Sjedinjene Američke Države - Wikipedia

Sjedinjene Američke Države - Wikipedia
Idi na sadržaj
S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Sjedinjene Američke Države
United States of America
Zastava
Grb
Uzrečica
In God we trust
bs
U Boga se uzdamo
Himna
The Star-Spangled Banner
Položaj Sjedinjenih Američkih Država na karti
Položaj Sjedinjenih Američkih Država
Glavni grad
Washington, D.C.
38°53′22″N
77°2′7″W
38.88944°N 77.03528°W
38.88944; -77.03528
Najveći grad
New York
Službeni jezik
engleski
de facto
[a]
Državno uređenje
Federalna
predsjednička
ustavna republika
Predsjednik
Donald Trump
Potpredsjednik
J. D. Vance
Predsjednik Zastupničkog doma
Mike Johnson
Vrhovni sudija
John Roberts
Zakonodavstvo
Nezavisnost
od
Kraljevine Velike Britanije
Priznato
3. septembar
1783.
Površina
Ukupno
9.826.630 km
3. na svijetu
Vode
6,76%
Stanovništvo
Ukupno (2019.)
328,239,523
3. na svijetu
Gustoća
31/km
180. na svijetu
BDP
PKM
Procjena 2019.
Ukupno
$21.439 biliona
1. na svijetu
po stanovniku
$65,112
Gini
(2017.)
39.0
38. na svijetu
HDI
(2018.)
0.920
visok
15. na svijetu
Valuta
Američki dolar
(USD)
Vremenska zona
UTC
-5 do -10)
Topografija
Najviša tačka
Denali
6.198
Najveće jezero
Jezero Superior
82.400
km
Najveća rijeka
Rijeka Missouri
4.130
km
Pozivni broj
+1
Internetska domena
.us
.gov
.mil
.edu
Engleski je službeni jezik u bar 28
saveznih država
; neki izvori navode veću cifru zavisno od toga šta smatraju kao "službeno".
Službeni jezici
Havaja
su
engleski
i havajski.
Francuski
je
de facto
jezik u saveznim državama
Maine
Louisiana
, dok zakon savezne države
Novi Meksiko
daje
španskom jeziku
poseban status.
. SAD federalno nema službeni jezik.
Sjedinjene Američke Države
SAD
) (
engleski
United States of America
USA
),
Sjedinjene Države
engleski
United States
, skr.
U.S.
) ili samo
Amerika
jesu
federalna republika
sačinjene od 50 saveznih država,
federalnog distrikta
, pet većih
samoupravnih teritorija
različitih posjeda
48 susjednih država i federalni distrikt
u centralnoj su
Sjevernoj Americi
, između
Kanade
Meksika
, s
Aljaskom
u sjeverozapadnom dijelu Sjeverne Amerike i
Havajima
arhipelagom
u srednjem
Pacifiku
Teritorije
su razbacane oko Pacifika i
Karipskog mora
Sa 9,8
miliona km
i s preko 324 miliona ljudi, Sjedinjene Države su treća najveća država na svijetu po ukupnoj površini (i četvrta najveća po kopnenoj površini)
treća najveća po broju stanovnika
. Jedna je od etnički najraznolikijih i najmultikulturalnijih nacija, kao rezultat velikih imigracija iz drugih zemalja.
12
Geografija
klima
također su veoma raznolike, a država je dom za veliki broj divljih životinja.
13
Paleoindijanci su migrirali iz Azije na sjevernoameričko tlo prije najmanje 15.000 godina,
14
evropskom kolonizacijom
koja je počela u 16. vijeku. Sjedinjene Države su nastale od
13 britanskih kolonija
duž
istočne obale
. Brojni sporovi između
Velike Britanije
i kolonija na kraju
Sedmogodišnjeg rata
doveli su do
Američke revolucije
, koja je počela u 1775. godini. Na 4. juli 1776, kako su kolonije ratovale protiv Velike Britanije u
Američkom ratu za nezavisnost
, delegati iz 13 kolonija jednoglasno su usvojili
Deklaraciju o nezavisnosti
. Rat je završio 1783.
priznavanjem nezavisnosti SAD-a
od
Velike Britanije
i to je bio prvi uspješan rat za nezavisnost protiv evropske
kolonijalne imperije
15
Trenutni ustav
usvojen je 1788. nakon
članaka konfederacije
, usvojenih 1781, koji nisu smatrani adekvatnim za omogućavanje federalne moći. Prvih deset amandmana, zajednički zvanih
Deklaracija o pravima
, ratificirani su 1791. i osmišljeni da garantiraju više
osnovne građanske slobode
Sjedinjene Države otpočele su snažnu ekspanzijju širom Sjeverne Amerike kroz 19. vijek,
16
progoneći indijanska plemena
kupujući nove teritorije
, i postepeno
pristupanjem novih država
dok nisu premostili cijeli kontinent do 1848. godine.
16
Tokom druge polovine 19. vijeka,
Američki građanski rat
doveo je do kraja zakonsko
robovlasništvo u državi
17
18
Do kraja tog vijeka, Sjedinjene Države su se proširile na Tihi okean,
19
i njena ekonomija, pojačana velikim dijelom
industrijskom revolucijom
, počela je rasti.
20
Špansko-američki rat
Prvi svjetski rat
potvrdili su status države kao globalne vojne sile. Sjedinjene Države su izašle iz
Drugog svjetskog rata
kao globalna
supersila
prva država koja je razvila nuklearna oružja
, jedina država koja ih je
iskoristila
u ratovanju, i
stalni član
Vijeća sigurnosti UN-a
. Kraj
Hladnog rata
raspad Sovjetskog saveza
1991. godine ostavile su Sjedinjene Države svjetskom jedinom supersilom.
21
Amerika je visoko
razvijena država
, sa svjetskom najvećom
ekonomijom prema nominalnom BDP-u
. Rangira visoko u nekoliko mjera socioekonomskih performansi, uključujući
prosječnu plaću
22
ljudski razvoj
BDP-u po stanovniku
, i produktivnosti po osobi.
23
Dok se
ekonomija SAD-a
smatra
kao postindustrijska
, okarakterizirana dominantnosti
usluga
, proizvodni sektor ostaje drugi najveći u svijetu.
24
Iako je populacija SAD-a samo 4,4% od ukupne svjetske,
25
SAD broji skoro četvrtinu svjetskog BDP-a
26
i skoro trećinu na
spisku svjetskih vojnih ulaganja
27
što je čini prvom
vojnom
i ekonomskom silom. SAD je istaknuta politička i
kulturna
međunarodna sila, i lider u
naučno-istraživačkim i tehnološkim inovacijama
28
Historija
uredi
uredi izvor
Glavni članak:
Historija Sjedinjenih Američkih Država
Prije dolaska
Evropljana
na kontinent, na području sadašnjih Sjedinjenih Američkih Država živjela su razna plemena
Američkih starosjedilaca
(poznatijih kao
Indijanci
). Nije precizno utvrđeno odakle potiču američki starosjedioci, ali se smatra se da je bar jedna grupa došla iz
Sibira
prije otprilike 20.000 godina.
Kolumbovo
putovanje nije bilo prvo putovanje na kojem su Evropljani "pronašli"
Novi svijet
ali je najznačajnije. Poslije njegovog putovanja,
Španija
Francuska
su uspostavile kolonizacijska carstva u Sjevernoj i Južnoj Americi.
Englezi
su relativno kasno uspostavili kolonije, ali su njihove kolonije na istočnoj obali Sjeverne Amerike bile najuspješnije. Većina naseljava engleske kolonije prvenstveno u nadi da će se obogatiti. Mnogi se kasnije odlučuju za put u nadi za vjerskom slobodom na novom kontinentu. Zbog ovih i raznih ostalih razloga,
13 kolonija
osnovano je do 1750-ih. Poslije velikog Francusko-engleskog rata Englezi su uspostavili veliki porez na engleske kolonije da bi mogli naplatiti ratnu štetu. Amerikanci su se odvojili od Velike Britanije 1775. većinom zbog političko-ekonomskih razloga, čime počinje
Američki rat za nezavisnost
Amerikanci su dobili rat za nezavisnost uz pomoć
Francuza
. Godine 1787. napisan je
Ustav Sjedinjenih Američkih Država
, koji 1789. uspostavlja prvu modernu
demokratiju
na svijetu. Sjedinjene Američke Države lagahno se počinju širiti. Pod vodstvom
Georgea Washingtona
i njegovih nasljednika Amerika se nastoji udaljiti od evropske politike. Ipak, Amerika kupuje teritoriju Louisianne od Francuza 1803, a 1812. ponovo ratuje protiv Velike Britanije i gotovo dolazi na rub poraza.
U prvoj polovini 19. stoljeća Sjedinjene Američke Države nastavljaju se širiti. Godine 1846. vode rat protiv
Meksika
, koji lahko dobijaju, osvajajući čak
Mexico City
. U mirnim uvjetima Sjedinjene Države proširuju se do Tihog okeana. Međutim, problem
ropstva
u postaje evidentan. Godine 1861. počinje
Američki građanski rat
između Juga i Sjevera. Sjeverne snage pobjeđuju i u dogledno vrijeme ropstvo biva ukinuto, ali se država neće u potpunosti oporaviti od građanskog rata sve do 20. stoljeća.
Godine 1917. Sjedinjene Američke Države ulaze u
Prvi svjetski rat
. Užas rata ima uticaj na kulturni pokret 1920-ih danas poznat kao "
Roaring 20s
" ili "
Džez Era
". Prosperitet i bogatstvo ovog doba brzo nestaje tokom
Velike depresije
1930-ih. Ulaskom u
Drugi svjetski rat
Amerika se uspijeva riješiti ekonomske depresije. Sjedinjene Američke Države i saveznici dobijaju rat. Pred kraj rata Amerika postaje prva država na svijetu koja upotrebljava
atomsku bombu
Druga polovina 20. vijeka u historiji Sjedinjenih Država je poznata po rivalstvu sa
Sovjetskim savezom
, poznatom kao "
hladni rat
". Hladni rat u više navrata ispoljava tendenciju da preraste u otvoren sukob, ali godine utrke u naoružavanju između dvije države ekonomski lome Sovjetski Savez, koji se raspada 1991, dok Sjedinjene Države prosperiraju pod vodstvom
Ronalda Reagana
. Nakon hladnog rata Amerika ostaje jedina
supersila
na svijetu. Poslije terorističkog napada u
New Yorku
2001, američki predsjednik
George W. Bush
proglašava
Rat protiv terorizma
Geografija
uredi
uredi izvor
Mapa Sjedinjenih Američkih Država
Glavni članak:
Geografija Sjedinjenih Američkih Država
Sjedinjene Američke Države su površinom treća najveća država na svijetu, poslije
Rusije
Kanade
, sa ukupnom površinom od 9.631.418
km
;. Sa ovako ogromnom teritorijom,
geografija
Sjedinjenih Američkih Država u velikoj mjeri varira od jednog područja do drugog.
Appalachian
Stjenovite planine
planine su dva glavna planinska masiva na teritoriji Sjedinjenih Država. Stjenovite Planine su više i nalaze se na zapadu, dok se niže, Appalachian planine nalaze na istoku.
Istočno od rijeke
Mississippi
(Najveće rijeke u
Sjevernoj Americi
) je uglavnom šumovito. Appalachian planine dijele ovo područje u istočne i srednjozapadne Sjedinjene Američke Države, iako se "južne države" često smatraju posebnom
regijom
primarno zbog kulturnih razloga. Zapadno od Mississippija su zapadne Sjedinjene Američke Države. Između Mississippija i Stjenovitih planina nalazi se
Velika ravnica (SAD)
(Većina
Divljeg zapada
) dok se Tihookeanske Sjedinjene Američke Države nalaze zapadno od Stjenovitih planina. Daleka država
Aljaska
se smatra
arktičkom
zemljom, dok se
Hawai'i
smatraju tropskim područijem.
Sjedinjene Američke Države imaju dugu granicu sa
Kanadom
Meksikom
. Granica s Kanadom je duga 8.893
km, a s Meksikom 3.326
km. 19.924
km granice Sjedinjenih Američkih Država dira okeane i mora. Što se tiče klime, većina Sjedinjenih Američkih Država ima blagu klimu, izuzev nekoliko područja koji imaju
arktičku klimu
(Aljaska), ili
tropsku klimu
(Florida, Hawa'i). Neka područja Sjedinjenih Američkih Država imaju visok rizik od
uragana
i ostalih tropskih oluja (države na južnoj atlantskoj obali i države Meksičkog zaljeva),
tornada
(središnje države), i
zemljotresa
(većinom države Kalifornija i Washington).
Na zapadu su Kordiljeri, vjenačne planine sa
vulkanskim
reljefnim oblicima u nekim dijelovima. Najviši vrhovi preko 6000 m su u Aljaskim planinama. Južnije se ističu vijenci Stjenovitih planina, koji sa Kaskadskim planinama Sijera Nevade zatvaraju visoravan Velike zavale i visoravan Kolorado. Na istoku je Apalački plato sa velikim zalihama uglja, gvožđa i nafte. Priatlantska nizija, na sjeveroistoku, posebno je razuđena, pa su tu izgrađene najvažnije luke. Na jugoistoku ove nizije turistički je atraktivno poluostrvo Florida.
Politika
uredi
uredi izvor
Zastupnički dom Sjedinjenih Američkih Država.
Glavni članak:
Politika Sjedinjenih Američkih Država
Vlada i politika Sjedinjenih Država zasnovana je na
Ustavu Sjedinjenih Američkih Država
, napisanom 1787. Ustav je do danas dopunjen s nekoliko amandmana. Prvih 10 su prihvaćeni nedugo poslije nastanka samog Ustava. Grupno se nazivaju "
Spisak prava
" (
Bill of Rights
), a odnose se na osnovna prava državljana Sjedinjenih Američkih Država, kao što su pravo na
slobodu govora
vjeroispovijesti
Vlada Sjedinjenih Američkih Država je jedna od najstarijih na svijetu. Kao
federalna demokratija
, sastoji se od izvršne, zakonodavne, i sudske vlasti. Izvršna vlast se sastoji od
predsjednika
i njegovog kabineta, uz dodatak raznih državnih službi.
Zakonodavna vlast je
Kongres Sjedinjenih Američkih Država
, koji se sastoji od
Doma zastupnika
House of Representatives
) i
Senata
Senate
). Zastupnici i Senatori su podijeljeni po saveznim državama. U Domu Zastupnika svaka savezna država ima broj predstavnika razmjeran njenom broju stanovnika, dok u Senatu svaku državu zastupaju dva senatora. Broj zastupnika u Domu Zastupnika je 435. Senat trenutno broji 100 senatora.
Sudska vlast se sastoji od svih sudova u Sjedinjenim Državama.
Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država
broji devet sudija, koji su na doživotnom mandatu. Nakon smrti ili povlačenja sudije, predsjednik SAD-a nominira novog sudiju, kojeg šalje Senatu da glasa za odobravanje.
Svaka savezna država u Sjedinjenim Državama ima svoju vladu, čije su granice moći ispod nivoa moći federalne vlade. Koliko tačno ovlasti svaka država može imati je tema mnogih rasprava u američkoj politici. Glavne političke stranke Sjedinjenih Država su
Republikanska Stranka
Demokratska Stranka
Administrativna podjela
uredi
uredi izvor
Glavni članak:
Savezne države Sjedinjenih Američkih Država
Sjedinjene Američke Države se sastoje od 50 saveznih država. Svaka savezna država ima svoju vladu koja u glavnom radi po istom principu kao federalna vlada u Washingtonu. Svaka država ima glavni grad i državne simbole, kao i ustav i zakone. Jedino zakoni koji su proturječni postojećem federalnom zakonu nisu dozvoljeni. Tačan balans nezavisnosti kojeg bi savezne države trebale imati od federalne vlade je kroz historiju tema brojnih rasprava u američkoj politici, naročito tokom 19. stoljeća.
Osim saveznih država, Sjedinjene Države broje i jedan federalni distrikt; Distrikt Kolumbije, gdje je smješten
Washington, D.C.
Nekoliko ostrvskih teritorija također je u sastavu Sjedinjenih Država:
Američka Samoa
ostrvo Baker
Guam
ostrvo Howland
Ostrvo Jarvis
atol Johnston
greben Kingman
atol Midway
, ostrvo
Navassa
Sjeverna Marijanska ostrva
atol Palmyra
Portoriko
Američka Djevičanska ostrva
ostrvo Wake
Savezne države u sastavu Sjedinjenih Američkih Država su:
Mapa država u Sjedinjenim Američkim Državama
01.
AL
Alabama
02.
AK
Aljaska
03.
AZ
Arizona
04.
AR
Arkansas
05.
CA
Kalifornija
06.
CO
Colorado
07.
CT
Connecticut
08.
DE
Delaware
09.
FL
Florida
10.
GA
Georgia
11.
HI
Hawaii
12.
ID
Idaho
13.
IL
Illinois
14.
IN
Indiana
15.
IA
Iowa
16.
KS
Kansas
17.
KY
Kentucky
18.
LA
Louisiana
19.
ME
Maine
20.
MD
Maryland
21.
MA
Massachusetts
22.
MI
Michigan
23.
MN
Minnesota
24.
MS
Mississippi
25.
MO
Missouri
26.
MT
Montana
27.
NE
Nebraska
28.
NV
Nevada
29.
NH
New Hampshire
30.
NJ
New Jersey
31.
NM
Novi Meksiko
32.
NY
New York (savezna država)
33.
NC
Sjeverna Karolina
34.
ND
Sjeverna Dakota
35.
OH
Ohio
36.
OK
Oklahoma
37.
OR
Oregon
38.
PA
Pennsylvania
39.
RI
Rhode Island
40.
SC
Južna Karolina
41.
SD
Južna Dakota
42.
TN
Tennessee
43.
TX
Texas
44.
UT
Utah
45.
VT
Vermont
46.
VA
Virginia
47.
WA
Washington
48.
WV
Zapadna Virginia
49.
WI
Wisconsin
50.
WY
Wyoming
Privreda
uredi
uredi izvor
Berza dionica u
New Yorku
Glavni članak:
Privreda Sjedinjenih Američkih Država
Sjedinjene Američke Države su trenutno privredno najjača zemlja u svijetu.
2003
. godine, ukupan
bruto domaći proizvod
je iznosio 10,98 biliona američkih dolara (USD) što iznosi 37.800 USD po glavi stanovnika.
Privreda se odvija po
kapitalističkom sistemu
, ali postoje i
socijalni programi
, kao što su "
Medicare
", "
Medicaid
" i "
Social Security
. Ovi programi međutim nisu efikasni u poređenju sa sličnim programima u drugim privredno razvijenim državama.
Valuta
Sjedinjenih Američkih Država je
američki dolar
koji isto služi kao valuta u nekim drugim zemljama svijeta, poput
Ekvadora
Berzne dionice
Sjedinjenih Američkih Država su poznate kao pokazitelji stanja svjetske privrede.
Najveći trgovinski partner Sjedinjenih Država je
Kanada
. Ostali međunarodni partneri su
Meksiko
Evropska Unija
Japan
Indija
, i
Južna Koreja
. Trgovina sa
Kinom
je također vrlo značajna.
Sjedinjene Države su treća najpopularnija destinacija svjetskih
turista
, poslije
Francuske
Španije
Stanovništvo
uredi
uredi izvor
Glavni članak:
Stanovništvo Sjedinjenih Američkih Država
Prema najnovijim procjenama, Sjedinjene Države trenutno broje oko 293.027.571 stanovnika. Glavne
etničke
grupe su
bijelci
crnci
hispanci
azijati
, i
američki starosjedioci
(Indijanci, Eskimi i dr.).
Od ukupnog broja bijelaca, 23% su porijeklom
Nijemci
, 16%
Irci
, 13%
Englezi
, 6%
Italijani
, 6%
Holanđani
, i 7%
Slaveni
(U glavnom iz
Poljske
Rusije
).
Crnci čine malo manje od 13% stanovništva Sjedinjenih Država. Hispanci čine 13,4% stanovništva, ali dolaze iz raznih zemalja iz Centralne i Južne Amerike.
Meksikanci
čine većinu u nekim saveznim državama na jugozapadu zemlje. Azijati čine 4,2% stanovništva a američki starosjedioci tek 1,5%.
2001
. godine većina Amerikanaca bili (52%) su
protestanti
, 24,5%
katolici
, 13,2% ne pripada određenoj vjeri, i 1,3% su
Jevreji
muslimani
budisti
čine manje od 1% ukupnog stanovništva.
Prema procjenama Američke vlade, otprilike 350.000
Bošnjaka
živi u Sjedinjenim Državama. Većina se nalazi u centralno-zapadnoj regiji, u gradovima poput
St. Louisa
Chicaga
(25 000+ u tim gradovima). U nekim malim gradovima poput
Utike
(središnja New York država), Bošnjaci čine većinski dio stanovništva
nedostaje referenca
. Prema nekim procjenama, Bošnjaci su treća najveća grupa muslimana u Americi.
Kultura
uredi
uredi izvor
Glavni članak:
Kultura Sjedinjenih Američkih Država
Kultura Sjedinjenih Država je imala ogroman uticaj na svijet.
Američka muzika
je poznata širom svijeta. Čuveni stilovi
džez
bluz
su oba iz Sjedinjenih Država, a Amerikanci su imali veliki uticaj na
rock and roll
muziku.
Američki filmovi su također izuzetno popularni u svijetu. Čuveni
Hollywood
se nalazi do
Los Angelesa
Sjedinjene Države imaju preko 4.000
univerziteta
, a neki poput
Harvarda
Yalea
su među najčuvenijim i visoko-obrazovnim institucijama na svijetu. Mnogi poznati pisci i naučnici, poput
Mark Twaina
Thomasa Edisona
su bili Amerikanci.
Napomene
uredi
uredi izvor
Pet većih teritorija jesu
Američka Samoa
Guam
Sjeverna Marijanska ostrva
Portoriko
, te
Američka Djevičanska ostrva
. Postoji 11 manjih ostrva bez stalne populacije:
Ostrvo Baker
Ostrvo Howland
Ostrvo Jarvis
Atol Johnston
Greben Kingman
Atol Midway
, te
Atol Palmyra
. Suverenost SAD-a nad
ostrvima Petrel
Navasa
Seranilla
Wake
osporena je.
Sljedeća dva primarna izvora predstavljaju obim (min./maks.) ukupne površine za Kinu i SAD.
Oba izvora
isključuju
Tajvan iz površine Kine.
Encyclopædia Britannica svrstava Kinu kao svjetsku treću najveću državu (nakon Rusije i Kanade) s ukupnom površinom od 9.572.900 km
and the United States as fourth-largest at 9,526,468 sq km. The figure for the United States is less than in the CIA Factbook because it
excludes
coastal and territorial waters.
CIA World Factbook svrstava SAD kao treću najveću državu (nakon Rusije i Kanade) s ukupnom površinom od 9.833.517 km
10
te Kinu kao četvrtu najveću sa 9.596.960 km
11
Ovi podaci za SAD veći su od onih koje navodi
Encyclopædia Britannica
jer
uključuju
obalne i teritorijalne vode.
Reference
uredi
uredi izvor
Feder, Jody (25. 1. 2007).
"English as the Official Language of the United States: Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress"
(PDF)
. Ilw.com (Congressional Research Service)
. Pristupljeno 8. 7. 2015
Kodeks Novog Meksika 1-16-7 (1981).
Kodeks Novog Meksika 14-11-13 (2011).
Cobarrubias, Juan;
Fishman, Joshua A.
(1983).
Progress in Language Planning: International Perspectives
. Walter de Gruyter. str.
195.
ISBN
90-279-3358-8
. Pristupljeno 27. 12. 2011
CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (
link
García, Ofelia (2011).
Bilingual Education in the 21st Century: A Global Perspective
. John Wiley & Sons. str.
167.
ISBN
1-4443-5978-9
. Pristupljeno 27. 12. 2011
U.S. State Department,
Common Core Document to U.N. Committee on Human Rights
Arhivirano
11. 6. 2016. na
Wayback Machine
, 30. 12. 2011, Item 22, 27, 80 — and U.S. General Accounting Office Report,
U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution
Arhivirano
29. 2. 2020. na
Wayback Machine
, novembar 1997, str. 1, 6, 39n. Oboje pregledano 6. 4. 2016.
State and other areas
", U.S. Census Bureau,
MAF/TIGER
database as of August 2010, excluding the U.S. Minor Outlying Islands. Pregledano 22. 10. 2014.
"China"
. Encyclopaedia Britannica
. Pristupljeno 31. 1. 2010
"United States"
. Encyclopaedia Britannica
. Pristupljeno 31. 1. 2010
"United States"
. CIA. Arhivirano s
originala
, 6. 7. 2015
. Pristupljeno 10. 6. 2016
"China"
. CIA. Arhivirano s
originala
, 13. 10. 2016
. Pristupljeno 10. 6. 2016
Adams, J.Q.; Strother-Adams, Pearlie (2001).
Dealing with Diversity
. Chicago: Kendall/Hunt.
ISBN
0-7872-8145-X
"Wildlife Library"
. National Wildlife Federation
. Pristupljeno 23. 12. 2014
Pogledajte:
Maugh II, Thomas H. (12. 7. 2012).
"Who was first? New info on North America's earliest residents"
Los Angeles Times
. Okrug Los Angeles, Kalifornija: Los Angeles Times
. Pristupljeno 25. 2. 2015
"What is the earliest evidence of the peopling of North and South America?"
. Smithsonian Institution, National Museum of Natural History. juni 2004. Arhivirano s
originala
, 28. 11. 2007
. Pristupljeno 19. 6. 2007
Kudeba, Nicolas (28. 2. 2014).
"Chapter 1
– The First Big Steppe
– Aboriginal Canadian History"
The History of Canada Podcast
. Arhivirano s
originala
, 1. 3. 2014
. Pristupljeno 11. 2. 2018
Guy Gugliotta (februar 2013).
"When Did Humans Come to the Americas?"
Smithsonian Magazine
. Washington, DC: Smithsonian Institution
. Pristupljeno 25. 6. 2015
Greene, Jack P.; Pole, J.R., eds. (2008).
A Companion to the American Revolution
, str. 352–361.
Bender, Thomas (2006).
A Nation Among Nations: America's Place in World History
. New York: Hill & Wang. str.
61.
ISBN
978-0-8090-7235-4
"Overview of the Early National Period"
Digital History
. University of Houston. 2014
. Pristupljeno 25. 2. 2015
Carlisle, Rodney P.; Golson, J. Geoffrey (2007).
Manifest Destiny and the Expansion of America
. Turning Points in History Series. ABC-CLIO. str.
238.
ISBN
978-1-85109-833-0
"The Civil War and emancipation 1861–1865"
Africans in America
. Boston, Massachusetts: WGBH Educational Foundation. 1999. Arhivirano s
originala
, 12. 10. 1999.
Britannica Educational Publishing (2009). Wallenfeldt, Jeffrey H. (ured.).
The American Civil War and Reconstruction: People, Politics, and Power
. America at War. Rosen Publishing Group. str.
264.
ISBN
978-1-61530-045-7
White, Donald W. (1996). "1: The Frontiers".
The American Century
. Yale University Press.
ISBN
0-300-05721-0
. Pristupljeno 26. 3. 2013
"Work in the Late 19th Century"
Library of Congress
. Pristupljeno 16. 1. 2015
Tony Judt; Denis Lacorne (4. 6. 2005).
With Us Or Against Us: Studies in Global Anti-Americanism
. Palgrave Macmillan. str.
61.
ISBN
978-1-4039-8085-4
Richard J. Samuels (21. 12. 2005).
Encyclopedia of United States National Security
. SAGE Publications. str.
666.
ISBN
978-1-4522-6535-3
Paul R. Pillar (1. 1. 2001).
Terrorism and U.S. Foreign Policy
. Brookings Institution Press. str.
57.
ISBN
0-8157-0004-0
Gabe T. Wang (1. 1. 2006).
China and the Taiwan Issue: Impending War at Taiwan Strait
. University Press of America. str.
179.
ISBN
978-0-7618-3434-2
Understanding the "Victory Disease," From the Little Bighorn to Mogadishu and Beyond
. DIANE Publishing. str.
1.
ISBN
978-1-4289-1052-2
Akis Kalaitzidis; Gregory W. Streich (2011).
U.S. Foreign Policy: A Documentary and Reference Guide
. ABC-CLIO. str.
313.
ISBN
978-0-313-38375-5
"Average annual wages, 2013 USD PPPs and 2013 constant prices"
OECD
. Pristupljeno 30. 4. 2016
"U.S. Workers World's Most Productive"
. CBS News. 11. 2. 2009
. Pristupljeno 23. 4. 2013
"Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy"
. Alliance for American Manufacturing. 2013. Arhivirano s
originala
, 7. 7. 2015
. Pristupljeno 19. 9. 2016
"U.S. and World Population Clock"
. United States Census Bureau
. Pristupljeno 11. 7. 2016
"World Economic Outlook Database, April 2015"
"Trends in world military expenditure, 2013"
. Stockholm International Peace Research Institute. april 2014. Arhivirano s
originala
, 4. 1. 2015
. Pristupljeno 14. 4. 2014
Cohen, 2004: History and the Hyperpower
BBC, April 2008: Country Profile: United States of America
"Geographical trends of research output"
. Research Trends. Arhivirano s
originala
, 17. 3. 2014
. Pristupljeno 16. 3. 2014
"The top 20 countries for scientific output"
. Open Access Week. Arhivirano s
originala
, 17. 3. 2014
. Pristupljeno 16. 3. 2014
"Granted patents"
. European Patent Office
. Pristupljeno 16. 3. 2014
Također pogledajte
uredi
uredi izvor
Komunikacije u Sjedinjenim Američkim Državama
Prijevoz u Sjedinjenim Američkim Državama
Vanjski poslovi Sjedinjenih Američkih Država
Vojska Sjedinjenih Američkih Država
In God we trust
Kabinet Sjedinjenih Američkih Država
Spisak najvećih mjesta u SAD
Vanjski linkovi
uredi
uredi izvor
Logo Commonsa
Sjedinjene Američke Države
na Wikimedia Commonsu.
Commons logo
Commons
ima datoteke na temu:
Sjedinjene Američke Države
WikiAtlas
ima mape na temu:
Sjedinjene Američke Države
Službena stranica vlade Sjedinjenih Američkih Država
(en)
Ambasada Sjedinjenih Američkih Država u Bosni i Hercegovini
(en)
Sjedinjene Američke Države
na
CIA World Factbook
(en)
Politička podjela Sjedinjenih Američkih Država
Savezne države
Alabama
Aljaska
Arizona
Arkansas
Colorado
Connecticut
Delaware
Florida
Georgia
Havaji
Idaho
Illinois
Indiana
Iowa
Južna Dakota
Južna Karolina
Kalifornija
Kansas
Kentucky
Louisiana
Maine
Maryland
Massachusetts
Michigan
Minnesota
Mississippi
Missouri
Montana
Nebraska
Nevada
New Hampshire
New Jersey
New York
Novi Meksiko
Ohio
Oklahoma
Oregon
Pennsylvania
Rhode Island
Sjeverna Dakota
Sjeverna Karolina
Tennessee
Teksas
Utah
Vermont
Virginia
Washington
Wisconsin
Wyoming
Zapadna Virginia
Savezno područje
Washington, D.C.
Ostrvske teritorije
Američka Djevičanska ostrva
Američka Samoa
Guam
Portoriko
Sjeverna Marijanska ostrva
Mala vanjska ostrva
Baker
Howland
Jarvis
Johnston
Kingman
Midway
Navassa
Palmyra
Wake
Države
Sjeverne
Srednje Amerike
Suverene
države
Potpuno
Antigva i Barbuda
Bahami
Barbados
Beliz
Dominika
Dominikanska Republika
El Salvador
Grenada
Gvatemala
Haiti
Honduras
Jamajka
Kanada
Kostarika
Kuba
Meksiko
Nikaragva
Panama
Sjedinjene Američke Države
Sveta Lucija
Sveti Kristofor i Nevis
Sveti Vincent i Grenadini
Trinidad i Tobago
Djelimično
Francuska
Guadeloupe
Martinique
Kolumbija
San Andrés i Providencia
Nizozemska
Bonaire
Saba
Sveti Eustahije
Zavisne
teritorije
Danske
Grenland
Francuske
Ostrvo Clipperton
Sveti Bartolomej
Sveti Martin
Sveti Petar i Mikelon
Nizozemske
Aruba
Curaçao
Sint Maarten
Ujedinjenog Kraljevstva
Angvila
Bermudi
Britanska Djevičanska ostrva
Kajmanska ostrva
Montserrat
Turks i Caicos
Sjedinjenih Američkih Država
Američka Djevičanska ostrva
Navassa
Portoriko
NATO
Članice
Albanija
Belgija
Bugarska
Crna Gora
Češka
Danska
Estonija
Finska
Francuska
Grčka
Hrvatska
Island
Italija
Kanada
Latvija
Litvanija
Luksemburg
Mađarska
Nizozemska
Norveška
Njemačka
Poljska
Portugal
Rumunija
Sjedinjene Američke Države
Sjeverna Makedonija
Slovačka
Slovenija
Španija
Švedska
Turska
Ujedinjeno Kraljevstvo
Države kandidati
Bosna i Hercegovina
status
Odnosi
Srbija
status
Irska
status
Moldavija
status
Ukrajina
status
Gruzija
status
Rusija
status
Organizacija američkih država
Članice
Antigva i Barbuda
Argentina
Barbados
Bahami
Beliz
Bolivija
Brazil
Čile
Dominika
Dominikanska Republika
Ekvador
El Salvador
Grenada
Gvajana
Gvatemala
Haiti
Honduras
Jamajka
Kanada
Kolumbija
Kostarika
Meksiko
Nikaragva
Panama
Paragvaj
Peru
SAD
Surinam
Sveta Lucija
Sveti Kristofor i Nevis
Sveti Vincent i Grenadini
Trinidad i Tobago
Urugvaj
Odrečeno
članstvo
Venecuela
Vijeće Evrope
Institucije
Glavni sekretar
Odbor ministara
Parlamentarna skupština
Kongres lokalnih i regionalnih vijeća
Evropski sud za ljudska prava
Komesar za ljudska prava
Članice
Albanija
Andora
Armenija
Austrija
Azerbejdžan
Belgija
Bosna i Hercegovina
Bugarska
Crna Gora
Češka
Danska
Estonija
Finska
Francuska
Grčka
Gruzija
Hrvatska
Irska
Island
Italija
Kipar
Latvija
Lihtenštajn
Litvanija
Luksemburg
Mađarska
Malta
Moldavija
Monako
Nizozemska
Norveška
Njemačka
Poljska
Portugal
Rumunija
San Marino
Sjeverna Makedonija
Slovačka
Slovenija
Srbija
Španija
Švedska
Švicarska
Turska
Ujedinjeno Kraljevstvo
Ukrajina
Posmatrači
Kanada
Izrael
Japan
Meksiko
SAD
Vatikan
Bivše članice
Saarski protektorat (1950–1956)
Čehoslovačka (1991–1992)
Srbija i Crna Gora (2003-2006)
Rusija (1996-2022)
Sjedinjene Američke Države
po temama
Historija
Pretkolumbovska Amerika
Kolonijalna historija
Trinaest kolonija
Deklaracija nezavisnosti
Očevi osnivači
Rat za nezavisnost
Pariski mir
Ugovor o konfederaciji i stalnoj uniji
Divlji zapad
Ustav
Američko-meksički rat
Špansko-američki rat
Američko-indijanski ratovi
Američki imperijalizam
Prvi svjetski rat
Velika ekonomska kriza
Drugi svjetski rat
Pearl Harbor
Rat na Pacifiku
Projekt "Manhattan"
Atomski napad na Hiroshimu i Nagasaki
Američki ratni zločini
Američko stoljeće
Korejski rat
Hladni rat
Kubanska kriza
Atentat na Johna F. Kennedyja
Program "Apollo"
Svemirska utrka
Vijetnamski rat
Zalivski rat
Geografija
Politička podjela
Savezne države
Okruzi
Indijanski rezervat
Gradovi
Glavni gradovi saveznih država
Washington
Aljaska (poluostrvo)
Rijeke
Planine
Apalačko gorje
Stjenovite planine
Velika jezera
Nacionalni parkovi
Vremenske zone
Politika
Agencije za provođenje saveznih zakona Sjedinjenih Američkih Država
DEA
FBI
Imigracijska i carinska uprava
Maršalska služba
Tajna služba
TSA
Apelacijski sud
Kabinet
Kongresna biblioteka
Obavještajna zajednica
CIA
Nacionalna sigurnosna agencija
Nacionalni ured za izviđanje
Oružane snage
Kopnena vojska
Marinski korpus
Nacionalna garda
Obalna straža
Ratna mornarica
Svemirske snage
Zračne snage
Povelja o pravima
Predsjednik
Potpredsjednik
Senat
Ustav
Vrhovni sud
Zastupnički dom Sjedinjenih Američkih Država
Privreda
Dolar
Federalne rezerve
Privreda
Wall Street
Društvo
Arhitektura
Etničke grupe
Jezici
Kinematografija
Književnost
Kultura
Sjevernoamerički Indijanci
Stanovništvo
Nacionalni simboli
Kip slobode
Planina Rushmore
Uncle Sam
G20 industrijski razvijenih zemalja
Afrička unija
Argentina
Australija
Brazil
Kanada
Kina
Evropska unija
Francuska
Njemačka
Indija
Indonezija
Italija
Japan
Meksiko
Rusija
Saudijska Arabija
Južnoafrička Republika
Južna Koreja
Turska
Ujedinjeno Kraljevstvo
Sjedinjene Američke Države
G8
G8+5
Članice G8
Kanada
Francuska
Njemačka
Italija
Japan
Rusija
(suspendovana)
Ujedinjeno Kraljevstvo
Sjedinjene Američke Države
G8+5
Brazil
Kina
Indija
Meksiko
Južnoafrička Republika
Također pogledajte
G6
G7
G4 (Evropa)
G4
APEC
Nacije
Australija
Brunej
Kanada
Čile
Kina
Hong Kong
Indonezija
Japan
Južna Koreja
Malezija
Meksiko
Novi Zeland
Papua Nova Gvineja
Peru
Filipini
Rusija
Singapur
Tajvan
Tajland
Sjedinjene Američke Države
Vijetnam
Samiti
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008.
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
1.
Posebna administrativna regija Kine
, učestvuje kao "Hong Kong, Kina"
Normativna kontrola
BIBSYS
90178739
BNE
XX4575366
BNF
cb118636082
(data)
CANTIC
a11444253
CiNii
DA00701402
GND
4078704-7
HDS
003380
ICCU
Identifikator ICCU id BVEV001855 nije važeći.
ISNI
0000 0001 2331 5230
KulturNav
acc64e80-fc14-4253-a96c-75e91a291b55
LCCN
n78095330
MBAREA
489ce91b-6658-3307-9877-795b68554c98
NARA
10045728
NDL
00871907
NKC
ge128584
NLA
35562417
NLG
5715
NLI
000134032
NLK
KAB202010677
PLWABN
9810557150505606
RERO
Identifikator RERO id A000167018 nije važeći.
SELIBR
146174
SUDOC
026376598
TDVİA
amerika-birlesik-devletleri
Trove
896984
996710
1000031
1000028
UKPARL
ntRMqGx6
VcBA
494/17090
VIAF
130168302
WorldCat Identities
(preko VIAF):
130168302
Preuzeto iz "
Kategorije
Države u Sjevernoj Americi
Države članice NATO-a
Države članice Vijeća Evrope
Države članice G20
Članci s pogrešnim identifikatorom ICCU
Članci s pogrešnim identifikatorom RERO
Sjedinjene Američke Države
Države svijeta
Države i teritorije osnovane 1776.
Države engleskog govornog područja
Supersile
Sakrivene kategorije:
CS1 održavanje: nepreporučeni parametar
Webarchive template wayback links
Članci koji trebaju izvor
Članci s identifikatorima BIBSYS
Članci s identifikatorima BNE
Članci s identifikatorima BNF
Članci s identifikatorima CANTIC
Članci s identifikatorima CINII
Članci s identifikatorima GND
Članci s identifikatorima HDS
Stranice s nepostojećim kategorijama normativne kontrole
Članci s identifikatorima ISNI
Članci s identifikatorima KULTURNAV
Članci s identifikatorima LCCN
Članci s identifikatorima MusicBrainz area
Članci s identifikatorima NARA
Članci s identifikatorima NDL
Članci s identifikatorima NKC
Članci s identifikatorima NLA
Članci s identifikatorima NLG
Članci s identifikatorima NLI
Članci s identifikatorima NLK
Članci s identifikatorima PLWABN
Članci s identifikatorima SELIBR
Članci s identifikatorima SUDOC
Članci s identifikatorima TDVİA
Članci s identifikatorima Trove
Članci s identifikatorima UKPARL
Članci s identifikatorima VcBA
Članci s identifikatorima VIAF
Članci s identifikatorima WorldCat-VIAF
Normativna kontrola s više elemenata (28)
Članci s identifikatorima – višestruki
Sjedinjene Američke Države
Dodaj temu