Mî-koet - 自由編輯个維基百科
跳至內容
Chhiùng Wikipedia lòi
Liá-piên "
Mî-koet
" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"
美國
" ke ya̍p-mien chhai
liá-hong tiám-chhut
Â-mî-li-kâ Ha̍p-chung-koet
United States of America
koet-khì
koet-fî
Kiet-ngièn:
In God We Trust
"Ngài-têu sin-fung Song-ti"
E Pluribus Unum
"Yù chung-tô chṳ yit-chak"
Koet-kô:
The Star-Spangled Banner
"Sên-thiàu-khì"
Koet-kâ chin-hàng-khiuk:
The Stars and Stripes Forever
"Yún-yén ke Sên-thiàu-khì"
Sú-tû
Washington, D.C.
Chui-thai sàng-sṳ
New York Sṳ
Kôn-fông ngî-ngièn
mò
Sṳ̀n-ngin ke kok-kâ ngî-ngièn
Yîn-ngî
Chṳn-fú
lièn-pâng
chúng-thúng-chṳ
khiung-fò-koet
chúng-thúng
Donald Trump
fu-chúng-thúng
J. D. Vance
Chung-ngi-yen ngi-chóng
Mike Johnson
Lièn-pâng Thai-fap-yen yen-chóng
John Roberts
Li̍p-fap kî-koân
Koet-fi
Song-ngi-yen
Chhâm-ngi-yen
Ha-ngi-yen
Chung-ngi-yen
Mien-chit
Chúng-khiung
9,833,520
km
(3,796,740
sq
mi)
thi 4 miàng
súi-vet
(%)
4.66
Ngìn-khiéu
2021
ngièn kû-kie
331,893,745
2020
ngièn
phú-chhà
331,449,281
thi 3 miàng
Me̍t-thu
87/km
(225.3/sq
mi)
thi 146 miàng
GDP
PPP
2021
ngièn
kû-kie
Chúng-khiung
$22.940 van-yi
thi 2 miàng
Phìn-kiûn
$69,375
thi 8 miàng
GDP
(miàng-ngi)
2021
ngièn
kû-kie
Chúng-khiung
$22.940 van-yi
thi 1 miàng
Phìn-kiûn
$69,375
thi 5 miàng
Gini
(2020
ngièn)
48.5
kô
HDI
(2019
ngièn)
0.926
tông kô
thi 17 miàng
Chhièn
Mî-kîm
($) (
USD
Sṳ̀-khî
UTC
−4 ~ −12, +10, +11
Ha-lin-sṳ̀
DST
UTC
−4 ~ −10
Sṳ̀-kiên kiet-sṳt
mm/dd/yyyy
Kâ-yung thien-ngièn
110–120 V, 60 Hz
Khôi-chhâ fông-hiong
yu
Thien-fa khî-ho
+1
ISO 3166 thoi-ho
US
Táng-kip Mióng-vet
.us
Â-mî-li-kâ Ha̍p-chung-koet
(亞美利加合眾國,
Yîn-ngî
United States of America
) thûng-sòng chhṳ̂n-cho
Mî-koet
(美國,
Yîn-ngî
America
), he vi-yî
Pet-Mî-chû
ke lièn-pâng khiung-fò chṳ koet-kâ, ya-he sṳ-kie sông chui yû-kiú ke koet-kâ.
Mî-koet pún-thú hiong-tûng he
Thai-sî-yòng
, sî-lìm
Thai-phìn-yòng
, pet piên-kie kho-chho̍k
Kâ-nâ-thai
, nàm-fông chiap
Me̍t-sî-kô
khi̍p
Me̍t-sî-kô-vân
. Sú-tû he
Washington Columbia Thi̍t-khî
(Washington, D.C.).
Mî-koet ngièn chhṳ chhut-yì
1776-ngièn
thot-lì
Yîn-koet
thúng-chhṳ ke Pet-Mî chhṳ̍t-mìn-thi, 13 chû ke chhṳ̍t-mìn-thi thoi-péu yit-thùng fat-péu liáu "
Mî-koet Thu̍k-li̍p Siên-ngièn
", chhai kîn-li̍t kiên-khú ke
thu̍k-li̍p chan-chên
heu, yî
1783-ngièn
lâu Yîn-koet chhiâm-thin Pâ-lì hia̍p-yok, chhiùng-chhṳ́ su-tó sṳ-kie kok-koet ke sṳ̀n-ngin.
Kîn-ko 200 tô ngièn ke fat-chán, Mî-koet koet-thú put-thon khóng-chán, sâm-sṳ̍p-chhit ke chû chhṳ̀-siu̍k kâ-ngi̍p lièn-mèn khì-hâ. Muk-chhièn yûńg-sṳ̍p ke chû, yit-ke lièn-pâng chhṳ̍t-hot thi̍t-khî, yî-khi̍p hói-ngoi liâng-thi. Koet-thú mien-chit chhêu-ko 962-van phiàng-fông
Kûng-lî
, he sṳ-kie sông thi-sâm koet-thú mien-chit ke koet-kâ. Mî-koet yû sâm yi kî-mìn.
Kien-koet lióng-pak tô ngièn yî-lòi, Mî-koet chên kîn-li̍t ko
nui-chan
(1861-1865 ngièn) lâu kîn-chi thai khiúng-fông (1930 ngièn-thoi), yìn-yèn kiên-sú chhṳ-yù
Mìn-chú chṳ
chṳn-chhṳ chṳ-thu, sṳ̀n-vì mìn-chú khi̍p kûng-mìn chhṳ-yù ke thoi-péu-sin koet-kâ. Mî-koet Phàng-thai ke
Kîn-chi
Vùn-fa
Khô-ho̍k kî-su̍t
lâu kiûn-sṳ yáng-hióng-li̍t kon-chhôn liáu cháng-ke
20 Sṳ-ki
. Chhai
Thi-yit-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan
lâu
Thi-ngit-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan
chûng, Mî-koet kiên thùng-mèn-koet yit-thùng tet-tó sṳn-li, pin kîn-li̍t su sṳ̍p-ngièn ke
Lâng-chan
heu chûng-yî thô
Sû-lièn
, sṳ̀n-vì sṳ-kie sông vì-yit ke chhêu-khi̍p thai-koet.
Li̍t-sṳ́
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Kháu-kú-ho̍k
ngièn-kiu
péu-mìn,
Mî-koet Ngièn-chhu-mìn
chûng ke thai-tô-sú he
Vòng-chúng-ngìn
ke heu-yí, ngìn-lui khôi-sṳ́ yî kûng-ngièn-chhièn 5-van ngièn chó-yu chhut-hien chhai
Mî-chû
. Kî-pún lâu
ngìn-lui
chhut-hien chhai ngit-pún lâu
Scandinavia
ke sṳ̀ -kiên siông-thùng. Sṳ́ -chhièn yì-mìn lòi-chhṳ
Â-chû
lâu
Êu-chû
. Chú-yeu ke yì-mìn fa̍t-thûng fat-sâng chhai yok 1.4-van to 1.1-van ngièn chhièn. Chṳ̂-heu hìn-sṳ̀n Mî-chû ngièn-chhu-mìn.
1492-ngièn 10-ngie̍t 12-ngit, chhai
Sî-pân-ngà
ńg vòng kî-chhṳ̀ -hâ,
Cristoforo Colombo
to-tha̍t
Bahamas Khiùn-tó
ke
San Salvador Tó
. 1493-ngièn,
Cristoforo Colombo
chhai kîm
Santo Domingo
kien-li̍p thi-yit ke
Sî-pân-ngà
chhṳ̍t-mìn-thi. Chhṳ́ -heu,
Êu-chû
khôi-sṳ́ chhṳ̍t-mìn Mî-chû, Pet-mî-chû ke ngièn-chhu-mìn khôi-sṳ́ ngie̍t-chhìn pong-chhu yì-mìn, than von-lòi he chhṳ̍t-mìn-chá ke pú-sat, khi-kón lâu nù-yi̍t, ngièn-chhu-mìn chhiùng-chhṳ́ khôi-sṳ́ pûn chhṳ̍t-mìn.
1607-ngièn, vi-yî
Lùn-tûn
ke
Virginia Kûng-sṳ̂
chhai Pet-mî
Chesapeake-vân
ke
Jamestown
kien-li̍p
Yîn-koet
ke thi-yit ke tón-chhiam chhṳ̍t-mìn-thi. Khì heu, Yîn-koet chhai Pet-mî
Thai-sî-yòng
yèn-ngan ke tûng-pet-phu lâu chûng phu liu̍k-sa kien-li̍p chhṳ̍t-mìn-thi. 1624-ngièn,
Hò-làn
chhai
Hudson-hò
khiéu kien-li̍p chhṳ̍t-mìn -thi:
Nieuw-Nederland
, pin chhai chhṳ́ -heu ke kí-sṳ̍p ngièn-kiên khok-chán to
Connecticut
lâu
Delaware
hò-kuk. 1652-ngièn chṳ 1675-ngièn Yîn-koet lâu Hò-làn ke 3 chhṳ chan-châng heu, Hò làn yún-kiú chha̍t-lì Pet-mî, Yîn-koet tet-to Nieuw-Nederland pin ki-sa tsak-chán chhṳ̍t-mìn-thi. Chṳ 1775-ngièn
Mî-koet Thu̍k-li̍p Chan-châng
, Yîn-koet chhai Pet-mî Thai-sî-yòng yèn-ngan ke hien Mî-koet kin-nui siên-heu kien-li̍p liáu 13 ke chhṳ̍t-mìn-thi (
New Hampshire
Massachusetts
Rhode Island
Connecticut
New York
Pennsylvania
New Jersey
Delaware
Maryland
Virginia
North Carolina
South Carolina
lâu
Georgia
).
Thi-lî
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Mî-koet koet-thú thi-hìn pien-fa tô-tôn, yû-khì-he chhai sî-phu. Tûng hói-ngan yèn-hói thi-khî yû chho̍k hói-ngan phìn-ngièn, chhai nàm-phu kha vì khôn-kóng, yì chhai pet-phu kha vì ha̍p-tsak, hói-ngan phìn-ngièn chhai
New Jersey
yî pet pin mò chhùn-chhai, put-ko chhai
Long Island
tén thi ya-yû pên-chhôn chhṳ̀m-chit phìn- ngièn. Chhai hói-ngan phìn-ngièn heu-fông ke he thi-hìn hí-phu̍k ke sân-lu̍k thi-tai, yèn-chhûn to vi-yî
North Carolina
lâu
New Hampshire
, kô 1830-mí ke
Appalachia Sân-mak
vì chṳ́. Chhai Appalachia Sân-mak yî sî he Mî-koet chûng-sî phu thi-tai ke nui-phu phìn-ngièn, liá-piên siông-tui yì-ngièn kha vì phìn-thán,
Ńg-thai-fù
khi̍p
Mississippi-hò
Missouri-hò
liù-vet — sṳ-kie sông thi-si thai ke hò-vet
ya vi-yî liá-khî. Chhai Me̍t-sî-sî-pí Hò yî sî, nui-phu phìn-ngièn ke thi-hìn khôi-sṳ́ song-sṳ̂n, chui-heu chin-ngi̍p Mî-koet chûng-phu mien-chit kóng-fat yì thi-hìn thi̍t-set hî-séu ke
Thai-phìn-ngièn
Kîn-chi
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Mî-koet
kîn-chi
kô-thu fat-tha̍t, sâng-sán kûi-mù ki-thai, sâng-sán
kî-su̍t
liâng-siên, phu-mùn kiet-kèu vàn-cháng;
kûng-ngia̍p
fat-tha̍t;
nùng-ngia̍p
siên-chin; kûng-lu, thiet-lu, súi-yun, hòng-khûng lâu kón-tho ke yun-sû kî-su̍t khi̍p yun-liòng kiûn-kî sṳ-kie sú-vi; tui-ngoi
mo-yi
ngiak sṳ-kie thi-ngi; kîm-yùng-ngia̍p yi-sòng fat- tha̍t; kîn-chi chúng-liòng chhòng-khì kî sṳ-kie sú-vi, ngìn-kiûn GDP kô-tha̍t khiûn 5-van
Mî-ngièn
, hiùng kí ngìn-khiéu 5000-van yî-sông koet-kâ sú-vi, he sṳ-kie sông chui vì chhùng-yeu ke kîn-chi-thí, chhai ngìn-lui ke kîn-chi sang- fa̍t chûng pan-yên-chho̍k khi̍t-khì chhùng-yeu ke kok-set.
Chṳn-chhṳ
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hàng-chṳn kón-khî
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Sàng sṳ
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Muk-chhièn chhiòn Mî-koet yû thai-yok 77% ke ngìn-khiéu kî-chhu yî
sàng-sṳ
thi-khî, khì-chûng yu-yû pan-sú yî-sông si̍p-chûng yî 37-chho chú-yeu ke thai sàng-sṳ. Liá sàng-sṳ ya hìn-sok liáu Mî-koet ke vùn-fa, chhòn-thúng lâu kîn chi. Chhai
2004-ngièn
, chhiòn-Mî yû 251-ke chhêu-ko 10-van ngìn ke tû-sṳ, yî-khi̍p 9-ke chhêu-ko 100-van ngìn ke thai tû-sṳ, pâu-koat liáu hó-tô ke chhùng-yeu ke
Chhiòn-khiù Sàng-sṳ
, li-yì
New York Sṳ
Los Angeles
lâu
Chicago
. Chhṳ́ -ngoi, ngiâ chiông sṳ-chûng-sîm ngoi ke tû-fi khî-vet ya son chin-hi lòi kóng, Mî-koet yû 50-ke chhêu-ko liáu yit-pak-van ngìn ke thai-tû-fi
. yi̍t he mî-ngièn
Sṳ-kie chui-kâ kî-chhu sàng-sṳ
phìn-sién chûng, chui-tô koet-nui sàng-sṳ miàng lie̍t chhièn-màu ke koet-kâ chṳ̂-yit.
Chhâm-kháu lòi-ngièn
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Mississippi River
. 2004. Visit Bemidji- First City on the Mississippi.
URL accessed May 3, 2006.
"Top 50 Cities in the U.S. by Population and Rank"
(in Yîn ngî). infoplease.com. 2010 ngièn
. 2011 ngièn 6 ngie̍t 15 ngit chhà-khon
Check date values in:
access-date=,
date=
help
CS1 maint: Unrecognized language (
link
Pet Mî-chû
Koet-kâ
Chhiòn-phu
chhai Pet Mî
Antigua lâu Barbuda
Bahamas
Barbados
Belize
Kâ-nâ-thai
Costa Rica
Cuba
Dominica
Dominica Khiung-fò-koet
El Salvador
Grenada
Guatemala
Haiti
Honduras
Jamaica
Me̍t-sî-kô
Nicaragua
Panama
Saint Kitts lâu Nevis
Saint Lucia
Saint Vincent lâu Grenadines
Trinidad lâu Tobago
Mî-koet
Phu-fun
chhai Pet Mî
Colombia
San Andrés lâu Providencia
Fap-koet
Guadeloupe
Martinique
Hò-làn
Bonaire
Saba
Sint Eustatius
Venezuela
Isla Aves
Hói-ngoi liâng-thi
Tân-ma̍k
Greenland
Fap-koet
Clipperton-tó
Saint-Barthélemy
Saint-Martin
Saint-Pierre lâu Miquelon
Hò-làn
Aruba
Curaçao
Sint Maarten
Yîn-koet
Anguilla
Bermuda
Yîn-koet liâng Virgin Khiùn-tó
Cayman Khiùn-tó
Montserrat
Turks lâu Caicos Khiùn-tó
Mî-koet
Navassa-tó
Puerto Rico
Mî-koet liâng Virgin Khiùn-tó
Mî-koet
Hàng-chṳn Khî-va̍k
Lièn-pâng-chû
Alabama
Alaska
Arizona
Arkansas
California
Colorado
Connecticut
Delaware
Florida
Georgia
Hawaii
Idaho
Illinois
Indiana
Iowa
Kansas
Kentucky
Louisiana
Maine
Maryland
Massachusetts
Michigan
Minnesota
Mississippi
Missouri
Montana
Nebraska
Nevada
New Hampshire
New Jersey
New Mexico
New York
North Carolina
North Dakota
Ohio
Oklahoma
Oregon
Pennsylvania
Rhode Island
South Carolina
South Dakota
Tennessee
Texas
Utah
Vermont
Virginia
Washington
West Virginia
Wisconsin
Wyoming
Lièn-pâng Thi̍t-khî
Washington, D.C.
hói-ngoi su̍k-thi
Baker Tó
Mî-koet liâng Samoa
Guam
Howland Tó
Jarvis Tó
Johnston Fàn-chiâu
Kingman Chiâu
Midway Fàn-chiâu
Navassa Tó
Pet Mariana Khiùn-tó
Palmyra Fàn-chiâu
Puerto Rico
Mî-koet liâng Virgin Khiùn-tó
Wake Tó
Khièn-vî khúng-chṳ
WorldCat Identities
VIAF
130168302
LCCN
n78095330
ISNI
0000 0001 2331 5230
GND
4078704-7
SELIBR
146174
SUDOC
026376598
BNF
cb118636082
(data)
BIBSYS
90178739
HDS
003380
NLA
35562417
NDL
00871907
NKC
ge128584
ICCU
BVEV001855
BNE
XX4575366
CiNii
DA00701402
KulturNav
id
Lòi chhṳ "
Fûn-lui
CS1 errors: dates
CS1 maint: Unrecognized language
Mî-koet
Pet Mî-chû koet-kâ
Ám-hí ke fûn-lui:
Pâu-hàm 16 hong ke khièn-vî khúng-chṳ
Pâu-hàm VIAF sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm LCCN sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm ISNI sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm GND sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm SELIBR sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm BNF sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm BIBSYS sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Pâu-hàm NLA sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Mî-koet
Kâ-ngi̍p fa-thì
US