Lingua Catalana - Vicipaedia

Lingua Catalana - Vicipaedia
Jump to content
E Vicipaedia
Lingua Catalana (
Català
Valencià
IPA
kə.tə'ɫa / ka.ta'ɫa /va.ɫen.si'a
Taxinomia
lingua
Indoeuropaea
e subfamilia
Romanica
Locutores
200
000
Sigla
ca,
cat,
cat
Status publicus
Officialis
Hispania
Andorra
Privata
Gallia
Sardinia
Litterae
Scriptura
Scriptura Latina
Procuratio
Institut d'Estudis Catalans
et
Acadèmia Valenciana de la Llengua
Familiae linguisticae coloribus Vicipaediae pictae
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Situs locutorum linguae Catalanae
Situs locutorum linguae Catalanae
Wikipedia
Vicipaedia in Lingua Catalana
Homo Catalane (dialecto Maioricana) loquens.
Arturus Mas
, olim praeses Catalauniae, de essentia privata, essentia publica et lingua verba facit.
Lingua Catalana
vel
Catalanica
(ipsa lingua
català
) est
lingua
Indoeuropaea
Romanica
, orta Medio Aevo ab
Latina
vulgari Romanorum, qui in parte orientali
Pyrenaeorum montium
consederant. Catalane loquuntur 9 200 000 hominum, quorum fere dimidio est patria lingua, in
Catalaunia
, in
Insulis Baliaribus
, in
Andorra
, in
Finibus Aragoniae
, in
Rossilione
, inque
Sarda
urbe
Algario
, et in
Communitate Valentina
inque Murciano pago
Carche
Quod in Valentia Murcianoque lingua
Valentina
valencià
) appellatur normaque alia regitur quam in ceteris terris, Catalana
lingua pluricentrica
habetur. Populi quoque parvi Catalane loquuntur totam per orbem, in quibus clarissimi sunt 200
000 loquentes in
Argentina
Regio propria linguae Catalanae comprehendit 68
730 km² et 13
529
127 hominum (2009),
in 1687 municipiis.
In aliis regionibus alius gradus iuris atque usus est Catalanae, cum nihil iuris publici habeat in
Francia
, sola ius habeat in
Andorra
, iusque communicetur in tribus communitatibus autonomis Hispanicis et partim in
Algario
, urbe
Italiae
. Secundum
Institutum Statisticae Catalauniae
anno 2008, Catalana erat secunda lingua in usu in
Catalaunia
, superata ab
lingua Hispanica
et linguae solitae statu
et linguae patriae
et linguae agnitae, quamquam Catalana magis utebantur quinque ex septem regionibus functoriis, et 80 centesimae cunctorum incolarum Catalane loqui sciebant.
In illa tamen terra lingua Catalana est princeps in iuvenibus docendis, in re publica gerenda, et in nuntiis publicis, usumque eius augendi studio diligenter explorat
Generalitas Catalauniae
, nec nihil impendit linguae et in Catalaunia et alibi consulendo.
Litterae Catalanae floruerunt primum in Aragonia mediaevali atque
iterum
in Hispania moderna exeunte saeculo XIX et ineunte XX.
Nomen
recensere
fontem recensere
Etymologia
recensere
fontem recensere
Nomen linguae a
Catalunya
, id est
Catalaunia
terra, tractum est, cum origo eius vocabuli ipsa sit in ambiguo. Maxime viget sententia pristinum nomen Gathiam Launiam fuisse ex vocabulo
Gothia
vel
Gauthia
("Gothorum terra"). Nam principes populusque Catalanus ex
Marchia Gothica
orti sunt.
Varietas nominum
recensere
fontem recensere
Nomen Catalanae linguae Catalane scribitur
català
. Locutio autem est [kətəˈla] in orientalibus dialectis, [kataˈla] in occidentalibus. Ceterum, in
Communitate Valentina
et
Carche
solet vocari
valencià
[valensiˈa], [balensiˈa]. Quod vocabulum saepe in dialectos illis locis proprias usurpatur, sed etiam universae linguae Catalanae adhibetur.
10
11
10
In Itala autem urbe
Algario
nomen linguae de iure est
Algarensis
. Alia quoque nomina proposita sunt ne intellegerentur quae quidam ex vocabulo "Catalana" intellegunt, ut
català-valencià-balear
("Catalana-Valentina-Balearis"), aut
bacavès
(ex initiorum nominum BAlearium Insularium, CAtalauniae, et Valentiae), aut
catalunyès
("Catalauniensis", nomen nove fictum de nomine terrae).
12
Aliud quoque nomen, quo maiores usi sunt, est
llemosí
("
Lingua Lemovicina
").
Historia
recensere
fontem recensere
Homiliae Organyà
(ex saeculo XII)
Reliquia
Greuges de Guitard Isarn
(ca. 1080–1095), unum ex primis scriptis paene integre Catalanis,
13
14
maius paene saeculo quam
Homiliae Organyà
Charta linguarum Europae partis occidentalis et australis.
Corona Aragoniae
anno 1443.
Medium Aevum
recensere
fontem recensere
Saltem post saeculum II sunt indicia vocabulorum et locutionis propriorum in
Hispania Tarraconensi
et dissimilium ceterae Hispaniae.
15
Ibi ut alibi, mutatio
Latinae vulgaris
paulatim accidit, nec praecise determinari potest initium linguae Catalanae. Secundum
Coromines
credendum est maxima mutata saeculis VII et VIII facta esse, quamquam difficilis est fides rei, quod tantum lingua Latina artificiosa et a sermone vulgari distante scribebatur. Ex saeculo quidem VIII comites Catalani, fines suas in
Musulmanos
proferentes, linguam secum trahebant. Ante saeculum IX constat Catalana lingua ex Latina exstitisse in Tarraconensi et in utroque latere orientalium
Pyrenaeorum
. Haec impetum maiorem acceperunt ubi
Comitatus Barcinonensis
ab
Imperio Carolingiorum
anno 988 divisus est.
16
Iam enim saeculo IX crebriusque X atque XI apparebant vocabula sententiaeve integrae in lingua Catalana inter scripta Latina, et scripta brevia plene Catalana, ut ius iurandum anni 1028 aut
Greuges de Caboet
ex annis 1080-1090.
17
In dimidio primo saeculi XII scripta est versio
Fori Iudicum
, cuius reliquia, servata in bibliotheca
Abbatiae Montis Serrati
, moderniore est sermone. Post annum 1150 sunt scripta plurima et exeunte saeculo XII apparent vetustissimae litterae artis curiosioris, id est
Homiliae Organyà
, liber tractatuum Christianorum. Tum linguae priscae Catalanae plurima communia cum ceteris linguis
Gallo-Romanicis
erant, praecipue cum prisca
lingua Occitana
, quacum
continuum dialectorum
efficiebat, quod paulatim divertebatur donec fere saeculo XIII linguae manifeste dissimiles exstiterant.
18
Saeculis XI atque XII principes Catalani ad
Hiberum
fluvium fines proferebant, et saeculo XIII
Regnum Valentiae
Murciam
(quae in Hispanicam linguam saeculo XV transiit) atque
Insulas Baliares
ceperunt.
19
Urbi
Algario
in
Sardinia
Catalane loquentes saeculo XIV illati sunt.
20
Populus enim eius
urbis
ab imperio regis
Petri Sollemnis
medio anno
1354
defecerat; obsidione autem ac fame post dimidium fere annum expugnatus, expulsus est aut in servitutem redactus, urbsque colonis
Catalanis
ex commarcis
Penedès
et
Campo Tarraconensi
tradita.
In
Medio Aevo
inferiore, litteris Catalanis maxime florentibus, lingua aetatem auream habuit. Sunt inter auctores et opera eius temporis
Raimundus Lullus
(1232–1315), polymathes Maioricanus, historiae quae Quattuor Magnae Chronicae dicuntur (saeculis XIII et XIV), et schola poetica Valentina, cuius summus alumnus fuit
Ausias Marchus
(1397–1459). Saeculo XV urbs
Valentia
iam facta erat caput in rebus humanis
Coronae Aragoniae
et lingua Catalana in cuncto orbe
Mediterraneo
aderat. Hoc tempore Catalana, Cancellariae Regalis norma certa recta, fuit quod Costa Carreras "'magna lingua' Europae mediaevalis" vocat.
21
In publico usu quidem in Sicilia mansit usque ad saeculum XV, in Sardinia usque ad XVII.
22
Primus liber typo mobili pressus in
Hiberia
fuit Catalanus, nomine
Obres e trobes en lahors de la Verge Maria
, anno 1474. Mutatio morum Medio Aevo in Renascentiam transeunte in clarissima fabula caballaria
Tirant lo Blanc
(1490), quam
Martorell
scripsit, sicut in operibus
Metge
videtur.
23
Initia aetatis modernae
recensere
fontem recensere
Decretum publicum quo lingua Catalana in Francia vetabatur.
Regnis
Castellae
et
Aragoniae
anno 1479 coniunctis,
lingua Hispanica
in honorem paulatim ascendebat
24
Catalanaque declinabat.
25
26
Urbani igitur et philologi homines facti sunt
bilingues
et litterae Catalanae auctoritate Hispanarum impelli coeperunt.
27
Cum
Tractatu Pyrenaeorum
(1659)
Hispania
Franciae
septentrionalem partem Catalauniae
cessisset,
Catalani sermones eius terrae
in dominium venerunt
Francogallici sermonis
, qui anno 1700 facta est sola lingua publica regionis.
28
29
Francia: saecula XVIII-XX
recensere
fontem recensere
Si plus cognoscere vis, vide etiam
Patois
Parvo post
res novas Francicas
(1789),
Res Publica Prima Francica
vetuit in re publica et impedivit in aliis usibus linguas regionales Franciae, inter alias Catalanam,
Alsatam
Britonicam
Occitanam
Flandricam
, et
Vasconicam
Post coloniam Francicam
Algerium
anno 1830 constitutum, eo Catalane loquentes saepius commigraverunt, Hispanis
Lucentinis
circa
Oranum
Algeriae
Catalanis septentrionalibus
et
Minoricanis
consedentibus, quorum omnium lingua appellata est
patuet
. Anno igitur 1911 circa 100 000 hominum Catalane loquebantur. Hi tamen, post Algerium anno 1962 liberum se professum, paene omnes in Catalauniam Septentrionalem (facti
Pieds-Noirs
) Lucentumve fugerunt.
30
Hispania: saecula XVIII-XX
recensere
fontem recensere
In Hispania occasus Catalanae in saeculum XVIII prolatus est. In
bello de successione Hispanica
Habsburgianis victis (1714),
leges
etiam illatae sunt, quae cum alios mores Aragoniae cohiberent, tum in scriptis forensibus
linguam Hispanicam
per totam Hispaniam postulabant.
XIX autem saeculo
litterae Catalanae renatae
sunt (
Renaixença
) et adhuc vigent.
31
Haec aetas iniit
Oda in Patriam
(scripsit
Aribau
, 1833), quam secuta sunt secundo dimidio saeculi XIX et initiis XX opera
Verdaguer
(poetica),
Oller
(fabulae realistae), et
Guimerà
(scaenica).
32
Saeculo XIX in regione
Carche
provinciae
Murcianae
Valentine loquentes iterum consederunt.
33
Catalana lingua normam orthographicam anno 1913 accepit; inde in
Re Publica Hispanica Secunda
(1931–1939) leges adversae paene omnes expeditae sunt iusque publicum Catalanae inditum.
34
Catalaunia mansit pleraque unilinguis usque ad finem saeculi XIX, cum in ludos (ubi Hispanice docebatur) vulgus est inductum, secundum studium
Universitatis Barcinonensis
35
Qui Castellane loquentes in Catalauniam migrassent Catalanam, quod erat lingua communis, adhuc in decennio anni 1930 accipiebant.
36
Tum
bellum civile
(1936–1939)
sequentiaque decennia
infesta linguae Catalanae evenerunt.
Dictatura Francisci Franco
(1939–1975) linguam Hispanicam in ludis et in re publica gerenda per
Hispaniam
cunctam postulavit.
37
38
In ludis, in collegiis publicis, atque in rebus sacris lingua essentiaque Catalana opprimebatur.
39
Quidam quoque Catalani, praecipue ordinum superiorum, desiderio
Francisci Franco
populi Hispanici uniformis consentientes, linguam Catalanam sua sponte intermittebant. Tamen lingua intra domos vivens superstes dictaturae evenit. Porro nonnulli honesti scriptores Catalani litterarum usu resistebant.
40
In ipsa dictatura certamina praemiaque multa et honesta operibus Catalanis instituta sunt: Ianuario 1944 praemium Eugenii Nadal exstitit, anno 1945 subsidio publico centeni anni Patris Cinthi Verdaguer acti sunt, anno 1947 praemium Iohannis Martorell in mythistorias Catalane scriptas, anno 1949 praemium Victoris Català in mythistorias parvas Catalane scriptas ac praemia Aedos in biographias, praemium Iosephi Ysart in tractatus, praemiumque
Ossa Menor
, postea Caroli Riba appellatum. Anno 1951, praemium publicum in poetica Catalana datum est tantidem pecuniae quantum in poetica Hispanica. Eodem anno
Selecta Editions
operibus Catalanis edendis institutum est et praemium Iohannis Martorell Iosepho Pla ob opus
El carrer estret
datum est. Per annos posteriores usque ad finem dictaturae praemia innumerabilia nata sunt, ut
Lletra d'Or
Amadei Oller
in poetica,
Sant Jordi
in mythistorias (150,000
pesetas
possidens), Praemium Honoris Litterarum Catalanarum,
Verdaguer
, praemium Iosephi Pla, praemium Mercedis Rodoreda in narrationes breves.
41
Primum programma televisorium in lingua Catalana emissum est anno 1964.
42
Usum linguae Catalanae minuebant cum honor decidens et interdictum ludorum tum insuper homines, qui annis 1950 ex cetera Hispania in Catalauniam migraverunt. Hi saepe nesciebant esse linguam Catalanam, neque ergo eam discendam et usurpandam censebant. Cum
Catalaunia
caput oeconomicum Hispaniae esset, hi migrantes crebro et ab omnibus Hispaniae partibus veniebant. Tamen, qui
bilingues
non facti essent, rarius negotia adepti sunt.
43
Status praesens
recensere
fontem recensere
Notandissimum sociolinguistis est Catalanae in omnibus terris ubi adest
bilinguismus
socialis contingere: in Rossilione cum
Francogallica
, in
Algario
cum
Italiana
(magis quam cum
Sarda
), et in cetero territorio cum
Hispanica
, etiam in
Andorra
, ubi una est lingua publica secundum constitutionem.
Loci
recensere
fontem recensere
Terrae, ubi incolae Catalane loqui soliti sint, colore griseo obscuriore designantur. Terrae, ubi incolae non Catalane loquantur, sed quae ad regiones pertineant ubi incolae Catalane loqui soliti sint, clariorem colorem habent.
Catalaunia Septentrionalis
Catalaunia
Algarium
Fines
Aragoniae
Communitas
Valentina
Carchis
Sardinia
(Italia)
Aragonia
(Hispania)
Murcianum
(Hispania)
Francia
Andorra
Baliares insulae
Catalana est lingua princeps in
Catalaunia
, (
Francia
Hispania
);
Valentia
Balearibus Insulis
et
Aragonia
Hispania
);
Andorra
; et
Sardinia
Italia
). Iam inveteravit nomen
Països Catalans
(Terrae Catalanae) in quasdam aut omnes illas regiones, aliis alias significationes vocabulo tribuentibus; cum enim linguam communem moresque traditos designet atque ab oratoribus publicis recentius exercitetur, statu in iure caret. Prolatum quidem est exeunte saeculo XIX, divulgatum autem ab
Iohanne Fuster
libro
Nosaltres els valencians
(«Nos Valentini», 1962). Praecipue in Communitate Valentina nomen "Terrae Catalanae" et cum eo
pancatalanismus
in plurimas
dissensiones
erupit.
"Loquimini Francice - Estote mundi", paries ludi in
Aquatepida-Talatione
, 2010.
Andorra
est
civitas sui iuris
, ubi Catalana sola ius
linguae publicae
habet et Catalana (dialecto occidentali) 43.8 centesimae incolarum uti solent. Aliae quidem linguae crebrae sunt in negotiis et in rebus familiaribus, et Catalana est lingua patria modo 35.7 centesimis incolarum.
Hispania
In
Catalaunia
, Catalana est
lingua propria
et ius publicum cum Hispanica et
Occitana
dialecto Aranica
) communicat. In territorio extant dialecti diversae. Catalana est patria 31 centesimis insularum.
In
Insulis Baliaribus
est lingua propria et ius publicum cum Hispanica communicat. Extant dialecti diversae. Catalana est lingua solita 46 centesimarum incolarum.
Maior pars
Communitatis Valentinae
Catalane loquitur. Catalana lingua habet ius linguae propriae sub nomine
Valentinae
communicatque ius publicum cum
Hispanica
. Exstant dialecti diversae, quarum una est communis septentrioni Communitatis Valentina et austro Catalauniae. Catalana est lingua solita fere 40 centesimarum incolarum. Quaedam partes occidentales et australes lingua Hispanica seu Aragonensi saltem a saeculo XVIII utuntur.
44
In
finibus orientalibus
Aragoniae
cum Catalaunia, qui constant ex
commarcis
La Litera
et
Matarraña
, et fere dimidio municipiorum
Ribagorza
Bajo Cinca
et
Bajo Aragón - Caspe
, circa 29 000 personas solent uti
lingua Catalana
45
Cum nihil iuris publici possideat, in legibus autonomicis de usu tutelaque linguarum propriarum Aragoniae, quamquam in iis nusquam apparet vocabulum "Catalana", comprehenditur.
46
In oppidum
Carchem
regionis
Murcianae
Valentini saeculo XIX redierunt.
47
Francia
Priscae terrae tributariae
Comitatus Rossilionis
et
Comitatus Ceritaniae
(nunc nuncupantur
Rossilio
aut Catalaunia Septentrionalis) ad
Monarchiam Hispanicam
usque ad
Tractatum Pyrenaeorum
1659
) pertinebant. Paene totam praefecturam
Pyrenaeorum Orientalium
comprehendunt. Lingua Catalana ius publicum non habet multumque
Francogallicae
cessit.
Italia
In urbe
Algario
Sardiniae
insulae, Catalanae dialectus Algarensis, anno 2004, erat prima lingua 22,4 centesimarum et solita 13,9 centesimarum incolarum.
48
Et res Itala et ipsum
Algarium
usum publicum Catalanae legibus tuentur.
49
50
Catalaunia
recensere
fontem recensere
Post
rem publicam Hispanicam restitutam
lingua Catalana statum principalem in re publica, in docendo, et in nuntiis publicis accepit.
Catalaunia
igitur facta est communitas linguistica
bilinguis
sine civitate
, cui magnitudine nulla alia Europaea est par.
51
In quibusdam familiis et immutatio ad Catalanam linguam fit.
52
Linguae publicae secundum Catalano Statuto Autonomiae instituta sunt et
Castellana
seu Hispanica, ut passim in Hispania, et Catalana, et tertia
lingua Aranica
(dialectus
Occitana
, qua incolae
Valles Aranica
loquuntur). Habetur quoque Catalana
lingua propria
Catalauniae, cum
Occitana
habeatur propria Vallis Aranicae. Cives Catalauniae paene universi bilingues sunt, ambas linguas principes scientes, sed
lingua patria
dissimiles. Catalana autem minus utuntur in terra urbana
Barcinonis
et
Agro Tarraconensi
. Anno 2018 99.8 centesimae civium Castellane et 81.2 centesimae Catalane loqui sciebant.
53
Usus autem unius aut alterius linguae secundum ordinem societatis, in quo colloquium fiat, variari solet. Secundum
Institutum Statisticae Catalauniae
, anno 2018 34.3 centesimis civium Catalana erat lingua patria (31.5 centesimis sola et 2.8 centesimis coniuncte cum Hispanica), 43.2 centesimis propria (36.3 centesimis sola et 6.9 centesimis cum Hispanica), et 43.5 centesimis solita (36.1 centesimis sola et 7.4 centesimis cum Hispanica.
54
Generalitas Catalauniae leges expedit, quibus usus Catalanae linguae augeatur promoveaturque. Secundum statutum:
55
Catalana [...] est lingua usus communis et praeferendi rerum publicarum gerendarum nuntiorumque publicorum Catalauniae, et lingua communiter in docendo usurpata vectoria atque didascalica.
Statutum Autonomiae Catalauniae, articulum 6.a.
Sic, dum fere tota civitatis educatio in Catalana et aliquod
Hispanice
datur, gubernationis grapheocratia tota in Catalana est. Negotia ostendere saltem in Catalana totam nuntiationem (e.g. escarum indices, folia muralia) coguntur sub legalium multarum poena, si officio non funguntur. Ad usum Catalanae proferendum et in Catalaunia et in aliis terris,
Generalitat de Catalunya
(gubernatio autonoma Catalauniae) argentum quotannis impendit per talia collegia qualia
Consorci per a la Normalització Lingüística
56
57
Catalane doceri in omnibus ludis imperatum est,
58
, sed Hispanica uti licet et cum magister sic malit et cum unus aut plures discipuli recentes in Catalauniam advenerint.
59
Nuper quibusdam partibus in re publica Hispanica linguam Hispanicam in ludis Catalanis proferre conatis, Maio 2022 Tribunal Supremum Hispanicum magistratus Catalauniae hac lege uti monuit, ut 25 centesimae omnium scholarum Hispanice audiantur.
60
Fines orientales Aragoniae
recensere
fontem recensere
Catalana est lingua propria et tradita
Finium orientalium Aragoniae
, ibique maxime universalis est scientia Catalane voce loquendi. Nam 80.2 centesimae incolarum adultorum, id est 33,743 homines, sciunt, ut recentius anno 2014 censum est,
61
cum anno 2004 42,000 homines fuerint, id est 88.8 centesimae incolarum adultorum.
62
. Tamen Catalana iure publico caret et in Finibus et in cuncta Aragonia, minimeque adest in societatibus publicis, et exigue in docendo, cum modo optione eam discere liceat.
Communitas Valentina
recensere
fontem recensere
Conferatur pagina principalis:
Lingua Valentina
Status linguae Catalanae in
Communitate Valentina
est multiplex, cum homines ex cetera Hispania linguam Castellanam inferentes migrent, simulque fiat
immutatio linguae
praecipue in urbibus Valentia Lucentoque. Castellana in urbibus, Valentina ruri nunc dominatur; Valentina maxime in
Provincia Castalia
et parte australi
Provinciae Valentiae
, minime in
Provincia Lucento
et terra urbana
Valentiae
auditur. Ambas
linguas publicas
profitetur Statutum Autonomiae, et Valentina
lingua propria
habetur.
Duo
praedominia linguistica
, Castellanum et Valentinum, definit Lex de Usu Disciplinaque Linguae Valentinae ad situm sermonum saeculo XIX. Praedominium Castellanum partem quandam mediam et occidentalem, et his seiunctam partem australem extremam (
Aspem
et
Monforte del Cid
) comprehendit, cum 25 centesimis territorii et 13 centesimis incolarum. Hic minima est scientia linguae Valentinae. Praedominium Valentinum oras et commarcas iis contiguas continet, 75 centesimas territorii et 87 centesimas incolarum comprehendens. Etiam ibi pauciores Valentina quam Castellana domi utuntur (anno 2008 32.3 centesimae cum 7.6 centesimis domi bilinguibus), et numerus minuitur.
63
Immutatio linguae ab Valentina ad Castellanam paene perfecta est
Lucenti
64
et praevalet
Valentiae
, cum ruri nondum valeat. Recens erat quasi
diglossia
plurimis incolis, qui Catalane modo privatis colloquiis loquebantur, cum in publicis officiis Castellana sola audiretur. Valentinae scribendae, postquam in ludis docta est, scientia valde aucta est, sed usus in loquendo valde recessit. Etiam multi migrantes ex aliis Hispaniae partibus numerum Castellane loquentium auxerunt.
65
Insulae Baliares
recensere
fontem recensere
Catalana est lingua propria
Insulis Baliaribus
, secundum Statutum Autonomiae, et publica sicut Castellana. Similiter ut in Catalaunia, Castellanam efferunt migrantes multo magis quam
immutatio linguae
66
Fortuna linguae Catalanae in Insulis Baliaribus varia est per insulas et locos; ea magis in
Minorica
et maiore parte
Maioricae
, id est
Parte Externa
, minus in
Palma
et in
Ebuso
auditur. Linguae quoque
Anglica
Theodiscaque
in locis periegeticis audiuntur; etiam Italiana, quamquam minore momento, adest, praecipue in Frumentaria, quo multi Italici periegetici veniunt.
Andorra
recensere
fontem recensere
Status Andorranus Catalanae similis est Catalauniensi, cum linguis aliis, praecipue Hispanicae, potius migrantium quam
immutationis linguae
causa cedat. Andorrae autem solius inter mundi civitatis
67
Catalana sola est
lingua publica
68
quo aliquando in res gentium accedit.
69
70
Andorra in
Nationes Unitas
die
28 Iulii
anno
1993
accepta, Catalana oranti in eo concilio primum licuit.
71
Andorra quoque prima eam in
Certamen Cantionum Eurovisionis
anno
2004
intulit,
Marta Roure
canente «
Jugarem a estimar-nos
».
72
Linguarum Andorrae status ex demographia dimidio secundo saeculi XX valde novata evenit: anno
1940
peregrini fuerunt 17 centesimae incolarum, anno 1989 75.7 centesimae - is maximus numerus fuit - anno 2007 fere 65 centesimae.
68
Post
constitutionem anno 1993 decretam
res publica consiliis Catalanae amicis utitur, e.g. ut iuvenes Catalane doceantur.
73
Rossilio
recensere
fontem recensere
Veteres commarcae praefecturae Pyrenaeorum Orientalium, cum nominibus Catalanis.
In
Rossilione
ut in plerisque locis
Franciae
, valde progressa est
immutatio
ab lingua loci ad Francogallicam, celerius in urbibus, ut fieri solet, rurique tardius. Francogallica sola post annum 1700 statu publico atque usu in publica disciplina fruitur. Catalana est lingua solita modo 5,7 centesimarum incolarum.
74
Anno 2004 ii, quibus Catalana sermo patrius est, plerique erant natu maiores 70 annis. 30 centesimae discipulorum primariorum et 15 centesimae secundariorum Catalanam linguam alienam discunt.
75
Curia Generalis Pyrenaeorum Orientalium
Catalanam die 10 Decembris 2007 publice agnovit unam ex linguis praefecturae esse
76
et in usu publico iuvenibusque docendis promovere curat. Morale quoque collegium
La Bressola
ludos communitate rectos, qui discipulos in linguam Catalanam immergant, procurat.
Algarium
recensere
fontem recensere
Monumentum unitatis linguae Catalanae, Algarii.
Muri
Algarii
Usus
dialecti Algarensis
post
Secundum Bellum Mundanum
imminutus est ludis, televisione, atque diariis in
lingua Italiana
et adventu hominum
Sarde
loquentium.
Res publica Itala, per normam de linguis minoribus historicis, talibus linguis uti in rebus gerendis, iuvenibus docendis, et emissionibus radiophonicis televisoriisque
RAI
sinit, dummodo tutela linguae quaeratur apud consilium provinciale a municipiis, ubi eam quaerant quindecim centesimae incolarum.
49
Consilium quoque Regionale Sardiniae linguam Catalanam in urbe Algario Italianae et Sardae dignitate aequalem pronuntiaverat.
77
Urbs ipsa statutis tutelam atque usum illius promovet.
78
Propter originem Catalanam Algarenses urbem suam Barceloneta appellant,
79
et necessitudo morum est
Catalauniae
et Algario, confirmata a
Generalitate Catalauniae
impendiis ad linguam moresque Catalanas per orbem differendos. Insigne inter tradita patria est
Cant de Sibil·la
, qui
Vigilia Natalis Christi
(sicut in
Maiorica
) canitur.
Resurrexit tempore novissimo musica lingua Algarensi pacta, inter cuius poetas insignes est exempli gratia cantrix
Franca Masu
In disciplina
recensere
fontem recensere
Democratia restituta
, lingua Catalana in
educatione
reciperata est, sed impariter inter territoria. In Catalaunia enim et Baliaribus facta est lingua vectoria princeps, sed in Communitate Valentina Castellanam velut collegam in disciplina vehenda habet.
80
In nuntiis publicis
recensere
fontem recensere
Lingua Catalana in eius territoriis varia
media communicandi
utuntur, quae constituunt, ut dicitur, spatium communicativum Catalanum. In nuntiis pressis ostentandi sunt editiones in Catalana
La Vanguardia
et
El Periódico de Cataluña
, diaria solum Catalane edita
El Punt Avui
Ara
et
L'Esportiu
; copia nuntiorum commarcalium in Catalana (
Segre
Regió7
Diari de Girona
El 9 Nou
, etc.), magazinae in Catalana (
El Temps
Sàpiens
, etc.) copiaque diariorum digitalium in Catalana (
VilaWeb
Racó Català
Nació Digital
Ara.cat
324.cat
Diari de Balears
, etc.). In radiophonia eminent
Catalunya Ràdio
IB3 Ràdio
À Punt FM
et
RAC1
res omnium generum emittentes,
Catalunya Informació
emittens nuntios 24 horis diei, et Catalunya Música,
Ràdio Flaixbac
Flaix FM
et
RAC105
in emittenda musica. Quantum denique ad televisionem spectat, mentio facienda est canalium generalium
TV3
IB3 Televisió
À Punt
Andorra Televisió
8tv
et
Fibwi4
et specialium
3/24
SX3
33
Esport3
Barça TV
et
Fibracat TV
Derivatio
recensere
fontem recensere
Tabula linguarum Romanicarum secundum derivationem digestarum. FP: Franco-Provinciales, IR: Istro-Romanicae.
Lingua Catalana coniunctionem maximam habet cum
Occitana
, quacum
lingua Occitano-Romanica
dicitur. Dissentiunt vero docti utrum linguae Occitano-Romanicae penitus
Gallo-Romanicae
habendae sint, an quasi pons sint inter has linguas et
Ibero-Romanicas
Phonologia
recensere
fontem recensere
Lingua Catalana fere ipsa phonemata originis
linguarum Romanicarum
reddit, sed phonotactica
mutationibus
condicionalibus manifeste novata est.
Vocales
recensere
fontem recensere
Commune
linguis Gallo-Romanicis
Casus vocalium gravium finalium excepta
-A
MŪRU(M), FLŌRE(M)
mur
flor
), non ut in linguis Ibero-Romanicis, quae eas servant nisi in quibusdam flexionibus
-E
muro
sed
flor
chor
), aut in Italo-Romanicis, quae omnes servant (
muro
fiore
).
Commune Occitanae soli:
Copia diphthongorum: ([aj]
mai
-numquam-, [ej]
rei
-eh- [interiectio]), [aw]
cau
-cadit-, [ew]
beu
-bibit-, [ow]
pou
-puteus-...)
Contraria linguis Gallo-Romanicis:
-u-
Latina servata (nec antelata) (
LUNA(M)
> Catalane
lluna
['ʎuna]
, Occitane
luna
['lynɔ],
Francogallice
lune
['lyn],
Gallo-Italice
['lyna]).
Vocalis
*ɛ
(ex Latina
) facta /e/ (nisi apud liquidas /r, l, ʎ/, et in aliquot casibus ceteris), et
*e
(ex Latina
Ē et Ĭ
) facta
*ə
. In dialecto normali, vocale
*ə
facta /ɛ/, veteres vocales inversae sunt:
NEVE(M)
> Catalane
neu
[new], Occitane
nèu
[nɛw] -nix-;
PE(N)SU(M)
> Catalane
pes
[pɛs], Occitane
pes
[pes] -pondus- Dialectus Baliaris vetustam /ə/ servat, et in dialectis occidentalibus ambo soni confluunt in /e/.
Contraria Occitanae:
Diphthongus AU in
[ɔ]
contractus (
CAULE(M), PAUCU(M)
col
poc
).
Vocales
*ɛ
et
*ɔ
(ex
et
) numquam fiunt diphthongi.
Commune australi parti Romanicae occidentalis:
Series
-ACT-
facta
-ET
LACTE(M), FACTU(M)
llet
fet
Derivatio vocalium acutarum hac tabula conspici potest:
Latina classica
Proto-
Romanica
Proto--
Catalana
Catalana
media
VĪTAM
/*i/
*v
ta
/*i/
*v
da
/i/
da [ˈbið̞ə]
SICCUM
/*e/
*s
cọ
*p
sọ "pondus"
/*ə/
*s
*p
/ɛ/
c [sɛk]
s [pɛs]
PĒNSUM
TERRAM
MEL
NIVEM > *NEVEM
MEMBRUM
/*ɛ/
*t
rra
*m
l(e)
*n
ve
*m
mbrọ
/*ɛ/
*t
rra
*m
*n
*m
mbrę
/ɛ/
rra [ˈtɛrə]
l [mɛɫ]
/e/
u [new]
mbre [ˈmembɾə]
PĀNEM
/*a/
*p
ne
*c
di(t)
/*a/
*p
*c
/a/
*p
[pa]
*c
u [kaw]
CADIT
MOVET
/*ɔ/
*m
βi(t)
/*ɔ/
*m
/ɔ/
u [mɔu]
FLŌREM
HONŌREM
RŌBUR
/*o/
*fl
re
*ǫn
re
*r
b.re "quercus"
*f
rca
*f
rnọ
/*o/
*fl
*on
*r
β.re
*f
rca
*f
rn
/o/
fl
hon
r [uˈn
ɾ]
ure [r
wɾə]
rca [foɾkə]
rn [foɾn]
FURCAM
FURNUM
LŪNAM
/*u/
*l
na
/*u/
*ʎ
na
/u/
ll
na [ʎunə]
Consonantes
recensere
fontem recensere
Commune
linguis Gallo-Ibericis
-P-, -T-, -C-
inter vocales sonoratae -b-, -d-, -g- (
CAPRA(M), CATENA(M), SECURU(M)
cabra
cadena
segur
Communia
linguis Gallo-Romanicis
Series
PL, CL, FL-
ad initium vocabuli servatae (
PLICARE, CLAVE(M), FLORE(M)
plegar
clau
flor
).
Consonantes surdae ad finem vocabuli sonorae fiunt si initium vocabuli proximi est vocalis aut consonans sonora. Sic consonantes [s], [t], [p],
[ʃ]
, [k] et
[tʃ]
fiunt [z], [d], [b],
[ʒ]
, [g] y
[dʒ]
. Exempli gratia (elocutione Valentina): "els homes" (
viri
cum articulo definito) [els] +
[ɔmes]
->
[el'zɔmes]
; "blat bord" (
triticum silvestre
) [blat] +
[boɾ(t)]
->
[blad'boɾ(t)]
Communia Occitanae
Casus consonantis -N in fine vocabuli (postquam vocalia finalia ceciderunt; in Latina igitur haec N saepe inter vocales steterat:
PANE, VINU
pa
vi
). In plurale autem, nisi in quibusdam dialectis septentrionalibus, [n] servata est (e.g.:
pans
vins
), quod Occitane non fit.
Exsurdatio
consonantium in fine vocabuli:
verd
[t],
àrab
[p],
diàleg
[k]...
Contraria Occitanae ac propria Catalanae:
-D, cum inter vocales stetisset, in
-u
conversa (
PEDE(M), CREDERE
*PĔD, *CRED-RE
peu
creure
-C + e, i, in fine vocabuli >
-u
*CRUCE(M)
*crou
creu
PACE(M)
pau
Flexio verbalis
-TIS
derivata est in
-u
MIRATIS
'aspicitis' >
*miratz
*mirau
mirau
mireu
.)
Communia aliis linguis Romanicis:
Redactio serierum
-MB-, -ND-
> -m-, -n- (
CAMBA(M), CUMBA(M), MANDARE, BINDA(M)
cama
-crus-,
coma
-vallis montanus-,
manar
bena
-fascia-), communis Occitanis dialectis
Gasconicae
et
Languedocianae
meridionali.
Palatizatio
consonantis
L-
ad initium vocabuli (
LUNA(M), LEGE(M)
lluna
llei
-ley-), communis Fuxiensi (dialecto Occitanae) et
Asturicae
Palatizatio geminatae
-NN-
ANNU(M)
any
CANNA(M)
canya
), communis Hispanicae.
Palatizatio seriei
-is-
, quae exstiterat ex
-X-, SC-
COXA(M), PISCE(M)
cuixa
peix
Affricatae Proto-Romanicae J, G + e, i servatae (JACTARE, GELARE>
gitar
-recumbere-,
gelar
Novae geminatae:
setmana
[mm],
cotna
[nn],
espatlla
[ʎʎ] (vel
espatla
[ll]),
intel·ligent
[ll], communes Occitanae et dialectis Italis.
Morphologia
recensere
fontem recensere
Omnes linguae Romanicae
articulum
definitum ex demonstrativo Latino pepererunt, non autem ex eodem. Pars linguae Catalanae (Balearium et orae Gerundensis) articulum
salat
(<
IPSE, IPSA, IPSUM
) servavit. Cum hic articulus in prisca lingua Catalana magis valuerit, nunc in dialecto normali plerisque aliis articulus est
el
la
els
les
ex
ILLE, ILLA, ILLUD
(in dialectis occidentalibus, in septentrione Castaliae, et in Algarensi manent dictiones in masculino
lo
los
). Hoc mutatum plurimas linguas Romanicas sequitur. Articulus ex
IPSE
alibi valet modo in
Sarda
, et periclitatur aut exstincta est in quibusdam locis
Comitatus Provinciae
et
Siciliae
Tempus praeteritus formatur periphrasi per verba auxiliara ex
VADERE
derivata, unde verbum quoque
anar
("vadere, ire") tempum praesentem habet: e.g.
jo vaig anar
tu vas anar
ell va anar
nosaltres vam / vàrem anar
vosaltres vau / vàreu anar
ells van / varen anar
(praeteritus periphrasticus verbi "ire"). Hoc est commune
Occitanae
et quibusdam sermonibus
Aragonensis
Lexis
recensere
fontem recensere
Pleraque vocabula Catalana ab Latinis orta sunt. Similitudo lexica inter Catalanam et alias linguas Romanicas est secundum
Ethnologue
(anno 2022): 87% cum Italiana; 85% cum Hispanica et Lusitana; 76% cum
Iudaeo-Hispanica
et
Rhaetica
; 75% cum Sarda; 73% cum Dacoromanica. Catalana, ut omnis lingua Romanica, aliquot vocabulis nativis sensum peculiarem dedit. Quorum exempla:
verba:
cōnfīgere
confegir
'conscribere',
congemināre
conjuminar
'coniungere',
dē-ex-somnitāre
deixondar/-ir
'suscitare',
dēnsāre
desar
'servare',
ignōrāre
enyorar
'desiderare',
indāgāre
> prisca Catalana
enagar
'incitare',
odiāre
> pCat
ujar
'lassare, fatigare',
pācificāre
apaivagar
'pacare',
repudiāre
rebutjar
'reicere, abnuere';
nomina:
brīsam
brisa
'lora',
budam
boga
'scirpus',
catarrhum
cadarn
'catarrhus',
congestam
congesta
'cumulus nivis',
dēlīrium
deler
'ardor, passio',
fretum
freu
'frenum mechanicum',
lābem
(a)llau
'lapsus nivis',
ōra
vora
'ora, limes',
pistrīcem
'sawfish' >
pestriu
pestiu
'vulpes marinus, mustelus; raia',
prūna
espurna
'scintilla',
tardātiōnem
tardaó
tardor
'autumnus'.
81
Cum et Hispanicae et Catalanae superstratum
Gothicum
fuerit, ab eo non eadem sumpserunt. Exempli gratia, Catalana vocabula
fang
"lutus" et
rostir
"torrere" origine Germana contraponuntur Hispanicis
lodo
et
asar
(ex "assare"), cum Catalane
filosa
"fusus" et
templa
"tempus capitis" dicantur, Hispanica
rueca
et
sien
Germanica origine trahat.
Similiter se habent vocabula ab
Arabica
acceptis. Catalana igitur
alfàbia
"tina" et
rajola
"tegula" ab Arabica traxit, cum Hispanice eadem
tinaja
et
teja
dicantur; Catalane autem oleum dicitur
oli
et oliva
oliva
, cum Hispanica vocabula
aceite
et
aceituna
sint. Multo quidem magis praevalet in lingua Hispanica Arabica pars.
82
Super illa vocabula, quae ab Latina hereditate accepit, lingua Catalane cito alia Graeca et Latina imitari coepit. Per medium enim aevum primamque partem moderni, qui Catalane scribebant etiam Latinas litteras norant, quare vocabula Latina facile in scripta moxque in dicta trahebant. Haec iam apud
Raimundum Lullum
inveniuntur, et saeculis XIV et XV multo plura Graeca et Latina vocabula nove accepta quam aliae linguae Romanicae Catalana habebat.
83
Aliae linguae, unde vocabula in Catalanam transierunt, sunt
Anglica
, Francogallica,
Italiana
Occitana
Castellana
, et
Vasconica
Collatio 24 vocabulorum inter 8 linguas Romanicas:
Catalanae sunt 17 cognata cum Gallo-Romanicis, 5
isoglossae
cum Ibero-Romanicis, 3 cum Occitana sola, et 1 vocabulum peculiare.
84
85
Latina
Catalana
Occitana
Sarda
Campidanensis
Italiana
Francogallica
Hispanica
Lusitana
Dacoromanica
consobrinus
cosí
cosin
fradili
cugino
cousin
primo
primo
coirmão
văr
frater
germà
fraire
fradi
fratello
frère
hermano
irmão
frate
fratris aut sororis filius
nebot
nebot
nebodi
nipote
neveu
sobrino
sobrinho
nepot
aestas
estiu
estiu
istadi
estate
été
verano
estío
verão
estio
vară
vespera
vespre
ser
vèspre
seru
sera
soir
tarde, noche
86
tarde
serão
86
seară
matutinum tempus
matí
matin
mangianu
mattina
matin
mañana
manhã
matina
dimineață
sartago
paella
padena
paella
padella
poêle
sartén
frigideira, fritadeira
tigaie
lectus
llit
lièch
lèit
letu
letto
lit
cama
lecho
cama
leito
pat
avis
ocell
au
aucèl
pilloni
uccello
oiseau
ave
, pájaro
ave
, pássaro
pasăre
canis
gos
ca
gos
canh
cani
cane
chien
perro
can
cão
, cachorro
câine
prunum
pruna
pruna
pruna
prugna
prune
ciruela
ameixa
prună
butyrum
mantega
bodre
burru, butiru
burro
beurre
mantequilla, manteca
manteiga
unt
frustum
tros
tròç
petaç
arrogu
pezzo
morceau
pièce
pedazo
trozo
87
pedaço
bocado
bucată
griseus
gris
gris
canu
grigio
gris
gris
pardo
88
cinzento
gris
gri
89
sur
cenușiu
calidus
calent
caud
callenti
caldo
chaud
caliente
quente
cald
nimis
massa
tròp
tropu
troppo
trop
de
mas
iado
de
mais
, de
mas
iado
prea
velle
voler
vòler
bolli(ri)
volere
vouloir
querer
querer
a vrea
capere
prendre
prene
prendre
pigai
prendere
prendre
tomar
prender
apanhar, levar
a lua
precari
pregar
pregar
pregai
pregare
prier
orar
orar, rezar,
pregar
a se ruga
rogare
demanar
preguntar
demandar
dimandai, preguntai
domandare
demander
pedir
preguntar
pedir,
perguntar
a cere, a întreba
quaerere
cercar
buscar
cercar
circai
cercare
chercher
buscar
procurar
buscar
a căuta
advenire
arribar
arribar
arribai
arrivare
arriver
llegar
arribar
chegar
a ajunge
loqui
parlar
parlar
chistionnai, fueddai
parlare
parler
hablar
parlar
falar
palrar
a vorbi
ēsse
menjar
manjar
pappai
mangiare
manger
comer
manyar
in
Lunfardo
papear
sermone vulgari)
comer
papar
sermone vulgari),
manjar
a mânca
Phonologia
recensere
fontem recensere
Inter notas insignioribus phonologiae Catalanae sunt:
Contrapositiones vocalium
/ɛ e/
et
/ɔ o/
, ut in aliis
linguis Romanicis occidentalibus
excepta
Hispanica
90
Copia diphthongorum cum
/w/
, ut in Galliciana et Lusitana.
91
Copia vocabulorum
monosyllaborum
, contraria aliis linguis Romanicis, in quorum fine valde variae consonantes, etiam
series consonantium
, stare possunt.
92
Exsurdatio obstruentium finalium
, quae paria qualia
amic
("amicus") vs.
amiga
("amica") genit.
93
Hic describitur praecipue elocutio
Catalanae Medianae
, quae normalis habetur.
Vocales
recensere
fontem recensere
Vocales
Catalanae orientalis normalis
94
Catalana servat, sicut pleraeque
linguae Romanicae occidentales
excepta
Hispanica
, septem vocales acutas
linguae Proto-Romanicae
95
/a ɛ e i ɔ o u/
96
Dialectus Baliaris
octavam habet
/ə/
97
In dialecto normali, vocales graves in tres rediguntur:
/a e ɛ/ > [ə]
/o ɔ u/ > [u]
/i/
distincta manet. Aliae dialecti aliter vocales redigunt.
Exempla redactionis vocalium in Catalana Mediana
98
In primo vocabulo cuiusque paris radix acuta est, in secundo gravis.
Vocales anteriores
Vocales posteriores
Vocabula
gel
("gelus")
gelat
("lac gelidum")
pedra
("lapis")
pedrera
("lapicidinae")
banya
("lavat")
banyem
("lavamus")
cosa
("res")
coseta
("recula")
tot
("omnia")
total
("summa")
Transcriptio
in IPA
[ˈʒɛl]
[ʒəˈlat]
[ˈpeðɾə]
[pəˈðɾeɾə]
[ˈbaɲə]
[bəˈɲɛm]
[ˈkɔzə]
[kuˈzɛtə]
[ˈtot]
[tuˈtal]
Diphthongi
recensere
fontem recensere
Plerique diphthongi Catalani sunt diphthongi cadentes (i.e. prima vocalis est plena vocalis, secundaque fit consonans approximans vel semivocalis).
Haec vocabula diphthongum habent, itaque monosyllaba sunt:
mai
'numquam'
[maj]
noi
'puer'
[nɔj]
pau
'pax'
[paw]
bou
'bos'
[bɔw]
diu
'dicit'
[diw]
Haec hiatum habent, itaque bisyllaba sunt:
dia
'dies'
['di.ə]
cua
'cauda'
['ku.ə]
diuen
'dicunt'
['diwən]
Diphthongi scandentes fiunt modo
[w]
semivocali post
[k]
et
[g]
aigua
«aqua»
['aj.gwə]
(2 syllabae)
ungüent
«unguentum»
[uŋ.'gwɛnt]
(2 syllabae)
pingüí
«spheniscida»
[piŋ.'gwi]
(2 syllabae)
llenguota
«lingua grandis»
[ʎəŋ.gwɔ.tə]
(3 syllabae)
quatre
«quattuor»
['kwa.tɾə]
(2 syllabae)
qüestió
«quaestio»
[kwəs.ti.'o]
(3 syllabae)
quota
«rata pars»
['kwɔ.tə]
(2 syllabae)
Consonantes
recensere
fontem recensere
Systema consonantium Catalanum plerumque Proto-Romanicum conservat.
Consonantes Catalanae
99
Bilabiales
Alveolares
Dentales
Palatales
Velares
Nasales
Mutae
surdae
sonorae
Affricatae
surdae
ts
tʃ
sonorae
dz
dʒ
Fricativae
surdae
sonorae
(v)
Approximantes
centrales
laterales
Tremulae simplices
Tremulae multiplices
Mutae et affricatae
recensere
fontem recensere
Consonantes mutae et affricatae sonorae (
/b/
/d/
/dʒ/
/g/
) ad finem vocabuli cum surdis (
/p/
/t/
/ts/
/tʃ/
/k/
) commiscentur.
100
Elocutio est surda si sequitur sonus surdus aut pausa et sonora si sequitur sonus sonorus. Inter vocales autem aut liquidas mutae sonorae
leniuntur
in fricativas:
/b/
[β]
/d/
[ð]
/ɡ/
[ɣ]
; excipiuntur
/d/
post
laterales
et
/b/
post
/f/
Fricativae
recensere
fontem recensere
In sermone normali
/v/
cum
/b/
commixta
est.
101
Manet tamen in Balearica,
102
Algarensi
Valentina
, et quibusdam locis Catalauniae australis.
103
Omnibus fricativis ad finem vocabuli ante pausam aut sonum surdum elocutio contingit surda, sed ad finem vocabuli ante sonum sonorum /s/ et
/ʃ/
sonorae fiunt.
Liquidae
recensere
fontem recensere
Apud /l/ /ʎ/ /m/ /n/, consonantes geminatas /l:/ /ʎ:/ /m:/ /n:/ habet sermo normalis. Sunt qui /r/ multiplicem arbitrentur geminatam habendam apud /ɾ/ simplicem.
104
In sermone normali, consonanti
/l/
elocutio velarizata
[ɫ]
semper contingit, sed in dialectis occidentalibus hoc modo in coda
syllabae
fit.
105
Situs rhoticarum
/r/
et
/ɾ/
est valde similis ut in
Hispanica
. Ergo inter vocales contraponuntur, sed alibi sunt in situ complementario. Si prima consonans est in syllaba,
[r]
evenit, si in initio syllabae sed post consonantem , evenit
[ɾ]
. In cauda variatur per dialectos: sermo normalis habet
[r]
infirme multiplicem, sed dialectis occidentalibus solet esse
[ɾ]
106
Scriptura
recensere
fontem recensere
Vocabulum
novel·la
("mythistoria") in dictionario. Catalana L geminata (
l·l
) est insignis.
Tabula
Barcinoni
(pars), ubi ostenditur vocabulum
il·lusió
("praestigiae")
Formae principales
Formae subiunctae
L·L
Lingua Catalana
litteris Latinis
scribitur, cum aliquot litteris adiectis et digraphis, modo ordinato ac plerumque phonologiam reddente.
107
Litterae K, W, Y solum in vocabula peregrina usurpantur.
Norma scribendi tractata est inter alia in Primo Congressu Gentium de Lingua Catalana, qui Barcinoni Octobri 1906 habitus est. Deinde Sectio Philologica Institut d'Estudis Catalans (IEC, anno 1911 constituti)
Normes ortogràfiques
anno 1913 dirigentibus
Antonio Maria Alcover
Pompeioque Fabra
edidit. Anno 1932 Valentini scriptores atque sapientes
Castaliae
congressi
Normes de Castelló
, normas IEC secutas, sollemniter adoptarunt.
108
Elocutio litterarum Catalanarum
Elocutio
Exempla
/a/
banya
[ˈbaɲə]
("lavat")
/a/
ànima
[ˈanimə]
("anima")
/b/
[b~β]
), sed
mb
in fine syllabae sonat
[m]
boig
['bɔtʃ]
("insanus"),
amb
[əm]
("cum")
/k/
/s/
ante
nc
in fine syllabae sonat
[ŋ]
cunya
['kuɲə]
("cunea");
felices
[fə'ɫisəs]
("felices", feminino genere);
blanc
[ˈbɫaŋ]
("albus")
/s/
feliç
[fəˈɫis]
("felix")
/d/
[d~ð]
);
nd
in fine syllabae sonat
[n]
desig
[də'zitʃ]
("desiderium"),
rotund
[ru'tun]
("merus, manifestus")
/e/
/ɛ/
membre
[ˈmembɾə]
("membrum"),
pel
[ˈpɛɫ]
("pilus")
/e/
també
[təmˈbe]
("quoque")
/ɛ/
elèctric
[əˈɫɛktrik]
("electricus")
/f/
foc
[ˈfɔk]
("ignis")
Plerumque
/g/
[ɡ~ɣ]
botiga
[buˈtiɣə]
("taberna")
/ʒ/
ante
et
boges
['bɔʒəs]
("insanae")
ng
in fine syllabae sonat
[ŋ]
fang
[ˈfaŋ]
("lutus")
gu
/ɡ/
ante
et
guerra
[ˈɡɛrə]
("bellum")
/ɡw/
alibi
guant
[ˈɡwan]
("digitabulum")
gü
/ɡw/
(scribitur ante
et
llengües
[ˈʎɛŋ.ɡwəs]
("linguae")
tacita
ham
[ˈam]
("hamus")
/i/
/j/
amic
[əˈmik]
("amicus"),
rei
[ˈrej]
("rex")
/i/
acuta
camí
[kəˈmi]
("via")
/i/
in hiatu
ruïna
[ru.'i.nə]
("ruina")
ig
[tʃ], [dʒ]
et
[itʃ], [idʒ]
in fine vocabuli
raig
[ˈratʃ]
("rivus"),
desig
[də'zitʃ]
("desiderium")
ix
/ʃ/
[jʃ]
in quibusdam dialectis),
/iʃ/
caixa
[ˈkaʃə]
("capsa"),
guix
[ˈɡiʃ]
("creta")
/ʒ/
boja
['bɔʒə]
("insana")
/l/
gel
[ˈʒɛɫ]
("gelus")
ll
/ʎ/
lloc
[ˈʎɔk]
("locus")
l·l
/ll/
novel·la
[nuˈβɛɫɫə]
("mythistoria")
/m/
banyem
[bəˈɲɛm]
("lavamus")
/n/
, sed etiam
/m/
ante bilabiales et
/ŋ/
ante velares
envegen
[əmˈbɛ.ʒən]
("invident"),
llengua
[ˈˈʎɛŋ.ɡwə]
("lingua")
ny
/ɲ/
Catalunya
[kətəˈɫuɲə]
("
Catalaunia
")
/o/
/ɔ/
fons
[ˈfons]
("fundus"),
[ˈɔmi]
("vir")
/o/
cançó
[kənˈso]
("cantus")
/ɔ/
pròxim
[ˈpɾɔksim]
("propinquus")
/p/
mp
in fine syllabae sonat
[m]
pedra
[ˈpeðɾə]
("lapis"),
compte
[ˈkom.tə]
("ratio")
qu
/k/
ante
et
qui
[ki]
("qui")
/kw/
alibi
quatre
[ˈkwatrə]
("quattuor")
qü
/kw/
(scribitur ante
et
obliqües
[uβˈɫikwəs]
("obliquae")
/r/
ad initium vocabuli et ante pausam,
/ɾ/
alibi, sed ad finem vocabuli saepe tacet
roure
[ˈrowɾə]
("quercus"),
pedrera
[pəˈðɾeɾə]
("lapicidinae"),
posar
[puˈza]
("ponere"),
aqüífer
[ə.'kwi.fəɾ]
("solum aquarium")
rr
/r/
(scribitur inter vocales)
ferro
[ˈfɛru]
("ferrum")
Plerumque
/s/
, sed inter vocales
/z/
set
[ˈsɛt]
("sitis"),
casa
[ˈkazə]
("domus")
ss
/s/
(scribitur inter vocales)
grossa
[ˈɡɾɔsə]
("magna")
Plerumque
/t/
Ante liquidam, signum geminandi
Ante sibilantem, signum affricandi
Post
et
ad finem syllabae tacet
tot
[ˈtot]
("omnia")
atlas
[ˈaɫɫəs]
("atlas"),
rotllo
[ˈrɔʎʎu]
("volumen"),
setmana
[səmˈmanə]
("septimana"),
cotna
[ˈkonnə]
("corium")
fetge
[ˈfeddʒə]
("iecur"),
mitjó
[midˈdʒo]
("udo"),
despatx
[dəsˈpatʃ]
("tabularium"),
dotze
[ˈdoddzə]
("duodecim"),
potser
[putˈsɛ]
("fortasse")
guant
[ˈɡwan]
("digitabulum")
/u/, /w/
vuit
[bujt]
("octo"),
neu
[new]
("nix")
[u]
pallús
[pəˈʎus]
("stultus")
[u]
in hiatu
taüt
[təˈut]
("arca cadaveris")
/b/
[b~β]
ven
[ben]
("vendit")
[ʃ]
in initio vocabuli aut post consonantem
post vocalem (nisi
),
[ɡz]
ante vocalem acutam,
[ks]
post vocalem acutam
xarxa
[ˈʃarʃə]
("rete")
exacte
[əɡˈzaktə]
("exactus"),
fax
[ˈfaks]
("facsimile")
/z/
quinze
[ˈkinzə]
("quindecim")
Scriptura Braille
recensere
fontem recensere
Litterae Catalanae
scriptura Braille
sic efficiuntur.
109
Morphosyntaxis
recensere
fontem recensere
Morphosyntaxis Catalana est similis ceteris
linguis Romanicis
. Notanda sunt:
110
Articuli
et definitus et indefinitus.
Nomina
adiectiva
pronomina
, et
articuli
per
genera
(masculinum et femininum) et
numeros
(singularem et pluralem)
flectuntur
. Per
casus
autem nihil flectitur nisi pronomina.
Verbis
est flexura ampla per
personas
numeros
tempora
aspectus
, et
modos
(etiam modum
coniunctivum
).
Vocabula praecipue, at non rigide, ordine subiectum-verbum-obiectum posita.
Nomina et adiectiva
recensere
fontem recensere
Flexura vocabuli
gat
("felis")
Nomen utriusque generis cum articulo definito:
el gat
("felis")
masculinum
femininum
singularis
el gat
la gat
pluralis
els gat
les gat
es
Adiectivum 4 formarum:
verd
("viridis")
masculinum
femininum
singularis
verd
verd
pluralis
verd
verd
es
Adiectivum 3 formarum:
feliç
("felix")
masculinum
femininum
singularis
feliç
pluralis
feliç
os
felic
es
Adiectivum 2 formarum:
indiferent
("indifferens")
masculinum
femininum
singularis
indiferent
pluralis
indiferent
Flexura per
genera
notabilissime differt a
Lusitana
Hispanica
, et
Italiana
suffixo
masculino
-o
amisso, quam ob rem vicissitudo
-o
-a
mutata est in
-a
111
Excipiuntur pauca, ut
minso
minsa
("rarus/rara").
112
Fiunt multae vicissitudines non penitus regulares, inter alias:
113
Affricatio:
bo
ig
bo
("insanus/insana") vs.
lle
ig
lle
tj
("turpis")
amissa:
pla
pla
("planus/plana") vs.
sego
sego
("secundus/secunda")
Exsurdatio obstruentium finalium
senti
senti
("sentitus/sentita") vs.
di
di
("dictus/dicta")
Paria
suppletiva
sunt rara ut in lingua Italiana et Hispanica, nec Francogallica. Catalane igitur dicitur
noi
noia
("puer"/"puella") et
gall
gallina
("gallus"/"gallina"), cum Francogallice sint
garçon
fille
et
coq
poule
114
Adiectivis generis ambigui ex tertia declinatione nova nota feminina inici solet, ut etiam in
Occitana
et Francogallica. Invenitur igitur
bullent
bullenta
("fervens") apud traditum
bullent
bullent
115
Ut in aliis linguis Romanicis occidentalibus, pluralem exprimit praecipue suffixum
-s
, quod similiter ut flexura per genera, tamen rarius, vicissitudines morphologicas efficit.
116
Quarum gravissima est
-o-
quibusdam seriebus consonantium in masculino genere iniecta:
el pols
els polsos
("pulsus"/"pulsūs") vs.
la pols
les pols
("pulvis"/"pulvera").
117
Determinantia
recensere
fontem recensere
Tabula in foro
Beguris
, oppidi Catalauniae. In
plaça de la vila
(Latine "forum oppidi"), nomini
vila
("oppidum"), quia unum certum oppidum dicitur, articulus definitus
la
est adiectus.
Articulus definitus in sermone Catalano normali
(formae elisae inter parentheses)
118
masculinum
femininum
singularis
el
l'
la
l'
pluralis
els
les
Contractiones articuli definiti
praepositio
de
per
articulus
el
al
a l'
del
de l'
pel
per l'
els
als
dels
pels
Articulus indefinitus
masculinum
femininum
singularis
un
una
pluralis
uns
unes
Flexura determinantium est multiplex, praecipue ob multitudinem elisionum, similis tamen linguis vicinis.
119
Sunt plures contractiones praepositionum cum articulo quam
Hispanicae
, ut
dels
(praepositio genitiva cum articulo definito masculino plurali), sed pauciores quam
Italianae
(cui sunt
sul
col
nel
, etc.).
120
In Catalana Mediana paene omissa sunt possessiva gravia (
mon
, etc.) elataque sunt acuta cum articulo (
el meu
, etc.), sicut in Italiana.
121
Pronomina personalia
recensere
fontem recensere
Pronomina acuta Catalana
122
singular
plural
1a persona
jo
mi
nosaltres
2a persona
vulgare
tu
vosaltres
sollemne
vostè
vostès
reverens
vós
123
3rd person
masculinum
ell
ells
femininum
ella
elles
Pronominibus personalibus Catalanis morphologia est multiplex, praecipue gravibus, quae multas formas habent (13, apud 11 in Hispanica et 9 in Italiana).
124
Notanda sunt pronomen generis ambigui
ho
et magna libertas in pronominibus gravibus componendis (65 composita).
125
Personae secundae contingit
distinctio T-V
, propria omnibus linguis Romanicis sed aliena Latinae classicae. Nam alia pronomina in sollemniore modo appellandi, alia in vulgariore usurpantur.
Haec multo maiorem libertatem
extraponendi
Catalanae quam Francogallicae aut Hispanicae faciunt. Ergo Catalane dici potest
m'hi recomanaren
("Me ei commendarunt"), cum Francogallice
ils m'ont recommandé à lui
et Hispanice
me recomendaron a él
dicendum sit.
126
Sic, etsi nomina casibus carent, paene omnis res nominalis
thema
periodi fieri potest, cum Francogallice necesse sit
vocem passivam
adhibere, aut in Hispanica
obiectum rectum
praepositione
notare.
127
Verba
recensere
fontem recensere
Formae simplices verbi regularis coniugationis primae:
portar
("portare")
128
Infinita
Forma
Infinitivus
portar
Gerundium
portant
Participium perfectum
portat
portat
portada
portats
portades
Indicativus
jo
tu
ell / ella
vostè
nosaltres
vosaltres
vós
ells / elles
vostès
Praesens
porto
portes
porta
portem
porteu
porten
Imperfectum
portava
portaves
portava
portàvem
portàveu
portaven
Praeteritum (exoletum)
portí
portares
portà
portàrem
portàreu
portaren
Futurum
portaré
portaràs
portarà
portarem
portareu
portaran
Condicionale
portaria
portaries
portaria
portaríem
portaríeu
portarien
Coniunctivus
jo
tu
ell / ella
vostè
nosaltres
vosaltres
vós
ells / elles
vostès
Praesens
porti
portis
porti
portem
porteu
portin
Imperfectum
portés
portéssis
portés
portéssim
portéssiu
portessin
Imperativus
jo
tu
ell / ella
vostè
nosaltres
vosaltres
vós
ells / elles
vostès
porta
porti
portem
porteu
portin
Ut in omnibus linguis Romanicis, plures flexurae verbis quam nominibus contingunt.
Suffixa
ubique iniecta sunt, adiuta infixis, vocalibus vicissim mutatis, radicibusque suppletis; quae tamen secundaria ac minus productiva quam in Hispanica sunt.
129
Systema verbale commune est fere omnibus linguis Romanicis occidentalibus, sed indicativo perfecto simplici in plerisque dialectis supposita est periphrasis
anar
("ire") + infinitivo.
130
Mos est verba Catalana in tres coniugationes digerere, quibus sunt vocales propriae
-a-
-e-
-i-
, hancque in duos typos scindere. Sola tamen nostro tempore productiva est prima coniugatio (fere 3500 verbis crebris), et mediocriter tertia (in typo verbi
servir
, fere 700 verbis crebris) cum verba secundae coniugationis infra 100 sint, nec nova fingere liceat nisi componendo.
131
Fictio vocabulorum
recensere
fontem recensere
Derivatio morphologica
in Catalana iisdem principiis ut in aliis
linguis Romanicis
utitur. Nam plura uno affixa uni lexemati saepe
agglutinantur
, aliquot vicissitudines sonorum fiunt, ut
elèctri
[əˈlɛktri
("electricus") vs.
electri
itat
[ələktri
iˈtat]
("electricitas"), et solent verba habere
praefixa
, ut
pre
veure
("praevidere").
132
Vocabula modis variis
componi
possunt.
133
Vocabula varie composita linguae Catalanae.
134
Forma
Exemplum
Sensus
nomen altero nomine per praepositionem definitum
màquina d'escriure
"dactylographium"
nomen adiectivo definitum
estat major
"collegium ducum"
nomina recte composita, altero primum definiente
paper moneda
"charta argentaria"
verbum cum obiecto compositum
para
caigudes
"umbrella descensoria"
nomen adiectivo definitum, ipsum sensu adiectivo
pit-roig
"erithacus"
Ordo vocabulorum
recensere
fontem recensere
Periodi Catalani formam communem lingarum Romanicarum occidentalium accipiunt.
Ordo
enim principalis vocabulorum est
subiectum–verbum–obiectum
135
; tamen aliquot libertatis, etsi minus quam in Latina, manet. Exempli gratia, dicere licet tam
Ha arribat el tren
("Advenit tramen") quam
El tren ha arribat
("Tramen advenit").
136
Nomina hominum
recensere
fontem recensere
Cum in tota
Hispania
cuique sint et patrium et maternum cognomen, proprium linguae Catalanae est coniunctionem
("et") intericere, qui mos lege permissus est.
137
138
Dialecti
recensere
fontem recensere
Dialectis linguae Catalanae magna est similitudo, haud ut in aliis linguis Romanicis, et
lexica
et
semantica
et
syntactica
et
morphologica
et
phonologica
139
Intelligibilitas inter dialectos est magna,
140
141
142
aestimata inter 90 et 95 centesimas,
143
excepto dialecto remoto
Algarensi
144
Dialecti Catalanae in duas magnas greges dividuntur, quas primus anno 1861 distinxit
Manuel Milá y Fontanals
, scilicet orientalem et occidentalem,
145
146
discordes praecipue elocutione vocalium gravium
et
. In orientalibus enim dialectis in
/ə/
mixtae sunt, sed in occidentalibus manent
/a/
et
/e/
147
148
Sunt quidem alia discordia in elocutione, morphologia verbali, et lexi.
149
Catalana occidentalis ex duabus dialectis
occidentali-septentrionali
et
Valentina
, orientalis ex quattuor, scilicet
Mediana
Baliari
Rossilionensi
, et
Algarensi
, constat.
150
Haec vero in dialectos minores dividi possunt.
Dialecti linguae Catalanicae
Catalana Mediana habetur norma elocutionis et plurimi ea loquunutur, in regionibus celebribus
provinciae Barcinonensis
, dimidio orientali Tarraconensis, maioreque parte Gerundensis habitantes.
151
Regit hanc normam
Institutum Scientiae Rerum Catalanarum
In Communitate autem Valentina
alia norma
est, ab
Academia Valentina Linguae
recta.
Summa digestio dialectorum Catalanarum
152
153
Grex
Catalana occidentalis
Catalana orientalis
Dialectus
Occidentalis-septentrionalis
Valentina
Mediana
Baliaris
Septentrionalis/Rossilionensis
Algarensis
Regio
Hispania
Andorra
Hispania
Francia
Italia
Andorra
provincia Ilerda
, occidentalis pars
Tarraconensis
Fines Aragoniae
Communitas Valentina
Carchis
Provincia Barcinonensis
, orientalis pars
Tarraconensis
, maxima
Gerundensis
Insulae Baliares
Rossilio
Catalaunia Septentrionalis
Urbs
Algarium
in
Sardinia
Phonologia
recensere
fontem recensere
Dialecti sunt discordes in gradu
vocalium redigendarum
154
et in modo
/ɛ e/
contraponendarum.
155
In
dialectis orientalibus
(Maioricana excepta), vocales graves in tres rediguntur:
/a e ɛ/ > [ə]
/o ɔ u/ > [u]
/i/
distincta manet.
156
In
Algarensi
vocalis
[ə]
in
[a]
summissa est.
Occidentales
systema
Proto-Romanicum
quinque vocalium gravium servat:
/e ɛ/ > [e]
/o ɔ/ > [o]
/a u i/
manent.
157
In quibusdam vero dialectis occidentalibus vocales nonnumquam ultra rediguntur aut concinuntur. Dialecto Maioricanae sunt quattuor vocales graves,
/a e ɛ/
ut in Catalana orientali mixtis, sed
/o ɔ/ > [o]
ab
/u/
ut in Catalana occidentali distinctis.
158
Vocalis
/ɛ/
Catalanae Medianae in Baliari dialecto
/ə/
sonat. Multa vocabula in dialectis orientalibus
/ɛ/
sed in occidentalibus
/e/
habent.
159
Vocales redactae in dialectis Catalanis
160
Paria vocabulorum:
primi radice acuta,
alterius radice gravi
Occidentalis
Orientalis
Maioricana
Mediana
Septentrionalis
Vocales
anteriores
gel
("gelus")
gelat
("lac gelidum")
[ˈdʒɛl]
[dʒeˈlat]
[ˈʒɛl]
[ʒəˈlat]
[ˈʒel]
[ʒəˈlat]
pera
("pirum")
perera
("pirus")
[ˈpeɾa]
[peˈɾeɾa]
[ˈpəɾə]
[pəˈɾeɾə]
[ˈpɛɾə]
[pəˈɾeɾə]
[ˈpeɾə]
[pəˈɾeɾə]
pedra
("lapis")
pedrera
("lapicidinae")
[ˈpeðɾa]
[peˈðɾeɾa]
[ˈpeðɾə]
[pəˈðɾeɾə]
banya
("lavat")
banyem
("lavamus")
Maioricane:
banyam
("lavamus")
[ˈbaɲa]
[baˈɲem]
[ˈbaɲə]
[bəˈɲam]
[ˈbaɲə]
[bəˈɲɛm]
[ˈbaɲə]
[bəˈɲem]
Vocales
posteriores
cosa
("res")
coseta
("recula")
[ˈkɔza]
[koˈzeta]
[ˈkɔzə]
[koˈzətə]
[ˈkɔzə]
[kuˈzɛtə]
[ˈkozə]
[kuˈzetə]
tot
("omnia")
total
("summa")
[ˈtot]
[toˈtal]
[ˈtot]
[tuˈtal]
[ˈtut]
[tuˈtal]
Morphologia
recensere
fontem recensere
Indicativus praesens 1ae personae: in Catalana orientali et occidentali-septentrionali cadit
-o
-i
, vel -∅ secundum dialectum in omnibus coniugationibus. In Valentina cadit
-e
in 1a coniugatione, -∅ in 2a et 3a.
Verba incohativa: in Catalana orientali cadunt
-eixo
-eix
-eixen
-eixi
; in occidentali
-isc
-esc
-ix
-ixen
-isca
-esca
Formae indicativi praesentis 1ae personae singularis
Coniugatio
Catalana orientalis
Catalana occidentalis
Sensus
Mediana
Septentrionalis
Baliaris
Valentina
Occidentalis-septentrionalis
1a
parlo
parli
parl
parle
parlo
'loquor'
2a
temo
temi
tem
tem
temo
'timeo'
3a
pura
sento
senti
sent
sent
sento
'sentio', 'audio'
incohativa
poleixo
poleixi
poleix
vel
polesc
polisc
vel
polesc
pol(e)ixo
'polio'
/n/
in nominibus et adiectivis pluralibus, quae
proparoxytona
fuerint: Catalana orientalis omittit, ut
homes
'viri',
joves
'iuvenes'; Catalana occidentalis servat, ut
hòmens
'viri',
jóvens
'iuvenes'. Ebusitana in hac re occidentales dialectos sequitur.
161
Lexis
recensere
fontem recensere
Exempla vocabulorum, quae in orientali et occidentali Catalana diversa sunt
Sensus
"speculum"
"puer"
"scopae"
"umbilicus"
"exire"
Catalana orientalis
mirall
noi
escombra
llombrígol
sortir
Catalana occidentalis
espill
xiquet
granera
melic
eixir
Normae
recensere
fontem recensere
Si plus cognoscere vis, vide etiam
Lingua Valentina
Casa de Convalescència, praetorium Institut d'Estudis Catalans
Linguae Catalanae sunt duae normae principales:
norma universa, quam regit
Institut d'Estudis Catalans
(IEC), et cui fundamentum est orthographia a
Pompeio Fabra
edita, aptata ad sermonem Catalanam Medianam Barcinonensem, Hispanismis expertem, sed quaedam ex aliis dialectis in normam accipiens;
162
et
norma Communitatis Valentinae et Carchis, quam regit
Acadèmia Valenciana de la Llengua
(AVL), condita in litteris sermoneque Valentinis atque normis traditis
Castaliae
Discordia normarum manifestissima est scriptura accentus multarum litterarum
in syllabis acutis, quibus in orientalibus dialectis elocutio est
[ɛ]
, ergo scriptura
, sed in Valentina
scribitur secundum elocutionem occidentalem
[e]
, exempli gratia:
francès
anglès
cafè
conèixer
comprèn
(IEC) /
francés
anglés
café
conéixer
comprén
(AVL) (Francicus, Anglicus, caffeum, noscere, comprehendit). Tamen alia vocabula etiam norma Valentina
scribuntur quamquam ibi dicuntur
[e]
, ut:
què
València
sèsam
plèiade
bèstia
sèrie
et
època
. Alia dissimilia sunt
tl
(AVL) pro
tll
in quibusdam vocabulis, ut
ametla
ametlla
('amygdalum'),
espatla
espatlla
('dorsum'), demonstrativa brevia (
este
'hic',
eixe
'ille') ex aequo cum auctis (
aquest, aqueix
), et formae verbales propriae Valentinae aut omnibus dialectis occidentalibus ut suffixum incohativum, prima persona singularis indicativi praesentis, et modus coniunctivus.
Quamquam et linguistae et ipsa AVL consentiunt Catalanam et Valentinam unam linguam esse, sunt in Valentia qui Valentinam seiunctam velint. Hanc sententiam proferunt praecipue homines ipsi Valentina imperiti.
163
Ob istam dissensionem aliquando facta sunt miranda. Ita, cum
Constitutio Europaea
conscriberetur, magistratus Hispaniae
Unioni Europaeae
translationes singulas praebuerunt in
Vasconicam
Gallaicam
, Catalanam, et Valentinam, sed Catalanus et Valentinus textus idem fuerunt.
164
Insulae Baliares norma IEC utuntur, sed ad dialectum Baliarem aptata a collegio philologico
Universitatis Baliarium Insularum
. Cum igitur IEC tam rectum
cantam
quam
cantem
('canimus') scribere habeat, Universitas formam in omnibus rebus praeferendam in Insulis Baliaribus habet
cantam
. Aliud proprium normae Baliari est 1a persona singularis indicativi praesentis exitu carens:
jo compr
('ego emo'),
jo tem
('ego timeo'),
jo dorm
('ego dormio').
IEC ipse normam aptatam ad
dialectum Algarensem
effecit. Ei sunt inter alia: articulus definitus
lo
pro
el
; peculiaria pronomina possessiva
la mia
lo sou/la sua
lo tou/la tua
, et cetera; tempus imperfectum omnium coniugationum cum
-v-
/v/
cantava
creixiva
llegiva
; multa vocabula propria:
manco
pro
menys
('minus'),
calqui u
pro
algú
('aliquis'),
qual/quala
pro
quin/quina
('qui, quae'), et cetera; et
pronomina gravia
mutata.
Auctoritas in aliis linguis
recensere
fontem recensere
Per totum Mediterraneum, praesertim in Italia australi et insulis Tyrrheni Maris, sunt linguae et dialecti quarum derivationem lingua Catalana impulit. Inter quas:
Sarda
Sardinia
Sicula
Sicilia
Neapolitana
Neapolis
Sassaritana
Sassaris
, in Sardinia)
Gallurensis
Gallura
, in Sardinia)
Lingua Castellana
churro
(commarcae internae
Communitatis Valentinae
Lingua Castellana Murciana
Murcianum
Etiam in terris Vandalis australibus et occidentalibus auctoritas Catalana linguae Castellanae affuit cum
Catalani illuc saeculo XVIII migrarent
Diplomata
recensere
fontem recensere
Lingua Catalana docetur in universitatibus paucis sed situ diversis per Europam et Americam, et in domis rerum Catalanarum per orbem.
165
166
Diplomata in aliis terris non eadem, sed aequalia, accipi possunt.
In Catalaunia, Collegium Perpetuum Catalanae curat diplomata Inscriptionis Generalis Consiliorum Linguisticorum.
167
In Communitate Valentina,
La Junta Qualificadora de Coneixements de Valencià
est collegium quod scientiam Valentinae probat. Sunt quoque alia collegia probatoria adaequata,
La Comisión Interuniversitaria de Estandarización de Acreditaciones de Conocimientos de Valenciano
(CIEACOVA) et Escuela Oficial de Idiomas (EOI).
168
Quae diplomata in gradus diversos haberi possunt: A1; A2; B1; B2; C1; C2; Lingua procurationis; Lingua in nuntiis publicis; et Libri corrigendi.
168
In Baliaribus,
Direcció general de política lingüística
talia diplomata curat.
169
In terris externis, Institutum Raimundi Lulli examina ad diplomata linguae Catalanae accipienda pronuntiat. Probantur gradus A2, B1, B2, C1 et C2. Requiritur vectigal, exceptis quibusdam terris, ut examen inire liceat. Id Institutum est consortium Generalitatis Catalauniae, Gubernationis Insularum Baliarium, et Civitatis Barcinonis.
170
Exemplar
recensere
fontem recensere
Lectum
171
ex fabula quam
Manuel de Pedrolo
anno 1970 scripsit,
Un amor fora ciutat
("Amor extra urbem").
Catalane
Verbum pro verbo versum
Ad sensum versum
Tenia prop de divuit anys quan vaig conèixer
Habebam prope duodeviginti anni cum vado noscere
Fere duodeviginti annos habebam cum novi
en Raül, a l'estació de Manresa.
is Raül, ad ea statio de Minorisa
Raül, in statione ferriviaria
Minorisae
El meu pare havia mort, inesperadament i encara jove,
Is meus pater mortuus erat, insperate et adhuc iuvenis,
Pater meus mortuus erat, insperate et adhuc iuvenis,
un parell d'anys abans, i d'aquells temps
unum par de anni ante, et de illa tempora
ante aliquot annis; quorum temporum
conservo un record de punyent solitud.
conservo una memoria de acuta solitudo
magnae solitudinis etiam nunc memor sum.
Les meves relacions amb la mare
Eae meae coniunctiones cum ea mater
Mea societas cum matre
no havien pas millorat, tot el contrari,
non erant minime meliores factae, omnia is contrarius,
minime invaluerat; potius
potser fins i tot empitjoraven
forsan etiam peiores fiebant
forsan et decidebat
a mesura que em feia gran.
ad mensura quae me faciebam magnus.
quanto magis adolescebam.
No existia, no existí mai entre nosaltres,
Non exstabat, non exstitit numquam inter nos,
Non exstabat, nec umquam inter nos exstiterat
una comunitat d'interessos, d'afeccions.
una communitas de studia, de affectus.
studiorum aut affectuum communitas.
Cal creure que cercava... una persona
Necesse est credere quod quaerebam... unus homo
Credendus sum quaesivisse... hominem
en qui centrar la meva vida afectiva.
in qui circumagere ea mea vita affectiva.
cui affectus animi intenderem.
Nexus interni
recensere
fontem recensere
Italianae dialecti
Notae
recensere
fontem recensere
"Basileae quartum congressum linguae Catalanae . . . habetis":
p. 484
apud
Google Books
"Catalanice . . . catalanitatem . . . linguae Catalanicae"
hic legis
"La AVL destaca que el valenciano sigue vivo en la comarca murciana de El Carche"
23 Julii 2013
Joshua Project.
Catalonian
:: Joshua Project
Joshua Project
El català, llengua d'Europa
2009
"Usos lingüístics. Llengua inicial, d'identificació i habitual Metodologia"
Idescat
Formula:Citation error
García Venero 2006.
Burke 1900, p. 154.
Acadèmia Valenciana de la Llengua
(9 February 2005).
"Acord de l'Acadèmia Valenciana de la Llengua (AVL), adoptat en la reunió plenària del 9 de febrer del 2005, pel qual s'aprova el dictamen sobre els principis i criteris per a la defensa de la denominació i l'entitat del valencià"
pp.
52
Lledó 2011, pp. 334–337.
Veny 1997, pp. 9–18.
Moran 2004, pp. 37–38.
Enciclopèdia Catalana, p. 632.
Costa Carreras & Yates 2009, pp. 6–7.
MORAN, J. i J. A. RABELLA (ed.)
Primers textos de la llengua catalana
. Barcelona: Proa, 2001.
ISBN 84-8437-156-5
Riquer 1964
Costa Carreras & Yates 2009, pp. 6–7.
Wheeler 2010, p. 190.
Costa Carreras & Yates 2009, pp. 6–7.
Wheeler 2010, p. 190.
Costa Carreras & Yates 2009, pp. 6–7.
Wheeler 2010, p. 190.
Costa Carreras & Yates 2009, pp. 6–7.
Wheeler 2010, p. 190-191.
Wheeler 2010, p. 190.
Wheeler 2010, p. 191.
L'interdiction de la langue catalane en Roussillon par Louis XIV
"CRDP, Académie de Montpellier
Marfany 2002.
Wheeler 2010, p. 190.
Costa Carreras & Yates 2009, pp. 10–11.
Wheeler 2010, p. 1.
Wheeler 2010, p. 190.
Des de quan som bilingües els catalans? Primer estudi del procés d'introducció del castellà]
«La bilingüització de Catalunya durant el segle XX», amb Francesc Bernat, Mireia Galindo i Carles de Rosselló
els primers immigrants no catalanoparlants, que es concentren sobretot a l’àrea de Barcelona, adopten generalment el català perquè continua sent la llengua predominant del carrer.
Wheeler 2010, p. 190.
Burgen,
Stephen
(22 Novembris 2012).
"Catalan: a language that has survived against the odds"
The Guardian
Casademont,
Enric Pujol
(2020).
"Culture, language and politics. The Catalan cultural resistance during the Franco regime (1939-1977)"
Catalan Historical Review
13
: 69–84
CORNELLÀ-DETRELL,
JORDI
(2011).
Literature as a Response to Cultural and Political Repression in Franco's Catalonia
Boydell & Brewer.
ISBN
978-1-85566-201-8
Una polèmica literària sota el franquisme
Palavracomum
Primera emisión de un programa en catalán
RTVE
Rendon,
Sílvio
(2007).
"The Catalan premium: language and employment in Catalonia"
Journal of Population Economics
20
(3): 669–686
Wheeler 2005, p. 1.
Encuesta de usos lingüísticos en las comarcas orientales de Aragón. Año 2003.
nexus deficit
nexus deficit
Gobierno de Aragón - Instituto Aragonés de Estadística,
Estadística de usos lingüísticos en la Franja de Aragón. Año 2004.
Generalidad de Cataluña
"Dictamen de la comisión de Educación, Cultura y Deporte sobre la proposición de ley de uso, protección y promoción de las lenguas propias de Aragón"
Wheeler 2005, p. 1.
"Encuesta de usos lingüísticos en l’Alguer 2004"
Generalitat de Catalunya
"Legge 15 Dicembre 1999, n. 482.
Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche
. Gazzetta Ufficiale n. 297. 20 dicembre 1999"
Estatut Comunal
. Art.9. Ciutat de l'Alguer
, 8 Augusti 2000
Wheeler 2003, p. 207.
Wheeler 2010, p. 191.
Coneixement de llengües 2018
. Encuesta de usos lingüísticos de la población 2018. Instituto de Estadística de Cataluña (Idescat).
Formula:Citation error
2010 Language Policy Report
Generalitat de Catalunya
CPNL,
Consorci per a la Normalització Lingüística-.
Consorci per a la Normalització Lingüística
Consorci per a la Normalització Lingüística - CPNL
Wheeler 2010, p. 191.
Armora,
Esther
(9 Septembris 2013).
"Cataluña ordena incumplir las sentencias sobre el castellano en las escuelas"
ABC
"You are here: ANSAmed. Catalonia: Supreme Court, 25% of lessons must be in Spanish"
Sorolla,
Natxo (coord )
Gimeno,
Chabier
Giralt
Montañés,
Miguel
Moret,
María Teresa
Reyes,
Anchel
Sisas,
Ramón
Solé,
Joan
et al
(2018).
Prensas de la Universidad de Zaragoza.
p.
51.
ISBN
9788417633509
(pdf)
Enquesta sobre usos lingüístics a la Franja
Sorolla.
2005
Servicio de Investigación y Estudios Sociolingüísticos
Fondo de Datos Numéricos
, de la Consellería de Cultura, Generalidad Valenciana. Datos de "lengua que habla en casa".
Montoya, Brauli:
La difusió social de la substitució lingüística a la ciutat d’Alacant: Assaig d’una cronologia
Formula:Wayback
, Treballs de sociolingüística catalana 13, pp. 25-38.
"Estadística d'usos Lingüístics a Catalunya"
Bernat Joan i Marí:
Canvi demogràfic i substitució lingüística a les illes Pitiüses
Formula:Wayback
Institut d’Estudis Eivissencs Territoris (1999), 2:103-111
Població segons llengua d'identificació. Dades enllaçades 2003-2008 Catalunya. Any 2008
Instituto de Estadística de Cataluña (Idescat).
"La llengua a Andorra"
Andorrae accessus in Nationes Unitas
Socii
Consilii Europae
Oratio ministri rerum externarum Andorrae ad Nationes Unitas.
"Andorra en el festival de Eurovisión de 2004."
Wheeler 2010, p. 191.
Sólo 1´3% emplea a diario el catalán y sólo un 5´7% lo entiende en Rosellón.
Wheeler 2010, p. 191.
Charte en faveur du Catalan
La catalanitat a la Catalunya Nord
Formula:Citation error
Estatut Comunal
. Art.9. Ciutat de l'Alguer
, 8 Augusti 2000.
"Barceloneta de Sardenya, en la página de la Obra Cultural de l'Alguer"
El catalán en el ámbito educativo
Culturcat (
Generalidad de Cataluña
Bruguera 2008, p. 3046.
Enciclopèdia Catalana, p. 632.
Enciclopèdia Catalana, p. 632.
Jud 1925.
Colón 1993, pp. 33–35.
Lusitane
véspera
et Hispanice
víspera
"pridiana dies" dicitur.
Hispanice
trozo
quoque dicitur, quod vocabulum a
tros
tractum est. Colón 1993, p 39. Item Lusitana
troço
accepit, sensu scilicet novato: "res, instrumentum".
Gris
est vocabulum recens ab Occitana acceptum.
Pardo
est antiquius
Gallego,
Rosa
Sanz,
Juan Carlos
(2001).
Diccionario Akal del color
Akal.
ISBN
978-84-460-1083-8
Saeculo XX a Francogallica acceptum.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Carbonell & Llisterri 1999, p. 62.
Hic, ut fieri solet, "lingua Proto-Romanica" designat linguam minorem quam Proto-Romanica sensu stricto, matrem non Sardae sed omnium Romanicarum ceterarum.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Wheeler 2010, pp. 37, 53-54.
Wheeler 2010, pp. 53-55.
Carbonell & Llisterri 1999, pp. 61–65.
Lloret 2004, p. 278.
Wheeler 2005, p. 13.
Carbonell & Llisterri 1992, p. 53.
Veny 2007, p. 51.
Bonet,
Eulàlia
Mascaró,
Joan
(1997).
"On the Representation of Contrasting Rhotics".
In
Martínez-Gil, Fernando
Morales-Front, Alfonso.
Issues in the Phonology and Morphology of the Major Iberian Languages
Georgetown University Press.
ISBN
978-0-87840-647-0
Recasens & Espinosa 2005, p. 20.
Padgett 2009, p. 432.
Wheeler 2010, p. 6.
Carreras, Joan Costa, ed.
(2009).
The Architect of Modern Catalan: Selected writings
John Benjamins Publishing.
ISBN
978-9027289247
World Braille Usage
(3a. ed.).
Perkins.
2013.
p.
172.
ISBN
978-0-8444-9564-4
Swan 2001, pp. 97–98.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 630-631.
Fabra 1926, pp. 29–30.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 630.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Fabra 1926, p. 42.
Exoletum in plerisque dialectis.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Fabra 1926, pp. 70–71.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Enciclopèdia Catalana, p. 631.
Catalan
World Atlas of Language Structures (WALS) Online
Wheeler, Yates & Dols 1999.
Wheeler 2005, p. 8.
In articulo 19.1 Legis 1/1998 legitur, "Civibus Catalauniae licet forma normaliter recta in lingua Catalana praenominum atque cognominum suorum uti, et coniunctionem 'i' inter cognomina adhibere."
Enciclopèdia Catalana, pp. 634–635.
Wheeler 2005, p. 1.
Costa Carreras & Yates 2009, p. 5.
Moll 2006, p. 47.
Lapsus in citando: Invalid

tag; no text was provided for refs named
e25
Moll 2006, p. 47.
Feldhausen 2010, p. 5
Enciclopèdia Catalana, pp. 634–635.
Moll 2006, p. 47.
Moll 2006, p. 47.
Wheeler 2005, p. 1.
Feldhausen 2010, p. 5
Feldhausen 2010, p. 5
Feldhausen 2010, p. 5
Wheeler 2005, p. 2-3.
Wheeler 2005, p. 37.
Wheeler 2005, p. 38.
Wheeler 2005, p. 54.
Wheeler 2005, p. 53.
Wheeler 2005, p. 53-54.
Wheeler 2005, p. 38.
Wheeler 2005, p. 53-55.
Moll, Francesc de B.
(1968).
Gramática catalana; referida especialment a les Illes Balears
Palma de Mallorca:
Editorial Moll.
ISBN
84-273-0044-1
Enciclopèdia Catalana, p. 632.
Wheeler 2003, p. 207.
Isabel i Vilar,
Ferran
(30 Octobris 2004).
Traducció única de la Constitució europea
I-Zefir
El catalán cumple 40 años de enseñanza en Moscú
La Vanguardia
22 Martii 2018
Mineure en études catalanes
Université de Montréal
2018
Formula:Citation error
Formula:Citation error
"Direcció general de política lingüística"
Formula:Citation error
Swan 2001, p. 112.
Bibliographia
recensere
fontem recensere
Dictamen sobre els principis i criteris per a la defensa de la denominació i l'entitat del valencià
Acadèmia Valenciana de la Llengua,
9 Februarii 2005
Badia i Margarit,
A. M..
Gramàtica Històrica Catalana
ISBN
84-7502-111-5
Bonet,
Eulàlia
Mascaró,
Joan
(1997).
"On the Representation of Contrasting Rhotics".
In
Martínez-Gil, Fernando
Morales-Front, Alfonso.
Issues in the Phonology and Morphology of the Major Iberian Languages
Georgetown University Press.
ISBN
978-0-87840-647-0
Britton,
A. Scott
(2011).
Catalan Dictionary & Phrasebook
New York:
Hippocrene Books.
ISBN
978-0781812580
Bruguera,
Jordi
(2008).
"Historia interna del catalán: léxico, formación de palabras y fraseología".
In
Ernst, Gerhard.
Romanische Sprachgeschichte
Berlin, New York:
Walter de Gruyter.
pp.
3045–3055
Burke,
Ulrik Ralph
(1900).
A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic
Longmans, Green, and Co..
p.
154
Carbonell,
Joan F.
Llisterri,
Joaquim
(1992).
"Catalan".
Journal of the International Phonetic Association
22
(1–2): 53
Carbonell,
Joan F.
Llisterri,
Joaquim
(1999).
"Catalan".
Handbook of the International Phonetic Association: A Guide to the usage of the International Phonetic Alphabet
Cambridge:
Cambridge University Press.
pp.
61–65.
ISBN
0-521-63751-1
Collins English Dictionary
HarperCollins Publishers.
1991.
ISBN
0-00-433286-5
Colón,
Germà
(1993).
El lèxic català dins la Romània. Biblioteca Lingüística Catalana
Valencia:
Universitat de València.
ISBN
84-370-1327-5
Costa Carreras,
Joan
Yates,
Alan
(2009).
The Architect of Modern Catalan: Selected Writings/Pompeu Fabra (1868–1948)
Instutut d'Estudis Catalans & Universitat Pompeu Fabra & Jonh Benjamins B.V..
pp.
6–7.
ISBN
978-90-272-3264-9
Fabra,
Pompeu
(1926).
Gramàtica Catalana
(4th ed.).
Barcelona:
Institut d'Estudis Catalans
Feldhausen,
Ingo
(2010).
Sentential Form and Prosodic Structure of Catalan
John Benjamins B.V..
ISBN
978-90-272-5551-8
Ferrater
(1973).
"Català".
Enciclopèdia Catalana Volum 4
(1977, corrected ed.).
Barcelona:
Enciclopèdia Catalana.
pp.
628–639.
ISBN
84-85-194-04-7
Gallego,
Rosa
Sanz,
Juan Carlos
(2001).
Diccionario Akal del color
Akal.
ISBN
978-84-460-1083-8
García Venero,
Maximiano
(7 July 2006).
Historia del nacionalismo catalán: 2a edición
Ed. Nacional
Gove, Philip Babcock
, ed.
(1993).
Webster's Third New International Dictionary
Merriam-Webster, Inc..
ISBN
3-8290-5292-8
Grau Mateu,
Josep
(2015).
El català, llengua de govern: la política lingüística de la Mancomunitat de Catalunya (1914–1924)
Revista de llengua i dret, 64
Guinot,
Enric
(1999).
Els fundadors del Regne de València: replobament, antroponímia i llengua a la València medieval
Valencia:
Tres i Quatre.
ISBN
8475025919
Hualde,
José
(1992).
Catalan
Routledge.
p.
368.
ISBN
978-0-415-05498-0
Jud,
Jakob
(1925).
Problèmes de géographie linguistique romane
Paris:
Revue de Linguistique Romane.
pp.
181–182
Koryakov,
Yuri
(2001).
Atlas of Romance languages
Moscow
Lledó,
Miquel Àngel
(2011).
"26. The Independent Standardization of Valencia: From Official Use to Underground Resistance"
Handbook of Language and Ethnic Identity
: The Success-Failure Continuum in Language and Ethnic Identity Efforts (Volume 2)
New York:
Oxford University Press.
pp.
336–348.
ISBN
978-0-19-539245-6
Lloret,
Maria-Rosa
(2004).
"The Phonological Role of Paradigms: The Case of Insular Catalan".
In
Auger, Julie
Clements, J. Clancy
Vance, Barbara.
Contemporary Approaches to Romance Linguistics: Selected Papers from the 33rd Linguistic Symposium on Romance Languages
Philadelphia:
John Benjamins.
p.
278
Marfany,
Marta
(2002).
Els menorquins d'Algèria
Barcelona:
Abadia de Montserrat.
ISBN
84-8415-366-5
Melchor,
Vicent de
Branchadell,
Albert
(2002).
El catalán: una lengua de Europa para compartir
Bellaterra:
Universitat Autònoma de Barcelona.
p.
71.
ISBN
84-490-2299-1
Moll,
Francesc de B.
(2006).
Gramàtica Històrica Catalana
(Catalan ed.).
Universitat de València.
p.
47.
ISBN
978-84-370-6412-3
Moran,
Josep
(1994).
Treballs de lingüística històrica catalana
Barcelona:
Publicacions de l'Abadia de Monsterrat.
pp.
55–93.
ISBN
84-7826-568-6
Moran,
Josep
(2004).
Estudis d'història de la llengua catalana
Barcelona:
Publicacions de l'Abadia de Montserrat.
pp.
37–38.
ISBN
84-8415-672-9
Padgett,
Jaye
(December 2009).
"Systemic Contrast and Catalan Rhotics"
The Linguistic Review
26
(4): 431–
Recasens,
Daniel
(1993).
"Fonètica i Fonologia".
Enciclopèdia Catalana
Recasens,
Daniel
Fontdevila,
Jordi
Pallarès,
Maria Dolors
(1995).
"Velarization Degree and Coarticulatory Resistance for /l/ in Catalan and German".
Journal of Phonetics
23
(1): 288
Recasens,
Daniel
(1996).
Fonètica descriptiva del català: assaig de caracterització de la pronúncia del vocalisme i el consonantisme català al segle XX
(2nd ed.).
Barcelona:
Institut d'Estudis Catalans.
pp.
75–76, 128–129.
ISBN
9788472833128
Recasens,
Daniel
Pallarès,
Maria Dolors
(2001).
De la fonètica a la fonologia: les consonants i assimilacions consonàntiques del català
Barcelona:
Editorial Ariel.
ISBN
978-84-344-2884-3
Recasens,
Daniel
Espinosa,
Aina
(2005).
"Articulatory, positional and coarticulatory characteristics for clear /l/ and dark /l/: evidence from two Catalan dialects".
Journal of the International Phonetic Association
35
(1): 1, 20
Recasens,
Daniel
Espinosa,
Aina
(2007).
"An Electropalatographic and Acoustic Study of Affricates and Fricatives in Two Catalan Dialects".
Journal of the International Phonetic Association
37
(2): 145
Riquer,
Martí de
(1964).
"Vol.1".
Història de la Literatura Catalana
Barcelona:
Ariel
Russell-Gebbett, Paul
, ed.
(1965).
Mediaeval Catalan Linguistic Texts
Dolphin Book Co. Ltd., Oxford
Schlösser,
Rainer
(2005).
Die romanischen Sprachen
Munich:
C.H. Beck
Swan,
Michael
(2001).
Learner English: A Teacher's Guide to Interference and Other Problems, Volume 1
Cambridge University Press.
ISBN
9780521779395
Thomas,
Earl W.
(1962).
"The Resurgence of Catalan".
Hispania
45
(1): 43–48
Vallverdú, Francesc
(director),
Bañeres, Jordi
(coordinador), (2002)
Enciclopèdia de la Llengua Catalana
Vol. XII. Barcelona: Edicions 62, S.A. , direc. editorial: Ramon Bastardes.
ISBN 84-297-5026-6
Wheeler,
Max W.
(1979).
Phonology of Catalan
Oxford:
Blackwell.
ISBN
978-0-631-11621-9
Wheeler,
Max
Yates,
Alan
Dols,
Nicolau
(1999).
Catalan: A Comprehensive Grammar
London:
Routledge
Wheeler,
Max
(2003).
"5. Catalan"
The Romance Languages
London:
Routledge.
pp.
170–208.
ISBN
0-415-16417-6
Wheeler,
Max
(2005).
The Phonology of Catalan
Oxford:
Oxford University Press.
p.
54
ISBN
978-0-19-925814-7
Wheeler,
Max
(2006).
Encyclopedia of Language and Linguistics
Wheeler,
Max
(2010).
"Catalan"
Concise Encyclopedia of Languages of the World
Oxford:
Elsevier.
pp.
188–192.
ISBN
978-0-08-087774-7
Veny,
Joan
(1997).
"greuges de Guitard isarn, Senyor de Caboet (1080–1095)"
Homenatge a Arthur Terry
Barcelona:
Publicacions de l'Abadia de Montserrat.
pp.
9–18.
ISBN
84-7826-894-4
Veny,
Joan
(1998).
Els Parlars Catalans
Barcelona:
Moll.
ISBN
84-273-1038-2
Veny,
Joan
(2007).
Petit Atles lingüístic del domini català
1 & 2
Barcelona:
Institut d'Estudis Catalans.
p.
51.
ISBN
978-84-7283-942-7
Nexus externi
recensere
fontem recensere
Wikipedia
Vicipaedia in Lingua Catalana
Vicimedia Communia
plura habent quae ad
Lingua Catalana
spectant.
Lege de
{{{2}}}
in
Vicilibris
Vicicitatio
habet citationes quae ad
Lingua Catalana
spectant.
Institut d’Estudis Catalans
Acadèmia Valenciana de la Llengua
Ethnologue
Curso de catalán para hispanohablantes
(in Vicilibris).
Diccionario catalán - español
Diccionario español - catalán
verbs.cat
(de coniugatione verbis Catalanis cum exercitiis)
Linguae Romanicae
Anglo-Normannica
Auridunica
Aragonensis
Aromanica
Arpitanica
Asturiana
Burgundica
Caesariaca
Campanica
Catalana
Corsa
Gallurica
Sassarensis
) ·
Cispadana
Dalmatica
Dacoromanica
Moldovica
Valachica
) ·
Extremadurensis
Fala
Franco-Comitatina
Francogallica
Foroiuliensis
Gallaica
Gallonica
Guernesica
Lingua Haitiana
Hispanica (Castellana)
Insubrica
Istrica
Istro-Romanica
Italiana (Tusca litteraria)
Iudaeo-Francogallica
Iudaeo-Italiana
Latina Dolomitica
Iudaeo-Hispanica
Legionensis
Ligustica
Monoecensis
) ·
Lotharingica
Lusitana
Megleno-Romanica
Mirandica
Moeso-Romanica
Mosarabica
Neapolitana
Aprutina
Bariana
Consentina
Daunia
Lucana
Molisina
) ·
Normannica
Occitanica
Orobica
Pedemontica
Pictavo-Santonica
Picardica
Romancica
Romanensis
Sarda
Serquica
Shuadit
Sicula
Bruttia
Sallentina
) ·
Tarentina
Venetica
Talica
) ·
Vallonica
Receptum de "
Categoriae
Paginae mensis
Continetur textus Catalane scriptus
Continetur textus Occitane scriptus
Continetur textus Logudorese Sardinian scriptus
Lingua Catalana
Categoriae celatae:
Pages containing cite templates with deprecated parameters
Paginae quae nexus magicos ISBN adhibent
Paginae cum nexibus deficientibus
Continetur textus Hispanice scriptus
Continetur textus Italiane scriptus
Continetur textus Francogallice scriptus
Continetur textus Lusitane scriptus
Continetur textus Dacoromanice scriptus
Myrias Anthropologia
Paginae cum erroribus in annotationibus
Lingua Catalana
Partem novam addere