Peunula - Wikipèdia bahsa Acèh, ènsiklopèdia bibeueh
Lompat ke isi
Nibak Wikipedia
Peunula
Temporal range:
520Ma
PreЄ
Pg
Kambrium
sampoë 'an jinoë.
Klasifikasi ilmiah
Domain:
Archaeplastida
Kingdom:
Plantae
Haeckel
, 1866
Divisi
Alga ijô
Chlorophyta
-alga ijô keubit
Charophyta
-alga ijô meukareuëng
Peunula darat
(Embryophyta)
Peunula darat hana meuurat
(kumbeuëk)
Marchantiophyta
—kumbeuëk até
Anthocerotophyta
—kumbeuëk (até) lungkèe
Bryophyta/Musci
—kumbeuëk keubit
Horneophytopsida
Peunula meuurat
(tracheophyta)
Rhyniophyta
Zosterophyllophyta
Lycopodiophyta
—paku kawat
Trimerophytophyta
Pteridophyta
—dum bak paku ngon paku iku guda
Progymnospermophyta
Spermatophyta
(peunula meuaneuk)
Pteridospermatophyta
—paku (meu)aneuk
Pinophyta
—Peunula runjông
Cycadophyta
—paku haji ngon nyang toë ngonjih
Ginkgophyta
—ginkgo
Gnetophyta
—muliëng ngon nyang toë ngonjih
Magnoliophyta
—peunula meubungong
Nematophytes
Lam
biologi
peunula
geukheun keu
organisme
nyang jitamöng lam
Regnum
Plantae
. Di dalamjih nakeuh mandum organisme nyang that biasa geuturi lé ureuëng bak kayèe, beuluka,
terna
naleuëng
kumbeuëk
seureuta
alga ijô
. Meucatat na keunira 350.000
spesies
organisme jitamöng u dalamnyan, nyan hana rôh alga ijô. Dari jumeulah nyan, 258.650 jeunèh nakeuh
peunula meubungong
ngön 18.000 jeunèh
peunula kumbeuëk
. Rab mandum peunula nyan meusifeuët
autotrof
, ngön jicok energi langsông dari
cahaya
mata uroë
röt proses
fotosintesis
. Meuseubab ngön wareuna ijô brat that bak anggèta keurajeuën nyan. nan la'én nyang geunguy nakeuh
Viridiplantae
("peunula ijô"). Nan la'énjih nakeuh
Metaphyta
Ceuë
peusaneut
peusaneut asai
Klasifikasi peunula bak masa jemeun geupeutamong cit ban mandum
alga
ngon
fungi
(jitamong
kulat leundé
) seubagoë anggètajih. Kritik-kritik nyang teuka jeuët keu dudoë fungi geupisah dari peunula. Meunan pih bak stasioner, fungi meusifeuët
saprotrof
, jicok energi dari euncit-euncit
dabeuëh organik
. La'én nibak nyan, bintéh sel fungi kon meususôn nibak dabeuëh nyang saban ngon peunula ngon that meuhi ngon meulatang.
Geuweuëk lom dudoë alga nyang geupisah bak anggèta peunula meuseubab jih hana
diferensiasi jaringan
ngon hana meukeumang
klorofil
seubagoë
pigmen
ngon drop energi.
Meuneunguy teknik-teknik
biologi molekuler
keu
filogeni
pwunula bak nyatajih dudoë that le meudukông ateuëh peuë nyang meupisah jinoë. Peunula lam areuti nyang jinoë geunguy kayém jikira seubagoë turônan nibak
alga ijô
Rupa nyang khusuih
peusaneut
peusaneut asai
rupa nyang bagah that jeuët keu geuturi peunula nakeuh bak wareuna ijô nyang brat meuseubab na meukandông pigmen klorofil nyang that peunténg bak kri jidrop energi rot fotosintesis. Ngon nyankeuh, peunula nibak umumjih meusifeuët autotrof. Padum-padum boh nyang hana saban, lagèe bak padum macam
peunula parasit
(seumalu), nyan nakeuh meuseubab ngon adaptasi keu kri udép ngon lingkungan nyang hayeuë. Saweuëb sifeuëtjih nyang autotrof, peunula sabé jiduëk bak neuduëk nyang phôn lam ranté ilé peunajôh rot organisme udép (
ranté eumpeuën
).
Peunula meusifeuët stasioner atawa hanjeuët jiwèh ateuëh kheundak droëjih, meunan pih na pdum-padum macam alga ijò nyang meusifeuët motil (jeuët wèh) saweuëb bak jioh na
flagelum
Meuseubab ngon sifeuëtjih nyang pasif nyoë peunula beujeuët meuadaptasi bak fisik ateuëh meuubah bak teumpat udép nyang jiteurimong lé jih. Variasi
morfologi
peunula ji'ôh leubèh rayeuëk nibak anggèta keurajeuën nyang la'én. La'én nibak nyan, peunula meuhasé le that
metabolit sekunder
seubagoë mekanisme ngon peutheun udép ateuëh peuë nyang meuubah bak teumpat jih atawa na jiseurang lé nyang peukarujih. Reproduksi peunula jicok peungarôh cit lé sifeuët nyoë.
Bak tingkat selular, binté sel nyang meususôn nibak
selulosa
hemiselulosa
, ngon
pektin
jeuët keu rupajih nyang khusuih, meunanpih bak peunula tingkat meuyub meujan-jan cit meususôn nibak pektin saja. Meuhat cit bak peunula nyang sel jih na
plastida
; ngon
vakuola
nyang rayeuk ngon kayém jidominasi volume sel.
Alga
peusaneut
peusaneut asai
Alga ijô
dari
Ernst Haeckel
's
Kunstformen der Natur
, 1904.
Le
alga
nyang hana lé jitamong lam
Keurajeuën
Plantae. Alga nakeuh lam paum-padum boh kawan nyang meubida nibak organisme nyang meuhasé energi rot fotosintesis, maséng-maséng nyang teuka abk kri independen nibak éndatujih nyang non-fotosintetik. Alga nyang brat that gura nakeuh
naleuëng la'ôtt
, alga multiseluler nyang meuhat that meuhi ngon peunula terestrial, geuklasifikasi sajan
alga ijô
mirah
, ngon
coklat
. Tiëp-tiëp kawan nyan jitamong cit na meupadum boh jeunèh
organisme
mikroskopik ngon organisme uniseluler.
Asai seunurat
peusaneut
peusaneut asai
Haeckel G (1866).
Generale Morphologie der Organismen
. Berlin: Verlag von Georg Reimer. hlm.
vol.1: i–xxxii, 1–574, pls I–II; vol. 2: i–clx, 1–462, pls I–VIII.
Wikimedia Commons na mèdia nyang mupawôt ngön:
Plantae
Geurumpök nibak "
Kawan
Halaman dengan argumen ganda di pemanggilan templat
Articles with 'species' microformats
Semua regnum plantae
No local image but image on Wikidata
Bak kayèe
Kawan teusom:
Halaman dengan galat skrip
Kawan Commons nyang peunawôtjih hana saban ngön Wikidata
Peunula
Tamah bhaih