans que
s produsí totun enter
1333
1336
, dab la restauracion efemèra de l
emperaire Go-Daigo, qui assumí tots los poders, au contra de la practica tradicionau.
Que hiquè fin ad aquera temptativa Ashikaga Takauji, dab la presa de
Quiòto
en 1336, e lo son segond successor, Yoshimitsu, qu
installè lo
bakufu
a Muromachi, un quartièr de Quiòto.
“Feudalitat” e unitat de la nacion
modificar
modificar lo còdi
Lo
bakufu
qu
estaquè un caractèr quasi public au poder deus sons vassalhs, los
gokenin
(御家人), causits entermiei los capdaus de clans guerrièrs (
bushidan
) e on se recrutavan los governadors de província (
shugo
, 守護) e de districtes deu territòri rurau public (
jitō
, 地頭). Au darrèr de la restauracion de Go-Daigo, los principaus encastres politics e sociaus de Japon que
us fòrman uns poders politics locaus, dirigits (reaument o nominaument) per un
daimyō
(大名) qui a aus sons ordis ua armada formada peus sons pròpris vassalhs. A la fin deu sègle XV, que
s basteishen casteràs e que s
i hèn a esténer lo territòri de las senhorias qui contaròtlan dirèctament, entamenant atau la constitucion de principats regionaus.
En despieit de l
estrocejada politica e militara deu país, l
unitat de la nacion que s
ahorteish per
mor deu desvolopament rapide d
un bodisme popular e deus contactes dab l
Orient Extrème. Los japonés qu
aqueseishen au
sègle XIII
un ròtle decisiu dens lo comèrci maritime de la region, remplaçat per la pirateria arron l
installacion deus
mongòls
Pequin
1264
). En
1274
1281
, lo
bakufu
que hòrageta las invasions d
aquestes, mes suu moment la victòria qu
ei costiva e que l
afebleish.
Las islas Ryūkyū
modificar
modificar lo còdi
Au sud de Japon, lo reiaume de las
islas Ryūkyū
que serveish de gran mercat enter Japon, China, Corèa,
Java
Siam
Estat modèrne
modificar
modificar lo còdi
Ua representacion d
epòca deu
shōgun
Tokugawa Ieyasu
Lo sègle XVI: guèrras e navèths contactes dab l
estrangèr
modificar
modificar lo còdi
Extension territòriala d'Oda Nobunaga e de
Toyotomi Hideyoshi
Au
sègle XVI
, que
s produseish ua arreconstruccion deu poder centrau, miada successivament per tres caps de guèrra,
Oda Nabunaga
1534
1582
),
Toyotomi Hideyoshi
1536
1598
) e
Tokugawa Ieyasu
1536
1508
). En
1603
, Ieyasu, qui vien de recéber lo títol de shōgun, qu
installa lo
bakufu
a Edo (au dia de uei
Tòquio
) e que distribueish las tèrras a la soa familha e aus sons aliats.
Lo sègle XVI qu
ei mercat tanben per l
encontre deus Japonés dab los Occidentaus,
Portugués
Espanhòus
Neerlandés
Anglés
, qui favoriza l
espandiment deu comèrci maritim. Qu
apòrtan dab eths mejans superiors de transpòrt maritim, las armas de huec e lo cristianisme. En prumèras, la lor influéncia qu
ei considerada com benefica peu
bakufu
, qui a com tesic màger, a la fin deu sègle XVI, d
anientir lo poder rivau e desestabilizador de las sèctas bodistas. Mes en segondas, un còp aqueth perilh estremat, lo
bakufu
que
s chepica de la difusion deu cristianisme: qu
ei jutjada incompatibla dab lo mantien deu fragile equilibri intèrne establit dens lo país, entau quau la ruptura de las relacions exterioras e l
isolament de Japon e semblan necessaris. La barradura de Japon que
s torna definitiva en
1641
dab l
installacion deus neerlandés sus l
isclet artificiau de
Dejima
, dens la baia de
Nagasaki
e l
interdiccion de tot aute comèrci aulhors en Japon, qui segueish de pòc l
interdiccion aus japonés de viatjar en dehòra de l
archipèla.
epòca d
Edo (1651-1853): barradura, patz e desvolopament economic e culturau
modificar
modificar lo còdi
Aquesta barradura deu país qu
ei ua caracteristica màger de l
epòca d
Edo, dont lo començament ei mercat convencionaument a
1615
, quan Ieyasu elimina lo son concurrent
Hideyori Toyotomi
(lo hilh de Hideyoshi) en s
apoderant deu casteràs d
Osaka
epòca d
Edo qu
ei lo segond long periòde de patz interiora dens l
istòria de Japon. Dens aqueth periòde, Japon qu
aqueseish lo sons limuts definitius. La patz qu
estó assegurada com ua “patz armada” dens ua estructura politica e militara federau. Lo poder deu shōgun qu
ei ahortit per la legitimacion qui deriva de la soa nominacion per l
emperaire e los
daimyō
qui regnan suus principats, qu
an a residir a Edo la mieitat de l
an e que son associats a l
administracion deu
bakufu
en tribalhant dens la soa burocracia.
Ua representacion d
Edo
deu sègle XVII
Edo, arrefondada com casteràs per Ieyasu, qu
ei en efèit la capitala administrativa e ceremoniau deu gran maine territoriau deus shōgun Tokugawa, e lo milion d
abitants qui i viven que hèn d
era la prumèra capitala deu monde au
sègle XVIII
; los grans principats que son obligats de i véner ua partida de la lor produccion, çò qui hè a mei anar mei de Japon un mercat nacionau.
epòca d
Edo qu
ei ua epòca de prosperitat economica e d
aviada demografica. Se la poblacion de Japon e s
estima a uns
12 000 000
abitants au
sègle XV
, lo prumèr recensament, en (
1721
), qu
amuisha
26 000 000
abitants dens lo país. La produccion agricòla que creish dab l
aumentacion deus rendements e de la superficia agricòla (+ 50
%). Vilatges navèths que son creats, lo desvolopament deu comèrci que permet l
aviada de las culturas industriaus (amorèr, terièr, arbo de laca, arbo de papèr, lin, plantas tinctoriaus). Osaka, dab
500 000
abitants, qu
ei ua placa viradissa deus escambis e de la finança, e Quiòto (
400 000
abitants) que jòga, com a las epòcas precedentas, lo ròtle de centre artisanau de luxe entà l
eleit de tot lo país.
instruccion que s
espandeish: los temples en campanha, escòlas privadas dens las vilas, qu
ensenhan a léger, escríver e comptar. Cada principat màger qu
a la soa escòla on se forman los futurs administrators. L
edicion comerciau que s
amplifica, e au miei deu [[sègle XIX}]], lo 40
% deus òmis e lo 15
% de las hemnas que saben léger.
auta part, l
epòca d
Edo qu
ei mercada per ua vigorosa reflexion intellectuau. En prumèras, que continua la tradicion deu
confucianisme
japonés (dab
Nakae Tōju
Kumazawa Banzan
Ogyū Sorai
); mei tard, a comptar de la mieitat deu
sègle XVIII
que s
espandeish lo
Kokugaku
(literaument
Estudis nacionaus
) qui s
estaca a arredescobrir los tèxtes japonés ancoans e la lor sensibilitat amagada peus manlhèus culturaus a la China.
epòca d
Edo que coneish tanben, solide, crisis. Au sègle XVIII, la creishença demografica qu
ei ua de las encausas de hamièras qui tornan regularament e las dificultats economicas que provòcan revòltas popularas.
irrupcion deus occidentaus e la fin de l
epòca d
Edo
modificar
modificar lo còdi
En
1853
, peu prumèr còp despuish mei de dus sègles, los japonés que son acarats a l
estrangèr, quan pareish dens la baia de Tòquio lo commodòre
american
Perry
, qui a recebut mission deu son govèrn d
aubrir rotas comerciaus de cap tà l
achipèla japonés. Impressionats peu son armament desconegut d
eths, los japonés fin finala que cedeishen e l
annada seguenta, un tractat comerciau, la
Convencion de Kanagawa
, qu
aubreish lo país au comèrci dab l
Occident
, mes atau com en China ne i aurà pas nada vertadèra colonizacion: en dehòra de quauques punts de la còsta Japon que demora barrat aus occidentaus.
Lo
Bakufu
que s
èra ahortit en se barrant a l
estrangèr. Aquesta ubertura impausada peus occidentaus que mia los japonés a decidir de modernizar lo país. Mes la soa division politica que va provocar ua longa crisi qui s
acabarà per la caduda deu
Bakufu
e l
emergéncia deu Japon contemporanèu.
Desvolopament economic: que i avó prumèr ua reorganizacion militara qui per
mor d
estar costosa impliquè un projècte hèra larg de desvolopament industriau: tractament de la seda com principau produit d
exportacion e modernizacion de las minas sia ancianas (entà l
aur e lo cueire) sia navèras (hèr e carbon) dab per tòca de limitar las importacions.
Mutacion sociau: l
ordi deus
bushis
, pletoric e incompetent dens aquesta navèra tempsada, qu
estó reformat radicaument dab la transformacion deus fius territoriaus deus vassalhs deu
Bakufu
en fius-renta, puish ua diminucion drastica de las rentas: los ganhs obtienguts que permetón l
emergéncia d
un personau eficaç recrutat entermiei los
bushis
de reng mejan o inferior. Aquera promocion deu talent au detriment de la neishença que constituiva ua nautat màger dens l
organizacion sociau japonesa.
Mutacion politica: la miaça occidentau qu
amuishè que lo
Bakufu
ne podè pas mei preténder au ròtle d
un poder nacionau, per
mor que n
avè pas los mejans d
assegurar eth sol la defensa deu país. Que i avè mantua solucion possibla: un alarguiment deu
Bakufu
entà har d
eth un vertadèr poder nacionau, la destruccion deu
Bakufu
(mes per qué remplaçà
u?), o ua centralizacion radicau miada per un
Bakufu
arrenavit. Aquesta opcion qu
estó la qui causí lo darrèr
shōgun
, Yoshinobu, en 1867.
annada precedenta, principats que causín l
opcion de la destruccion deu
Bakufu
com mejan de modernizar politicament lo país, en vistas de hicar en plaça un sistèma federalista. Ua coalicion que
s formè, facilitada per la mort de l
emperaire Kōmei, lhèu emposoat, qui permetó aus grans nobles de la Cort favorables a la destruccion deu
Bakufu
, davantejats per Iwakura Tomomi, de har vàler aquera solucion deu costat deu poder imperiau tanben.
Lo Japon contemporanèu
modificar
modificar lo còdi
Ua guèrra qu
opausa en 1868-1869 los partisans deu shōgun e los de l
emperaire. Que s
acaba per la victòria deu camp “imperialista” e lo començament d
un navèth periòde on l
emperaire, simbèu de l
unitat nacionau, exerceish la realitat deu poder.
epòca Meiji
modificar
modificar lo còdi
Lo govèrn imperiau que mia ua seria de refòrmas. La capitala qu
ei transferida de Quiòto a Edo, qui pren lo nom de Tòquio. Lo sistèma feudau qu
ei abolit: la proprietat de las tèrras ne revien pas mei a l
aristocratica, e Japon qu
ei dividit en prefecturas. Que s
encoratja la practica deu
shintoïsme
, qui devien ua mena de religion d
Estat, e un sistèma de servici militar obligatòri qu
ei establit.
Lo govèrn que moderniza tanben lo país
: construction d
un hialat telegrafic, de vias de camins de hèr, d
obradors navaus, de fabricas de municions, e d
usinas textilas. Japon que devien lo prumèr país asiatic industrializat.
Dab la poténcia qui a aquesit, Japon que
s lança dens ua politica expansionista e que mia ua guèrra contra la
China
1895
) e contra la
Russia
1905
), au tèrmi de las quaus annexè la
Corèa
Taiwan
e d
autes territòris.
imperialisme japonés e Japon dens la segonda Guèrra mondiau (1931-1945)
modificar
modificar lo còdi
Operacions principalas sus lo teatre asiatic de la
Segonda Guèrra Mondiala
de
1937
1942
Aquò que hè deu Japon ua poténcia d
endom mondiau e la sola poténcia d
Asia. Au sortit de la
prumèra Guèrra mondiau
, Japon qu
ocupa ua posicion solida en Orient Extrème, dab l
armada mei poderosa de la zòna. Qu
exerceish ua grana influéncia en China e qu
a beneficiat de la guèrra deu punt de vista economic.
Dens lo decenni de las annadas 20, la societat japonesa qu
estó acarada a problèmas qui la democracia non podó pas resòlver. La corrupcion a l
interior deu govèrn qu
èra insuportabla e las acusacions contra los membres de la
Crampa baisha
que provocavan susmautas a continuar, e mentretant, los grops sociaus mei conservadors qui tienèn la
Crampa hauta
e lo Conselh que criticavan la democracia en per
mor de la soa feblessa. La prosperitat comerciau atenhuda au darrèr de la prumèra Guèrra mondiau que comencè de s
amendrir quan, en
1921
, l
Euròpa e comencè la soa recuperacion. Las consequéncias de la
Grana Depression
qui s
aviè en
1929
qu
estón nefastas entau Japon per
mor de l
aumentacion de las tarifas doanèras de las parts deus país qui crompavan produits japonés, e que
s desvolopè dens lo país ua grana praubèra. Aqueths problèmas e l
actitud de la China qui ensajava de descaçar lo comèrci japonés, qu
explican l
invasion peu Japon de la
Manchoria
en
1931
Mes aquera invasion que s
èra hèita shens l
autorizacion deu govèrn e lo prumèr menistre
Inukai
que condemnè aquera accion. La soa actitud que miè tau son assasinat per un grop d
oficiaus de la Marina (
15 de mai
1932
). Lo son successor que considerè qu
avè a aprovar las accions de l
Armada e atau que
s passè durant los 13 ans qui seguín. Lo govèrn que miè tà tèrmi ua ahortida de l
arsenal de guèrra e ua politica exteriora agressiva e expansionista. Lo coronament d
aqueth procèssus qu
estó ua navèra invasion de Manchoria (1937), qui provoquè la
Segonda Guèrra sinojaponesa
Japon qu
ataquè la basa americana de
Pearl Harbor
en deceme de
1941
, çò qui miè los
Estats Units
a declarar la guèrra au Japon. Aqueth conflicte qu
estó ua part de la
segonda Guèrra mondiau
, e Japon que deviengó la tresau poténcia de l
Èish dejà format per l
Alemanha e l
Italia. Arron ua longa campanha aeronavau dens lo Pacific, Japon que pergó totas las conquistas efemèras qui avè hèit dens la soa avançada, puish, en junh de
1945
, los americans que s
apoderavan d
Okinawa
, obligant las fòrças japonesas a
s replegar sus las quate islas màgers. Las bombas atomicas lançadas peus Estats Units sus
Hiroshima
(6 d
agost 1945) e Nagasaki (9 d
agost 1945) que forcèn fin finala Japon a capitular shens condicions lo 15 d
agost 1945.
Japon despuish 1945
modificar
modificar lo còdi
armada americana qu
ocupè lo país dinc a 1952 e que hasó jutjar dirigents politics e militars deus qui avèn miat la politica d
imperialisme, mes non l
emperaire ni los responsables de la recèrca d
armaments bacteriologics. Los Estats Units qu
impausèn tanben (1947) ua navèra
constitucion
mei democratica e pacifista dens l
encastre d
ua
monarquia parlamentària
. Mes Okinawa que demorè devath ocupacion dinc a 1972 e los Estats Units qu
an sauvat dinc a uei lo dia un centenat de basas militaras capvath lo país.
economia japonesa que conegó a comptar de las annadas 1950 un
miracle economic
qui hasó deu Japon la segonda poténcia economica mondiau dab ua creishença mejana d
un 10
% l
an 40 ans de temps. Aqueste periòde que
s fení dab l
esclatament de la
boishòrla especulativa japonesa
au principi de las annadas 1990, e que s
enseguí ua grèu
recession
de la quau lo país e s
arrehè progressivament.
Durant aquesta tempsada, Japon qu
a patit catastròfas com l
atemptat terrorista la
sècta
Aum Shinrikyō
(オウム真理教,
Vertat Suprèma
) (atemptat dab gas sarin dens lo mètro de Tòquio, 12 morts, mei de 100 nafrats) o lo
tèrratrem
de
Kobe
en 1995 (quasi 6500 morts) e lo
tsunami
. Lo 11 de març 2011, un
tèrratrem
de magnitud 8,9 sus l
escala de Richter
, seguit d
un
tsunami
devastador dab andadas de 10 m de hautor, que toquè lo parçan de
Sendai
on, en mei de provocar milierats de morts e domaus hèra grèus, estó l
encausa de l
accident nuclear de
Fukushima
Politica
modificar
modificar lo còdi
Organizacion politica
modificar
modificar lo còdi
La
Constitucion
de 1947 que hica en plaça ua
monarquia parlamentària
e qu
afirma la renonciacion deu país a la guèrra e lo caractèr democratic e pacific deu Japon. Lo cap de l
Estat qu
ei l
emperaire, “simbèu de l
Estat e de l
unitat deu pòble”, qui a un ròtle mèrrament ceremoniau, e la sobiranetat que resideish dens lo pòble japonés. A l
òra d
ara, l
emperaire deu Japon qu
ei
Naruhito
, e lo prince deu japon
Fumihito
qu
ei a la prumèra plaça dens la linha successorau.
Un burèu de vòte dens la prefectura d
Osaka
Lo poder legislatiu qu
ei hidat a la Dièta, un Parlament bicamerau compausat de la Crampa deus Representants (480 membres) e de la Crampa deus Conselhèrs (242 membres), entrams elejudas au sufragi universau per cinc ans. La Dièta qu
elei lo Prumèr ministre, qui ei puish nomat per l
Emperaire
; aqueste qu
ei lo cap deu govèrn, qui exerceish lo
poder executiu
. Qu
a a conservar l
ahida de la Dièta entà mantiene
s au poder. A l
òra d
ara,
Yoshihiko Noda
qu
ocupa lo pòste de Prumèr ministre.
Màgers partits politics
modificar
modificar lo còdi
Lo principau partit japonés de govèrn qu
ei lo
Partit liberau democrata
(PLD), d
ideologia conservadora e liberau, de qui los Prumèrs ministres e son gessits de 1955 a 1993 e de 1996 a 2009. Lo segond partit qu
estó dinc a las annadas 1990 lo
Partit socialista japonés
(PSJ), mes que perdó lo son electorat tradicionau au darrèr de la soa participacion a ua grana coalicion governamentau dab lo PLD enter 1994 e 1998 e a la soa transformacion en
Partit sociau democrata
(PSD) en 1996.
Per
mor d
aquò, despuish la fin de las annadas 1990, lo màger partit d
oposicion qu
ei lo
Partit democrata deu Japon
(PDJ) fondat per ancians membres autant deu PSD com deu PLD, e qui
s posiciona au centre. Lo PDJ qu
arribè au poder au parat de las eleccions de 2009 e qu
a exercit lo poder despuish ençà, sol o en coalicion dab lo Navèth Partit deu Pòble (PPP, centre dret).
Organizacion administrativa
modificar
modificar lo còdi
Prefecturas de Japon.
Japon qu
ei dividit en 47 prefecturas (都道府県
todofuken
) o departaments, de quate tipes:
ua prefectura metropolitana (都
tò
Tòquio
ua prefectura insulara (道
dō
Hokkaidō
duas prefecturas governamentaus (府
fo
) per las duas vilas mei grandas après Tòquio:
Osaka
Quiòto
43 prefecturas (県
quen
).
Prefecturas
(01)
Hokkaidō
(北海道) (territòri)
(02)
Aomori
(青森)
(03)
Iwate
(岩手)
(04)
Miyagi
(宮城)
(05)
Akita
(秋田)
(06)
Yamagata
(山形)
(07)
Fukushima
(福島)
(08)
Ibaraki
(茨城)
(09)
Tochigi
(栃木)
(10)
Gunma
(群馬)
(11)
Saitama
(埼玉)
(12)
Chiba
(千葉)
(13)
Tòquio
(14)
Kanagawa
(神奈川)
(15)
Niigata
(新潟)
(16)
Toyama
(富山)
(17)
Ishikawa
(石川)
(18)
Fukui
(福井)
(19)
Yamanashi
(山梨)
(20)
Nagano
(長野)
(21)
Gifu
(岐阜)
(22)
Shizuoka
(静岡)
(23)
Aichi
(愛知)
(24)
Mie
(三重)
(25)
Shiga
(滋賀)
(26)
Quiòto
(27)
Osaka
(28)
Hyōgo
(兵庫)
(29)
Nara
(奈良)
(30)
Wakayama
(和歌山)
(31)
Tottori
(鳥取)
(32)
Shimane
(島根)
(33)
Okayama
(岡山)
(34)
Hiroshima
(広島)
(35)
Yamaguchi
(山口)
(36)
Tokushima
(徳島)
(37)
Kagawa
(香川)
(38)
Ehime
(愛媛)
(39)
Kōchi
(高知)
(40)
Fukuoka
(福岡)
(41)
Saga
(佐賀)
(42)
Nagasaki
(長崎)
(43)
Kumamoto
(熊本)
(44)
Ōita
(大分)
(45)
Miyazaki
(宮崎)
(46)
Kagoshima
(鹿児島)
(47)
Okinawa
(沖縄)
Economia
modificar
modificar lo còdi
Japon que possedeish la quatau economia mondiau en tèrmes de
PIB
nominau, après la deus Estats Units, de China e d'Alemanha; e la quatau economia en tèrmes de PPA.
20
En 2021, la poblacion activa de Japon qu'ei l'ueitau au monde, dab mei de 68,6 milions de tribalhadors.
21
En 2022, Japon qu'avèva un feble taus de
caumatge
de haut o baish 2,6
%.
22
Lo son taus de praubèr qu'ei lo dusau plus haut au demiei deus país deu G7 e que despassa 15,7
% de la poblacion.
23
Japon qu'a lo coeficient de deute public/PIB lo mei haut au demiei de las economias avançadas,
24
dab un deute nacionau estimat a 248
% cap au PIB en 2022.
25
Le
yen
japonés qu'ei la tresau moneda de resèrva mondiau après lo dòlar american e l'euro.
26
Deu “miracle economic japonés” a la crisi
modificar
modificar lo còdi
Au darrèr de la
Segonda Guèrra mondiau
, durant la quau Japon e patí pèrdas umanas e materiaus de las granas, lo país que progressè a un ritme suberrapide (dinc a 10
% de creishença annau dens las
annadas 50
60
: qu
an aperat aquera recuperacion impressionanta de l
economia japonesa lo
miracle economic japonés
Segon los observators, las encausas deu miracle economic japonés qu
estón la cooperacion enter l
Estat
(peu biaish deu MITI, puish
METI
) e las
enterpresas
, ua produccion virada tà l
exterior (importantas
exportacion
tà l
Asia
e l
America
, ua hòrta
etica
deu tribalh, la mestresa de las
tecnicas
de punta mercés a la recèrca, e las despensas militaras baishas (1
% deu
produit interior brut
). Dens las annadas 70 e 80, la creishença que baishè, mes que
s mantiengó per aquò a un bon ritme: uns 5
% l
an dens las annadas 70, uns 4
% l
an dens las annadas 80.
Lo taus de creishença que conegó ua baisha de compte har dens las annadas 90, principaument a causa de l
investiment excessiu deu decenni precedent e de politicas nacionaus qui avèn per tòca d
eliminar los excès deus mercats de valors e de bens immobiliari. Los esfòrç deu govèrn entà avivar l
economia qu
avón pòc de succès e qu
estón afectats per la crisi asiatica de 1997, mondiau de 2001. Lo caumatge que pugè dinc au 5
%, hèra de sòst-tractants que barrèn e la precaritat qu
aumentè.
Totasvetz, l
economia qu
amuishè signes de s
arrehar a comptar de 2005 puishque la creishença deu
PIB
estó de 2,8
% aqueth an.
Agricultura
pesca
modificar
modificar lo còdi
A maugrat de la hrèita de superficia cotivadera (pas mei deu 15
% deu territòri), lo país qu
a un deus mei hòrts rendements mondiaus mercés a ua tecnologia agricòla avançada. Japon qu
ei autosusisent en
ris
, mes qu
impòrta la mieitat de la soa consomacion d
autas
cerealas
, e la soa
autosufiséncia alimentària
ei pas que deu 40
%.
Agau d
adaigada au parçan de Kamijō
Per
mor deus acòrds signats dab l
Organizacion mondiau deu comèrci
, Japon qu
a redusit las subvencions aus agricultors, çò qui a miat a l
entrada suu mercat nacionau de ris american o vietnamian.
La flòta de pesca japonesa qu
ei ua de las mei importantas deu monde, qu
ei presenta sus totas las mars e que realiza batlèu lo 15
% de las presas totaus.
Las enterpresas japonesas
modificar
modificar lo còdi
Qu
ei lo principau sector de l
economia: que representa lo 39
% deu PIB e qu
amassa lo 33
% de la
poblacion activa
(25
% en França). L
industria japonesa qu
ei hèra dependenta de las importacions de mestiors prumèras e d
energia.
Lo sièti sociau de Nissan a Tòquio
Que presenta caractèrs pròpris:
- ligams estrets enter industriaus, sòsttractants e distributors au sen de grops aperats
keiretsu
- sindicats d
enterpresa potents dab pòc de conflictes e ua cultura deu dialògue, e un movement de reïvindicacions salariaus tot primtemps;
- de hòrts investiments dens la
recèrca e lo desvolopament
- dens las granas enterpresas, l
emplec deus salariats qu
ei guarantit a vita.
Las màgers enterpresas japonesas que
s tròban dens lo sector financèr, lo de las asseguranças, lo sector immobiliari e los deu transpòrt e de las telecomunicacions. Japon que gaudeish d
ua capacitat industriau de las granas e que produseish ua hauta tecnologia de las avançadas dens lo sector automobile, de l
equipament electronic, de la maquina-apèr, e dens lo sector quimic. La
Borsa
de Tòquio, dab ua capitalizacion de mei de 550 miliards de
yens
en 2006, que
s presenta com la segonda deu monde en importància.
Los escambis
modificar
modificar lo còdi
Japon qu
expòrta los sons produits en prioritat de cap taus
Estats Units
(22,8
%), l
Union Europèa
(14,5
%), la
China
(14,3
%), la
Corèa deu Sud
(7,8
%),
Taiwan
(6,8
%) e
Hong Kong
(5,6
%), segon las dadas de 2006. Qu
expòrta principaument veïcules, equipament electronic, maquineria electrica e produits quimics.
Per
mor de la soa hrèita de ressorças naturaus, Japon qu
ei hèra dependent d
autes país entà
s provedir en mestiors prumèras. En 2006, las soas importacions que vienèn de China (20,5
%), deus Estats Units (12
%), de l
Union Europèa (10,3
%), d
Arabia Saudí
, deus
Emirats Arabes Units
(6,4
%), d
Australia
(4,8
%), de Corèa deu Sud (4,7
%) e d
Indonesia
(4,2
%).
Despuish lo 1r de seteme
2009
, un acòrd de libre escambi e de partenariat economica que liga Japon e la
Soïssa
Perspectivas
modificar
modificar lo còdi
evolucion de la demografia (poblacion a mei anar mei vielha) que pausa un problèma màger a tèrmi long. Los japonés qu
arrefusan de recórrer a l
immigracion entà i rampèu. Aquesta, d
aulhors, que pausaré tanben problèmas puishque las zònas abitablas deu país e son suberpobladas. Per
mor d
aquò, Japon qu
a desvolopat la
robotica
qui ei destinada a deviéner ua de las granas fòrças de la soa economia. Au dia de uei, dab 410 000 maquinas, Japon que possedeish lo 57
% deus robòts industriaus deu monde. L
emplec que demora ua preocupacion màger deu país.
Articles connèxes
modificar
modificar lo còdi
Economia de Japon
Empèri de Japon
Naruhito
Tòquio
Quiòto
Bibliografia
modificar
modificar lo còdi
En anglés
modificar
modificar lo còdi
George Samson
A History of Japan: 1334-1615
Stanford
1961
Robert C. Christopher
The Japanese Mind: the Goliath explained
Linden Press/Simon & Schuster
1983
Delmer M. Brown
The Cambridge History of Japan
, obratge collectiu engulhat per en
D.M. Brown
Cambridge University Press
1993
Roland H. Worth, Jr.
No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific
McFerland
1995
Bill Kelly
The Worlds of Japanese Popular Culture: Gender, Shifting Boundaries and Global Culture
Cambridge University Press
1998
William Gerard Beasley
The Japanese Experience: A Short History of Japan
University of California Press
1999
Paul H. Varley
Japanese Culture
Honolulu
2000
Herbert Bix
Hirohito and the Making of Modern Japan
Harper & Collins
Nòva York
2001
Stephen Turnbull
Samurai Invasion: Japan
s Korea War
2002
Conrad Totman
History of Japan
Blackwell
2002
En francés
modificar
modificar lo còdi
Robert Guillain
Japon, troisième grand
, colleccion
Points Politique
Seuil
París
1972
Edwin O. Reischauer
Histoire du Japon et des Japonais
tòme I:
Des origines à 1945
tòme II:
De 1945 à 1970
, coll.
Points Histoire
id id
1973
... (traduccion de l
òbra originala
Japan, The Story of a Nation
Alfred A. Knopf
, Inc.,
Nòva York
1970
Robert Guillain
La guerre au Japon: De Pearl Harbour à Hiroshima
, colleccion
Points Politique
, edicions
Stock
id
1979
Jacquyes Gravereau
Le Japon, l
ère de Hirohito
, colleccion
Notre siècle
, edicions
La Documentation française
id
1988
(525 p.)
Danielle Elisseeff
Vadime Elisseeff
La civilisation japonaise
, colleccion
Les grandes civilisations
, edicions
Arthaud
id
1994
(670 p.)
Dorothée de Boisséson
Le Grand Guide du Japon
, colleccion
Bibliothèque du voyageur
, cò en
Gallimard
id
1994
(423 p.)
Louis Frédéric
Le Japon: Dictionnaire et civilisation
, colleccion
Bouquins
, edicions
Robert Laffont
id
1996
(1418 p.)
Collectiu:
Dictionnaire historique du Japon
, colleccion
Monde Asiatique
, edicions
Maisonneuve & Larose
id
2002
(2993 p.)
Jean-François Sabouret
Japon, peuple et civilisation
La Découverte
id
2004
Jean-François Sabouret
La dynamique du Japon
, obratge collectiu engulhat per en
J.F. S.
Saint-Simon
id
2005
(432 p.)
Ligams extèrnes
modificar
modificar lo còdi
Organismes oficiaus
modificar
modificar lo còdi
en
ja
Site oficiau
de la Maison Imperiau de Japon
en
ja
Site oficiau
Cabinet deu Prumèr Ministre de Japon
en
ja
Site oficiau
Crampa deus Conselhèrs
en
ja
Site
Bibliotèca
Dièta nacionau
Torisme
modificar
modificar lo còdi
fr
Site oficiau
Ofici Nacionau deu Torisme Japonés
Mèdias
modificar
modificar lo còdi
en
Sit
Kyodo
News...
en
Site
Asahi Shinbun
, primièr quotidian japonés
en
Site
The Japan Times
Complements
modificar
modificar lo còdi
it
ja
Sit
Institut japonés de cultura
a Roma
ca
ja
Sit
Centre Català de Kansai
pt
Sit
Fundaçāo Japāo do Brasil
Nòtas
modificar
modificar lo còdi
A la sortida del Shogunat Tokugawa en 1868, la capitala imperiau se desplacèt a Edo, l'actuau Tòquio.
La Dièta de Japon n'a pas indicat l'oficialitat deu japonés. Extrèit: 日本の国語は日本語であるとか、公用語は日本語であるなどと定める条文はないんだ。(N'existeish pas nada disposicion [dens la legislacion] qui estableish la lenga japonesa com lenga nacionau o oficiau de Japon).
Referéncias
modificar
modificar lo còdi
Wikimedia Commons
prepausa de documents multimèdia liures sus
Japon
Tokyo Metropolitan Government.
History of Tokyo»
(en anglés).
[Consulta: 6 de genèr de 2024]
法制執務コラム集「法律と国語・日本語」
(en japonés).
Tòquio:
Legislative Bureau of the House of Councillors.
Surface water and surface water change
».
OECD.
«World Economic Outlook Database, October 2022»
(en anglés),
octobre de 2023.
IMF.org
[Consulta: 6 de genèr de 2023]
Inequality – Income inequality – OECD Data
».
OECD,
25-6-2021.
Hoye
, Timothy
(1999).
Japanese Politics: Fixed and Floating Worlds.
Pearson,
p.
78.
Dehaas
, Josh.
5 things to know as Japan's Emperor Akihito steps down
(en anglés).
CTV,
19-4-2023.
Cartwright
, Mark.
Emperor of Japan
(en anglés),
10-6-2019.
World History Encyclopedia
Kojo
, Hirotaka.
«Japan has more than 14,000 islands, digital mapping reveals»
(en anglés).
The Asahi Shimbun,
15-2-2023.
自然災害の多い国　日本
(en japonés).
Japan Institute of Country-ology and Engineering (JICE).
www.jice.or.jp
[Consulta: 6 de genèr de 2023]
Mei precisament, lo toponim en occitan qu
ei emprontat au francés
Japon
, e aqueste a l
anglés
Japan
o au portugués
Japão
Lo nom de
Fujiyama
utilizat peus occidentaus qu
ei erronèu, lo nom japonés qu
ei
Fujisan
. L
error que
s deu au fèit que
yama
san
e son duas lecturas du medish
kanji
, 山, qui vòu díser
montanha
Cf. Augustin Berque,
in
Japon, peuple et civilisation
, devath la direccion de Jean-François Sabouret,
La Découverte
, 2004
«Population Estimates Monthly Report November 2022»
».
Statistics Bureau Japan.
[Consulta: 6 de genèr de 2024]
Noriko
, Tsuya.
«Low fertility in Japan—no end in sight»
(en anglés).
East–West Center,
junh de 2017.
[Consulta: 6 de genèr de 2024]
(en anglés).
Hons Monetari Internacionau
10-2-2020.
Vié
, Michel.
Histoire du Japo.
P.U.F., Que sais-je, 7
au
edicion 2009,
p.
9.
Per exemple, la tèrra, lo tribalh e la produccion que son sancerament contarotlats per l
Estat
çò qui justifica lo nom balhat en Occident ad aqueste periòde de l
istòria de Japon
«World Economic Outlook Database, October 2023»
(en anglés).
Hons Monetari Internacionau
[Consulta: 6 de genèr de 2023]
«World Factbook: Japan»
(en anglés).
CIA.
[Consulta: 6 de genèr de 2023]
Banca Mondiala
«Unemployment, total (% of the total labor force) (modeled ILO estimate): Japan»
(en anglés).
[Consulta: 6 de genèr de 2023]
Huang
, Eustance.
«Japan's middle class is 'disappearing' as poverty rises, warns economist»
(en anglés).
CNBC,
2-7-2020.
Ímrohoroğlu
, Selahattin;
Kitao
, Sagiri;
Yamada
, Tomoaki
(febrèr de 2016).
Achieving fiscal balance in Japan.
International Economic Review.
«Monetary Tightening Poses Medium-Term Risks to Japan's Debt Dynamics»
(en anglés).
Fitch Ratings,
mars de 2022.
«Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserve»
(en anglés).
IMF.
[Consulta: 6 de genèr de 2024]
Registre d'autoritat
Projèctes Wikimèdia
Wikidata:
Q17
Multimedia:
Japan
Identificadors
WorldCat
VIAF
159367111
ISNI
0000000123649740
BNE
XX450954
BNF
152384465
(data)
GND
4028495-5
LCCN
n78089021
NDL
00568158
NKC
ge129425
NLA
35242950
CiNii
DA04877014
NARA
10035705
SUDOC
02648918X
BIBSYS
90706615
KulturNav
id
Diccionaris e enciclopèdias
GEC
japo
HDS
003412
Britannica
url
Colleccions numericas
Projècte Gutenberg
321
BVPB
5205
Toponomastica
OSM
382313
TGN
1000120
Identificadors medicals
MeSH
D007564
Wikidata:
Q17
Multimedia:
Japan
Las
regions e prefecturas
de
Japon
Hokkaido
Hokkaido
Tōhoku
Aomori
Iwate
Miyagi
Akita
Yamagata
Fukushima
Kantō
Nanpō Islands
Ibaraki
Tochigi
Gunma
Saitama
Chiba
Tokyo
Kanagawa
Chūbu
Hokuriku
Kōshin'etsu
Shin'etsu
Tōkai
Niigata
Toyama
Ishikawa
Fukui
Yamanashi
Nagano
Gifu
Shizuoka
Aichi
Kansai
Mie
Shiga
Kyoto
Osaka
Hyōgo
Nara
Wakayama
Chūgoku
San'in
San'yō
Tottori
Shimane
Okayama
Hiroshima
Yamaguchi
Shikoku
Tokushima
Kagawa
Ehime
Kōchi
Kyushu
Kyushu del Nòrd
Fukuoka
Saga
Nagasaki
Kumamoto
Ōita
Miyazaki
Kagoshima
Okinawa
Païses
d'
Asia
Asia
Centrala
Afganistan
Cazacstan
Quirguizstan
Ozbequistan
Russia
Tatgiquistan
Turcmenistan
Asia
de
l'Èst
China
Corèa
del
Nòrd
Corèa
del
Sud
Mongolia
Japon
Republica
de
China
(Taiwan)
Asia
Occidentala
Arabia
Saudita
Armenia
Azerbaitjan
Bahrayn
Egipte
Emirats Arabis Units
Georgia
Iran
Iraq
Israèl
Jordania
Kowait
Liban
Oman
Qatar
Siria
Turquia
¹•
Iemèn
Asia
del
Sud-Èst
Birmania
(Myanmar)
Brunei
Cambòtja
Indonesia
Laos
Malàisia
Filipinas
Singapor
Tailàndia
Timòr Èst
Vietnam
Asia
del
Sud
Bangladèsh
Botan
Índia
Maldivas
Nepal
Paquistan
Sri
Lanka
Autras
entitats
politicas
Autoritat
Palestiniana
Rojava
¹ parcialament asiatic
Recuperada de «
Categorias de la pagina
Paginas amb arguments formatnum non numerics
Pàgines que utilitzen l'extensió Phonos
Wikipedia:VIAF Articles amb un identificant
Wikipedia:ISNI Articles amb un identificant
Wikipedia:BNE Articles amb un identificant
Wikipedia:BNF Articles amb un identificant
Wikipedia:GND Articles amb un identificant
Wikipedia:LCCN Articles amb un identificant
Wikipedia:NLA Articles amb un identificant
Wikipedia:BIBSYS Articles amb un identificant
Wikipedia:GEC Articles amb un identificant
Wikipedia:Projècte Gutenberg Articles amb un identificant
Wikipedia:BVPB Articles amb un identificant
Wikipedia:OSM zenbakia Articles amb un identificant
Wikipedia:TGN Articles amb un identificant
Wikipedia:24 paginas amb contraròtle d'autoritat d'element
Japon
Paginas amb de mapas
Categorias amagadas :
Paginas amb d'errors d'escript
Article utilizant lo modèl Commons
Japon
Apondre un subjècte