Papers by Sevcan Yılmaz Kutlay (Doç.Dr./ Assoc.Prof.Dr.)
Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 2026
Animated films have an indirect role especially in the education of children as one of the tools ... more Animated films have an indirect role especially in the education of children as one of the tools in the field of public pedagogical space, which shape social cognition. Through the discourses in these films, children can unwittingly construct ideas about identity, social roles and social norms. Self-representation and self-perception of children who identify themselves with fictional characters can be shaped through discourses in these films. The translation of animated films, which have a high number of viewers worldwide, into Turkish helps the international circulation of these discourses and international cultural planning. There has been a breaking point from modernism to postmodernism after 2000 in the discourses of these films. It is thought that the discourses have differentiated and new discourses which value cultural differences and human rights have been introduced after this breaking point. However, they still serve international cultural planning in the long run. Critical discourse analysis can be used to examine the production and consumption processes of the discourses in these films with their socio-cultural dimensions. This article aims to examine how children's self-representations can be shaped through the translation of children's animated films which include postmodernist discourses through critical discourse analysis.
Istanbul University Journal of TS, 2025
Öz Çeviri, toplumsal bir eylem sonucunda ortaya çıkan kültürel bir ürün olarak ancak tarihsel ve ... more Öz Çeviri, toplumsal bir eylem sonucunda ortaya çıkan kültürel bir ürün olarak ancak tarihsel ve toplumsal bağlamı içinde bütüncül olarak düşünülebilir. Çeviri etkinlikleri için coğrafi koşullar da konjonktürel bir önem taşımaktadır. Kültürlerarası temasları kaçınılmaz kılan ticari hareketliliğin olduğu ticaret yolları ve liman şehirleri gibi merkezler ticari ürünlerin alışverişi kadar kültürel alışverişi de başlatmakta, çeşitlendirmekte ve hızlandırabilmektedir. Tarih boyunca uluslararası ve kültürlerarası aktarımlar siyasi, dinȋ ve coğrafi koşullardan kaçınılmaz olarak etkilenmiştir. Bu durumun bir örneği de Abbasi dönemindeki yoğun çeviri etkinlikleri olmuştur. Abbasiler döneminde Bağdat, başta Yunan ve Arap kültürleri olmak üzere çok kültürlü karşılaşmalara ev sahipliği yapmıştır. Artan uluslararası ticaretle yoğunlaşan kültürlerarası etkileşim ve hȃmilerin de süreci desteklemesiyle geometri, astronomi, felsefe, tıp ve askerlik gibi çok çeşitli konularda çeviriler yapılmıştır. Abbasilerdeki çeviri etkinliklerinin başarısının en büyük nedenlerinden biri de çevirinin kurumsallaşmış olmasıdır. Beytü-l-Hikme, çeviri ve kültür etkinlikleri için kilit bir kurum olarak işlev görmüştür. Bu makale, Abbasiler döneminde Bağdat'ta başlayıp Toledo'ya uzanan çeviri etkinlikleri sonucu bu coğrafi alanların nasıl kültürlerarası etkileşim alanlarına dönüştüğünü Çeviri Sosyolojisi perspektifiyle ve Pierre Bourdieu'nün alan kavramıyla incelemeye çalışacaktır.
Türk Kültürü ve İncelemeleri , 2025
Kültürlerarası etkileşim aracı olarak çeviri, üretildiği ve alımlandığı bağlamın
tarihî ve toplu... more Kültürlerarası etkileşim aracı olarak çeviri, üretildiği ve alımlandığı bağlamın
tarihî ve toplumsal koşullarıyla şekillenir. Tarih boyunca toplumsal aktörler ya da
çeviribilim terimiyle ifade edecek olursak “çeviri eyleyicileri” (failleri/agents) çeviri
etkinlikleri aracılığıyla içinde bulundukları toplumun kültürel planlamasına bazen
metin ve eser seçimi bazen de çeviri sürecinde aldıkları kararlar veya çevirinin nasıl
alımlanacağıyla ilgili çabalarıyla şekil vermiştir. Bu kişiler genellikle çevirmenlik
görevinin yanı sıra onlara toplumda güçlü bir konum sağlayan başka iş ya da ünvana
da sahip olabilmektedir. Eski Uygurların yerleşik hayata geçmeleri ve beraberinde
Budizm’i kabul etmeleri sürecinde de toplumsal ve kültürel planlama etkinliklerinde
çeviri eserlerden yararlanılmıştır. Dönemin kanon niteliğindeki önemli dinî
eserlerini çeviren din adamı-çevirmen Beşbalıklı Şiŋgko Şeli Tutung da sözü edilen
çeviri eyleyicilerine örnek verilebilir. Beşbalıklı Şiŋgko Şeli Tutung çeviri norm ve
kararlarıyla dikkat çeken, görünür ve etkin bir çevirmendir. Şiŋgko Şeli Tutung’un
çevirdiği erek metinlerde ekleme, çıkarma ve toplumun eski dinî inancına gönderme
yapma gibi yerlileştirici ve erek odaklı stratejiler saptanmıştır. Çeviri sosyolojisi,
kültürel ürünlerin kültürlerarası dolanımda sosyolojik koşulları ve bu süreçte
belirleyici rol oynayan eyleyicileri konu edinir ve alan, habitus ve (ekonomik,
kültürel, toplumsal ve simgesel) sermaye kavramlarıyla kültür ürünlerinin
aktarımını eyleyicilerin rollerini de göz önünde bulundurarak inceler. Bu makalede,
çeviri sosyolojisinin terimleri ve din sosyolojisinden yararlanılarak Beşbalıklı Şiŋgko
Şeli Tutung bir çeviri eyleyicisi olarak incelenmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Şiŋgko Şeli Tutung, çeviri sosyolojisi, habitus, Eski Uygurlar
tarihî ve toplumsal koşullarıyla şekillenir. Tarih boyunca toplumsal aktörler ya da
çeviribilim terimiyle ifade edecek olursak “çeviri eyleyicileri” (failleri/agents) çeviri
etkinlikleri aracılığıyla içinde bulundukları toplumun kültürel planlamasına bazen
metin ve eser seçimi bazen de çeviri sürecinde aldıkları kararlar veya çevirinin nasıl
alımlanacağıyla ilgili çabalarıyla şekil vermiştir. Bu kişiler genellikle çevirmenlik
görevinin yanı sıra onlara toplumda güçlü bir konum sağlayan başka iş ya da ünvana
da sahip olabilmektedir. Eski Uygurların yerleşik hayata geçmeleri ve beraberinde
Budizm’i kabul etmeleri sürecinde de toplumsal ve kültürel planlama etkinliklerinde
çeviri eserlerden yararlanılmıştır. Dönemin kanon niteliğindeki önemli dinî
eserlerini çeviren din adamı-çevirmen Beşbalıklı Şiŋgko Şeli Tutung da sözü edilen
çeviri eyleyicilerine örnek verilebilir. Beşbalıklı Şiŋgko Şeli Tutung çeviri norm ve
kararlarıyla dikkat çeken, görünür ve etkin bir çevirmendir. Şiŋgko Şeli Tutung’un
çevirdiği erek metinlerde ekleme, çıkarma ve toplumun eski dinî inancına gönderme
yapma gibi yerlileştirici ve erek odaklı stratejiler saptanmıştır. Çeviri sosyolojisi,
kültürel ürünlerin kültürlerarası dolanımda sosyolojik koşulları ve bu süreçte
belirleyici rol oynayan eyleyicileri konu edinir ve alan, habitus ve (ekonomik,
kültürel, toplumsal ve simgesel) sermaye kavramlarıyla kültür ürünlerinin
aktarımını eyleyicilerin rollerini de göz önünde bulundurarak inceler. Bu makalede,
çeviri sosyolojisinin terimleri ve din sosyolojisinden yararlanılarak Beşbalıklı Şiŋgko
Şeli Tutung bir çeviri eyleyicisi olarak incelenmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Şiŋgko Şeli Tutung, çeviri sosyolojisi, habitus, Eski Uygurlar
Söylem Filoloji Dergisi, Çeviribilim Özel Sayısı, Mart 2025: 454-468 , 2025
Çeviribilim kuramlarında kültürel dönemeç olarak adlandırılan paradigma değişikliğiyle, çeviri sa... more Çeviribilim kuramlarında kültürel dönemeç olarak adlandırılan paradigma değişikliğiyle, çeviri sadece dilsel bir etkinlik değil aynı zamanda toplumsal bir kültür etkinliği olarak ele alınmaya başlanmıştır. Gideon Toury ve Itamar Even-Zohar’ın öncülüğünü yaptığı betimleyici paradigma, çeviriyi “kültür planlama” amacı kapsamında etkileşimde olduğu diğer dizgelerle beraber ve bu amacı gerçekleştirmeye çalışan “değişim eyleyicileri”nin rolleri de göz önünde bulundurarak ele almıştır. Çeviri sosyolojisi alt alanında yapılan çalışmalarla da çeviri eylemi ve ürününün toplumsal yönü irdelenmeye devam etmektedir. Bu toplumsal ve kültürel değişim süreçlerinin bir örneği
olarak, tarihimizde yerleşik hayata geçmeleri ve Budizm'i kabul etmeleriyle dikkat çeken Eski Uygur Türkleri söz konusu dönemde aslında diller arası, kültürler arası ve dinler arası bir etkileşim yaşamışlardır. Eski Uygurlar başta Çinceden olmak üzere Budist toplumların dillerinden yaptıkları
çeviriler aracılığıyla Budizm’i tanımış, halka tanıtmış ve yeni dinlerini kendi mevcut dini inançları ile sentezleyerek Budizm için Uygurca bir terminoloji oluşturmuşlardır. Özellikle yeni inşa edilen Budist tapınaklar seyyahların ve din adamlarının dikkatini çekmiş ve Budizm’e ait eserlerin büyük çoğunluğu bu tapınaklarda Eski Uygurcaya çevrilmiştir. Eski Uygurlar, kendi din değiştirmesüreçlerinde oluşturdukları bu terminolojiyi Budizm’e yeni geçen komşuları Moğollar'a da aktarmıştır. Çeviribilim ve Türkoloji alanlarının kesişiminde disiplinler arası bir çalışma olan bu makale, Eski Uygurların yaşadıkları dinî değişimi ve dinî terminoloji oluşturma sürecinde çevirinin
rolünü betimleyici paradigmanın kültür odaklı terimleri ve sosyolog Pierre Bourdieu’nün kuramsal çerçevesiyle incelemeyi amaçlamaktadır.
olarak, tarihimizde yerleşik hayata geçmeleri ve Budizm'i kabul etmeleriyle dikkat çeken Eski Uygur Türkleri söz konusu dönemde aslında diller arası, kültürler arası ve dinler arası bir etkileşim yaşamışlardır. Eski Uygurlar başta Çinceden olmak üzere Budist toplumların dillerinden yaptıkları
çeviriler aracılığıyla Budizm’i tanımış, halka tanıtmış ve yeni dinlerini kendi mevcut dini inançları ile sentezleyerek Budizm için Uygurca bir terminoloji oluşturmuşlardır. Özellikle yeni inşa edilen Budist tapınaklar seyyahların ve din adamlarının dikkatini çekmiş ve Budizm’e ait eserlerin büyük çoğunluğu bu tapınaklarda Eski Uygurcaya çevrilmiştir. Eski Uygurlar, kendi din değiştirmesüreçlerinde oluşturdukları bu terminolojiyi Budizm’e yeni geçen komşuları Moğollar'a da aktarmıştır. Çeviribilim ve Türkoloji alanlarının kesişiminde disiplinler arası bir çalışma olan bu makale, Eski Uygurların yaşadıkları dinî değişimi ve dinî terminoloji oluşturma sürecinde çevirinin
rolünü betimleyici paradigmanın kültür odaklı terimleri ve sosyolog Pierre Bourdieu’nün kuramsal çerçevesiyle incelemeyi amaçlamaktadır.
Çevirmenin Anı Kitabı: Bir Öz-Betimleme Yolu
İstanbul Üniversitesi çeviribilim dergisi, 2017
Çeviri Ürünü Aracılığıyla 'Kültürel Amnezi'ye Karşı 'Düşünümsel Toplum Tarihi
“Absurd Tiyatro Çevirisinin Güçlükleri: Harold Pinter’ın ‘Yok Bir Şey’ Oyununu Türkçeye Çevirme Süreci”
Çevi̇ri̇bi̇li̇mde “Meti̇n” Kavrami Ve Elektroni̇k Edebi̇yatla Yeni̇lenen Bi̇r Meti̇n Olarak Toc: Bi̇r Medya-Roman
I U Ceviribilim Dergisi, 2011
ABSTRACT This article is to describe the changes, mutations of the concept “text” –which is one o... more ABSTRACT This article is to describe the changes, mutations of the concept “text” –which is one of the key objects of study in Translation Studies- with electronic literature, especially its reflections on text-author-reader-translator relations. To make concrete the ideas in the theoretical framework it analyzes TOC: A Media-Novel by Steve Tomasula. Key words: translation studies, text, intertextuality, electronic literature, TOC . OZ Bu makale, ceviribilimin en temel kavramlarindan ve inceleme nesnelerinden biri olan “metin” kavraminin elektronik edebiyatla nasil bir donusum gecirdigini ve bu donusumun ceviribilime, ozellikle de metin-yazar-okur-cevirmen iliskisine nasil yansidigini/yansiyabilecegini betimlemeyi amaclamaktadir. Kuramsal cercevedeki tartismalari somutlastirmak icin Steve Tomasula'nin TOC: Bir Medya-Roman adli elektronik romani incelenmeye calisilir. Anahtar sozcukler: ceviribilim, metin, metinlerarasilik, elektronik edebiyat, TOC .
Çeviribilimde Bilimsellik Öznellik Sorgulamaları
Hiper Yayıncılık, 2019
Translation as a Tool of Constructing Intercultural Relations: A Case Study on the Relation Between Turkish and Cuban Cultures
Turk Kulturu lncelemeleri Dergisi
With the cultural turn in Translation Studies, it has been accepted that translation is not just ... more With the cultural turn in Translation Studies, it has been accepted that translation is not just a linguistic but also a cultural activity. This cultural activity can appear in various forms such as a positive and constructive interaction or an asymmetrical power relation including assimilation, conquest and/or colonial activities between cultures. Literature, translation and translated literature can be used as a tool or strategy in this spectrum of complicated relations. The agents/actors taking an active role in these relations have become an object of study in Translation Studies as well as in all other fields of Social Sciences. Using his agent role as an ambassador, Ernesto Gomez Abascal wrote a fictional novel titled Havana’da Türk Tutkusu 1898 (Turkish Passion in Havana 1898) drawing inspiration from historical facts to construct a positive Turkish image in Spanish and Cuban literature and culture. Abascal was inspired by the future translator of the novel, Mehmet Necati Kut...
article, 2023
With the cultural turn in Translation Studies, it has been accepted that translation is not just ... more With the cultural turn in Translation Studies, it has been accepted that translation is not just a linguistic but also a cultural activity. This cultural activity can appear in various forms such as a positive and constructive interaction or an asymmetrical power relation including assimilation, conquest and/or colonial activities between cultures. Literature, translation and translated literature can be used as a tool or strategy in this spectrum of complicated relations. The agents/actors taking an active role in these relations have become an object of study in Translation Studies as well as in all other fields of Social Sciences. Using his agent role as an ambassador, Ernesto Gomez Abascal wrote a fictional novel titled Havana'da Türk Tutkusu 1898 (Turkish Passion in Havana 1898) drawing inspiration from historical facts to construct a positive Turkish image in Spanish and Cuban literature and culture. Abascal was inspired by the future translator of the novel, Mehmet Necati Kutlu to write this book. Kutlu, who is an academician and an agent fostering the relations between Turkey and Latin American countries, reported his findings to Abascal about the Ottoman Empire and Cuban relations. Inspired by this information, Abascal wrote a fiction based on these historical records. This article will try to analyze the role of literature, translation and agents in the process of constructing cultural images through this example. Keywods Translation, cultural image, the image of Turks, Cuban Culture, intercultural relations.
Çeviribilimde Özne ve Öznelliği Konumlandırmak
Uluslararası Akademik Çeviribilim Çalışmaları Kongresi, 2022
Edebiyat eseri ve çevirisi, eserleri üreten, çeviren ve tüketen birçok eyleyici, kurum ve aracı i... more Edebiyat eseri ve çevirisi, eserleri üreten, çeviren ve tüketen birçok eyleyici, kurum ve aracı içeren
toplumsal bir olgudur. Bu çok katmanlı toplumsal olgu, kendi bağlamı ve dönemine ilişkin temsilleri
ve toplumsal biliş izlerini de taşır ve onlardan etkilenir. Söz konusu etkileşim ağında eyleyicilik,
aracılık ve onay makamları edebi eserin hem üretiminde hem de sunumu, dolanımı ve
alımlanmasında belirleyici rol oynar. Siyasal, dinsel ve ekonomik erkin edebiyata biçtiği rol ve işlev
de dikkate değerdir. Eserlerin sosyolojisi iç-dış sosyoloji/eser ve bağlam olarak ikili zıtlık şeklinde
ayrışamamaktadır. Ayrıca, eserlerin ve toplumların sosyolojik çözümlemesi kadar edebi beğeninin
sosyolojisi de önem taşır. Çeviri edebiyatın bu çetrefilli ağında bireylerin “konumlanmalar”ı ve
“olasılıklar” yani kararlar ve seçimler çözümlemeye değerdir. Itamar Even-Zohar’ın repertuar adını
verdiği bu olasılıklar havuzuna Pierre Bourdieu olasılıklar “alan”ı demektedir. Çeviri sosyolojisi,
eserlerin üretim sürecinin, alanın, bir meslek olarak yazarlığın ve çeviri sürecindeki tüm
eyleyicilerin sosyolojik çözümlemesine ışık tutmaktadır. Yayınevleri, hükümetler, medya kuruluşları
kadar mesleki örgütler, festivaller, kulüpler ve ödüllerin de bu ağdaki konumlanmaları ve kararları
etkilediği, çeviri sosyolojisi alanındaki çalışmalarla ortaya konulmaktadır. Kültürlerarası asimetrik
güç ilişkilerinin dahil olduğu bu noktada toplumsal biliş, kültürel temsiller ve söylemler ve bu
söylemlerin etiği devreye girmektedir. Eyleyicilerin habitusları kendi eğilim, eğitim ve ideolojileri
kadar bu toplumsal söylemler ve (bireylerarası ve kültürlerarası) ilişkiler ağından da etkilenmektedir.
Bu çalışmada edebiyat sosyolojisi ve söylem etiğinin Çeviribilim’e yansımalarını, Boris
Pasternak’ın Doktor Jivago adlı romanının üretim, çeviri ve dolanım süreci üzerinden Gisèle
Sapiro’nun kuramsal çerçevesiyle irdelenmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Çeviri sosyolojisi, edebiyat sosyolojisi, söylem etiği, Doktor Jivago
toplumsal bir olgudur. Bu çok katmanlı toplumsal olgu, kendi bağlamı ve dönemine ilişkin temsilleri
ve toplumsal biliş izlerini de taşır ve onlardan etkilenir. Söz konusu etkileşim ağında eyleyicilik,
aracılık ve onay makamları edebi eserin hem üretiminde hem de sunumu, dolanımı ve
alımlanmasında belirleyici rol oynar. Siyasal, dinsel ve ekonomik erkin edebiyata biçtiği rol ve işlev
de dikkate değerdir. Eserlerin sosyolojisi iç-dış sosyoloji/eser ve bağlam olarak ikili zıtlık şeklinde
ayrışamamaktadır. Ayrıca, eserlerin ve toplumların sosyolojik çözümlemesi kadar edebi beğeninin
sosyolojisi de önem taşır. Çeviri edebiyatın bu çetrefilli ağında bireylerin “konumlanmalar”ı ve
“olasılıklar” yani kararlar ve seçimler çözümlemeye değerdir. Itamar Even-Zohar’ın repertuar adını
verdiği bu olasılıklar havuzuna Pierre Bourdieu olasılıklar “alan”ı demektedir. Çeviri sosyolojisi,
eserlerin üretim sürecinin, alanın, bir meslek olarak yazarlığın ve çeviri sürecindeki tüm
eyleyicilerin sosyolojik çözümlemesine ışık tutmaktadır. Yayınevleri, hükümetler, medya kuruluşları
kadar mesleki örgütler, festivaller, kulüpler ve ödüllerin de bu ağdaki konumlanmaları ve kararları
etkilediği, çeviri sosyolojisi alanındaki çalışmalarla ortaya konulmaktadır. Kültürlerarası asimetrik
güç ilişkilerinin dahil olduğu bu noktada toplumsal biliş, kültürel temsiller ve söylemler ve bu
söylemlerin etiği devreye girmektedir. Eyleyicilerin habitusları kendi eğilim, eğitim ve ideolojileri
kadar bu toplumsal söylemler ve (bireylerarası ve kültürlerarası) ilişkiler ağından da etkilenmektedir.
Bu çalışmada edebiyat sosyolojisi ve söylem etiğinin Çeviribilim’e yansımalarını, Boris
Pasternak’ın Doktor Jivago adlı romanının üretim, çeviri ve dolanım süreci üzerinden Gisèle
Sapiro’nun kuramsal çerçevesiyle irdelenmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Çeviri sosyolojisi, edebiyat sosyolojisi, söylem etiği, Doktor Jivago
International Journal of Languages Education, 2020
It has taken a long time for Translation Studies to be approved as a legitimate social discipline... more It has taken a long time for Translation Studies to be approved as a legitimate social discipline until descriptive approach. As a reaction to the myths of untranslatability, Translation Studies has been trying to show its dynamic, unique nature peculiar to humanities and also interdisciplinary connections. Literary translation and specifically poetry translation have been generally used as examples/reasons of subjective and challenging nature of translation, which has been taken as an obstacle for being "scientific". When it comes to creativity, the common reaction is that it cannot be measured and explained in any way; so it cannot be positioned in any science. Moreover, it has been believed that one cannot mention any ethical judgement or criticism about literary translation except praising the "original" and announcing the deficiency of translation work. However, descriptive approach declared Translation Studies as a legitimate social science and after the postmodernist and postcolonial approaches, the role of subjective interventions has been evaluated from different perspectives such as power relations, gender and identity. Nowadays, we can without hesitation say that translation is by nature creative whether the text is literary or not. Creativity and the intervention of the creator, namely translator, is not an obstacle for a social science but a part of it. Translingualism is an extraordinary case with a hybridized, constructed source language, which obliges literary translators to construct a new language in and from target language with connotations of social and ideological differences. This paper aims to question the autonomy of literary translator in terms of aesthetics and ethics through the example of translingualism.
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 2019
The politics of the "Birth" and the "Death" of "White Man's" author discourse and their projectio... more The politics of the "Birth" and the "Death" of "White Man's" author discourse and their projections into translation studies / S. Yılmaz Kutlay (p. 358-366
Researcher Social Science Studies, 2017
Kuşkusuz her çeviri sürecinde çevirmeni bekleyen zorluklar bulunmaktadır. Erek metnin türüne iliş... more Kuşkusuz her çeviri sürecinde çevirmeni bekleyen zorluklar bulunmaktadır. Erek metnin türüne ilişkin özellikler bunların başında gelmektedir. Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri de absurd tiyatro metinleridir. Bu makalede absurd tiyatro metinlerinin çeviri sürecinde karşılaşılabilecek zorluklar Harold Pinter'ın A Slight Ache adlı oyununun çeviri süreci üzerinden çeviribilimsel bir bakış açısıyla irdelenmeye çalışılmaktadır.
Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 2020
equivalence as the degree of representation, systemic approach recognizing the language and repre... more equivalence as the degree of representation, systemic approach recognizing the language and representation as a system and poststructuralist and postcolonialist approach underlining the partial and subjective nature of both representation and translation. How we define translation determines our translation theory and our theory determines our notion of translation. In this article, translation is studied as a representation and the limits of this representation are questioned in different paradigms of Translation Studies.
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 2020
Öz "Çeviriyaratım (Transcreation)" günümüzde çoğunlukla reklam ve ticari metin çevirileri ile ede... more Öz "Çeviriyaratım (Transcreation)" günümüzde çoğunlukla reklam ve ticari metin çevirileri ile edebiyat çevirileri bağlamında kullanılmakta olan bir terimdir. Çeviri kavramından ayrımı çeviri işletmeleri ve akademisyenlerce genellikle yaratıcılık üzerinden yapılmakta ve çeviriyaratım, "daha yaratıcı", "daha özgür" (!) olarak betimlenirken "çeviri" kavramı kelimesi kelimesine dilsel bir eşdeğerlik güden bir süreç anlamında dar bir tanıma indirgenmektedir. Bu açıdan, çeviriyaratımın her tanımı çeviri algısına yönelik bir önerme içermektedir. Sektörün çeviriyaratımı erek kitlenin beğenilerini, algısını, kültürel farklılıklarını ve ürünün onlar üzerindeki etkisini yeniden yaratma amacı taşıyan bir tür çeviri olarak tanımladığını göz önünde bulundurursak çeviri bunları yapmıyor/yapamıyor olarak mı algılanıyor? Çeviriyaratım yaratıcıysa çeviri yaratıcılıktan uzak mıdır? Çeviriyaratımla ilgili bu noktada iki tehlikeli önerme bulunmaktadır: ilki çeviriyaratımın sadece edebiyat metni çevirileri için kullanmak ve diğer tüm metin türleri için yaratıcılığın gerekmediğini düşünmek ikincisi ise çeviriyaratımı sadece reklam ve ticari metin çevirileri için kullanmak ve edebi metinlerin ve diğer türlerin yaratıcılık içeren bir çeviri sürecinde bozulacağını düşünmek. Çeviriyaratımın yanısıra "yerelleştirme", "uluslararasılaştırma", "uyarlama" gibi birçok terimin çeviri teriminden ayrımı ve sınırları konusunda belirsizlikler hakimdir. Ancak çeviriyaratım da yerelleştirme gibi yeni mecralara kapı açan ve aynı zamanda çeviribilimin temel kavramlarında değişikliğe sebep olacak yeni bir ürün ve süreçtir. O halde çevirinin sınırları nedir, çeviriyle çeviriyaratımın farkı nasıl betimlenebilir? Anahtar kelimeler: Çeviribilim, çeviriyaratım, çeviri, reklam çevirisi, adaptasyon.
Discoursive Constraints of Translating Fantastic Literature
Journal of History School