Latén — Wikipedia
Aller au contenu
Èn årtike di Wikipedia.
Po des linwincieusès racsegnes sol mot "
latén
", alez s' vey sol
Wiccionaire
Li
latén
aschoûtez lu
, c' est on
moirt lingaedje
k' a dné totes les
langues romanes
, inte di zeles, li
walon
. C' esteut l'
lingaedje oficir
di l'
Impire Romin
mot latén volant dire «di
Måmdiy
plake e latén sol meur do tchestea d'
Bouyon
tecse ricopyî
Istwere
candjî
candjî l’ côde wiki
Li latén esteut l'
lingaedje oficir
di l'
Impire romin
. Si s' a-t i spårdou ossu lon ki les
concwesses
, pu les
setlaedjes
l' ont permetou. Metans a
Bijhe
, disk' el
Walonreye
, å Levant, disk' el Roumaneye (avou l' Moldaveye d' asteure), et a
Nonne
disca l'
Afrike bijhrece
, a Nonne levantrece, disk' e l'
contrêye
Del
Mîtrinne ådje
, c' esteut l' lingaedje li pus eployî e l'
Urope
, divant l'
arabe
Il a stî rmetou al môde al
Rinexhance
avou l'
grek classike
. Les prumîs sincieus uropeyins, come
Erasse
, el cåzént minme coranmint.
Paraprès, il siervi po fé des
noûmots
ki s' ont spårdou dins tos les lingaedjes di l' Urope, et co hay. E
19inme sieke
, il fourit decidé di lomer totes les sôres di vicantès sacwès pa on minme no e «
sincieus latén
».
Il a stî lontins l' lingaedje rilidjeus do
crustinnisse
; po les
catolikes
, disk' e
Concile Vatican II
, e 1965. C' est po ça ki walon a
epronté
sacwants mots direk do
latén d' eglijhe
On l' a-st aprins disk' enawaire dins les
scoles sigondaires
, aprume dins les seccions
latén-grek
Reployaedje do latén å djoû d' ouy:
muzêye e plinne air
di Montåban (
Buznol
scrijhaedje latén å
Chella
Rabat
Marok
Eredjistrumints
candjî
candjî l’ côde wiki
pa on djonne latén-cåzant ki vént des
Estats-Unis
Les accints tonike do latén
Dischindance do latén
candjî
candjî l’ côde wiki
Li latén a dné tos les lingaedjes noû-romans (walon, picård, francès, lorin, occitan, catalan, castiyan, protuguès, itålyin, roumantche, furlan, roumin…)
Tant k' ås
cawetes
et
betchetes
latenes, elle ont fwait des djonnes dins tos les lingaedjes noû-romans. Mins gn a djusse ki: n onk ou l'ôte est pôve e-n on metou lingaedje, ou ritche e-n èn ôte.
Li latén "-idiare"/"-izare" (
-ijhî
) est ritche e roumin, mins pôve e walon. D' èn ôte des costés, "-aticu" est ritche e walon (
-aedje
), min pôve e roumin (-atecu). C' est come ça.
Tabele contrastive des lingaedjes romans
candjî
candjî l’ côde wiki
Cisse tabele mostere des mots di baze ki mostrint l'origene latine et les évolutions dins les diferin
lingaedjes romans
Walon
Latén
Espagnol
Portuguès
Itålyin
Llïonés
Sicilyin
Francès
an
annus
año
ano
anno
annu
annu
an
lingaedje
lingua
lengua
língua
lingua
llingua
linga
langue
boes
ligna
leña
lenha
legna
lleinna
ligna
bois
clé
clavis
llave
chave
chiave
chave
chiavi
clé
fumê
fumus
humo
fumo
fumo
fumu
fumu
fumée
clôre
claudere
cerrar
fechar
chiudere
pechare
chiuderi / serrari
fermer
fwait
factum
hecho
feito
fatto
feichu
fattu
fait
plin
planum
llano
chão
piano
chanu
chianu
plat
fî
filius
hijo
filho
figlio
fiyu
figghiu
fils
nute
noctem
noche
noite
notte
nueiche
notti
nuit
oeû
oculus
ojo
olho
occhio
gueyu
occhiu
œil
boulangî
pistor
panadero
padeiro
fornaio
panadeiru
furnaru / panifex
boulanger
Hårdêyes divintrinnes
candjî
candjî l’ côde wiki
Pådje des
etimolodjeyes latenes do walon
Calcaedje do latén
Motires do latén
Sincieus latén
Sicrijheus e latén
Sacwants ratournaedjes e walon di scrijheus greks et laténs (livret)
Hårdêye difoûtrinne
candjî
candjî l’ côde wiki
Wikipedia latén
Sourdant et pî-note
candjî
candjî l’ côde wiki
Commons
I gn a so les
cmons Wikipedia
des imådjes ou fitchîs son a vey avou
l'
latén
k' esteut cåzé dins on grand boket d' l'
Espagne
(foiravant e l'
Andalouzeye
) ey e l'
Sicile
, et k' esteut l' lingaedje des syinces.
Georges Staelens
, emile a
Uzeu:Lucyin
do 16 di may 2021.
Prin del pådje «
Categoreyes
Pådjes avou des fitchîs odios
Lingaedjes
Moirts lingaedjes
Latén
Latén
Radjouter on sudjet