Norlynn - Wikipedia

Norlynn - Wikipedia
Jump to content
Co-ordnaidyn
61°N
8°E
61°N 8°E
61; 8
Veih Wikipedia.
Reeriaght Norlynn
Kongeriket Norge
Bokmål
Kongeriket Noreg
Nynorsk
Enmyn oikoil elley
Norgga gonagasriika
Saamish Hwoaie
Vuona gånågisrijkka
Saamish Lule
Nøørjen gånkarïjhke
Saamish Yiass
Norjan kuninkhaanvaltakunta
Kvenish
Brattagh
Armys
Jarroo-raa
Alt for Norge
Alt for Noreg
"Ooilley son Norlynn"
Arrane ashoonagh
Ja, vi elsker dette landet
"Son shickyr, ta shin graihagh er y çheer shoh"
Arrane reeoil
Kongesangen
"Arrane y Ree"
Preeu-valley
(as y balley smoo)
Oslo
59°56
Hwoaie 10°41
Hiar
Çhengey oikoil
Norlynnish
Saamish
Çhengaghyn ashoonagh
Kvenish
Romaneeish
Romaneeish Loghlinagh
Çhengey Chowree Norlynnagh
Reiltys
Monarkaght vunraghtoil pharlamaidagh
unnaneagh
Monark
Harald V Norlynn
Ard-vinishter
Jonas Gahr Støre
Eaghtyrane y Storting
Masud Gharahkhani
Bunneeaght
Co-unnaneys
872
Bunraght
17 Boaldyn 1814
Seyrsnys
veih'n
Toolynn
7 Mean Souree 1905
Eaghtyr
Yn clane
385,207
km²
67oo
148,729
mi
ker
Ushtey
5.7
Earroo yn phobble
Ooley
2026
5,627,400
120oo
Coontey-pobble
5,627,400
Glooaght
14.6/km²
213
37.61/mi
ker
LTS
CCK
Ooley
2008
Yn clane
$259.049 billoon
43oo
Yn dooinney
$55,198
2h
LTS
(ennymagh)
Ooley
2008
Yn clane
$481.148 billioon
23oo
Yn dooinney
$102,524
2h
Gini
(2000)
25.8
injil
6oo
ALD
(2022)
0.966
ard
Argid
krone
NOK
Traa ynnydagh
EET
UTC
+2)
Coad eddyr-voggyl
.no
.sj
.bv
Coad çhellvane
+47
Goaill stiagh
Svalbard as Jan Mayen
Ta
Norlynn
Norlynnish
Norge
bokmål
) ny
Noreg
nynorsk
)), ny
Reeriaght Norlynn
dy oikoil, ny reeriaght vunraghtoil 'syn
Oarpey Hwoaie
ta soit er y choose heear jeh lieh-innys
Loghlin
. Ta'n çheer çhemmit liorish
y Toolynn
Finnlynn
as
y Roosh
, as ta'n
Reeriaght Unnaneysit
as
Ellanyn ny Geyrragh
nyn lhie da'n sheear harrish
Mooir Hostyn
, as ta'n
Danvarg
ny lhie çheu yiass voish harrish
Keyllys Skagerrak
. Ta enney share er e coose marrey er son ny
keyllyssyn sailley
ard-ghooagh eck.
Ayns ny 1920-yn, va
Jan Mayen
goit stiagh ec Norlynn, as va kiondeeaght yn ellanree
Svalbard
, fo conaantyn
Chonaant Spitsbergen
currit jee. Ta ny thallooyn poullagh,
Ellan Bouvet
Ellan Peddyr I
as
Thalloo ny Benrein Maud
, nyn groghaneyn mooie jeh Norlynn chammah. Cha nel ronney Norlynnagh jeh'n Antarctagh er enney rish y cho-phobble dowanagh.
Veih'n
Nah Chaggey Dowanagh
daase tarmaynys ny çheerey dy tappee, as nish t'ee ny lhie mastey ny çheeraghyn smoo berçhagh 'sy theihll.
10
Ta Norlynn ny kiarroo creckeyder ooill 'sy dowan
11
as ta mygeayrt kiarroo
LTS
ny çheerey jeant seose jeh
çhynskyl ooill ny greg
12
Ennym
She
Kongeriket Norge
ayns
bokmål
as
Kongeriket Noreg
ayns
nynorsk
ny lhiagganyn oikoil y Reeriaght Norlynn. Ayns çhengaghyn elley 'sy çheer t'ee enmyssit myr:
Sami Hwoaie
Norga
, ny
Norgga gonagasriika
Sami Lule
Vuodna
ny
Vuona gånågisrijkka
Sami Yiass
Nøørje
ny
Nøørjen gånkarijhke
Finnlynnish
Kven
Norja
ny
Norjan kuningaskunta
Ta
bun-ockleyderyn
credjal dy vel ennym ny çheerey goit ass ny
çhengaghyn Germaanagh Hwoaie
as
y bollagh hwoaie
(ny
bollagh gys y twoaie
) y cheeal echey. Veagh
nord veg
ny
*norð vegri
yn lhiaggan
shenn-Loghlinagh
urree. V'ad
Nóreegr
ny shenn-Loghlinish,
Norþ weg
ny
h-Anglo-Sostnish
as
Nhorvegia
ny
Ladjyn Meanagh
ny h-enmyn va currit urree.
Shennaghys
Ard-art:
Shennaghys Norlynn
Yn eash ro-hendeeagh as Loghlynagh
Ta feddynyssyn shenndaaleeagh cowraghey magh dy vel cummaltee ayns Norlynn veih'n 6-oo milley bleeaney RC. Ta'n chooid smoo jeh screeudeyryn shennaghys credjal dys haink y chooid smoo jeh ny cummaltee ayns Loghlin veih'n Ghermaan noa-emshyragh.
13
Ayns ny kied cheeadyn BNJ, va Norlynn jeant seose jeh shiartanse dy reeriaghtyn beggey. Rere tradishoon, ren
Harald Hårfagre
co-unnanaghey eddyr oc 'sy vlein 872 BNJ ny yei
Cah Hafrsfjord
ayns
Stavanger
, as, er yn oyr shen, v'eh ny chied ree er Norlynn unnaneysit.
Jallooyn creggey ayns Alta
Va eash
ny Loghlynee
, y 8-oo dys y 11-00 eash, cowrit rish mooadaghey as arraghey magh. Daag ram Norlynnee y çheer, as haink orroo dy ve nyn gummal 'syn
Eeslynn
, ayns
Ellanyn ny Geyrragh
, ayns
Greenlynn
as ayns rinkyn
ny Bretyn Mooar
as
Nerin
. Va ard-valjyn Yernagh bunnit ec Norlynnee, lheid as
Lhimnagh
Divlyn
, as
Purt Largey
14
Va'n
Chreestiaght
currit ayns ynnyd ny
tradishoonyn Loghlynagh
'sy 10-oo as 'sy 11-oo eashyn. T'eh currit dys lieh ny reeaghyn sushtallagh
Olave Tryggvason
as
Noo Olave
. V'eh
Håkon y Vie
y chied ree Creestiagh er Norlynn, 'sy 10-oo eash meanagh, faagail magh dy row yn eiyrtys echey y Chreestiaght y chur stiagh 'sy çheer jiooldit.
Unnaneys Kalmar, unnaneys lesh y Danvarg
'Sy vlein 1319, va'n Toolynn as Norlynn unnaneysit fo Ree
Magnus Eriksson
. Ayns 1349, va 50-60% jeh sleih ny çheerey marrooit liorish
y Ghorley Doo
15
as eh ny eiyrtys er eash goll sheese sheshoil as tarmaynagh. Rere politickaght reeoil ny h-eash shen, haghyr shiartanse dy unnaneyssyn persoonagh eddyr
ny çheeraghyn Nordagh
, as ny yei shen, haink crooinyn Norlynn,
ny Danvarg
, as
ny Soolynn
ry-cheilley fo stiurey ny Benrein
Margrethe I ny Danvarg
choud's hie y çheer stiagh ayns
Unnaneys Kalmar
. Daag y Toolynn yn unnaneys 'sy vlein 1521, agh hannee Norlynn ayn er feie 436 bleeaney, derrey'n vlein 1814. Car eash ny
romanseeaght ashoonagh
jeh'n 19-oo eash, va'n ennym "Oie ny 400 Bleeantyn" currit er yn unnaneys, er yn oyr dy row slane chummaght reeoil, toiggaltagh, as reiragh soit ayns
København
ny Danvarg. Lesh çheet stiagh y
Protestoonys
ayns 1536, va'n aspickys ayns Trondheim scryssit, as va çheet stiagh ny h-agglish rheynnit magh dys y cooyrt ayns København. Chaill Norlynn y stroo shickyr jeh pirgrinyn dys taaishnyssyn
Noo Olave
ec çhiamble
Nidaros
, as myr shen, chaill y çheer y coventyn lesh y theihll cultooragh as tarmaynagh 'sy chooid elley jeh'n Oarpey. Erskyn shen, haghyr leodaghey ayns eaghtyr Norlynn 'sy 17-oo eash lesh coayl ny queiggaghyn
Båhuslen
Jämtland
, as
Härjedalen
dys y Toolynn, myr eiyrtys jeh ny caggaghyn eddyr
y Danvarg-Norlynn
as y Toolynn.
Unnaneys lesh y Toolynn (19oo eash)
Çhionnal bunraghtoil ny bleeaney 1814, caslys liorish
Oscar Wergeland
Ny yei yn soiaghey er
y Danvarg-Norlynn
liorish
y Vretyn Vooar
, hie yn çheer ayns cochaarjys lesh
Napoléon
. Myr eiyrtys jeh'n chaggey va staydyn jouyllagh as gortey mooar 'sy çheer ayns 1812. Ayns 1814, va'n Danvarg er çheu ny cailleyderyn, as v'ee eiginit Norlynn y lhiggey voish dys y Toolynn, choud's hannee ny queiggaghyn Norlynnagh, yn Eeslynn, Greenlynn as Ellanyn ny Geyrragh, lesh crooin ny Danvarg.
16
Hoilshee Norlynn magh seyrsnys er y chaa, as va bunraght va bunnit er
cummaghyn Americaanagh
as
Frangagh
doltit eck, as va'n Flah Crooinagh Danvargagh
Christian Fredrik
reiht myr ree er 17 Boaldyn 1814. Myr eiyrtys jeh ny taghyrtyn shen, ghow toshiaght er
Caggey Norlynnagh-Soolynnagh
eddyr Norlynn as y Toolynn. Agh, er yn oyr nagh row cahnagh ny Soolynn cha lajer as taart y chur er Norlynn, as nagh row y mooad argid ec Norlynn, as dy row lhuingyssyn caggee Goaldagh as Rooshagh çhemmaltey y coose Norlynnagh,
17
ren Norlynn conaant lesh y Toolynn çheet ayns
unnaneys persoonagh
lhee. Fo'n chonaant shen, va'n vunraght libraalagh as ny h-undinyssyn seyrey, faagail magh ny shirveishyn joarree, freilt ec Norlynn.
'Syn eash shen dirree
ashoonaghys romansagh Norlynnagh
, myr va ny Norlynnee shirrey soyley ashoonagh er lheh y veenaghey as y fockley magh. Va dagh banglane jeh cultoor cloodit fo'n ghleashaght shen, goaill lettyraght (
Henrik Wergeland
Bjørnstjerne Bjørnson
Peter Christen Asbjørnsen
Jørgen Moe
Henrik Ibsen
), peintal (
Hans Gude
Edvard Munch
Adolph Tidemand
), kiaull (
Edvard Grieg
), as polasee çhengey stiagh, raad dy row eiyrtyssyn çhengey ghooghyssagh screeuit da Norlynn y veenaghey. Er oyr ny h-eiyrtyssyn shen, ta daa chummey
Norlynnish
ayn jiu:
Bokmål
as
Nynorsk
Shennaghys noa-emshyragh
Ard-art:
Cummaltys Norlynn liorish y Ghermaan Natseeagh
Va paart laaragh ayns scarrey magh sheeoil jeh Norlynn veih'n Toolynn er 7 Mean Souree 1905 ec
Christian Michelsen
, dooinney mooar lhuingys as steateyr Norlynnagh, as Ard-vinishter Norlynn veih 1905 derrey 1907. Ny yei feeraghey ayns refrane ashoonagh er reihys theayagh ry hoi reeriaght harrish pobblaght, va'n chrooin Norlynnagh arrit liorish y reiltys Norlynnagh dys y Flah Danvargagh Carl, as v'eh reiht myr ree lesh co-aigney liorish y
Pharlamaid
. Ghow eh yn ennym
Haakon VII
er, as yn ennym shen çheet magh as enmyn reeaghyn mean-eashagh jeh Norlynn heyr. Ayns 1898, va coraa co-chadjinagh arrit da ny fir, as v'eh arrit da mraane ayns 1913.
Reayrtyssyn veih'n chaggey ayns Norlynn 'sy vlein 1940.
Car y
Chied Chaggey Dowanagh
, va Norlynn ny çheer neuchommeeagh. Ayns feerid, ansherbee, va cooid vooar jeh'n lhuingys mooar eck currit da'n Vretyn Vooar er keeshyn injil fo broo, as hie ee stiagh ayns çhemmaltey traghtey noi'n Ghermaan. Va neuchommeeagh ny çheerey fogrit magh car y
Nah Chaggey Dowanagh
chammah, agh ren y Ghermaan ruegys er y çheer er 9 Averil 1940.
Cha row Norlynn aarlit da'n soiaghey doaltattymagh, as er yn oyr shen cha dannee yn shassoo caggeeagh noi agh er feie daa vee. Ren ny sidooryn 'sy twoaie obbraid chaggeeagh noi ny sidooryn Germaanagh ayns
Caggaghyn Narvik
, derrey
10 Mean Souree
nar lhigg ad seose ny yei coayl cooney lurg
tuittym ny Frank
. Dreill Ree Haakon as y reiltys Norlynnagh y caggey veih
Rotherhithe
Lunnin
as ad ayns eebyrt. Er laa yn ruegy, ren fer toshee jeh'n phartee Ashoonagh-Soshiallagh beg, y
Nasjonal Samling
Vidkun Quisling
- eiyrtys goaill greim er y reiltys, agh v'eh eiginit irree ass liorish ny cummaltee Ghermaanagh. Va'n feer-reiltys freilt ec fer toshee jeh'n eaghtyrys Germaanagh, y
Reichskommissar
Josef Terboven
. Ny s'anmey, ren Quisling, myr
eaghtyrane shirveishagh
, reiltys co-obbragh fo stiurey Germaanagh. Car y chummaltys Germaanagh, as eh er feie queig bleeantyn, va gleashaght aahassooagh troggit ec ny Norlynnee. V'ad caggey rish ny sidooryn Germaanagh lesh shassoo caggeeagh noi as meeviallys theayagh. Va'n paart ec y lhuingys hraghtee Norlynnagh ny smoo scanshoil da
Cochaarjyssyn y Nah Chaggey Dowanagh
, ansherbee. Ec traa yn ruegys, va'n kiarroo lhuingys hraghtee smoo 'sy dowan ayns Norlynn. V'ee fo stiurey yn cholught lhuingyssagh Norlynnagh
Nordtraship
fo ny Cochaarjyssyn er feie yn chaggey, as va paart oc ayns dagh obbraid chaggeeagh veih
Goaill Magh Dunkerque
derrey
Tarlheim ny Norman
Va daa squadroon jeh Spitfire Supermarine ymmydit ec skimmee Norlynnagh: va RAF 132 (Norwegian) Wing jeant seose jeh No. 331 (Norwegian} Squadron as RAF No. 332 (Norwegian) Squadron. Hug y reiltys Norlynnagh eebyrtagh argid da ny h-etlanyn as ny taillaghyn roie. Va Lunnin coadit liorish No. 331 (Norwegian) Squadron veih'n vlein 1941 as v'eh ny squadroon smoo rahoil rere buillaghyn ayns Sostyn Yiass car y chaggey.
Shennaghys lurg y chaggey
Veih 1945 derrey 1961, va mooar-earroo 'sy
pharlamaid
ec
Partee yn Lught Obbyr
. Chur y reiltys, fo stiurey yn ard-vinishter
Einar Gerhardsen
, claare tarmaynys er bun, as eh cur ardsmooinaght da
tarmaynys Keynesagh
, cur trimmid er çhynskylaghey eeckit liorish y steat, as co-obbraghey eddyr
sheshaghtyn-keirdee
as
sheshaghtyn failleyderyn
. Hannee ram saasyn stiurey yn steat er y tarmaynys, agh va lowansey er troar bainney lhiggit seose ayns 1949. Hannee stiurey prioseil as lowansey er thieys as carbid derrey 1960.
Hannee yn co-chaarjys caggeeagh lesh y Vretyn Vooar as ny Steatyn Unnaneysit lurg y chaggey. Faagail magh dy row yn reiltys shirrey tarmaynys soshiallagh, hoshee Partee yn Lught Obbyr scughey eh hene veih ny cummynee (ny yei greim cummaghtagh Soveidjagh 'sy
Çheckoslovak ayns 1948
), as ren ad niartaghey jeh'n pholasee joarree oc as ny kianglaghyn polasee coadee lesh ny Steatyn Unnaneyit. Hooar Norlynn
pohlldey Marshall
veih'n vlein 1947, as hie ee stiagh 'syn
RCTO
blein ny yei, as 'syn
RCAH
ayns 1949.
Mygeayrt ny bleeaney 1975, haghyr mullagh ayns coreir earroo ny labreeyn 'sy çhynskyl. Veih'n traa shen haghyr hie çhynskylyn as shirveishyn trean laboragh lheid as mooar-yantys thie obbree as lhuingys gys çheeraghyn elley. Ayns 1969 ren
Philips Petroleum
feddyn magh er cooid
ooill ny greg
ayns magher
Ekofisk
. Ayns 1973 chur y reiltys y colught ooill steat,
Statoil
, er bu. Agh cha daink çheet stiagh glen ass jantys ooill ny greg roish ny 1980yn leah er oyr ny h-ynesteeaght v'er-laccal 'sy çhynskyl.
Va Norlynn nane jeh bun-olteynyn jeh'n Çheshaght Oarpagh ry hoi Traght Seyr (SOTS). Va daa refrane er son çheet stiagh 'syn
Unnaneys Oarpagh
ayns 1972 as 1994, agh cha row speeideilys orroo. Ayns 1981 va reiltys cumaadagh fo stiurey
Kåre Willoch
currit ayns ynnyd y Lught Obbyr as chur eh polasee er bun ry hoi greinney yn tarmaynys rere giarrey keeshyn, libraalaghey tarmaynagh, jee-reilley margee as saaseyn dys ardjaghey ard (13.6% ayns 1981) y chur fo smaght.
Dreill y chied ven-ard-vinishter Norlynnagh,
Gro Harlem Brundtland
jeh Partee yn Lught Obbyr, ram aachrooyn y roie-immeeaght eck, choud's v'ee jeenane cooishyn tradishoonagh y Lught Obbyr lheid as
shickyrys y theay
, çhymmyltaghtoilaghys as co-chormid keintys. Ayns ny 1990yn jeianagh, va'n feeaghan joarree eeckit ec Norlynn as hoshee yn çheer çhaglym stoyr berçhys ashoonagh. Veih ny 1990yn, v'eh nane jeh ny cooishyn smoo ayns politickaght ny çheerey na ceau çheet stiagh ooill ny greg.
Çheer-oaylleeaght, speyr as çhymmyltaght
Ard-art:
Çheer-oaylleeaght Norlynn
Son ny smoo fys jeeagh-shiu er:
Creg-oaylleeaght Norlynn
Jalloo far-rollageagh er Norlynn 'sy
gheurey
Reayrt çheerey jeh çheer injil Norlynnagh sampleyragh faggys da
Trondheimsfjord
Shiartanse dy
ellanyn
rish traie Norlynn hwoaie.
Ta Norlynn jeant seose jeh'n chooid heear jeh
Loghlin
'syn
Oarpey Hwoaie
. Ta'n coose ruggagh eck, as keyllyssyn sailley mooarey currit ny mastey, sheeyney magh harrish 2,500
km as ny smoo na 83,000
km goaill keyllyssyn sailley as ellanyn stiagh 'syn earroo. Ta joarey ec Norlynn, ta 2,542
km er lhiurid, rish
y Toolynn
Finnlynn
, as joarey giare rish
y Roosh
'sy niar. 'Sy neear as y jiass, ta Norlynn caglit liorish
y Vooir Loghlynagh
Mooir Hostyn
, as y
Skagerak
. Ta
Mooir Barents
creeagh rish cooseyn twoaie Norlynn.
Ta Norlynn beggan ny smoo na'n Ghermaan er eaghtyr as ee 385,207
km² (goaill
Svalbard as Jan Mayen
stiagh 'syn earroo), agh neuchosoylagh rish y Ghermaan, ta'n chooid smoo jeh'n çheer jeant seose jeh sleityn ny thalloo ard, as lesh ym-yiense mooar jeh cummaghyn najooragh as ad crooit liorish awinyn rioee ro-hendeeagh as boayl-oaylleeaght eigsoylagh. T'ad ny
keyllyssyn sailley
smoo baghtal as ad nyn glashyn dowin 'sy thalloo va thooillit liorish y vooir ec jerrey
yn Eash Rioee
. She
Sognefjorden
y keyllys sailley s'liurey. Ta ram awinyn rioee as easyn ayns Norlynn chammah.
Ta'n thalloo jeant seose jeh
clagh hryal
chreoi as creg
gneiss
son y chooid smoo, agh ta
sclate
clagh gheinnee
as
clagh eayil
ry-gheddyn dy mennick chammah, as ta ny h-yrjaghyn s'inshley goaill lhiggey neose marrey stiagh. Rere
Stroo yn Eearvooir
as ny h-ard-gheayaghyn neear, ta'n tempreilys ny s'çhoe as ta ny smoo fliaghey ayns Norlynn ta ayns dowan-lheeadyn cha twoaie as t'ee, rish y choose er lheh. Ta kiare imbee chronnal ry-akin er y çheer vooar, lesh geuraghyn ny s'feayrey as ny sloo fliaghey 'syn antraie. Ta
speyr fo-arctagh
mooiragh 'sy twoaie, choud's ta speyr
Arctagh
tundragh ayns Svalbard. Ta ny smoo fliaghey ry-gheddyn ayns meeryn jiass as sheear jeh Norlynn, as ny geuraghyn ny s'çhoe na t'eh 'sy niar-yiass. Ta ny souree 'sy çheer injil mygeayrt Oslo ny s'çhoe as t'eh ny smoo grianagh ayn, agh ta emshyr feayr as sniaghtey car y gheuree ('syn antraie er lheh). Ta ny çhiassidyn meanagh girree er feie ny jeihaghtyn jerrinagh, as er yn oyr shen ta ny sloo laaghyn lesh sniaghtey er y thalloo 'sy çheer injil.
Er oyr y dowan-lheead ard ec Norlynn, ta anchaslyssyn mooarey imbee ayns sollys y laa. Veih Mee Voaldyn yeianagh derrey Mee Yerrey Souree yeianagh, cha nee yn ghrian çheet heese fo oirr ny cruinney ayns ardjyn çheu hwoaie veih
Cryss yn Arctagh
(shen y fa dy vel yn ennym "Thalloo
Ghrian Mean Oie
" currit urree) as ta derrey 20 ooryn jeh sollys y laa 'sy chooid elley jeh'n çheer. Dy contraartagh, veih Mee Houney yeianagh derrey Mee Yerrey Geuree yeianagh, cha nee yn Ghrian irree heose veih oirr ny cruinney 'sy twoaie, as ta sollys y laa feer ghiare 'sy chooid elley jeh'n çheer. Er fud Norlynn, ta reayrtyssyn as reayrtyn çheerey ry-akin. Ta coose heear jeh Norlynn jiass as coose twoaie Norlynn king jeh ny cooseyn smoo scanshoil er feie ny cruinney.
Chur
Ayndagh Cooilleenyn Çhymmyltaghtoil
ny bleeaney 2008 cur Norlynn 'sy nah rhenk, ny yei'n
Elveeish
, as ny troaryn bunnit er cooilleenyn çhymmyltaghtoil jeh polaseeyn ny çheerey.
18
Yn
Hardangerfjord
, nane jeh
keyllyssyn sailley
ard-ghooagh ayns Norlynn
Aarheynnyn as ard-valjyn
Ard-artyn:
Aarheynnyn Norlynn
as
Ard-valjyn ayns Norlynn
Ta Norlynn rheynnit ayns nuy ardjyn reiragh jeig jeh'n chied cheim as yn ennym 15
fylker
("
coondaeghyn
", unnaneagh
fylke
) currit orroo, as 357
kommuner
("
baljaghtyn
", unnaneagh
kommune
) jeh'n nah cheim. Ta'n
fylke
ny eaghtyrys meanagh eddyr y steat as y valjaght. Ta'n Fylkesmann soilshaghey magh y Ree ayns dagh coontae.
Caslys çheerey Norlynn, ta taishbyney ny 15
fylker
, as ny h-ellanyn
Svalbard
(spitsbergen) as
Jan Mayen
, quoi ta nyn gooid jeh'n reeriaght Norlynnagh.
T'ad ny coondaeghyn ayns Norlynn na:
19
County (fylke) 2024
19
County (fylke) 2024
Administrative center
Oslo
Oslo
11
Rogaland
Stavanger
15
Møre og Romsdal
Molde
18
Nordland
Bodø
31
Østfold
Sarpsborg
32
Akershus
Oslo
33
Buskerud
Drammen
34
Innlandet
Hamar
39
Vestfold
Tønsberg
40
Telemark
Skien
42
Agder
Kristiansand
46
Vestland
Bergen
50
Trøndelag
Steinkjer
55
Troms
Tromsø
56
Finnmark
Vadsø
Y 10 baljaghtyn smoo ayns Norlynn rere earroo yn phobble
Baljaght
Earroo yn phobble
Eaghtyr
Glooaght
Oslo
568,809
453 km²
1,256/km²
Bergen
250,985
465 km²
540/km²
Trondheim
166,708
341 km²
489/km²
Stavanger
120,798
71 km²
1,701/km²
Bærum
108,967
191 km²
571/km²
Kristiansand
79,498
276 km²
288/km²
Fredrikstad
72,388
290 km²
250/km²
Tromsø
66003
2,557 km²
26/km²
Sandnes
62832
302 km²
208/km²
Drammen
60878
137 km²
444/km²
Ta 96 baljyn ayns Norlynn lesh
staydys ard-valjagh
orroo. 'Sy chooid smoo jeh cooishyn, ta ny joaraghyn ard-valjagh unnane as joaraghyn ny baljaghtyn hene. Dy mennick, ta baljaghtyn ard-valjagh Norlynnagh goaill stiagh eaghtyryn mooarey neu-hroggit; myr sampleyr, ta keylljyn mooarey ayns baljaght Oslo, as ad nyn lhie çheu hwoaie as hiar yiass veih'n ard-valley, as ta lieh-chooid jeh baljaght Bergen jeant seose jeh thallooyn sleitoil.
Ta daa halloo co-hym harrish mooir ec Norlynn,
Jan Mayen
as
Svalbard
. Ta tree croghaneyn 'sy
Cheayn Sheealtagh Yiass
Ellan Bouvet
Ellan Peddyr I
as
Thaloo ny Benrein Maud
Noteyn
Bokmål
as
Nynorsk
screeuit
Saamish Hwoaie
Lule
, as
Yiass
Ta
.sj
currit da
Svalbard
as
Jan Mayen
, as ta
.bv
currit da
Ellan Bouvet
agh cha nel ad ymmydit derrey'n laa t'ayn.
Imraaghyn
"Arealstatistics for Norway 2020"
(ayns Norwegian). Kartverket, mapping directory for Norway. 2019-12-20. Er ny hashtey veih
yn lhieggan bunneydagh
er 2019-06-08
. Feddynit magh er
2020-03-08
{{
cite web
}}
: CS1 maint: date and year (
link
"Offisiell status for samisk"
Coonseil Çhengey Norlynn
Er ny hashtey
veih’n lhieggan bunneydagh er 15 Luanistyn 2023
. Feddynit magh er
19 Luanistyn
2021
Samisk har status som minoritetsspråk i Noreg, Sverige og Finland, og i alle tre landa har samisk status som offisielt språk i dei samiske forvaltningsområda.
"Minoritetsspråk"
Språkrådet
Er ny hashtey
veih’n lhieggan bunneydagh er 15 Jerrey Geuree 2018
. Feddynit magh er 8 Jerrey Geuree 2018
"Population, 2026-01-01"
(ayns English). Statistics Norway. 2026-02-25
. Feddynit magh er
2026-02-26
Marranys: Cha nel yn imraa taishbynit dy kiart. Jeeagh er y
docamadys
son sonreeaghtyn.
"Report for Selected Countries and Subjects"
. Imf.org. 2006-09-14
. Feddynit magh er 14 Toshiaght Arree 2009
"2022 Human Development Index Ranking"
(ayns English). United Nations Development Programme. 2023-03-13
. Feddynit magh er
2024-03-16
Rolley çheeraghyn rere LTS (ennymagh) yn dooinney
Rolley çheeraghyn rere LTS (CCK) yn dooinney
Rolley çheeraghyn rere cormal coontys roie
"CIA
— The World Factbook
— Rank Order
— Oil
— exports"
. Cia.gov. 2009-02-10. Er ny hashtey veih
yn lhieggan bunneydagh
er 2013-03-09
. Feddynit magh er
2009-02-14
"UPDATE 1-Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08"
. Uk.reuters.com. 2007-09-06. Er ny hashtey veih
yn lhieggan bunneydagh
er 2020-09-22
. Feddynit magh er
2009-03-08
RF Foster: "The Oxford History of Ireland", Oxford University Press, 1989
"The Black Death in Norway"
. Ncbi.nlm.nih.gov. 2008-12-03
. Feddynit magh er
2009-03-08
Conaant Kiel
, 14 Jerrey Geuree, 1814.
Nicolson, Harold (1946).
The Congress of Vienna; a study in allied unity, 1812-1822
. Constable & co. ltd.
{{
cite book
}}
Cite has empty unknown parameter:
coauthors=
cooney
, page 295: "The British Government sought to overcome this reluctance by assisting Russia in blockading the coast of Norway [...]"
Yale Center for Environmental Law & Policy / Center for International Earth Science Information Network at Columbia University.
"Environmental Performance Index 2008"
. Er ny hashtey veih
yn lhieggan bunneydagh
er 2010-02-04
. Feddynit magh er 25 Jerrey Geuree 2008
{{
cite web
}}
author=
has generic name (
cooney
"Fylkesinndelingen fra 2024"
(ayns Norwegian). Regjeringen. 2022-07-05
. Feddynit magh er
2024-03-01
Ta tooilley mean ayns Wikimedia Commons bentyn rish:
Norlynn
Çheeraghyn
yn
Oarpey
Steatyn kionedeeagh
yn Albaan
Andorra
Ard-valley yn Phaab
yn Armeain
yn Asserbajaan
yn Austeyr
Bosnia as Herzegovina
y Chassaghstaan
y Çheck
y Cheeprey
y Çheer Injil
y Çhorshey
y Chroit
y Clovack
y Clovean
y Danvarg
yn Eeslynn
yn Elveeish
yn Estaan
Finnlynn
y Ghermaan
y Ghreag
yn Iddaal
y Latvey
Liechtenstein
y Litaan
Lucsemburg
Moldova
Monaco
Montenegro
Nerin
Norlynn
yn Ookraan
y Pholynn
y Phortiugal
y Rank
Reeriaght Unnaneysit
y Romaan
y Roosh
San Marino
y Serb
y Spaainey
y Toolynn
y Turkee
yn Ungaar
y Valta
y Vassadoan Hwoaie
y Velaroosh
y Velg
y Vulgeyr
Steatyn as lieh-enney oc
yn Abcaaish
y Cheeprey Hwoaie
Kosovo
Ossetia Yiass
Transnistria
Croghaneyn
Y Danvarg
Ellanyn ny Geyrragh
çheer hene-reiltagh lesh Reeriaght y Danvarg
Reeriaght Unnaneysit
Akrotiri as Dhekelia
(Ardjyn Bunvuill Chionedeeagh)
Gibraaltar
Thalloo Harrish Mooir Ghoaldagh
Croghaneyn-crooin
Bayleeaght Guernsey
Alderney
Guernsey
y Tark
Bayleeaght Yersee
Mannin
Ardjyn er lheh as
kionedeeaght sthie oc
Finnlynn
Åland
ard hene-reiltagh
fo
coardail Åland
jeh'n vlein 1921)
Norlynn
Svalbard
ard neu-chorpit
fo
Conaant Svalbard
Reeriaght Unnaneysit
Bretyn
Nalbin
Sostyn
Nerin Hwoaie
çheer çheusthie jeh'n Reeriaght Unnaneysit
fo'n
Choardailys Goaldagh-Yernagh
Goll tessen y joarey cliaghtagh eddyr yn Oarpey as mooar-rheynn elley.
Coontit myr ayrn jeh'n Oarpey son cooishyn cultooragh, politickagh, as shenndeeagh agh ta soit 'syn Aishey Heear.
Ta
ellanyn keayin
ayns naboonys yn Oarpey rang-oardit marish y vooar-rheynn hene ga nagh vel ad soit er yn ymmyr vooarheeragh.
Gurnit lesh y
Toiag Chasherick
ta kionedeeaght eck son Ard-valley yn Phaab.
Ronney
je
rs
re
Yn Choonseil Nordagh
Olteynyn
Danvarg, yn
Eeslynn, yn
Finnlynn
Norlynn
Toolynn, yn
Fo-olteynyn
Åland
Ellanyn ny Geyrragh
Greenlynn
je
rs
re
Reagheydys Chonaant yn Atlantagh Hwoaie (RCAH)
Olteynyn
Albaan, yn
Chanadey, y
Çheck, y
Çheer Injil, y
Chroit, y
Clovack, y
Clovean, y
Danvarg, y
Eeslynn, yn
Estaan, yn
Finnlynn
Ghermaan, y
Ghreag, y
Iddaal, yn
Latvey, y
Litaan, y
Montenegro
Lucsemburg
Norlynn
Pholynn, y
Phortiugal, y
Rank, y
Reeriaght Unnaneysit
Romaan, y
Spaainey, y
Steatyn Unnaneysit, ny
Toolynn, y
Turkee, y
Ungaar, yn
Vassadoan Hwoaie, y
Velg, y
Vulgeyr, y
Gurneil eaghtyrys
Eddyrashoonagh
FAST
ISNI
VIAF
WorldCat
Ashoonagh
Norlynn
Y Spaainey
Y Rank
BnF data
Y Chataloan
Y Ghermaan
Israel
Ny Steatyn Unnaneysit
Y Çhapaan
Y Çheck
Y Phortiugal
Çheer-oaylleeagh
MusicBrainz area
Ard-scoillaryn
CiNii
Ellyneyryn
KulturNav
Sleih
Parlamaid yn RU
Elley
Kicklipaid yn Ookraan Noa-emshyragh
Fockleyr Shenndeeagh yn Elveeish
NARA
IdRef
61°N
8°E
61°N 8°E
61; 8
Feddynit ass "
Ronnaghyn
Norlynn
Çheeraghyn-oltey ny h-Ashoonyn Unnaneysit
Çheeraghyn-oltey Choonseil yn Oarpey
Çheeraghyn-oltey Reagheydys Chonaant yn Atlantagh Hwoaie
Olteynyn y Choonseil Nordagh
Çheeraghyn-oltey yn Cho-heshaght Dellal Seyr Oarpagh
Loghlin
Steatyn as thallooyn bunnit ayns ny 870yn
Bunneeaghtyn 'sy vlein 872
Steatyn as thallooyn bunnit 'sy vlein 1814
Steatyn as thallooyn bunnit 'sy vlein 1905
Çheeraghyn yn Oarpey
Çheeraghyn-oltey yn RCTL
Ny çheeraghyn Nordagh
Ronnaghyn follit:
Pages with non-numeric formatnum arguments
CS1 maint: date and year
CS1 Norwegian-language sources (no)
CS1 English-language sources (en)
CS1 errors: empty unknown parameters
CS1 errors: generic name
Kiangley Commons meenit dy h-ynnydoil
Duillagyn lesh enneyderyn
Pages using gadget WikiMiniAtlas
Co-ordnaidyn er Wikidata
Norlynn
Cur bun-chooish rish