حيوانات - وڪيپيڊيا
مواد ڏانھن هلو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Kingdom of living things
سانچو:SHORTDESC:Kingdom of living things
حيوانات
Temporal range:
ڪريوجينيئن
– ھاڻوڪي دؤر تائين،
سانچو:پنڊپھڻ جو ڊگھو دؤر
مٿان کان، ساڄي کان کاٻي
پهرين رو: سيفالوپاڊ، اسپنج، اسٽار فش
ٻي رو: اناليڊا، آرٿروپاڊ، نائڊريا
ٽي رو: ٽيوني ڪيٽ، مماليا، بوالو
چوٿين رو: مڇي، بريوزوئا، ٽارڊي گريڊ
پنجين رو: پکي، ايڪنٿوسيفالا، ميلاڪوسٽراڪا
ڇهين رو: فورونيڊا، فليٽ ورم، اراڪنڊ.
سائنسي درجا بندي
Unrecognized taxon (
fix
):
[[
حيوانات
]]
حيوانات
[[
حيوانات
]]
Animalia:
اينيميليا
ڪارل لينئي
ڏھون ڇاپو، ڪتاب: فطرت جو نظام، 1758ع
بڻياد
پوريفيرا
يوميٽازوئا
ٽينوفورا (Ctenophora)
پليڪوزوئا
نائديريا (Cnidaria)
ٽرائلوبوزوئا (نابود ٿيل)
بائليٽريا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
زيناڪوئلومارفا
†پروئارٽيڪيلاٽا
نيفروزوئا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل )
ڊيوٽروسٽوميا (سپر فائلم)
اڪينوڊرميٽا
ھيمي ڪورڊيٽا
ڪورڊيٽا
پروٽوسٽوميا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ايڪڊسزوئا (سپر فائلم)
نيماٽوڊا
نيماٽومارفا
ڪائنورنڪا (Kinorhyncha)
لوريسيفرا
پرائيپوليڊا
اوني ڪافورا
آرٿروپاڊا
ٽارڊيگراڊا
اسپائرليا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ناٿيفرا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل )
نيٿوسٽاميولڊا
ڪئٽوگناٿا
روٽيفيرا
ميسوزوئا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ڊائسي مائڊا
مونوبلاسٽوزوئا
آرٿونيڪٽيڊا
روفازوئا (اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
گئسٽرو ٽرائڪا
پلاٽي ھيلمنٿيز
لوفوٽروڪوزوئا (سپر فائلم)
انئليڊا
برايوزوئا
برئڪيوپوڊا
سائيڪليوفورا
اينٽوپروڪٽا
مولسڪا
نيمرٽئا
فورونيڊا
هم معنيٰ
ميٽازوئا
سولو مثال
سانچي جي کوٽ لڌي وئي:
سانچو:Automatic taxobox
{{
Automatic taxobox
taxon
Cheiroglossa
authority
C.Presl
ref
name
POWO_17068350-1
>ref
subdivision_ranks
Species
subdivision
{{
Linked species list
Cheiroglossa malgassica
(C.Chr.) Pic.Serm.
Cheiroglossa palmata
(L.) Presl
}}
subdivision_ref
ref
name
POWO_17068350-1
>ref
}}
سانچي جي کوٽ لڌي وئي:
سانچو:Automatic taxobox
{{
Automatic taxobox
fossil_range
[[
Late Miocene
]]
– present,
{{
fossil_range
5.95
}}
image
Panthera tigris tigris Tidoba 20150306.jpg
image_caption
[[
Tiger
Tigress
]]
in
[[
Tadoba Andhari Tiger Reserve
]]
taxon
Panthera
authority
[[
Lorenz Oken
Oken
]]
, 1816
ref
name
CatSG2017
>ref
subdivision_ranks
Extant species
subdivision
''
[[
Tiger
Panthera tigris
]]
''
''
[[
Snow leopard
Panthera uncia
]]
''
''
[[
Jaguar
Panthera onca
]]
''
''
[[
Lion
Panthera leo
]]
''
''
[[
Leopard
Panthera pardus
]]
''
subdivision_ref
ref
name
CatSG2017
>ref
}}
ٺاهڻ ۽ سنڀال
"غائب taxonomy template"
جيڪڏهن اوهان کي "
This is a redirect.
چوريو
سانچو:ڳاڙهو
(fix):" وارو پيغام نظر اچي، ته ان جو مطلب هي ناهي ته اوهان خودڪار ٽيڪسو باڪس خراب ڪري ڇڏيو آهي. هن غلطي جو مطلب صرف ايترو آهي ته اوهان
taxon
لاءِ جيڪا قيمت ڏني آهي، ان لاءِ اڃا
taxonomy template
موجود ناهي.
taxonomy template ٺاهڻ
هن ڳاڙهي ۽ بدنما غلطي کي درست ڪرڻ شروع ڪرڻ لاءِ "fix" واري ڳنڍڻي تي ساڄي ڪلڪ ڪريو ۽ ان کي نئين tab يا نئين window ۾ کوليو. کليل صفحي تي اوهان هڪ اهڙو template سنواري رهيا هوندا، جيڪو صفحي جي عنوان جي آخر ۾ موجود ٽيڪسان سان لاڳاپيل هوندو. (taxonomy templates بابت مڪمل رهنمائي لاءِ
taxonomy templates جو تعارف
کان شروعات ڪريو.)
سڀ کان پهرين rank پيرا ميٽر ڀريو. ان لاءِ لاطيني نالو استعمال ڪريو. هتي ڪيترائي اختيار آهن (سپورٽ ٿيل ranks جي فهرست لاءِ
Wikipedia:Automated taxobox system/taxonomy templates#rank
ڏسو). ڪجهه مثال هي آهن:
regnum
phylum
classis
ordo
familia
tribus
genus
clade or cladus
unranked
جيڪڏهن اوهان کي ڪو انتهائي غيرمعمولي درجو گهرجي، ته اوهان حقيقت ۾ سپورٽ ٿيل ranks مان ڪنهن بدران اهو پاڻ لکي به سگهو ٿا. ٿي سگهي ٿو اهو taxobox کي خراب ڪري ڇڏي، پر اهڙين حالتن لاءِ
Wikipedia talk:Automated taxobox system
موجود آهي.
اوهان ڏسندا ته
link
اڳ ئي ڀريل هوندو، جيئن:
link=
{{
subst
#titleparts:
{{
subst
PAGENAME
}}|
}}
هي وڪي سنٽيڪس ۾ صفحي جي عنوان مان "Template:Taxonomy/" کان پوءِ وارو حصو وٺڻ لاءِ آهي. ٻين لفظن ۾، اهو ٽيڪسان جو نالو هوندو. اوهان ان کي جيئن آهي تيئن ڇڏي سگهو ٿا
جيستائين
ٽيڪسان جو نالو ان صفحي جو نالو نه هجي جنهن ڏانهن اهو ڳنڍي ٿو. مثال طور، ٽيڪسان Spheniscidae جو مضمون
Penguin
تي آهي. اهڙي حالت ۾ اوهان
Penguin|
کي
{{
subst
#titleparts:
{{
subst
PAGENAME
}}|
}}
کان اڳ شامل ڪندا، جيئن:
link=Penguin|
{{
subst
#titleparts:
{{
subst
PAGENAME
}}|
}}
يا اوهان موجوده شيءِ کي مڪمل طور بدلائي هي به لکي سگهو ٿا:
link=Penguin|Spheniscidae
ان کان پوءِ
parent
پيرا ميٽر ايندو آهي. هتي اوهان کي رڳو فوري مٿئين والد ٽيڪسان جو نالو لکندڻو آهي، جيڪو وڏي اکر سان شروع ٿئي.
refs
پيرا ميٽر استعمال ڪري اهڙو ماخذ ڏيو، جيڪو ٻڌائي ته اهو ٽيڪسان انهيءَ parent taxon ۾ شامل آهي – جيئن جيڪڏهن ڪو پوءِ ان تي سوال کڻي ته حوالو موجود هجي. (رڳو اها حالت اهڙي ٿي سگهي ٿي، جتي اوهان هي پيرا ميٽر ڇڏڻ تي غور ڪريو، جڏهن اوهان WikiProject پاران منظور ٿيل taxonomy استعمال ڪري رهيا هجو، جهڙوڪ گلدار ٻوٽن لاءِ
APG
.)
جيڪڏهن اهو ناپيد ٿيل ٽيڪسان هجي، ته
extinct
پيرا ميٽر ۾
yes
(يا
true
) ڀريو. جيڪڏهن اهو موجوده (extant) هجي، ته اوهان اها سڄي سٽ ڊليٽ به ڪري سگهو ٿا يا قيمت خالي ڇڏي سگهو ٿا.
هاڻي taxonomy template واري صفحي جو preview ڏسو. جيڪڏهن ڪابه error message نه هجي، ته اهو بند ڪريو. پوءِ واپس انهيءَ خودڪار ٽيڪسو باڪس ڏانهن وڃو جيڪو اوهان ٺاهي رهيا هئا. وري "preview" دٻايو، هاڻي اهو ٺيڪ هئڻ گهرجي. جيڪڏهن taxonomy template واري صفحي تي error messages هجن، ته گهڻو ڪري ان جو مطلب اهو آهي ته اوهان کي انهيءَ ٽيڪسان جي parent لاءِ به taxonomy template ٺاهڻو پوندو. ائين preview ڪندي ۽ ancestor taxa لاءِ taxonomy templates ٺاهيندي رهو، جيستائين "taxonomy missing" واريون غلطيون ختم نه ٿين.
species لاءِ خاص هدايتون
species وارا مضمون رڳو غيرمعمولي حالتن ۾ هي سانچو استعمال ڪن ٿا؛ ان جي بدران
Speciesbox
استعمال ڪيو وڃي. اهو صفحو ۽ ان جي دستاويزات ڏسو. غيرمعمولي حالتن جو ذڪر
هيٺ
ڪيو ويو آهي.
هن جو سبب اهو آهي ته جڏهن به
{{Automatic taxobox}}
کي
taxon
taxon-name
سان استعمال ڪيو وڃي ٿو، ته "Template:Taxonomy/
taxon-name
" نالي سانچو يا ته اڳ ۾ موجود هجڻ گهرجي يا ٺاهڻو پوندو، جيئن
taxon-name
جي درجابندي واري جڳهه طئي ڪري سگهجي. پر species لاءِ اهو ضروري ناهي، ڇاڪاڻ ته species جي درجابندي واري جڳهه مڪمل binomial مان genus جو نالو ڪڍي معلوم ڪري سگهجي ٿي، ۽ پوءِ "Template:Taxonomy/
genus-name
" ڳوليو وڃي ٿو. تنهن ڪري
Speciesbox
جو استعمال گهڻو تعداد ۾ taxonomy templates ٺاهڻ جي ضرورت گهٽائي ٿو ۽ هڪ genus جي مختلف species لاءِ الڳ taxonomy هجڻ کان بچائي ٿو.
ڳنڍڻن کي ٿلهو ڪرڻ
جڏهن ڪنهن مضمون ۾ taxobox ڏيکاريو وڃي، ته جنهن ٽيڪسان بابت اهو مضمون هجي، ان جو نالو ٿلهي اکرن ۾ ڏيکاريو وڃڻ گهرجي. اهو ڪم صحيح هلڻ لاءِ ان جي taxonomy template ۾
link
پيرا ميٽر صحيح هجڻ گهرجي. فرض ڪريو لاڳاپيل ٽيڪسان جو نالو
taxon-name
آهي ۽ جنهن مضمون ۾ اهو اچي ٿو ان جو عنوان
article-title
آهي. ته پوءِ "Taxonomy/
taxon-name
" واري template ۾:
جيڪڏهن
taxon-name
article-title
هڪجهڙا آهن، ته اوهان کي
link
taxon-name
ڏسڻ گهرجي
جيڪڏهن
taxon-name
article-title
مختلف آهن، ته اوهان کي
link
article-title
taxon-name
ڏسڻ گهرجي.
پڪ ڪريو ته link اهڙيءَ طرح داخل ٿيل هجي جو اهو سڌو انهيءَ ٽيڪسان جي مضمون ڏانهن وڃي،
بغير
ڪنهن redirect مان گذرڻ جي. جيڪڏهن صفحو منتقل ڪيو وڃي، ته ان مضمون ڏانهن ڳنڍيندڙ taxon template کي پڻ تازه ڪاري ڪرڻي پوندي، جيئن صحيح ٿلهائي برقرار رهي.
taxobox header بدلائڻ
ڊيفالٽ طور taxobox جو header target taxon ۽ page title تي ٻڌل هوندو، ۽ جيڪڏهن اهو genus هجي ته پاڻمرادو مائل به ٿيندو (عام طور تي
{{Automatic taxobox}}
species لاءِ استعمال نه ٿيڻ گهرجي).
جيڪڏهن اوهان ٻيو header چاهيو ٿا، مثال طور عام نالو، ته پوءِ
name
ڏيو.
تصوير شامل ڪرڻ
image
image_alt
image_caption
پيرا ميٽر بلڪل ائين استعمال ڪريو جيئن
Taxobox
سان ڪيو ويندو آهي.
جيڪڏهن اوهان ٻي تصوير به چاهيو ٿا، ته
image2
image2_alt
image2_caption
شامل ڪريو.
مترادفات
هي هڪ مثال آهي ته ڪنهن taxobox ۾ ڇا شامل ڪجي، جتي
Genius
Geniosus
نالي ڏنل حيوانياتي ٽيڪسان جا مترادف هجن:
|synonyms=
''Genius''
{{
small
|[[
Baggins
]]
, 1934
}}
''Geniosus''
{{
small
|[[
Harvey
]]
, 1734
}}
(نباتاتي ٽيڪسانن لاءِ تاريخون نه ڏنيون وينديون آهن.) مترادفن جي ڊگهي فهرست لاءِ
Genus list
Taxon list
داخلا کي آسان بڻائن ٿا.
synonyms_ref
ڀرڻ نه وسارجو.
ڪنهن ٽيڪسان کي زبردستي ڏيکارڻ
جيڪڏهن ڪنهن ننڍي درجي وارو خاص طور مشهور ٽيڪسان هجي، جيئن
Theropoda
(جنهن ۾ لڳ ڀڳ سڀ گوشت خور ڊائنوسار اچي وڃن ٿا)، ته گهڻو امڪان آهي ته اوهان چاهيو ته اهو هر انهيءَ taxobox ۾ ڏيکاريو وڃي جتي ممڪن هجي. ان ٽيڪسان جي taxonomy template ڏانهن وڃو. ان جي ڳنڍڻي "Template:Taxonomy/" کان پوءِ انهيءَ ٽيڪسان جي نالي تي مشتمل هوندي. مثال طور Theropoda جي صورت ۾ اها "Template:Taxonomy/Theropoda" هوندي. braces جي اندر ڪنهن به هنڌ
always_display
true
وارو ڪوڊ شامل ڪريو، ته پوءِ اهو ٽيڪسان پنهنجي rank جي پرواه کان سواءِ هميشه ڏيکاريو ويندو.
taxonomy جي درستگي
هر خودڪار taxobox ۾ ساڄي پاسي واري بار جي آخر ۾ هڪ edit link هوندو آهي، جنهن تي "Scientific classification" لکيل هوندو آهي (as of
2019
update
اهو ڳاڙهي پينسل وارو icon هو). اهو ڳنڍڻو اوهان کي انهيءَ ٽيڪسان جي مڪمل taxonomy فهرست تائين وٺي وڃي ٿو.
اتي کان پوءِ اوهان ڪنهن ٽيڪسان جي نالي جي ڀرسان "Edit" تي ڪلڪ ڪري ان کي سنواري سگهو ٿا. ائين ڪرڻ سان اوهان لاڳاپيل Template:Taxonomy/ صفحي تائين پهچي ويندا، جتي اوهان مختلف parent، rank، display text، link، references، extinction status، يا "display always" جي قيمت مقرر ڪري سگهو ٿا. اوهان انهن templates مان ڪنهن هڪ ۾ به جيڪا تبديلي ڪندا، اها ان جي
سڀني اولاد وارن taxa
تي اثرانداز ٿيندي، تنهنڪري سنوار ڪندي اهو ذهن ۾ رکو.
غيرمعمولي حالتون
پڻ ڏسو:
Wikipedia:Automated taxobox system/advanced taxonomy
ٽيڪسانن جي وڏي اڪثريت کي ضروري
ٽيڪسانامي سانچا
جنس ۽ ان کان مٿين درجي تي ٺهڻ بعد
خودڪار ٽيڪساباڪسن
مان ڪنهن هڪ وسيلي
مڪمل طور پاڻمرادو
سنڀالي سگهجي ٿو. انهيءَ پاڻمرادي عمل ۾ مناسب درجن جي نالن کي ترچو ڪرڻ به شامل آهي. تنهن هوندي به ڪجهه غيرمعمولي حالتون آهن جتي ٽيڪسان نالن جي هٿ سان فارميٽنگ گهربل هوندي آهي؛ مثال طور، جڏهن غيريقيني نالا ٻٽي چوٽين نشانين ۾ ڏيکاريا وڃن، يا
candidatus
نالن لاءِ
International Code of Nomenclature of Prokaryotes
۾، تڏهن پاڻمرادو فارميٽنگ صحيح نموني ڪم نه ڪندي آهي.
انهن غيرمعمولي حالتن لاءِ جنس ۽ نوع جي نالن جو مڪمل وڪي-متن مهيا ڪري سگهجي ٿو.
taxon
هاڻي اهو سڀ کان هيٺيون درجو رکندڙ ٽيڪسان ڄاڻائي ٿو جيڪو ٽيڪسانامي سانچي ذريعي پاڻمرادو سنڀاليو ويندو
جيڪڏهن اهو ٽيڪسان جنس نه هجي، ته
genus_text
جنس نالي جو مڪمل وڪي-متن ڏئي ٿو، جنهن ۾ سڀ گهربل فارميٽنگ شامل هجي، جنهن ۾ ٿلهو متن به شامل آهي جيڪڏهن اهو ٽيڪساباڪس ۾ سڀ کان هيٺيون درجو رکندڙ نالو هجي. جيڪڏهن اهو سڀ کان هيٺيون درجو نه هجي، ته گهمڻ ڦرڻ لاءِ ڳنڍڻو شامل هجڻ گهرجي.
species_text
مختصر ڪيل نوع نالي جو مڪمل وڪي-متن ڏئي ٿو، سڀني گهربل فارميٽنگ سميت، جنهن ۾ ٿلهو متن به شامل آهي جيڪڏهن اهو ٽيڪساباڪس ۾ سڀ کان هيٺيون درجو رکندڙ نالو هجي؛ نوع نالو لازمي طور مختصر ڪيل جنس نالي سان مڪمل هجي (مثال طور
'''"''C.''" ''poecilonotus'''''
جيڪو
C.
poecilonotus
پيدا ڪري)
binomial_text
ٻٽي نالي جو مڪمل وڪي-متن ڏئي ٿو (اهو متن جيڪو نوع واري ٽيڪساباڪس جي binomial خاني ۾ ظاهر ٿئي ٿو)، وري به سڀني گهربل فارميٽنگ سان؛ تنهن هوندي به ٻٽا نالا پاڻمرادو ٿلها ڪيا ويندا آهن، تنهنڪري هن عنصر ۾ اهو گهربل ناهي
جيڪڏهن مقالي جو عنوان غيرمعمولي فارميٽ وارو سائنسي نالو هجي، ته پوءِ مقالي جي عنوان جي فارميٽنگ لاءِ
{{DISPLAYTITLE:...}}
۽ ٽيڪساباڪس جي فارميٽ ڪيل سرخي ڏيڻ لاءِ
name
به استعمال ڪرڻو پوندو.
مثال
سانچي جي کوٽ لڌي وئي:
سانچو:Automatic taxobox
{{
DISPLAYTITLE
''Quassia''
sp. 'Mount Nardi'
}}
{{
Automatic taxobox
name
''Quassia''
sp. 'Mount Nardi'
taxon
Quassia
species_text
{{
nowrap
''
'''Q.''
sp. 'Mount Nardi''''
}}
binomial_text
''Quassia''
sp. 'Mount Nardi'
}}
جنس
Quassia
کان مٿي ٽيڪسانامي درجابندي ٽيڪسانامي سانچن مان حاصل ٿئي ٿي، شروعات
Template:Taxonomy/Quassia
کان ٿئي ٿي. ڳاڙهي پينسل واري آئڪن تي ڪلڪ اوهان کي هن سانچي ڏانهن وٺي ويندي.
نوع واري قطار ۽ binomial خاني لاءِ وڪي-متن بلڪل جيئن ڏنو ويو آهي تيئن استعمال ٿيندو. (species text ۾
nowrap
انهيءَ ڳالهه کي يقيني بڻائي ٿو ته نالي جا حصا ايندڙ سٽ تي نه وڃن؛ جيڪڏهن تصوير ٽيڪساباڪس کي ويڪرو ڪري ڇڏي ته اها ضرورت نه رهندي.)
سانچي جي کوٽ لڌي وئي:
سانچو:Automatic taxobox
{{
DISPLAYTITLE
''Colostethus''
''poecilonotus''
}}
{{
Automatic taxobox
name
''Colostethus''
''poecilonotus''
taxon
Dendrobatidae
genus_text
''
[[
Colostethus
]]
''
species_text
'''"
''C.''
&
nbsp;
''poecilonotus''
'''
binomial_text
''Colostethus''
''poecilonotus''
authority
[[
Juan A. Rivero
Rivero
]]
, 1991
}}
خاندان Dendrobatidae کان مٿي ٽيڪسانامي درجابندي ٽيڪسانامي سانچن مان حاصل ٿئي ٿي، شروعات
Template:Taxonomy/Dendrobatidae
کان ٿئي ٿي. ڳاڙهي پينسل واري آئڪن تي ڪلڪ اوهان کي هن سانچي ڏانهن وٺي ويندي. جنس لاءِ ڪو ٽيڪسانامي سانچو استعمال نٿو ٿئي.
جنس ۽ نوع جي قطارن، گڏوگڏ binomial خاني لاءِ، وڪي-متن بلڪل جيئن ڏنو ويو آهي تيئن استعمال ٿيندو. (نوع جي وڪي-متن ۾
nbsp;
نالي جي ٻن حصن کي الڳ سٽن تي اچڻ کان روڪي ٿو؛ اهو هر وقت ضروري ناهي.)
ٽريڪنگ/سارسنڀال زمرا
Category:خودڪار ٽيڪسوباڪس صفائي
(0)
Category:خودڪار ٽيڪسوباڪس جيڪي دستي پيرا ميٽر استعمال ڪن ٿا
(0)
Category:صفحا جيڪي اڻڄاتل پيرا ميٽرن سان خودڪار ٽيڪسوباڪس استعمال ڪن ٿا
(0)
حاشيا
حيوانات
(Animals)
حياتياتي سلطنت
، انيماليا
(Animalia)
۾ گھڻ-گھرڙيائي
يوڪريوٽڪ
جاندار آهن.
ڪجھ استثنا سان، سڀني جانور نامياتي مواد استعمال ڪن ٿا، آڪسيجن سان سانس وٺن ٿا، مايو سائيٽس آھن ۽ ھلڻ جي قابل آھن، جنسي طور تي نسل وڌائي سگھن ٿا ۽ جنين جي ترقي دوران گھرڙن جي هڪ خالي دائري، بلاسٽولا، مان وڌندا آھن. اينيمل لاطيني ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني ساھوارو آهي.
حيوانات هڪ ڪليڊ ٺاهيندا آهن، مطلب هڪ واحد مشترڪه ابي ڏاڏي مان پيدا ٿيا.
15
لک کان وڌيڪ موجود جانورن جي معلوم
نوعون
(species)
کي بيان ڪيو ويو آهي، جن مان تقريبا
10
لک ۽
50
هزار
جيت
آهن،
85,000
کان وڌيڪ
مولوسڪس
آهن ۽ تقريبا
65,000
ڪرنگھيدار
آهن. اهو اندازو لڳايو ويو آهي ته ڌرتيءَ تي لڳ ڀڳ
77
لک ۽
70
هزار جانورن جون نوعون آهن. جانورن جي جسم جي ڊيگهه
8.5
مائڪروميٽر (
0.00033
انچ
) کان
33.6
ميٽر (
110
فوٽ) تائين هوندي آهي. اها هڪ ٻئي ۽ سندن ماحول سان پيچيده ماحوليات رکن ٿا ۽ تعامل ڪرڻ ٿا ۽ پيچيده کاڌي جا ڄار
(web)
ٺاهڻ ٿا. جانورن جي سائنسي مطالعي کي
حيوانيات
(Zoology)
سڏيو ويندو آهي ۽ جانورن جي رويي جي مطالعي کي
اخلاقيات
Ethology
) سڏيو ويندو آهي.
جانورن جي حياتياتي سلطنت پنجن انفراڪنگڊم/سپرفائلم؛ پوريفيرا (
Porifera
)، ٽينوڦورا (
Ctenophora
)، پليڪوزوئا (
Placozoa
)، نيدئريا (
Cnidaria
) ۽ بلئٽيريا (
Bilateria
)، ۾ ورهايل آهي. اڪثر موجود جانورن جو تعلق انفراڪنگڊم، بلئٽيريا، هڪ انتهائي پکڙيل ڪليڊ جنهن جا ميمبر ٻه طرفي طور تي سميٽرڪ ۽ خاص طور تي سيفالائزد (cephalised) جسماني پلان وارا هوندا آهن، سان هوندو آهي ۽ بلئٽيريا جي وڏي اڪثريت جو تعلق ٻن وڏن سپر فائلا؛ پروٽوسٽومز، جنهن ۾ جاندار، جهڙوڪ
آرٿروپاڊز
مولسڪس
فليٽ ورم
، اينيلڊز ۽ نيماٽوڊز شامل آهن ۽ ڊيوٽيروسٽومز، جن ۾
ڪئنوڊرمز
هيمي ڪورڊيٽس
ڪورڊيٽس
شامل آهن، سان هوندو آهي، جن ۾ ڪورڊيٽس ۾ سڀ ڪرنگھيدار جانور شامل آهن. جڏهن ته تمام ننڍو بسال فائلم، زيناڪوئلومارفا، سپر فائلم بلئٽيريا ۾ هڪ غير يقيني پوزيشن رکي ٿو.
جانور پهريون ڀيرو پوئين رڪارڊ ۾ ڪرايوجينئن دور جي آخر ۾ ظاهر ٿيا ۽ بعد ۾ ايڊياڪرن دور ۾ متنوع (diversified) ٿيا جنهن کي "ايوالون ڌماڪي" طور سڃاتو وڃي ٿو. جانورن جي ابتدا جي تاريخ جا ثبوت اڃا به تڪراري آهن. مثال طور اسپنج جهڙو جاندار، "اوتاويا" کي نيوپروٽوزوئڪ دور جي شروعات ۾ ٽونين دور جي تاريخ ڏني وئي آهي، پر ان جي سڃاڻپ هڪ جانور جي طور تي تمام گهڻي تڪراري آهي.
"ڪيمبرين ڌماڪي دوران تقريباً تمام جديد جانورن جا فائلا فوسل رڪارڊ ۾ واضح طور تي، سامونڊي نسلن جي طور تي قائم ٿي ويا هئا، جيڪو اٽڪل 539 ملين سال اڳ (Mya) شروع ٿيو ۽ انهن جا اڪثر درجا (Class) آرڊويشين تابڪاري، 485.4 ملين سال اڳ (Mya) تائين قائم ٿي ويا. جين (Genes) جا 6,331 گروپ، جيڪا سڀني موجوده جانورن ۾ مشترڪ آھن، شناخت ٿي ويا؛ اها شايد هڪ واحد مشترڪ ابا ڏاڏن مان پيدا ٿيا آهن جيڪا ڪرايوجينئن دور، لڳ ڀڳ 650 ملين سال اڳ (Mya)، ۾ رهندا هئا.
ارسطو جانورن کي رت وارن ۽ بغير رت وارن ۾ ورهايو. ڪارل لينئي 1758ع ۾ پنهنجي مقالي، "سسٽما نيچورائي"
(Systema Naturae)
جي مدد سان جانورن لاءِ پھرين ترتيب وار حياتياتي درجي بندي ٺاھي، جنھن کي جين- بپٽسٽ لئمارڪ (Jean-Baptiste Lamarck) سال 1809ع ۾ 14 فائلا ۾ وڌايو. سال 1874ع ۾، ارنسٽ هائڪل (Ernst Haeckel) جانورن جي بادشاھت کي، گھڻ-گھرڙيائي، ميٽازوئا (جيڪا هاڻي انيماليا جي مترادف سمجهيو ويندو آهي) ۽ پروٽوزوئا، هڪ گھرڙي وارا جاندار، جنهن کي هاڻي جانور نه سمجهيو وڃي ٿو، ۾ ورهايو. جديد دور ۾، جانورن جي حياتياتي درجي بندي ترقي يافته ٽيڪنالاجي تي ڀاڙي ٿي، جهڙوڪ ماليڪيولر فائيلوجنيٽڪس، جيڪي ٽيڪسا جي وچ ۾ ارتقائي لاڳاپن کي ظاهر ڪرڻ ۾ اثرائتي آهي.
انسان ڪيترن ئي ٻين جانورن جي نسلن کي کاڌ خوراڪ (جنهن ۾ گوشت، انڊا ۽ کير جون شيون شامل آهن)، مواد (جهڙوڪ چمڙي، فر ۽ اون)، پالتو جانور ۽ ڪم ڪندڙ جانورن جي طور تي ٽرانسپورٽ ۽ خدمتن لاءِ استعمال ڪندا آهن. ڪتا، پهريون پالتو جانور، شڪار، حفاظت ۽ جنگ ۾ استعمال ڪيو ويو، جيئن گھوڙا، ڪبوتر ۽ شڪاري پکي؛ جڏهن ته ٻين زميني ۽ آبي جانورن جو شڪار راندين، ٽرافين يا منافعي لاءِ ڪيو ويندو آهي. غير انساني جانور پڻ انساني ارتقا جو هڪ اهم ثقافتي عنصر آهن، جيڪي قديم زماني کان غارن جي نقاشي ۽ ٽوٽيم ۾ ظاهر ٿيا ۽ اڪثر ڪري ڏندڪٿائن، مذهب، فن، ادب، هيرالڊري، سياست ۽ راندين ۾ نمايان آهن.
اصطلاح
سنواريو
خاصيتون
سنواريو
ماحوليات
سنواريو
تنوع
سنواريو
جانور زندگيءَ جي دائري يوڪيريئوٽا جو ھڪ ڪنگڊم اهي، جنھن جي ورھاست ھيٺين فائلا ۾ ٿيل آهي.
فائلم
مثال
جنسن
جو تعداد
زميني جاندار
سامونڊي جاندار
تازي پاڻيء
وارو جاندار
آزاد
رھائشوارو
پيراسائيٽ
اناليڊا
17,000
ھا (مٽي ۾ )
ھا
1,750
ھا
400
آرٿروپاڊا
1,257,000
1,000,000
(جيت)
>40,000
(Malac-
ostraca)
94,000
ھا
>45,000
lower-alpha 1
برايوزوئا
6,000
ھا
60-80
ھا
ڪورڊيٽا
65,000
45,000
23,000
13,000
18,000
9,000
ھا
40
(ڪيٽ فش)
10
نائديريا
16,000
ھا
ھا (ٿورا)
ھا
>1,350
(Myxozoa)
اڪينوڊرميٽا
7,500
7,500
ھا
موليوسڪا
85,000
107,000
11
35,000
11
60,000
11
5,000
12,000
11
ھا
>5,600
نيماٽوڊا
25,000
ھا (مٽي ۾ )
4,000
12
2,000
11,000
12
14,000
12
پلاٽي ھيلمنٿيز
29,500
ھا
13
ھا
1,300
ھا
>40,000
روٽيفيرا
2,000
>400
14
2,000
ھا
اسپنج
10,800
ھا
200-300
ھا
ھا
15
Total number of described species as of 2013: 1,525,728
ارتقائي اصل
سنواريو
لسانيات
سنواريو
درجه بندي جي تاريخ
سنواريو
ڪنگڊم انيماليا جا فائلا
سنواريو
جانورن جي حياتياتي سلطنت جا پنج انفراڪنگڊم/سپرفائلا آهن.
پوريفيرا
Porifera
ٽينوڦورا
Ctenophora
پليڪوزوئا
Placozoa
نڊئريا
Cnidaria
بلئٽيريا
Bilateria
پروٽوسٽومز
آرٿروپاڊز
مولسڪس
فليٽ ورم
اينيلڊز
نيماٽوڊز
ڊيوٽيروسٽومز
ڪئنوڊرمز
هيمي ڪورڊيٽس
ڪورڊيٽس
زيناڪوئلومارفا
جانورن جي بادشاهت جا ڪل 31 فائلا اهن، جنهن ۾ مٿيون جا پنج به شامل آهن.
اينئلڊا
: ورهايل ڪيڙا
آرٿروپوڊا
: ٽڪنڊي ٿيل جسم وارا
اگاماتا
: ٿلها مخروطي خول
برچيپوڊا
: لوفوفورا ۽ پيڊل
برايوزوئا
: موس جانور، ايڪٽوپروڪٽ
پوريفيرا
اسپنج
ٽارڊيگريڊا
: پاڻي جو رڇ
لوفوفورا
: مقعد ٻاهران سيليا جي انگوزي وارا
چيٽوگناٿا
: مٿي جي ٻنهي پاسن تي اسپائن
ڪورڊيٽا
ڪورڊيٽس
، ڪرنگھيدار وارا، جنهن ۾ مئمل، مڇيون، پکي ۽ ٻيا ٿلها جانور شامل آهن.
نڊئريا
: نائڊئرين (Cnidarian)
سينوفورا
: ڪنگھي جيلي
سائڪلوفورا
: گول ڦيٽي جهڙي وات وارا
ڊيڪيميڊيا
: لوڻ وارو جانور
ڪئنوڊرماٽا
: چمڪندڙ جلد وارا
اينٽوپروڪٽا
: اندر مقعد وارا گوبلٽ ڪيڙا
گيسٽروٽريچا
: وارن جو پيٽ تي وار وارا
گناٿوسٽوموليدا
: جبل جي ڇت وارا جيوڙا
هيمي ڪورڊيٽا
: هيمي ڪورڊيٽ، اڌ ڪنڊ وارا
ڪنورهينچا
: حرڪت وارا مٽيءَ جا ڪيڙا
لورسيفيرا
: هٿيار برش سر وارا
مائڪروگناٿوزوئا
: ننڍڙا جاندار
مولسڪا
مولسڪس
ٽرائلوبوزوئا
(نابود ٿيل)
بائليٽريا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
زيناڪوئلومارفا
نيفروزوئا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ڊيوٽروسٽوميا
(سپر فائلم)
اڪينوڊرميٽا
ھيمي ڪورڊيٽا
ڪورڊيٽا
پروٽوسٽوميا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ايڪڊسزوئا
(سپر فائلم)
نيماٽوڊا
نيماٽومارفا
ڪنورئنڪا
(Kinorhyncha)
لوريسيفرا
پرائيپوليڊا
اونيڪافورا
آرٿروپاڊا
ٽارڊيگراڊا
اسپائريليا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ناٿيفرا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل )
نيٿوسٽاميولڊا
ڪئٽوگناٿا
روٽيفيرا
ميسوزوئا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
ڊائسيمئڊا
مونوبلاسٽوزوئا
آرٿونڪٽئڊا
روفازوئا
(اڃان درجابندي ۾ ناھي آيل)
گئسٽرو ٽرئڪا
لوفوٽروڪوزوئا (سپر فائلم)
انئليڊا
برايوزوئا
برئڪيوپوڊا
سائيڪلوفورا
اينٽوپروڪٽا
مولسڪا
نئمرئٽا
فورونيڊا
پروئارٽيڪيلاٽا
پلاٽي ھيلمنٿيز
آرٽيڪئلاٽا
انساني ثقافت ۾
سنواريو
پڻ ڏسو
سنواريو
باب:حيوانات
ٻاهريان ڳنڍڻا
سنواريو
حوالا
سنواريو
"Animalia"
Merriam-Webster Dictionary
Antcliffe,
Jonathan B.
Callow,
Richard H. T.
Brasier,
Martin D.
(November 2014).
"Giving the early fossil record of sponges a squeeze".
Biological Reviews
89
(4): 972–1004.
doi
10.1111/brv.12090
PMID
24779547
10
11
12
13
حوالي جي چڪ: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Zhang2013
10
11
12
13
حوالي جي چڪ: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Hogenboom2016
حوالي جي چڪ: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Balian2008
حوالي جي چڪ: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Poulin2007
Stork,
Nigel E.
(January 2018).
"How Many Species of Insects and Other Terrestrial Arthropods Are There on Earth?".
Annual Review of Entomology
63
(1): 31–45.
doi
10.1146/annurev-ento-020117-043348
PMID
28938083
Stork notes that 1m insects have been named, making much larger predicted estimates.
Poore, Hugh F.
(2002).
Introduction
".
Crustacea: Malacostraca
. Zoological catalogue of Australia.
19.2A
CSIRO Publishing
. pp.
1–7.
ISBN
978-0-643-06901-5
Reaka-Kudla,
Marjorie L.
Wilson,
Don E.
Wilson,
Edward O.
(1996).
Biodiversity II: Understanding and Protecting Our Biological Resources
. Joseph Henry Press. p.
90.
ISBN
978-0-309-52075-1
Burton,
Derek
Burton,
Margaret
(2017).
Essential Fish Biology: Diversity, Structure and Function
. Oxford University Press. pp.
281–282.
ISBN
978-0-19-878555-2
Trichomycteridae
... includes obligate parasitic fish. Thus 17 genera from 2 subfamilies,
Vandelliinae
; 4 genera, 9spp. and
Stegophilinae
; 13 genera, 31 spp. are parasites on gills (Vandelliinae) or skin (stegophilines) of fish."
Nicol, David
(June 1969).
"The Number of Living Species of Molluscs".
Systematic Zoology
18
(2): 251–254.
doi
10.2307/2412618
حوالي جي چڪ: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Felder2009
Sluys,
R.
(1999).
"Global diversity of land planarians (Platyhelminthes, Tricladida, Terricola): a new indicator-taxon in biodiversity and conservation studies".
Biodiversity and Conservation
(12): 1663–1681.
doi
10.1023/A:1008994925673
Fontaneto, Diego.
"Marine Rotifers | An Unexplored World of Richness"
(PDF)
. JMBA Global Marine Environment. pp.
4–
. Retrieved
2 March
2018
Morand,
Serge
Krasnov,
Boris R.
Littlewood,
D. Timothy J.
(2015).
Parasite Diversity and Diversification
. Cambridge University Press. p.
44.
ISBN
978-1-107-03765-6
Not including parasitoids.
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ
آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ
نہ مليو
" تان ورتل
زمرا
مضمون with short description
Short description is different from Wikidata
بهترين مضمون
سانچن ۾ غلطين وارا صفحا
Pages using deprecated enclose attributes
Automatic taxobox cleanup
Articles with 'species' microformats
Taxoboxes with no color
Articles containing potentially dated statements from 2019
All articles containing potentially dated statements
حياتيات ڄاڻخانو سانچا
ڄاڻخانو سانچا
ٽيڪسوباڪس سانچا
سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا
وڪيپيڊيا خودڪار ٽيڪسوباڪس دستاويزڪاري
حيوان
سلجھائپ صفحا
ڪنگڊم (حياتيات)
حوالن ۾ چُڪَ وارا صفحا
لڪيل زمرو:
ڪمزور تاريخي پيراميٽر سانچو سان مضمون
حيوانات
موضوع شامل ڪريو
US