Ngữ hệ Nam Đảo – Wikipedia tiếng Việt

Ngữ hệ Nam Đảo – Wikipedia tiếng Việt
Bước tới nội dung
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đừng nhầm với
Ngữ hệ Nam Á
Nam Đảo
Austronesian
Phân bố
địa lý
Đông Nam Á
châu Đại Dương
Madagascar
Đài Loan
Phân loại ngôn ngữ học
Một trong những
ngữ hệ
chính của thế giới
Tiền ngôn ngữ
Nam Đảo nguyên thủy
Ngữ ngành con
Rukai
Tsou
Puyuma
Formosa Tây Bắc
Đồng Bằng miền Tây
Atayal
Formosa Đông
Bunun
Bài Loan
(Paiwan)
Malay-Polynesia
(Mã Lai-Đa Đảo)
ISO 639-2
map
Các ngôn ngữ Malayo-Polynesia phía Tây.
Philippines
(không hiển thị:
Yami
tại Đài Loan)
Sama–Bajaw
Bắc Sulawesi (
Gorontalo
Sangir
Minahasa
Borneo
Sunda–Sulawesi
(không hiển thị:
Chamorro
Trung Malayo-Polynesia
Halmahera–Cenderawasih
các ngôn ngữ cực tây của
Ngữ chi Oceanic
Chỉ có các nhóm đã được chứng minh mới được liệt trong danh sách
Các nhánh của
Ngữ chi Oceanic
Admiralty và
Yap
St Matthias
Miền Tây châu Đại Dương & Trung-Melanesia
Temotu
Đông Nam Solomon
Nam châu Đại Dương
Micronesia
Fiji–Polynesia (không hiển thị:
Rapa Nui
Ở phía tây bắc Micronesia là
Palau
Chamorro
thuộc
nhóm ngôn ngữ Sunda–Sulawesi
. Các vòng gần màu xanh lá cây là các ngôn ngữ Papua ngoài khơi
Ngữ hệ Nam Đảo
tiếng Anh
Austronesian
là một
ngữ hệ
lớn phân bổ rộng rãi tại các hải đảo
Đông Nam Á
và
Thái Bình Dương
Madagascar
và một phần nhỏ tại đại lục
châu Á
. Ngữ hệ Nam Đảo được khoảng 386 triệu người nói.
Otto Dempwolff
, một học giả người Đức, là nhà nghiên cứu đầu tiên đã khảo sát một cách rộng rãi Ngữ hệ Nam Đảo bằng cách sử dụng
phương pháp so sánh
. Một học giả người Đức khác là Wilhelm Schmidt, đã đặt ra từ
tiếng Đức
austronesisch
bắt nguồn từ tiếng
Latinh
auster
"gió nam" cộng với
tiếng Hy Lạp
nêsos
"đảo". Đúng như tên gọi, phần lớn Ngữ hệ Nam Đảo được nói trên các hòn đảo, chỉ có một vài ngôn ngữ, như
tiếng Mã Lai
và
nhóm ngôn ngữ Chăm
là các ngôn ngữ bản địa tại lục địa châu Á. Nhiều ngôn ngữ Nam Đảo chỉ có rất ít người nói, song các ngôn ngữ Nam Đảo chính có hàng chục triệu người nói và đặc biệt,
tiếng Mã Lai
có đến 180 triệu người nói và là ngôn ngữ được nói nhiều thứ tám trên thế giới. Khoảng hơn hai mươi ngôn ngữ Nam Đảo là
ngôn ngữ chính thức
của các quốc gia.
Các nguồn khác nhau đưa ra số lượng các ngôn ngữ khác nhau, song Nam Đảo và
Niger–Congo
là hai ngữ hệ lớn nhất trên thế giới về số lượng ngôn ngữ, mỗi ngữ hệ chiếm khoảng một phần năm tổng số ngôn ngữ được ước tính trên thế giới. Phạm vi địa lý của Ngữ hệ Nam Đảo lớn hơn bất kỳ ngữ hệ nào khác trước khi
Ngữ hệ Ấn-Âu
mở rộng phạm vi trong thời kỳ thuộc địa. Ngữ hệ Nam Đảo kéo dài từ
Madagascar
ở ngoài khơi đông nam
châu Phi
đến
đảo Phục Sinh
ở phía đông của Thái Bình Dương.
Tiếng Hawaii
tiếng Rapa Nui
, và
tiếng Malagasy
(nói tại
Madagascar
) là các ngôn ngữ phân bổ ở những vùng địa lý xa nhất của Ngữ hệ Nam Đảo.
Theo
Robert Blust
(1999), Ngữ hệ Nam Đảo được chia thành một số nhánh chính, ngoại trừ một nhánh duy nhất thì tất cả các nhánh còn lại đều ở
Đài Loan
Nhóm ngôn ngữ Formosa
tại Đài Loan được phân thành 9 phân nhóm bậc đầu tiên của Ngữ hệ Nam Đảo. Toàn bộ các ngôn ngữ Nam Đảo được nói bên ngoài Đài Loan (bao gồm
tiếng Yami
ở ngoài khơi của đảo) thuộc nhánh
Malayo-Polynesia
, thỉnh thoảng được gọi là
Ngoài-Formosa
Bản đồ mở rộng phạm vi của Ngữ hệ Nam Đảo. Các thời kỳ dựa trên những nghiên cứu khảo cổ học.
Cấu trúc
sửa
sửa mã nguồn
Không dễ để khái quát về các ngôn ngữ của một ngữ hệ đa dạng như Nam Đảo. Ngữ hệ này được nói trên một phạm vi rộng rãi, các ngôn ngữ Nam Đảo có thể được chia thành ba nhóm ngôn ngữ: các ngôn ngữ kiểu Philippines, các ngôn ngữ kiểu Indonesia và kiểu hậu Indonesia
Ross 2002
Các ngôn ngữ Nam Đảo có xu hướng sử dụng
điệp từ
(lặp lại tất cả hoặc một phần của một từ, như wiki-wiki hay
agar-agar
), và, giống như các ngôn ngữ
Đông
và
Đông Nam Á
khác, hầu hết chúng có
phương pháp tổ hợp ngữ âm
rất hạn chế, với các
âm vị
thường có số lượng hạn chế và phần lớn là các âm tiết phụ âm-nguyên âm.
Từ vựng
sửa
sửa mã nguồn
Ngữ hệ Nam Đảo được hình thành theo phương pháp so sánh ngôn ngữ dựa trên cơ sở từ cùng nguồn gốc, các tập hợp từ tương tự trong cách phát âm và ý nghĩa có thể thể hiện chúng có nguồn gốc từ những từ tổ tiên giống nhau trong tiếng Nam Đảo nguyên thủy theo quy tắc thông thường. Một số tập hợp từ cùng gốc rất ổn định. Từ
mắt
trong nhiều ngôn ngữ Nam Đảo là
mata
(các ngôn ngữ Nam Đảo xa nhất về phía bắc miền Bắc,
nhóm ngôn ngữ Formosa
như
tiếng Bunun
và
tiếng Amis
đến phía nam như
tiếng Maori
). Các từ khác có khó khăn hơn để xây dựng mối liên hệ. Từ
hai
cũng là một từ ổn định, nó xuất hiện trên toàn bộ phạm vi của các ngôn ngữ Nam Đảo, song một số dạng (tiếng Bunun
rusya
lusha
; tiếng Amis
tusa
; tiếng Māori
tua
rua
) yêu cầu cần phải được một số chuyên gia ngôn ngữ học công nhận. Cơ sở dữ liệu từ vựng cơ bản Nam Đảo đưa ra một danh sách từ cho xấp xỉ 500 ngôn ngữ Nam Đảo.
Phân loại
sửa
sửa mã nguồn
Các ngôn ngữ Nam Đảo có kết cấu nột bộ phức tạp. Ngữ hệ gồm có nhiều ngôn ngữ tương tự và có liên hệ chặt chẽ với một số lượng lớn các
phương ngữ liên tục
, khiến việc xác định ranh giới ngôn ngữ giữa các nhánh gặp khó khăn. Tuy nhiên, có điều rõ ràng là tính đa dạng lớn nhất trong phả hệ ngôn ngữ là
nhóm ngôn ngữ Formosa
tại Đài Loan, và đây cũng là đảo có ngôn ngữ đa dạng nhất tại Thái Bình Dương, điều này ủng hộ luận điểm ngữ hệ Nam Đảo bắt nguồn từ Đài Loan hay
Trung Quốc đại lục
. Phân loại toàn diện đầu tiên để phản ánh điều này là
Dyen (1965)
Các bài viết chuyên đề về việc phân loại các ngôn ngữ Formosa và, bằng cách mở rộng, cấu trúc cấp cao nhất của Ngữ hệ Nam Đảo—là
Blust (1999)
. Các học giả chuyên nghiên cứu về ngôn ngữ Formosa còn tranh luận về một số đặc điểm, và vẫn còn là vấn đề để các nhà ngôn ngữ học hiện đại nghiên cứu.
Nhóm ngôn ngữ Malayo-Polynesia
thường được xếp vào trong nhánh Đông Formosa của Blust do chúng chia sẻ việc đồng nhất âm Nam Đảo nguyên thủy *t, *C thành /t/ và *n, *N thành /n/, chúng thay đổi *S thành /h/, và các tư vựng như *lima "năm" mà không được chứng thực trong các ngôn ngữ Formosa khác.
Có vẻ như đã có hai cuộc di cư vĩ đại của ngôn ngữ Nam Đảo và nó đã nhanh chóng bao phủ một khu vực rộng lớn. Đầu tiên là
nhóm ngôn ngữ Malayo-Polynesia
phân bố đến
Philippines
Indonesia
, và
Melanesia
. Các ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Trung Malayo-Polynesia cũng tương tự như nhau sau không phải vì mối quan hệ phả hệ chặt chẽ, mà bởi chúng phản ánh sự tác động nền tảng mạnh mẽ của các
ngôn ngữ phi Nam Đảo
. Cuộc di cư thứ hai là
các ngôn ngữ châu Đại Dương
mở rộng đến
Polynesia
và
Micronesia
Greenhill, Blust
Gray 2008
Ngoài
Malayo-Polynesia
, mười ba nhóm ngôn ngữ Formosa được chấp thuận rộng rãi. Cuộc tranh luận giữa các nhà ngôn ngữ học chủ yếu xoay quanh mối quan hệ giữ các ngữ hệ này. Trong một số phương pháp phân loại được trình bày trong bài,
Blust (1999)
liên kết hai ngữ hệ vào nhóm Đồng bằng miền Tây, hai hệ nữa vào nhóm Tây Bắc Formosa, và ba hệ nữa vào nhóm Đông Formosa, trong khi
Lý Nhâm Quý (2008)
Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFLý_Nhâm_Quý2008 (
trợ giúp
liên kết năm hệ vào một nhóm Bắc Formosa. Cơ sở dữ liệu từ vựng cơ bản Nam Đảo (2008) chấp thuận nhóm phía Bắc, từ chối nhóm phía Đông, liên kết
Tsou
và
Rukai
(hai ngôn ngữ khác nhau khá lớn), và liên kết nhóm
Malayo-Polynesia
với nhóm Paiwan thành nhóm Paiwan.
Ross (2009)
Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFRoss2009 (
trợ giúp
chia tách nhóm Tsou, và lưu ý rằng Tsou, Rukai, và Puyama nằm ngoài việc phục dựng lại tiếng Nam Đảo nguyên thủy.
Các nghiên cứu khác trình bày về bằng chứng âm vị học để bác bỏ việc nhóm Paiwan gồm Paiwan, Puyuma, Bunun, Amis, và
Malayo-Polynesia
, song điều này không được phản ánh trong từ vựng. Những người nói tiếng Đông Formosa như Basay, Kavalan, và Amis cùng chia sẻ một câu chuyện rằng họ có nguồn gốc từ một hòn đảo gọi là
Sinasay
hay
Sanasay
Li 2004
Người Ami
, đặc biệt, vẫn duy trì quan niệm rằng họ đến từ phía đông, và bị người Puyuma đối xử như là một nhóm phục tùng
Taylor 1888
Blust (1999)
sửa
sửa mã nguồn
Các ngôn ngữ bản địa tại Đài Loan trước khi bị người Hán chinh phục, theo Blust (1999).
Nam Đảo
(theo chiều kim đồng hồ từ tây nam)
Tsou
Tsou
Saaroa
Kanakanabu
Đồng bằng phía Tây
Thao
AKA
Sao. Các phương ngữ Brawbaw, Shtafari)
Đồng bằng Trung tâm miền Tây
Babuza
(Taokas, các phương ngữ Poavosa;
tiếng Favorlang
cũ)
Papora-Hoanya
(các phương ngữ Papora, Hoanya)
Tây Bắc Formosa
Saisiyat
(Taai, các phương ngữ Tungho)
Pazeh
hay
Kulun)
Atayal
Atayal
Seediq
AKA
Truku, Taroko)
Đông Formosa
miền Bắc (Kavalan)
Basay
(Trobiawan, các phương ngữ Linaw–Qauqaut)
Kavalan
Ketagalan
hay Ketangalan
Trung (Amis)
Amis
Nataoran
(Bắc Amis)
Sakizaya
Siraya
Bunun
Rukai
(Mantauran, Tona, và các phương ngữ Maga bị phân tách)
Puyuma
Paiwan
(cực nam Formosa)
Malayo-Polynesia
Lý Nhâm Quý (2008)
sửa
sửa mã nguồn
Cách phân loại của Lý giữ lại nhóm Đông Formosa của
Blust
, và kết hợp hai ngữ hệ miền Bắc khác.
Lý Nhâm Quý
đề xuất một tổ tiên ngôn ngữ Formosa nguyên thủy (F0) tương đương với Nam Đảo nguyên thủy (PAN), theo mô hình của Starosta (1995).
Rukai và Tsou được xem là rất khác biệt,
mặc dù vị trí của nhóm Rukai là điều gây tranh cãi.
F0:
Formosa
Nam Đảo
Rukai
Mantauran
Maga–Tona, Budai–Labuan–Taromak
F1
Trung (
Tsou
Tsou
Nam Tsou
Saaroa
Kanakanabu
F2
Bắc Formosa
Tây Bắc (Đồng bằng)
Saisiyat
–Kulon–
Pazeh
Tây
Thao
Bờ biển phía Tây (
Papora
Hoanya
Babuza
–Taokas)
Atayal
Squliq Atayal
Ts'ole' Atayal
(= C'uli')
Seediq
Đông Formosa
Kavalan
Basay
Siraya
Amis
Nam
[không chắc chắn]
Bunun
Isbukun
Bắc và Trung (Takitudu và Takbanuao)
Paiwan
Puyuma
[không chắc chắn]
Cơ sở dữ liệu từ vựng cơ bản Nam Đảo (2008)
sửa
sửa mã nguồn
Các ngôn ngữ bản địa tại Đài Loan trước khi bị người Hán chinh phục, theo
Austronesian Basic Vocabulary Database
Greenhill, Blust
Gray 2008
Nghiên cứu này giữ nhóm Bắc Formosa của
Lý Nhâm Quý
, song tách nhóm Đông Formosa của
Blust
, và đề xuất Paiwan có thể là nhóm gần nhất với
Malayo-Polynesia
. Nó cũng kết hợp
Tsou
và
Rukai
, hai ngôn ngữ khác biệt nhất theo Lý Nhâm Quý.
Nam Đảo
Kavalan
Basay
(Trobiawan, các phương ngữ Linaw–Qauqaut)
Kavalan
Ketagalan
Bắc Formosa
Thao
hay
Sao. Brawbaw, các phương ngữ Shtafari)
Đồng bằng phía Tây
Babuza
AKA
Favorlang
.Taokas, Poavosa)
Papora-Hoanya
(Các phương ngữ
Papora
Hoanya
Saisiyat
(vác phương ngữ Taai, Tungho)
Pazeh
AKA
Kulun)
Atayal
Atayal
(Squliq, C'uli')
Seediq
AKA
Truku, Taroko)
Amis
Sakizaya
Nataoran (Bắc Amis)
Amis
Bunun
Bunun
Tsou–Rukai
Tsou
Tsou
Saaroa
Kanakanabu
Rukai
Siraya
Siraya
(các phương ngữ Taivoan, Makatao)
Puyuma
Puyuma
Paiwan
Paiwan
Malayo-Polynesia
Ross (2009)
sửa
sửa mã nguồn
Các nhóm ngôn ngữ Formosa tại Đài Loan trước khi người Hán chinh phục, theo Ross (2009).
Năm 2009,
Malcolm Ross
đã đề xuất một cách phân loại mới cho Ngữ hệ Nam Đảo dựa trên bằng chứng hình thái học từ các ngôn ngữ Formosa khác nhau.
Ông đề xuất rằng hiện nay thì việc tái dựng ngôn ngữ Nam Đảo nguyên thủy thực sự tương ứng với một giai đoạn trung gian, mà ông gọi với thuật ngữ "Nam Đảo hạt nhân nguyên thủy". Đáng chú ý, cách phân loại của Ross không ủng hộ tính thống nhất của
nhóm ngôn ngữ Tsou
, thay vào đó, ông coi nhóm ngôn ngữ Nam Tsou gồm Kanakanavu và Saaroa là một nhánh riêng biệt. Điều này ủng hộ tuyên bố của Chang (2006) rằng Tsou không phải là một nhóm hợp lý.
Nam Đảo
Rukai
(các phương ngữ Mantauran và Tona–Maga phân biệt)
Puyuma
Tsou
Nam Đảo hạt nhân
Các ngôn ngữ chính
sửa
sửa mã nguồn
Ngôn ngữ với trên 4 triệu người nói bản địa
Java
(76 triệu)
Filipino / Tagalog
(47 triệu bản địa, ~90 triệu tổng cộng
10
Mã Lai
Indonesia
, (45 triệu bản địa, ~250 triệu tổng cộng)
Sunda
(27 triệu)
Cebuano
(19 triệu bản địa, ~30 triệu tổng cộng)
Malagasy
(17 triệu)
Madura
(14 triệu)
Ilokano
(8 triệu bản địa, ~10 triệu tổng cộng)
Hiligaynon
(7 triệu bản địa, ~11 triệu tổng cộng)
Minangkabau
(7 triệu)
Batak
(7 triệu, tất cả các phương ngữ)
Bikol
(4,6 triệu, tất cả các phương ngữ)
Banjar
(4,5 triệu)
Bali
(4 triệu)
Các ngôn ngữ chính thức
Caroline
(5.700,
Quần đảo Bắc Mariana
Chamorro
(60.000,
Guam
và
Quần đảo Bắc Mariana
Fiji
(350.000 bản địa, 550.000 tổng cộng,
Fiji
Filipino
(47 triệu bản địa, ~90 triệu tổng cộng,
Philippines
Gilbert
(100.000,
Kiribati
Hawaii
(1.000 bản địa, 8.000 thạo,
Hawaii
Mã Lai
Indonesia
, (45 triệu bản địa, ~250 triệu tổng cộng,
Brunei
Đông Timor
Indonesia
Malaysia
, và
Singapore
Malagasy
(17 triệu,
Madagascar
Māori
(100.000,
New Zealand
Marshall
(> 44.000,
Quần đảo Marshall
Nauru
(6.000,
Nauru
Niue
(8.000,
Niue
Palau
(15.000,
Palau
Rapa Nui
(5.000,
Đảo Phục Sinh
Samoa
(370.000,
Samoa
Samoa thuộc Mỹ
Sonsorol
(600,
Sonsorol
Palau
Tahiti
(120.000,
French Polynesia
Tetum
(800.000,
Đông Timor
Tobi
(100,
Hatohobei
Palau
Tonga
(108.000,
Tonga
Tuvalu
(13.000,
Tuvalu
Chú thích
sửa
sửa mã nguồn
Dõi, Trần Trí
(ngày 15 tháng 9 năm 2009).
"Về mối quan hệ giữa các ngôn ngữ Nam Á và Nam Đảo ở Đông Nam Á"
Tạp chí Xã hội khoa học và Nhân văn
. Quyển
25 số
. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2023
Official Oxford English Dictionary (OED2)
Nhà xuất bản Đại học OxfordPress
. 1989.
Austronesian Basic Vocabulary Database
Lưu trữ
ngày 10 tháng 7 năm 2015 tại
Wayback Machine
"Người Tipun... chắc chắn là hậu duệ từ những người di cư, và tôi cũng không khỏi nghi ngờ rằng dân Amia có nguồn gốc tương tự; chỉ là sau này, và chắc hẳn là từ Mejaco Simas [tức là,
Miyako-jima
], một nhóm các đảo tọa lạc 110 dặm Anh phía Đông Bắc.... Theo những thông tin thu thập được từ những kẻ man rợ Pilam, những người hòa trộn với Tipun, là những người đầu tiên định cư trên những thảo nguyên; rồi tới dân Tipun, và lâu sau đó là dân Amia. Người Tipun, trong một quãng thời gian ngắn, tôn sùng Tù trưởng Pilam, nhưng rồi đồng hóa chức tù trưởng và người dân, trên thực tế vết tích duy nhất còn lại của họ bây giờ, là một vài từ vựng độc lạ ở làng Pilam, một trong số chúng, makan (ăn), là từ thuần Malay. Người Amia quy phục trước người Tipun."
Li, Paul Jen-kuei. 2008. "Time perspective of Formosan Aborigines." In Sanchez-Mazas, Alicia ed.
Past human migrations in East Asia: matching archaeology, linguistics and genetics
. Taylor & Francis US.
Starosta, S. 1995. "A grammatical subgrouping of Formosan languages." In P. Li, Cheng-hwa Tsang, Ying-kuei Huang, Dah-an Ho, and Chiu-yu Tseng eds.
Austronesian Studies Relating to Taiwan
, pp. 683–726, Taipei: Institute of History and Philology, Academia Sinica.
"The position of Rukai is the most controversial: Tsuchida... treats it as more closely related to Tsouic languages, based on lexicostatistic evidence, while Ho... believes it to be one of the Paiwanic languages, i.e. part of my Southern group, as based on a comparison of fourteen grammatical features. In fact, Japanese anthropologists did not distinguish between Rukai, Paiwan and Puyuma in the early stage of their studies" (Li 2008: 216).
Ross, Malcolm. 2009. "Proto Austronesian verbal morphology: A reappraisal." In Alexander Adelaar and Andrew Pawley (eds.).
Austronesian historical linguistics and culture history: a festschrift for Robert Blust
. Canberra: Pacific Linguistics.
Chang, Henry Yungli. 2006. "Rethinking the Tsouic Subgroup Hypothesis: A Morphosyntactic Perspective." In Chang, H., Huang, L. M., Ho, D. (eds.).
Streams converging into an ocean: Festschrift in honor of Professor Paul Jen-Kuei Li on his 70th birthday.
Taipei: Institute of Linguistics, Academia Sinica.
"Educational characteristics of the Filipinos"
Bản gốc
lưu trữ ngày 27 tháng 1 năm 2008
. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2012
Tham khảo
sửa
sửa mã nguồn
Bellwood, Peter (1991).
"The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages"
Scientific American
. Quyển
265 số
1. tr.
88–
93.
doi
10.1038/scientificamerican0791-88
Bellwood, Peter (1997).
Prehistory of the Indo-Malaysian archipelago
. Honolulu: University of Hawai'i Press.
Bellwood, Peter (1998). "Taiwan and the Prehistory of the Austronesians-speaking Peoples".
Review of Archaeology
. Quyển
18. tr.
39–
48.
Bellwood, Peter; Fox, James; Tryon, Darrell (1995).
The Austronesians: Historical and comparative perspectives
. Department of Anthropology, Australian National University.
ISBN
0-7315-2132-3
Bellwood, Peter & Alicia Sanchez-Mazas (2005).
"Human Migrations in Continental East Asia and Taiwan: Genetic, Linguistic, and Archaeological Evidence"
Current Anthropology
. Quyển
46 số
3. tr.
480–
484.
doi
10.1086/430018
Blench, Roger (June 10–13, 2004).
Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology?
(PDF)
. Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence. Geneva.
Lưu trữ
(PDF)
bản gốc ngày 4 tháng 3 năm 2006.
{{
Chú thích hội thảo
}}
: Quản lý CS1: ngày tháng và năm (
liên kết
Blevins, Juliette (2007).
"A Long Lost Sister of Proto-Austronesian? Proto-Ongan, Mother of Jarawa and Onge of the Andaman Islands"
(PDF)
Oceanic Linguistics
. Quyển
46 số
1. tr.
154–
198.
doi
10.1353/ol.2007.0015
Bản gốc
(PDF)
lưu trữ ngày 11 tháng 1 năm 2011
. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2012
Blundell, David. "Austronesian Dispersal".
Newsletter of Chinese Ethnology
. Quyển
35. tr.
1–
26.
Blust, Robert (1985). "The Austronesian Homeland: A Linguistic Perspective".
Asian Perspectives
. Quyển
26. tr.
46–
67.
Blust, Robert (1999). "Subgrouping, circularity and extinction: some issues in Austronesian comparative". Trong Zeitoun, E.; Li, P.J.K (biên tập).
Selected papers from the Eighth International Conference on Austronesian Linguistics
. Taipei: Academia Sinica. tr.
31–
94.
Comrie, Bernard (2001). "Languages of the world". Trong Aronoff, Mark; Rees-Miller, Janie (biên tập).
The Handbook of LinguisticsLanguages of the world
. Oxford: Blackwell. tr.
19
–42.
Diamond, Jared M
(2000).
"Taiwan's gift to the world"
(PDF)
Nature
. Quyển
403 số
6771. tr.
709–
10.
doi
10.1038/35001685
PMID
10693781
Bản gốc
(PDF)
lưu trữ ngày 16 tháng 9 năm 2006
. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2012
Dyen, Isidore
(1965). "A Lexicostatistical classification of the Austronesian languages".
International Journal of American Linguistics
. Số
Memoir 19.
Fox, James J. (19–20 tháng 8 năm 2004).
Current Developments in Comparative Austronesian Studies
(PDF)
. Symposium Austronesia Pascasarjana Linguististik dan Kajian Budaya. Universitas Udayana, Bali.
Bản gốc
(PDF)
lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2006
. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2012
{{
Chú thích hội thảo
}}
: Quản lý CS1: ngày tháng và năm (
liên kết
Fuller, Peter (2002).
"Reading the Full Picture"
Asia Pacific Research
. Canberra, Australia: Research School of Pacific and Asian Studies.
Bản gốc
lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2011
. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2005
Greenhill, S.J.; Blust, R.; Gray, R.D (2008).
"The Austronesian Basic Vocabulary Database: From Bioinformatics to Lexomics"
Evolutionary Bioinformatics
. Quyển
4. tr.
271–
283.
Bản gốc
lưu trữ ngày 21 tháng 4 năm 2017
. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2012
"Homepage of linguist Dr. Lawrence Reid"
. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2005
Li, Paul Jen-kuei (2004). "Origins of the East Formosans:Basay, Kavalan, Amis, and Siraya".
Language and Linguistics
. Quyển
5 số
2. tr.
363–
376.
Li, Paul Jen-kuei (17–20 tháng 1 năm 2006).
The Internal Relationships of Formosan Languages
(PDF)
. Tenth International Conference on Austronesian Linguistics (ICAL). Puerto Princesa City, Palawan, Philippines.
{{
Chú thích hội thảo
}}
: Quản lý CS1: ngày tháng và năm (
liên kết
Lynch, John
Malcolm Ross
và
Terry Crowley
(2002).
The Oceanic languages
. Richmond, Surrey: Curzon Press.
{{
Chú thích sách
}}
: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (
liên kết
Melton T., Clifford S., Martinson J., Batzer M., & Stoneking M. (1998).
"Genetic evidence for the proto-Austronesian homeland in Asia: mtDNA and nuclear DNA variation in Taiwanese aboriginal tribes"
American Journal of Human Genetics'
. Quyển
63 số
6. tr.
1807–
23.
doi
10.1086/302131
PMC
1377653
PMID
9837834
{{
Chú thích tạp chí
}}
: Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (
liên kết
Ostapirat, Weera (2005). "Kra–Dai and Austronesian: Notes on phonological correspondences and vocabulary distribution". Trong Laurent Sagart; Roger Blench; Alicia Sanchez-Mazas (biên tập).
The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics
. London: Routledge Curzon. tr.
107
–131.
Peiros, Ilia (June 10–13, 2004).
Austronesian: What linguists know and what they believe they know
. the workshop on Human migrations in continental East Asia and Taiwan. Geneva.
{{
Chú thích hội thảo
}}
: Quản lý CS1: ngày tháng và năm (
liên kết
Ross, Malcolm
& Andrew Pawley (1993).
"Austronesian historical linguistics and culture history"
Annual Review of Anthropology
. Quyển
22. tr.
425–
459.
doi
10.1146/annurev.an.22.100193.002233
OCLC
1783647
Ross, John (2002). "Final words: research themes in the history and typology of western Austronesian languages". Trong Wouk, Fay; Ross, Malcolm (biên tập).
The history and typology of Western Austronesian voice systems
. Canberra: Pacific Linguistics. tr.
451–
474.
Sagart, Laurent (8–11 tháng 1 năm 2002).
Sino-Tibeto-Austronesian: An updated and improved argument
(PDF)
. Ninth International Conference on Austronesian Linguistics (ICAL9). Canberra, Australia.
{{
Chú thích hội thảo
}}
: Quản lý CS1: ngày tháng và năm (
liên kết
Sagart, Laurent (2004). "The higher phylogeny of Austronesian and the position of Tai–Kadai".
Oceanic Linguistics
. Số
43. tr.
411–
440.
Sagart, Laurent (2005). "Sino-Tibeto-Austronesian: An updated and improved argument". Trong Blench, Roger; Sanchez-Mazas, Alicia (biên tập).
The Peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics
. London: Routledge Curzon. tr.
161
–176.
Sapir, Edward (1968). "Time perspective in aboriginal American culture: a study in method". Trong Mandelbaum, D.G. (biên tập).
Selected writings of Edward Sapir in language, culture and personality
. Berkeley: University of California Press. tr.
389
–467.
Taylor, G. (1888). "A ramble through southern Formosa".
The China Review
. Quyển
16. tr.
137–
161.
Terrell, John Edward (2004). "Introduction: 'Austronesia' and the great Austronesian migration".
World Archaeology
. Quyển
36 số
4. tr.
586–
590.
doi
10.1080/0043824042000303764
Thurgood, Graham (1999). "From Ancient Cham to Modern Dialects. Two Thousand Years of Language Contact and Change. Oceanic Linguistics Special Publications No. 28". Honolulu: University of Hawai'i Press.
{{
Chú thích tạp chí
}}
Chú thích magazine cần
magazine=
trợ giúp
Trejaut JA; Kivisild T; Loo JH; Lee CL; He CL (2005).
"Traces of archaic mitochondrial lineages persist in Austronesian-speaking Formosan populations"
(PDF)
PLoS Biol
. Quyển
3 số
8. tr.
e247.
doi
10.1371/journal.pbio.0030247
PMC
1166350
PMID
15984912
{{
Chú thích tạp chí
}}
: Quản lý CS1: DOI truy cập mở nhưng không được đánh ký hiệu (
liên kết
liên kết hỏng
Wouk, Fay and
Malcolm Ross
, eds. (2002),
The history and typology of western Austronesian voice systems.
Pacific Linguistics. Canberra: Australian National University.
Đọc thêm
sửa
sửa mã nguồn
Bengtson, John D.,
The "Greater Austric" Hypothesis
Lưu trữ
ngày 30 tháng 10 năm 2008 tại
Wayback Machine
, Association for the Study of Language in Prehistory.
Blust, R. A. (1983).
Lexical reconstruction and semantic reconstruction: the case of the Austronesian "house" words
. Hawaii: R. Blust.
Cohen, E. M. K. (1999).
Fundaments of Austronesian roots and etymology
. Canberra: Pacific Linguistics.
ISBN 0-85883-436-7
Marion, P.,
Liste Swadesh élargie de onze langues austronésiennes,
éd. Carré de sucre, 2009
Pawley, A., & Ross, M. (1994).
Austronesian terminologies: continuity and change
. Canberra, Australia: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University.
ISBN 0-85883-424-3
Sagart, Laurent, Roger Blench, and Alicia Sanchez-Nazas (Eds.) (2004).
The peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics
. London: RoutledgeCurzon.
ISBN 0-415-32242-1
Tryon, D. T., & Tsuchida, S. (1995).
Comparative Austronesian dictionary: an introduction to Austronesian studies
. Trends in linguistics, 10. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 110127296
Wittmann, Henri (1972). "Le caractère génétiquement composite des changements phonétiques du malgache."
Proceedings of the International Congress of Phonetic Sciences
7.807-10. La Haye: Mouton.
Wolff, John U., "Comparative Austronesian Dictionary. An Introduction to Austronesian Studies",
Language
, vol. 73, no. 1, pp.
145–56, Mar 1997,ISSN-0097-8507
Liên kết ngoài
sửa
sửa mã nguồn
Austronesian Basic Vocabulary Database – ABVD
Lưu trữ
ngày 3 tháng 5 năm 2017 tại
Wayback Machine
(contains over 650 Austronesian Languages)
Swadesh lists of Austronesian basic vocabulary words
(from Wiktionary's
Swadesh-list appendix
Ethnologue report for Austronesian
MultiTree Project page on Austronesian at the LINGUIST List
Summer Institute of Linguistics site showing languages (Austronesian and Papuan) of Papua New Guinea.
Austronesian Language Resources
defunct?
moved?
) ()
Spreadsheet of 1600+ Austronesian and Papuan number names and systems – ongoing study to determine their relationships and distribution
Lưu trữ
ngày 1 tháng 6 năm 2022 tại
Wayback Machine
Languages of the World: The Austronesian (Malayo-Polynesian) Language Family
Lưu trữ
ngày 17 tháng 1 năm 2009 tại
Wayback Machine
Introduction to Austronesian Languages and Culture (video) (Malayo-Polynesian) Language Family
Danh sách
ngữ hệ
Châu Phi
Phi-Á
Nam Đảo
Khoe–Kwadi
Kxʼa
Niger–Congo
Nin-Sahara
Tuu
Mande
Songhay
Ubangi
Tách biệt
Bangime
Hadza
Jalaa
Sandawe
Kwadi
Laal
Ký hiệu
Ả Rập
BANZSL
Pháp
Lasima
Tanzania
Châu Âu
và
châu Á
Phi-Á
Ainu
Nam Á
Nam Đảo
Chukotka-Kamchatka
Dravida
Eskimo–Aleut
Andaman Lớn
H'Mông–Miền
Hurria-Urartia
Ấn-Âu
Nhật
Kartvelia
Triều Tiên
Mông Cổ
Đông Bắc Kavkaz
Tây Bắc Kavkaz
Önge
Hán-Tạng
Kra-Dai
Tungus
Turk
Tyrseni
Ural
Enisei
Yukaghir
Dené–Enisei
Altai
Nam Đảo–Önge
Nam Đảo-Tai
Hán-Nam Đảo
Digaro
Kho-Bwa
Siang
Miji
Tách biệt
Basque
Burushaski
Elam
Hatti
Kusunda
Nihal
Nivkh
Sumer
Hruso
Miju
Puroik
Ký hiệu
Ngữ hệ BANZSL
Pháp
Đức
Nhật Bản
Thụy Điển
Trung Quốc
Ấn Độ-Pakistan
Ả Rập
New
Guinea
và
Thái
Bình
Dương
Amto–Musan
Arafundi
Nam Đảo
Baining
Biên Giới (Tami)
sông Bulaka
Trung Solomon
Doso–Turumsa
Đông Bird's Head – Sentani
Đông vịnh Geelvink
Đông Fly
Fas
Goilala
Kiwai
Kwomtari
Lakes Plain
Left May
Hạ Mamberamo
Mairasi
Mai Brat
Monumbo
Namla–Tofanma
Nimboran
Bắc Bougainville
Pahoturi
Pauwasi
Piawi
Ramu–Hạ Sepik
Senagi
Sepik
Skou
Nam Bougainville
Tebera
Tor–Kwerba
Torricelli
Liên New Guinea
Tây Papua
Yam
Yawa
Yuat
Liên Fly–sông Bulaka
Yele – Tây New Britain
Tách biệt
Abinomn
Busa
Kaure
Kol
Kuot
Porome
Pyu
Taiap
Yalë
Abun
Amberbaken
Dem
Hattam
Isirawa
Lepki
Kapori
Kosare
Massep
Murkim
Pawaia
Sulka
Waia
Ký hiệu
Ký hiệu Hawai'i
Úc
Arnhem/Đại Gunwinygu
Bunuba
sông Darwin
Đông Daly
Đông Tasmania
Garawa
Iwaidja
Jarrak
Mirndi
Bắc Tasmania
Đông Bắc Tasmania
Nyulnyul
Pama–Nyungar
Nam Daly
Tangki
Wagaydy
Tây Daly
Tây Tasmania
Worrorra
Yangman
(Wardaman)
Tách biệt
Giimbiyu
Malak-Malak
Marrgu
Tiwi
Wagiman
Bắc Mỹ
Algic
Alsea
Caddo
Chimakum
Chinook
Chumash
Comecrudo
Coos
Eskimo–Aleut
Iroquois
Kalapuya
Keres
Maidu
Muskogee
Na-Dené
Palaihnih
Penuti cao nguyên
Pomo
Salish
Shasta
Sioux
Tano
Tsimshian
Uti
Ute-Aztec
Wakash
Wintu
Yokuts
Yukian
Yuman–Cochimí
Dené–Enisei
Hok
Penut
Tách biệt
Chimariko
Haida
Karuk
Kutenai
Siuslaw
Takelma
Timucua
Waikuri
Washo
Yana
Yuchi
Zuni
Ký hiệu
Inuit (Inuiuuk)
Vùng Đồng bằng
Trung Bộ
châu Mỹ
Chibcha
Jicaque
Lenca
Maya
Misumalpa
Mixe–Zoque
Oto-Mangue
Tequistlatec
Totonac
Ute-Aztec
Xinca
Totozoque
Tách biệt
Cuitlatec
Huave
Seri
Tarascan/Purépecha
Ký hiệu
Vùng Đồng bằng
Maya
Nam Mỹ
Arawak
Arau
Araucania
Arutani–Sape
Aymara
Barbaco
Bororo
Cahuapa
Carib
Catacao
Chapacura
Charrua
Chibcha
Choco
Chon
Guaicuru
Guajibo
Jê/Gê
Harákmbut–Katukina
Jirajara
Jivaro
Kariri
Katembri–Taruma
Mascoi
Mataco
Maxakali
Nadahup
Nambikwara
Otomáko
Pano-Tacana
Peba–Yagua
Puri
Quechua
Piaroa–Saliba
Ticuna–Yuri
Timote
Tinigua
Tucano
Tupi
Uru–Chipaya
Witoto
Yabuti
Yanomam
Zamuco
Zaparo
Chimu
Esmeralda–Yaruro
Hibito–Cholón
Lule–Vilela
Đại Jê
Tequiraca–Canichana
Tách biệt
(Tồn tại đến
năm 2000)
Aikanã
Alacalufan
Andoque
Camsá
Candoshi
Chimane
Chiquitano
Cofán
Fulniô
Guató
Hodï/Joti
Irantxe
Itonama
Karajá
Krenak
Leco
Maku-Auari của Roraima
Movima
Mura-Pirahã
Nukak
Ofayé
Puinave
Rikbaktsa
Huaorani/Waorani
Trumai
Urarina
Warao
Yamana
Yuracaré
Các hệ
chữ đậm
là lớn nhất về số ngôn ngữ. Các hệ
chữ nghiêng
đã mất hết người bản ngữ.
Lấy từ “
Thể loại
Ngữ hệ Nam Đảo
Ngôn ngữ tại châu Đại Dương
Ngôn ngữ tại Đông Nam Á
Ngôn ngữ Malay-Polynesia
Ngữ hệ
Thể loại ẩn:
Bài viết có văn bản tiếng Anh
Bản mẫu webarchive dùng liên kết wayback
Lỗi không có mục tiêu Harv và Sfn
Quản lý CS1: ngày tháng và năm
Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả
Lỗi CS1: thiếu tạp chí
Quản lý CS1: DOI truy cập mở nhưng không được đánh ký hiệu
Bài có liên kết hỏng
Trang sử dụng liên kết tự động ISBN
Ngữ hệ Nam Đảo
Thêm đề tài