París — Wikipèdia

París — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Pels articles omonims, vejatz
París (omonimia)
París
Paris
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Bandièra
Armas
Geografia fisica
Superfícia
105,40
km²
Altituds
· Maximala
· Mejana
· Minimala
130 m
33 m
28 m
Geografia politica
Region istorica
Illa de França
Estat
França
Region
11
Illa de França
capluòc
Departament
75
París
prefectura
Arrondiment
75056
capluòc
de 20 arrondiments
Canton
cap
Cònsol
Emmanuel Grégoire
(2026-2032)
Geografia umana
Populacion
(2022)
2 113 705
ab.
Autras informacions
Gentilici
oc
parisenc -a
fr
parisien -ne
Còde postal
75001 a 75016, 75116
Còde
INSEE
75056 (
75101 a 75120 per los arrondiments
paris.fr
París
es la
capitala
de
França
e de la region
Illa de França
. Es la
vila
poblaa d'
Euròpa Occidentala
e fa partia dels centres urbans mai importants dau
continent
amb una populacion totala de 10,9 milions d'abitants en
2022
, d'infrastructuras modernas, un ròtle internacionau de prumiera importància dins los domenis
politic
economic
scientific
culturau
e un patrimòni arquitecturau e artistic internacionalament conoissut.
La vila foguèc fondaa per los
Romans
sus lo territòri dels
Parisii
, un pòple celta vencut en
52 avC
. Relativament menora durant lo periòde roman, la ciutat prenguèc pauc a cha pauc una importància amb los reis francs en causa de son emplaçament estrategic dins lo nòrd de
Gàllia
Clodovèu
i installèc residéncia principala. Foguèc imitat per plusors reis
merovingians
carolingians
. Puei, en
987
, lo còmte de París foguèc elegit rei de França per los autres senhors de la
Francia Occidentala
. Aquò marquèc lo començament d'un lòng periòde de renforçament dau ròtle de la vila dins l'espaci franc. A partir dau segle XI, venguèc pauc a cha pauc lo centre politic e administratiu dau
reiaume dels Francs
. Aquela evolucion s'accelerèc pendent los rèines de
Felip August
1180
1223
), a
Sant Loís
1226
1270
) e a
Felip lo Beu
1285
1314
). Pasmens, la
Pesta negra
e la
Guerra de Cent Ans
1337
1453
) afebliguèron la vila e, a l'eissia dau conflicte, lo poder reiau preferiguèt demorar dins la vau de
Léger
. Aquela mesfisença perdurèc fins a la
Revolucion
, mas los reis se tornèron installar dins la region parisenca.
Lo periòde revolucionari confirmèc l'importància politica de París. D'efiech, la vila venguèc lo centre de la vida politica francesa. Entre
1850
1870
Napoleon III
ordonèc una importanta modernizacion de son teissut urban per reduire los riscs epidemics e facilitar las comunicacions internas. Menats per lo baron Haussmann, aquelos trabalhs son a l'origina de la vila actuala. Pasmens, a partir dau segle XIX, una autra particularitat de l'urbanisme parisenc foguèc l'extension dau bastit en defòra de la comuna. Ansin, se formèt una importanta aglomeracion que curbe desenant una partia fòrça importanta de la region Illa de França.
Geografia
modificar
modificar lo còdi
Geografia fisica
modificar
modificar lo còdi
París se situa au mitan dau
Bacin Parisenc
, un
bacin sedimentari
que curbe la mieitat nòrd de
França
, entre lo
Massís Armorican
a l'oest, la
Manja
au nòrd, las estructuras
geologicas
de las
Ardenas
e de la vau de
Ren
a l'est e lo
Massís Centrau
au sud. Es una region mai que mai compausaa de plans favorables a l'
agricultura
, de serres e de planasteus. Lo releu i es rarament un obstacle, mas pòt imprimir localament d'aisses preferenciaus per la circulacion dels bens e de las personas.
Lo territòri comunau (
París
intra-muros
) a una superficia de 105,40 km² e s'estende a l'entorn de l'
illa Sant Loís
e de l'
illa de la Ciutat
dins la vau de
Sèina
. Lo fluvi i chavèc son liech dins una region bassa que se situa a pauc près a 30 m d'altituda, laissant de caire quauques pichons releus coma
Montmartre
(131 m) o
Belleville
(129 m)
, en dessenhant una corba orientaa sud-est / nòrd-oest puei nòrd-est / sud-oest. La partia sud es dicha «
riba senestra
» e la partia nòrd «
riba drecha
». Chau nòtar la preséncia de la partia finala de la vau de
Marna
sus la riba drecha. D'efiech, aquela
ribiera
se geta dins
Sèina
quauques
quilomètres
avans l'
illa Sant Loís
Pasmens, París es en realitat lo centre d'una aglomeracion que s'estende, d'un biais concentric sus los territòris vesins. Los tres
departaments
de la
Pichona Corona
Auts de Sèina
Sèina e Sant Danís
Vau de Marna
) cúrbon un espaci de 657 km² qu'es fòrça integrat a la
metropòli
parisenca. Au-delà, lo bastit urban ocupa egalament una partia significativa de la region
Illa de França
Plan generau de París e de son aglomeracion.
Clima
modificar
modificar lo còdi
París a un
clima
oceanic
desgradat de tipe Cfb dins la
classificacion de Köppen
. L'influéncia
oceanica
i es mai importanta que l'influéncia
continentala
. Aquò se tradutz per una temperatura minimala mejana de 15,1 °C entre junh a aost e de 3 °C en decembre e febrier, de
precipitacions
frequentas tota l'
annaa
(111 jorns), mai amb un volum de
pluejas
relativament feble (637 mm).
Lo desvolopament de l'urbanizacion e lo
chambiament climatic
entraïnan doas transformacions importantas – totjorn en cors – dau clima parisenc. La premiera es lo fenomèn de
microclima urban
que se manifèsta per una aumentacion de la
temperatura
e una baissa significativa dau nombre de jorns de
nèbla
. La segonda favoriza una aumentacion generala de la
temperatura
e una aumentacion de las precipitacions. Dins lo corrent dau segle XX, lo clima de París es ansin vengut pus doç e pus umide
. Aquelas evolucions deurian contunhar durant lo segle que ven.
Demografia
modificar
modificar lo còdi
En
2022
, la populacion de París
intra-muros
èra 2,11 milions abitants e i aviá
10,94
milions d'abitants dins tota son aglomeracion. Aquò tradutz doas evolucions opausaas
: la comuna de París ela meteissa perde pauc a cha pauc sa populacion, mas son aglomeracion coneisse una aumentacion relativament rapida. D'efiech, entre
1901
1962
, la populacion comunala èra compresa entre 2,7 e 2,9 milions d'abitants amb un maximom de 2,91 milions en
1921
. La demenicion foguèc relativament marcaa durant los
ans 1970
1900
e una certana estabilizacion s'obsèrva despuei la fin dau segle XX. Lo cost mai e mai important de la vida dins la vila, la baissa regulara dau nombre de lotjaments e lor ancianetat son los factors principaus d'aqueu declin
demografic
. Aquò favorizèc pereu la creissença de las diferentas
banlegas
parisencas. Aqueu fenomene es relativament regular amb una aumentacion de
500 000
abitants chasca decenia despuei los
ans 1840
En
2025
, l'aglomeracion parisenca èra la segonda pus importanta dau
continent
europeu
après aquela de
Moscòu
. Fòrça dinamica, atira chasca annaa un nombre important d'imigrants. París e son aglomeracion son donc un endrech relativament cosmopolita. En
2019
, 84,6
% de sos residents èran naissuts en
França
e 1,7
% dins los departaments d'otramar.
Magrèb
(6,5
%), l'
Africa Negra
(3,3
%) e
Portugau
(2,1
%) èran las tres regions principalas d'origina dels abitants naissauts en defòra de
França
. Una autra particularitat de París son los inegalitats socialas au sen de sa populacion. D'efiech, las vilas e los quartiers situats entre
Versalhas
e los arrondiments de l'oest parisenc son abitats per una populacion fòrça aisaa. En revenge, la màger part dau departament de
Sèina e Sant Danís
consitituís una pòcha de pauretat gangrenaa per las dificultats economicas, lo
chaumatge
e la criminalitat.
Transpòrts
modificar
modificar lo còdi
París es una metropòli internacionala de prumiera importància qu'es fòrça ben connectaa a las rets de transpòrt mondialas. Au niveu rotier, la vila es lo centre de la ret rotiera francesa. Es ansin directament desservia per au mens set autorotas (
A1
A3
A4
A6
A10
A13
A14
) e plusors
rotas
autorotas
importantas son centraas sus l'aglomeracion parisenca. De mai, plusors
rocadas
autorotieras permèton de facilitar los desplaçaments internes. Aquela ret es actualament l'objecte de transformacions significativas per reduire la
pollucion
atmosferica en demenissent l'usatge de l'
automobila
dins París
intra-muros
. Aquò suscita de debats importants car aquela politica es accusaa d'agravar los encombraments jornadiers.
Au niveau ferroviari, l'aglomeracion es lo centre de plusors rets de
chamins de ferre
. Lo pus estendut es la ret ferroviària francesa que permet a las garas parisencas de desservir las autras aglomeracions principalas de
França
. De liasons internacionalas amb
Londres
Amsterdam
Turin
son pereu asseguraas chasque jorn. París es tanben lo centre de doas rets encharjaas d'assegurar las liasons amb las autras vilas de la region
Illa de França
Transilien
RER
) e d'una ret interna destinaa a assegurar los transpòrts collectius dins la vila ela meteissa (
metrò
).
Enfin, au niveu aerian, París dispausa de plusors
aeropòrts
. Lo pus important es l'
aeropòrt de París-Carles de Gaulle
que fa partia dels detz aeropòrts pus frequentats dau monde (67,3 milions de passatgiers en
2023
). Lo segond es l'
aeropòrt de París-Orly
qu'es lo segond aeropòrt de
França
(33 milions de passatgiers en
2024
). Las autras infrastructuras aeroportuàrias son mens importantas, mas chau nòtar l'existéncia dels
aeropòrts de Beauvais
, que ten lo ròtle de tresen aeropòrt de passatgiers de l'aglomeracion (6,5 milions de passatgiers en
2024
), e dau
Bourget
qu'es lo prumier aeropòrt d'afaires francés.
Lenga
modificar
modificar lo còdi
París es lo breç de la
lenga francesa
. D'efiech, seti de l'
administracion
reiala tre lo segle VI, la vila impausèc pauc a cha pauc sa lenga a la resta dels territòris contrarotlats per los poders francs puei francés. Normalizaa per las autoritats parisencas, aquela lenga evolucionèc lentament per formar lo francés actuau. Aqueu ròtle es encara illustrat per la preséncia d'institucions dins la vila d'institucions lingüisticas coma l'
Academia Francesa
que foguèc longtemps en charja de la gestion de la lenga francesa e que garda un prestigi important dins aqueu domeni. Lo
francés
es ansin la lenga pus parlaa dins la vila e son aglomeracion. Pasmens, l'estatut de metropòli internacionala de París menèc a una importanta diversificacion de las
lengas
utilizaas per los abitants amb l'usatge creissent de las lengas internacionalas majoras (
anglés
, etc.) e de las lengas d'imigracion en
França
arabi
portugués
, etc.).
Religions
modificar
modificar lo còdi
París es
tradicionalament
une vila
catolica
. La vila es ansin lo seti d'una
archidiocesi
e assosta cinc basilicas menoras. La pus coneigua es la
Catedrala de Nòstra Dòna de París
que fa partia de las gleisas catolicas pus importantas dau monde actuau. Sieis autras basilicas menoras se tròban egalament dins las vilas de l'aglomeracion parisenca. Pasmens, amb la descristianizacion creissenta de la societat francesa, la practica
religiosa
de los abitants catolics es vengüa limitaa.
Las autras religions implantaas despuei de segles dins la vila son lo
protestantisme
e lo
judaïsme
. Aquelos creires son a l'origina de doas minoritats significativas. D'efiech, lo nombre de judieus dins la region parisenca èra estimat a
282 000
en
2014
. Aquò representava la prumiera comunautat judieva dins lo monde après
Israèl
Nòva York
. La comunautat protestanta es mens coneigua, mas es formaa d'una populacion istorica e d'un ensemble de populacions imigraas mai que mai originàrias d'
Africa
o de las
Antilhas
. L'arribaa d'aquelas populacions explica lo desvolopament dau protestantisme evangelic, pauc present avans la fin dau segle XX en
França
, dins lo departament de
Sèina e Sant Danís
Enfin, despuei la segonda mitat dau segle XX, l'aglomeracion parisenca es marcaa per l'aparicion d'una comunautat
musulmana
eissia de l'imigracion, principalament de l'imigracion en provenença de
Magreb
. Los musulmans son ansin relativament concentrats dins los quartiers populars, en particular en
Sèina e Sant Danís
qu'es lo luec d'implantacion de la màger part dels imigrants paures. Pòion donc estre localament majoritaris, çò qu'es relativament rar per las autras minoritats religiosas implantaas dins la region parisenca.
Istòria
modificar
modificar lo còdi
De la Preïstòria a l'Antiquitat
modificar
modificar lo còdi
L'existéncia d'un abitat palunenc es atestaa sus lo territòri comunau dau París actuau durant lo periòde
chassean
4 000
3 800
avC
) au niveu dau vilatge de Bercy. Pasmens, d'un biais generau, l'istòria dau site es pauc coneissua fins al periòde galloroman. En
52 avC
, los
Parisii
vivian dins la region, mas l'emplaçament de lor vila es pas precisat dins las fonts
latinas
. Una illa de
Sèina
o un quartier de
Nanterre
son los sites privilegiats
Los
Romans
fondèron una vila sus la riba senestra e sus l'illa de la Ciutat. Dicha
Lutetia
Lutècia
), aquela ciutat demorèc un centre urban relativament modeste amb un maximom de
10 000
abitants
10
. Pasmens, lo trafec fluviau assegurèc la prosperitat de l'economia locala
11
. De mai, foguèc lo luec de sejorn dels emperaires
Julian
361
363
) e
Valentinian I
èr
364
375
) en causa de sa posicion estrategica per susvelhar las
frontieras
de
Germania
. Es a aquela epòca que lo terme París, eissit dau
latin
Civitas Parisiorum
(«
ciutat dels Parisii
»), remplacèc lo nom
Lutècia
. Segon una
legenda
locala, la vila foguèc evangelizaa per
Sant Denís
vèrs
250
12
Lo periòde medievau
modificar
modificar lo còdi
Plan de París en
1380
En
508
, lo rei
franc
Clodovèu
establissèc sa residéncia principala dins la vila
13
. Aquò èra una font de prestigi e plusors edificis
religiós
foguèron bastits dins la vila. Per exemple,
Childebert I
èr
organizèc la construccion de la
catedrala de Sant Esteve
511
558
). Puei, durant lo
segle VII
, la vila comencèc de s'estendre sus la riba drecha
14
. Pasmens, aqueu ròtle
politic
es de relativizar car los reis francs èran oblijats de se desplaçar regularament dins sos domenis. De mai, las divisions dels territòris francs entre los eiretiers de
Clodovèu
limitèron fòrça lo raionament de la vila. Enfin, las conquistas de
Carlesmanhe
desplacèron lo centre de gravitat dau poder franc vèrs l'est
15
Durant le
segle IX
, París venguèt lo còr de la potença dels
Robertians
, un ostau de la noblesa franca ben establia en
Neustria
. Actors importants de la vita politica franca, obtenguèron lo títol reiau en
888
e en
922
, mas foguèron pereu capables de l'abandonar en chambi d'un renforçament de sas possessions
16
. Deguèron egalament se defendre còntra las incursions
vikingas
. En
845
, París foguèc ansin pilhaa e destrucha
17
. Pasmens, los defensors ganhèron en
885
886
e poguèron crompar la fin d'un autre sietge en
889
18
. Aquelos combats permetèron als Robertians d'aquistar un prestigi important. En
987
, lo còmte de París,
Uc Capet
, foguèc elegit rei de
França
per la resta de l'aristocracia franca de
Francia Occidentala
. Aquò marca la fondacion de la
dinastia capeciana
que son en realitat una brancha dels Robertians.
Durant los regnes dels prumiers Capecians, París èra una vila importanta dau domeni reiau, mas pas una capitala. Son ròtle politic e administratiu se renforçèc pauc a cha pauc amb la restauracion dau
Palais de la Ciutat
per
Robèrt II lo Piós
996
1031
) e l'establiment definitiu de la cort e de la
chancelariá
dins la vila per
Loís VI
1108
1137
) e
Loís VII
1137
1180
19
. Plusors institucions religiosas, en particular d'
abadiás
, foguèron tanben restauraas durant aqueu periòde e la construccion de la catedrala de Nòstra-Dòna de París comencèc en
1163
. Au niveu economic, la vila venguèc un centre dau comèrci dau
blat
, dau
peis
e dau
drap
. Las autoritats sostenguèron fòrça lo desvolopament dels marchands parisencs
20
. Encoratjèron egalament la formacion d'institucions universitàrias e, a la
mòrt
de
Loís VII
, un embrion d'administracion centrala èra en plaça.
Aquela politica permetèc a
Felip August
1180
1223
), a
Sant Loís
1226
1270
) e a
Felip lo Beu
1285
1314
) de transformar la vila en capitala vertadiera. L'administracion reiala coneissèc alora un desvolopament considerable amb la creacion de la
Chambra dels Còmptes
, dau Tesaur e dels Archius dau Reiaume. Los borgés de la vila aguèron un ròtle important dins aquela evolucion en provesissent una partia dels personaus necessaris al foncionament d'aquelas institucions. Pasmens, los reis successius limitèron totjorn l'autonòmia de la ciutat. La formacion d'una comuna vertadiera foguèc ansin sistematicament refusaa, mas una municipalitat dirigia per un prebòst dels marchands foguèt creaa en
1263
. Durant lo meteis segle, las escòlas parisencas se reüniguèron per formar una institucion comuna reconeissua per la papautat, las fortificacions foguèron modernizaas e agrandias e la construccion de Nòstra-Dòna de París foguèt achabaa. Al començament dau segle XIV, la populacion èra ansin estimaa a
200 000
abitants e París èra probable la vila pus poblaa d'
Euròpa
21
. Desenant, èra pereu clarament associaa au poder dels reis de França.
Pasmens, aqueu periòde fast foguèt seguit per una tiera de dificultats durant los segles XIV e XV. En
1348
, la vila foguèc tochaa per la
pesta negra
, malautiá que tornèc venir d'un biais ciclic. Puei, durant la
Guerra de Cent Ans
1336
1453
), la menaça d'atacs anglés necessitèt de renforçar las fortificacions de la riba drecha. En parallele, en causa de las desfachas militaras e de la reduccion del comèrci, los borgés se revoutèron. Menat per lo prebòst
Étienne Marcel
, assajèron de prendre lo poder en
1357
1358
22
. En reaccion,
Carles V
1364
1380
) quitèc l'illa de la Ciutat per s'installar dins de chasteus periferics. En particular, comencèc la transformacion dau
Lovre
, a l'epòca un ponch fòrt de las fortificacions, en palais reiau. Durant lo rèine de
Carles VI
1380
1422
), aquò empachèc pas la guerra civila entre Armanhacs e Borgonhés e la presa de la vila per los Anglés en
1418
. La reconquista foguèc malaisia e aguèc luec en
1436
. Pasmens, a l'eissia dau conflicte, los reis preferissèron establir lor residéncia dins la vau de
Léger
. Vèrs
1450
, la populacion parisenca aviá ansin ben demenit amb
100 000
abitants
23
De la Renaissença a la Revolucion Francesa
modificar
modificar lo còdi
Representacion de París en
1576
De la
Renaissença
a la
Revolucion Francesa
, lo poder reiau s'interessèc fòrça a París, mas las relacions demorèron marcaas per la mesfisença. D'efiech, la vila participèc larjament a la rebellion menaa per la
Liga Catolica
durant las
Guerras de Religion
1562
1598
) e la
Jornaa de las Barricadas
marquèc lo començament de la
Fronda
1648
1653
). Pus tard, l'eleit urban foguèc favorable a las ideas de las
Lutz
. Los reis chambièron donc frequentament de luecs de residéncia pendent aqueu periòde en alternant entre los palais parisencs, los chasteus de Léger e, a partir de
Loís XIV
1643
1715
), lo
chasteu de Versalhas
L'interès reiau prenguèc de formas variaas. Lo prumier foguèc de defugir las revòutas en assegurant l'avitalhament. Per exemple, durant lo rèine de
Loís XIV
Colbert
èra en charja d'aquela mission, çò que mòstra son importància per lo poder. Un autre aspecte de la politica reiala èra sa volontat de contrarotlar l'extension anarchica dau teissut urban e de redurre l'inseguretat. Lo luectenent-generau
Nicolas de La Reynie
1625
1709
) foguèc una figura centrala de la creacion d'una fòrça de
polícia
moderna dins la vila
24
. En particular, melhorèc lo sistema de lanternas que permetiá d'esclairar las charrieras
25
, luchèc còntra la criminalitat organizaa e adoptèc de reglas d'
igiena
e de circulacion estrictas.
Durant son rèine,
Loís XV
1715
1774
) s'interessèc personalament a la vila. Ordonèc l'amainatjament de la plaça Loís XV (la
plaça de la Concòrdia
actuala), la creacion de l'Escòla Militara e la construccion d'una glèisa dedicaa a
Santa Genevieva
que venguèc pus tard lo
Panteon
. A la velha de la
Revolucion
, la populacion èra estimaa a
640 000
abitants.
Los periòdes revolucionari e napoleonenc
modificar
modificar lo còdi
París foguèc un dels teatres pus importants de la
Revolucion Francesa
. La populacion, sensbilizaa a las ideas de las
Lutz
e tochaa per de problemas d'avitalhament, venguèc rapidament un dels motors de la contestacion
26
. Lo 14 de julhet de
1789
, una prumiera insureccion s'achabèc amb la presa de la fortalesa de la
Bastilha
. Puei, lo movement contunhèc fins a
Versalhas
e lo 6 d'octòbre de
1789
Loís XVI
1774
1792
) deguèc s'installar dins la capitala e convocar una assemblaa constituenta
27
. Aquò restablissèc lo ròtle politic de París. Lo 10 d'aost de
1792
, la populacion s'insurgissèc tornarmai e prenguèc lo
palais de las Teulieras
, luec de residéncia dau rei.
Loís XVI
e sa familha foguèron arrestats. Condamnat a mòrt, foguèc
guilhotinat
lo 21 de genier de
1793
De julhet de
1792
a julhet de
1794
, la
Revolucion
e la vila foguèron dominaas per la
Terror
, un periòde de conflictes sagnós entre plusors faccions revolucionàrias e entre las armadas revolucionàrias e los movements reialistas e federalistas. Lo periòde dau
Directòri
, de
1794
1799
, foguèc egalament relativament agitat amb plusors temptativas d'insureccions e una demenicion de la populacion. Fòrça corromput, aqueu regime foguèc finalament reversat per
Napoleon Bonaparte
Vengut emperaire en
1804
Napoleon
ordonèc la construccion de plusors monuments (
Arc de trionfe de l'Estela
Jardins dau Trocadero
pònt d'Ièna
, etc.) e una importanta modernizacion de la ret idraulica
28
. Aquò permetèc a la populacion parisenca de passar los
650 000
abitants en
1806
. En març de
1814
, las armaas coalizaas assetjèron brevament la vila e l'ocupèron durant dos mes. Aquela desfacha entraïnèc la capitulacion de Napoleon e la
restauracion
dels
Borbons
De la Restauracion a la Comuna de París
modificar
modificar lo còdi
Durant la
Restauracion
, lo poder reiau s'interessèc gaire a l'urbanisme parisenc. L'evolucion principala inicia per las autoritats foguèc la construccion de l'
encencha fortificaa de Thiers
entre
1840
1844
. D'efiech, dins un contexte de creissença de las
industrias
e d'aumentacion rapida de la populacion, la vila èra a sortir de sos limits
tradicionaus
. Pasmens, l'abséncia de politica generala menèc a una concentracion dau
proletariat
obrier
dins los quartiers centraus (fins a
100 000
ab/km²). La pauretat e la misèria s'i desvolopèron, favorizant l'aparicion d'
epidemias
. Per exemple, en
1832
, lo
colerà
tuèc
32 000
personas. Favorizèc pereu la formacion de nucleus de maucontents que tenguèron un ròtle centrau dins las revolucions de
1830
e de
1848
Lo
Segond Emperi
de
Napoleon III
adoptèc una
politica
contrària en ordonant de trabalhs importants per modernizar la vila. De miliers de lòtjaments dispareissèron, d'avengüas larjas foguèron bastias per facilitar los desplaçaments e de mesuras d'igienas foguèron mesas en plaça per reduire l'insalubritat. De mai, en
1860
, lo territòri comunau foguèc estendut per englobar tota la region situada dins lo perimetre de l'
encencha de Thiers
. Lo
baron Haussmann
1809
1891
) es la figura principala d'aquelas transformacions. Prefecte de París de
1853
1870
, es a l'origina de l'arquitectura «
haussmanniena
» caracterizaa per de bastiments modernes e una ret de baloard superpausats als quartiers medievaus. Sos projectes foguèron completats per quauquas construccions suplementàrias realizaas per la
III
Republica
. Definís encara l'aspecte generau de la vila actuala e la division entre París
intra-muros
e las banlegas situaas au-delà de las muralhas
29
Durant la
Guerra Francoprussiana
de
1870
1871
, París foguèc assetjaa durant mai de quatre mes. Las fortificacions resistissèron, mas las fòrças presentas dins la capitala poguèron pas traucar las linhas
prussianas
. La fin dau setge marquèc la fin de la guerra. Puei, las tensions acumulaas e los resultats de las eleccions de
1871
entraïnèron l'insureccion de la
Comuna de París
(18 de març - 28 de mai de
1871
30
31
De la Bela Epòca a la Segonda Guerra Mondiala
modificar
modificar lo còdi
Baloard de Montmartre en
1897
Durant la
Bela Epòca
, l'expansion
economica
de París demorèc importanta. En
1913
100 000
entrepresas emplegant un milion d'obriers èran recensaas. La vila èra pereu la segonda plaça financiera internacionala après
Londres
. Doas
exposicions universalas
, organizaas en
1889
e en
1900
, illustrèron lo raionament mondiau de la vila. La construccion de la
Torre Eiffel
dau
pònt Alexandre III
e dau
metrò
aguèc luec dins aqueu contexte. Enfin, gràcias a la vitalitat de sos movements
artistics
, París agantèc son apogeu culturau. En parallele, aquela politica monumentala, l'aumentacion de la talha de las usinas e los problemas engendrats per la
pollucion
urbana entraïnèron lo transferiment progressiu de las
industrias
dins las «
banlegas rojas
» (
Renault
Boulogne-Billancourt
Citroën
Suresnes
, etc.).
En
1910
, un
creis
excepcionau de
Sèina
inondèc una partia importanta de la vila
32
. Puei, durant la
Prumiera Guerra Mondiala
, París foguèc tochaa per de bombardaments
alemands
. Durant aqueu periòde, la
Torre Eiffel
ne'n venguèc definitivament un simbòle en causa de son ròtle dins las telecomunicacions militaras.
L'
entre doas guerras
foguèc mai que mai un periòde de crisi. La populacion,
2 906 000
abitants, èra vengüa tròp importanta per un abitat ancian e sovent deslasbrat. Plusors quartiers venguèron ansin de fogaus de
tuberculòsi
. Aquò entraïnèc de migracions en direccion de las banlegas ont un urbanisme anarchic causèc l'aparicion de quartiers desprovesits de tota infrastructura
33
. La
lei Loucher
assajèc de reglar lo problema. Aqueu texte accelerèc la destruccion de l'
encencha de Thiers
per i bastir d'abitats sociaus, mas reglèc pas los problemas d'insalubritat dels immòbles ancians. La crisi pertochèc pereu la vita politica nacionala. París foguèc ansin lo centre de las manifestacions mai importantas dels
ans 1930
coma la
temptativa d'insureccion dau 6 de febrier de 1934
o lo desfilat fondator dau
Frònt Popular
lo 14 de julhet de
1935
34
En
1940
, París foguèc declarat vila duberta durant l'
afondrament de l'armaa francesa
en mai-junh de 1940. Ocupat per la
Wehrmacht
lo 14 de junh, venguèc lo seti dau comandament militar
alemand
en
França
35
. Foguèc relativament esparnhaa per los combats durant tota la guerra. Pasmens, los 16 e 17 de julhet de
1942
, mai de
12 000
judieus
de l'aglomeracion parisenca foguèron arrestats e desportats en
Alemanha
. La màger part i foguèron assassinats dins lo
camp d'Auschwitz
36
. Lo 19 d'aost de
1944
, a l'aprochaa de las tropas aliaas, la
Resisténcia
organizèc un solevament còntra la
garnison
alemanda. Los
combats
durèron fins a l'arribaa d'una fòrça francoestatsunidenca lo 25 d'aost. Lo generau
von Choltitz
capitulèc sensa executar los òrdres d'
Adolf Hitler
de destruire los monuments
37
Lo París contemporaneu
modificar
modificar lo còdi
París en
2015
Despuei la
Segonda Guerra Mondiala
, París es demorat lo centre de la vita
politica
culturala
economica
de
França
maugrat las politicas de decentralisacion. Ansin, la vila foguèc lo luec de manifestacions importantas pendent la
Guerra d'Argeria
, durant los eveniments de
Mai de 1968
o durant plusors
grevas
. Lo poder politic gardèc un uelh atentiu sus sa capitala. A partir dau mandat dau president
Pompidou
, aquò se traduguèc per una politica de construccion monumentala marcaa per la bastia dau
Museu Nacionau d'Art Moderne
, de la
Biblioteca Nacionala
, de la Piramida dau Lovre o dau
Museu dau Cai Branly
. L'organizacion d'eveniments internacionaus es pereu un element d'aquela politica (
Copa dau Monde de fotbòl de 1998
Copa dau Monde de rugbi de XV de 2007 e 2023
Jòcs Olimpics d'Estiu de 2024
, etc).
En
1976
, París obtenguèc la restauracion d'una municipalitat pròpra. Son prumier cònse despuei
Jules Ferry
foguèc
Jacques Chirac
, remplaçat en
1995
per
Jean Tibéry
. Aqueu periòde foguèc marcat per plusors chantiers importants e per lo classament d'una partia dels cais de
Sèina
au patrimòni mondiau de l'
UNESCO
. En particular, foguèc achabat la construccion de la
Ciutat de las Sciéncias e de l'Industria
. Pasmens, aquela politica permetèc pas d'enraiar los problemas de lòtjament. Iniciat dins los
ans 1950
, lo declin demografic de París perdurèc donc fins als
ans 1990
. Entraïnèc la demenicion de la populacion de 2,85 milions d'abitants en
1954
a un minimom de 2,15 milions en
1999
. Despuei aquela data, la populacion es relativament establa e se situa a l'entorn de 2,2 milions d'estatjants.
En
2001
, foguèc elegit lo
socialista
Bertrand Delanoë
coma cònse. Foguèc remplaçat per
Anne Hidalgo
en
2014
. Aqueu chambiament d'orientacion politica menèc a d'evolucions importantas de la politica comunala. La reduccion de la plaça de la
veitura
n'es un aisse centrau amb una volontat de promòure los transpòrts collectius. Aquò permetèc de reduire la pollucion atmosferica, mas suscita de criticas.
Foncions
modificar
modificar lo còdi
París assegura de foncions multiplas dins los domenis
politics
culturaus
economics
scientifics
. Au niveu
politic
, es la
capitala
de
França
. Lo palais
presidenciau
, lo
govern
, lo
parlament
, las
ambaissadas
estrangieras e fòrça institucions importantas de la Republica Francesa se tròban dins la vila. Las institucions localas, en particular lo departament de París e la region Illa de França, an egalament lor seti dins la capitala. París es ansin lo centre de la vida politica
francesa
. Aqueu prestigi es renforçat per la preséncia dau seti de l'
UNESCO
, la brancha de l'
ONU
encharjaa de promòure la collaboracion internacionala dins los domenis de l'
educacion
, de las
sciéncias
, de la
cultura
e de la
comunicacion
. L'
Organizacion de Cooperacion e de Desvolopament Economics
(OCDE), l'
Organizacion Internacionala de la Francofonia
(OIF), l'
Autoritat Europea dels Mercats Financiers
(AEMF) e l'
Agéncia Espaciala Europea
(AES) son tanben basats en París.
París es tanben un important centre culturau amb un riche patrimòni
arquitecturau
, de
museus
majors (en particular lo
Lovre
) e de companhiás o d'institucions de premiera importància dins de domenis coma la
mòda
o lo luxe. De mai, la
vila
garda de mitans
artistics
fòrça dinamics. Aqueu ròtle se torna trobar en matèria
economic
. La vila es lo seti de plusors companhiás multinacionalas importantas coma
Total
Axa
Carrefour
EDF
Renault
. De
bancas
internacionalas son pereu basaas dins la capitala o dins son aglomeracion (
Crédit agricole
BNP Paribas
Société générale
BPCE
. La borsa de París fa egalament partia de la plaça financiera mai grandas dau
continent
Enfin, París e son aglomeracion son un centre
scientific
organizat a l'entorn de plusors
universitats
, institucions de recherchas e complexes
tecnologics
dedicats a la R&D. Per exemple, los cercaires de l'
ESPCI
obtenguèron set
Premis Nobel
durant lo segle XX.
Cultura
modificar
modificar lo còdi
París es un centre de la cultura
europea
e mondiala despuei la fin de l'
Edat Mejana
. Ne'n foguèc probablament lo centre mai important entre lo segle XVII e la
Segonda Guerra Mondiala
. Aüra, en despiech dau declin de l'influéncia
francesa
dins lo monde, garda un prestigi considerable.
Patrimòni arquitecturau
modificar
modificar lo còdi
Constituït de monuments datant de l'
Antiquitat
au periòde moderne, lo patrimòni
arquitecturau
de París e de son aglomeracion es un dels mai importants dau monde. En
2025
1 858
edificis èran inscrichs als
Monuments Istorics
dins la capitala e
1 933
dins la resta de la region
Illa de França
. Los mai emblematics son tanben classats au
Patrimòni Mondiau de l'Umanitat
de l'
UNESCO
. Los quartiers centraus son dominats per las construccions
medievalas
classicas
coma la
catedrala de Nòstra Dama de París
, lo
palais de la Ciutat
, la
Santa Chapela
, la
chapela de la Sorbona
, lo
palais dau Lovre
, l'
Ostau dels Invalides
e lo
Panteon
. Las construccions mai recentas son mai presentas dins los quartiers periferics. D'exemples d'aquelos tipes d'arquitectura son l'Arc de Trionfe, l'
Operà Garnier
, l'
Operà Nacionau de París
, la
Torre Eiffel
e plusors construccions inspiraas per lo movement de l'
Art Novel
. Los edificis modernes son mai frequentament situats als limits de la vila e dins l'aglomeracion, mas i a d'excepcions coma lo
Centre Pompidou
que foguèc bastit dins lo còr istoric. Dins la resta de la region, lo monument pus conoissut es probable lo
palais de Versalhas
. Enfin, lo quartier de la Defensa, situat a
Nanterre
, es la principala concentracion de
grata-ceus
de
França
Torre Eiffel
La
catedrala de Nòstra Dama de París
Cort dau
palais dau Lovre
Arc de Trionf de l'Étoile
La
Concergeria
La
Santa Chapela
Panteon
Obelisque de la
plaça de la Concòrdia
Colomna Vendoma
Los
Aliscamps
Lo
Pònt Nòu
Lo
Pònt Alexandre III
Montmartre
Quartier d'afaires de París La Defensa
Patrimòni artistic e musèus
modificar
modificar lo còdi
París es un dels centres artistics e culturaus mai important dau monde actuau. Foguèc lo luec d'aparicion de mai d'un movement artistic e au mens 130 museus importants se tròban dins la vila. Lo mai conoissut es lo
Lovre
qu'es lo museu mai grand e mai visitat del monde, mas lo
museu d'Orsay
, lo
Museum Nacionau d'Istòria Naturala
, lo
Centre Pompidou
e la
Ciutat de las Sciéncias e de l'Industria
son tanben d'institucions internacionalas de prumiera importància. Aquelos museus assostan d'òbras majoras coma
La Gioconda
o la
Vènus de Milo
. Aqueu patrimòni artistific riche contribuís fòrça a l'atractivitat toristica de París (22,6 milions de toristas en region Illa de França en
2021
).
Annèxas
modificar
modificar lo còdi
Ligams internes
modificar
modificar lo còdi
França
Illa de França
Lovre
Lutècia
Nòstra Dama de París
Torre Eiffel
Bibliografia
modificar
modificar lo còdi
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, 705 p.
(fr)
Alfred Fierro,
Histoire et dictionnaire de Paris
, París, Éd. Robert Laffont, 1996, 1580 p.
Nòtas e referéncias
modificar
modificar lo còdi
Lo departament de París reçaupèc a sa creacion lo numerò
60
. Venguèc lo departament de Sèina tre
1795
. Reçaupèc lo numerò
75
al mieg del segle XX. Lo còde INSEE de la comuna de París es 75
056
, mas cada arrondiment municipal tanben ne reçaup un (de 75101 a 75120). Lo 1èr de genièr de 1968, lo departament de Sèina es suprimit e lo departament de París es reconstituït amb lo meteis numèro. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2019, París es una collectivitat territoriala de l'estatut especial que fusiona lo departament e la comuna. Los còdes INSEE càmbian pas: 75 per la collectivitat, 75056 per la comuna, 75101 a 120 pels arrondiments. Pels veïculs, las primièras annadas (abans 1922) las letras E, G, I, U e X èran reservadas a París. De 1922 a 1950 èran los digrafs d’
RB
VZ
. En 1950, es
75
que ven del còde INSEE e qu’es représ dins las annadas 1960 pel còde postal.
En
francés
Paris
[paˈʀi]
. En
occitan
, la vila de
Par
[paˈris]
(accent tonic sus
-rís
) es pas de confondre amb lo personatge mitologic de
ris
[ˈparis]
(accent tonic sus
Pa-
).
(fr)
Charles Pomerol,
Découverte géologique de Paris et de l'Ile-de-France
, BRGM éditions, 1988, p. 41.
(fr)
Olivier Cantat, dins Pierre Carrega, Vincent Dubreuil e Olivier Planchon (dir.), «
L’îlot de chaleur urbain parisien selon les types de temps
»,
Les types de temps. Actes de "Journées de climatologie"
, Norois, n° 191, vol. 2, 2004, pp. 75-102.
(fr)
Météo France e Agence Parisienne du Climat,
Le changement climatique à Paris. Évolution du climat à Paris depuis 1900, quel climat futur
, julhet 2015, consultat lo 14 d'octòbre de 2015, [
(fr)
Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui
, «
Notice communale
: Paris
», consultat lo 18 d'octòbre de 2025,
(fr)
INSEE, «
IMG1B - Population immigrée par sexe, âge et pays de naissance en 2019
», consultat lo 18 d'octòbre de 2025,
(fr)
Nanterre et les Parisii
»,
Archéologia
, n° 455,‎ mai de 2008, pp. 10-19.
(fr)
Matthieu Poux (en collaboracion amb Sylvie Robin), «
Dossier - Guerre des Gaules
: Paris ou Lutèce
», dins
Dernières nouvelles de la guerre des Gaules, sur les traces de César, l'Archéologue - archéologie nouvelle
, junh-julhet de 2002, n° 60, p. 14.
Per exemple, a la fin dau periòde roman, la populacion d'
Arle
se situava probable entre
40 000
100 000
abitants.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, p. 40.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, p. 52.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, p. 66.
(fr)
Patrick Boucheron e Denis Menjot,
La ville médiévale
, Éd. du Seuil, 2011, p. 45.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, p. 71.
(fr)
Christian Bonnet e Christine Descatoire,
Les Carolingiens (741-987)
, Armand Colin, 2001, p. 91.
(fr)
Bernard Beck,
Châteaux forts de Normandie
, Rènnas, Ouest-France, 1986, p. 13.
(fr)
Georges Bernage, «
Portbail et son terroir
»,
Vikland, la revue du Cotentin
, n° 1,‎ abriu-mai-junh de 2012, p. 17.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, p. 114.
(fr)
Émile Picarda,
Les marchands de l'eau
: Hanse parisienne et compagnie française
, París, Librairie Émile Bouillon, 1901.
(fr)
Alfred Fierro,
Histoire et dictionnaire de Paris
, París, Éd. Robert Laffont, 1996, p. 31.
(fr)
Raymond Cazelles,
Étienne Marcel
: la révolte de Paris
, París, Tallandier, coll. «
Biographie
», 2006, 375 p.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, p. 202.
(fr)
Thierry Sarmant e Mathieu Stoll,
Régner et gouverner
: Louis XIV et ses ministres
, París, Perrin, 2010.
(fr)
Auguste Herlaut,
L'éclairage des rues à Paris à la fin du XVIIe et au XVIIIe
, París, Renouard, Imp., 1916, 139 p.
(fr)
Alfred Fierro,
Histoire et dictionnaire de Paris
, París, Éd. Robert Laffont, 1996, pp. 97-98.
(fr)
Marcel Le Clère,
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, pp. 406-418.
(fr)
François Billaut, «
Architecture
: une ambition inachevée
»,
Point de Vue Histoire
, n° 10 «
Napoléon Ier
: l'apogée de l'Empire
»,‎ decembre de 2011, p. 20.
(fr)
Marcel Le Clère (dir.),
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, pp. 510-517.
(fr)
Prosper-Olivier Lissagaray,
Histoire de la Commune de 1871
, La Découverte, 2004, 526 p.
(fr)
Robert Tombs (trad. Jean-Pierre Ricard),
La guerre contre Paris, 1871
, París, Aubier, coll. «
Collection historique
», 1997, 380 p.
(fr)
Marcel Le Clère (dir.),
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, pp. 573-574.
(fr)
Marcel Le Clère (dir.),
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, pp. 593-594.
(fr)
Alfred Fierro,
Histoire et dictionnaire de Paris
, París, Éd. Robert Laffont, 1996, pp. 539-610.
(fr)
Marcel Le Clère (dir.),
Paris de la Préhistoire à nos jours
, Éd. Bordessoules, 1985, pp. 613-620.
(fr)
Éric Conan e Henry Rousso,
Vichy, un passé qui ne passe pas
, París, Éditions Gallimard, coll. «
Folio histoire
», 1996, 513 p.
(fr)
Jean-François Muracciole,
La Libération de Paris. 19-26 août 1944
, Tallandier, 2013.
Vilas francesas de mai de 100 000 abitants
Ais de Provença
Amians
Angieus
Argenteuil
Besançon
Bordèu
Boulogne-Billancourt
Brèst
Can
Clarmont-Ferrand
Dijon
Estrasborg
Grenòble
Le Havre
Lilla
Limòtges
Lion
Lo Mans
Marselha
Mètz
Montpelhièr
Montreuil-sous-Bois
Mülhausen
Nancí
Nantas
Niça
Nimes
Orleans
París
Perpinhan
Rems
Rennes
Roan
Sant Estève
Saint-Denis (Reünion)
Saint-Denis (Sèina Sant Denis)
Saint-Paul (Reünion)
Tolon
Tolosa
Tors
Villeurbanne
Departaments de França
França
metropolitana
01
Ain
02
Aisne
03
Alèir
04
Aups d'Auta Provença
05
Auts Aups
06
Aups Maritims
07
Ardecha
08
Ardenas
09
Arièja
10
Auba
11
Aude
12
Avairon
13
Bocas de Ròse
14
Calvadòs
15
Cantal
16
Charanta
17
Charanta Maritima
18
Char
19
Corresa
2A
Corsega del Sud
2B
Nauta Corsega
21
Còsta d’Aur
22
Còstas d’Arvòr
23
Cruesa
24
Dordonha
25
Dobs
26
Droma
27
Eure
28
Eure e Loir
29
Finistèrra
30
Gard
31
Nauta Garona
32
Gers
33
Gironda
34
Erau
35
Ille et Vilaine
36
Endre
37
Endre e Léger
38
Isèra
39
Jura
40
Lanas
41
Loir e Char
42
Léger
43
Naut Léger
44
Léger Atlantic
45
Loiret
46
Òlt
47
Òlt e Garona
48
Losera
49
Maine e Léger
50
Marga
51
Marna
52
Nauta Marna
53
Maièna
54
Meurthe e Mosèla
55
Mòsa
56
Morbihan
57
Mosèla
58
Nièvre
59
Nòrd
60
Oise
61
Orne
62
Pas de Calais
63
Puèi de Doma
64
Pirenèus Atlantics
65
Hauts Pirenèus
66
Pirenèus Orientals
67
Bas Ren
68
Naut Ren
69
Ròse
70
Nauta Sòna
71
Sòna e Léger
72
Sarta
73
Savòia
74
Nauta Savòia
75
París
76
Sèina Maritima
77
Sèina e Marna
78
Ivelinas
79
Doas Sèvras
80
Sòma
81
Tarn
82
Tarn e Garona
83
Var
84
Vauclusa
85
Vendèa
86
Vinhana
87
Nauta Vinhana
88
Vòges
89
Iona
90
Territòri de Belfòrt
91
Essonne
92
Nauts de Sèina
93
Sèina e Sant Danís
94
Val de Marna
95
Val d’Oise
Collectivitats territorialas non departamentalas
Collectivitat europèa d'Alsàcia
69D
Conselh departamental de Ròse
69M
Metropòli de Lion
75C
París
Departaments e regions
d’otramar (DROMs)
971
Guadalope
974
La Reünion
Collectivitats
unicas d’otramar
972
Martinica
973
Guaiana
976
Maiòta
Portal de França
Comunas
de l'
airal urban
de
París
de
000
000
París
+ de 75 000
Argenteuil
Asnières-sur-Seine
Aulnay-sous-Bois
Boulogne-Billancourt
Champigny-sur-Marne
Colombes
Créteil
Montreuil
Nanterre
Rueil-Malmaison
Saint-Denis
Saint-Maur-des-Fossés
Versalhas
Vitry-sur-Seine
+ de 50 000
Antony
Aubervilliers
Le Blanc-Mesnil
Bondy
Cergy
Clichy
Courbevoie
Drancy
Évry
Fontenay-sous-Bois
Issy-les-Moulineaux
Ivry-sur-Seine
Levallois-Perret
Maisons-Alfort
Neuilly-sur-Seine
Noisy-le-Grand
Pantin
Sarcelles
Sartrouville
+ de 25 000
Alfortville
Athis-Mons
Bagneux
Bagnolet
Bezons
Bobigny
Champs-sur-Marne
Charenton-le-Pont
Châtenay-Malabry
Châtillon
Chatou
Chelles
Le Chesnay
Choisy-le-Roi
Clamart
Clichy-sous-Bois
Conflans-Sainte-Honorine
Corbeil-Essonnes
La Courneuve
Draveil
Élancourt
Épinay-sur-Seine
Ermont
Franconville
Fresnes
Gagny
Garges-lès-Gonesse
Gennevilliers
Goussainville
Guyancourt
L'Haÿ-les-Roses
Houilles
Livry-Gargan
Malakoff
Mantes-la-Jolie
Massy
Meaux
Melun
Meudon
Montigny-le-Bretonneux
Montrouge
Les Mureaux
Neuilly-sur-Marne
Nogent-sur-Marne
Noisy-le-Sec
Palaiseau
Le Perreux-sur-Marne
Pierrefitte-sur-Seine
Plaisir
Poissy
Pontault-Combault
Pontoise
Puteaux
Rosny-sous-Bois
Saint-Cloud
Saint-Germain-en-Laye
Saint-Ouen
Sainte-Geneviève-des-Bois
Sannois
Savigny-sur-Orge
Savigny-le-Temple
Sevran
Stains
Suresnes
Taverny
Thiais
Trappes
Tremblay-en-France
Les Ulis
Vanves
Vigneux-sur-Seine
Villejuif
Villemomble
Villeneuve-Saint-Georges
Villepinte
Villiers-le-Bel
Villiers-sur-Marne
Vincennes
Viry-Châtillon
Yerres
- de 25 000
Demest las 1470 autras comunas, se pòt citar:
Auvers-sur-Oise
Bougival
Le Bourget
Chantilly
Chessy
Crépy-en-Valois
Écouen
Enghien-les-Bains
Étampes
Fontainebleau
Gisors
Maintenon
Maisons-Laffitte
Marly-le-Roi
Montfermeil
Montmorency
Orly
Orsay
Le Raincy
Rambouillet
Roissy-en-France
Rungis
Saclay
Saint-Cyr-l'École
Sceaux
Sèvres
Le Vésinet
Capitalas de l’
Union Europèa
Atenas
Amsterdam
Dublin
Berlin
Bratislava
Brussèlas
Bucarèst
Budapèst
Copenaga
Helsinki
Lisbona
Ljubljana
Luxemborg
Madrid
Nicosia
París
Praga
Riga
Roma
Zagrèb
Sòfia
Estocòlme
Tallinn
La Valeta
Varsòvia
Vílnius
Viena
Recuperada de «
Categorias de la pagina
Article redigit en vivaroaupenc
Paginas amb arguments formatnum non numerics
París
França
Capitala europèa
Capitala Europèa de la Cultura
Vila olimpica
Categorias amagadas :
Paginas amb de proprietats pas resolgudas
Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
París
Apondre un subjècte