අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය - විකිපීඩියා
Jump to content
විකිපීඩියා වෙතින්
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
United States of America
ජාතික ධජය
රාජ්ය ලාංඡනය
උද්යෝග පාඨය:
අපි විශ්වාස කරන දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි
අනෙකුත් සාම්ප්රදායික ආදර්ශ පාඨ:
E pluribus unum
ලතින්
"බොහෝ දෙනෙකුගෙන්, එකක්"
Annuit cœptis
ලතින්
"දේවාරක්ෂාව අපගේ ව්යාපාරවලට අනුග්රහය දක්වයි."
Novus ordo seclorum
ලතින්
"යුගයන්හි නව අනුපිළිවෙල"
ජාතික ගීය:
තරු විසිරුණු බැනරය
Show globe (
states
and
D.C.
only)
Show the U.S. and
its territories
Show territories with
their exclusive economic zone
අගනුවර
වොෂින්ටන්, ඩී.සී.
38°53′N
77°1′W
/
38.883°N 77.017°W
/
38.883; -77.017
විශාලතම නගරය
නිව්යෝර්ක් නගරය
40°43′N
74°0′W
/
40.717°N 74.000°W
/
40.717; -74.000
නිල භාෂා(ව)
ෆෙඩරල් මට්ටමින් කිසිවක් නැත.
සාකච්ඡා කරන්න
ජාතික භාෂාව
ඉංග්රීසි
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්
(2020)
ජාතිය අනුව:
61.6% සුදු
12.4% කළු
6% ආසියානු
1.1% ස්වදේශික ඇමරිකානු
0.2% පැසිෆික් දූපත් වැසියෝ
10.2% ජාතීන් දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක්
8.4% වෙනත්
සම්භවය අනුව:
81.3% හිස්පැනික් හෝ ලතින් නොවන
18.7% හිස්පැනික් හෝ ලතින්
ආගම
(2023)
67% ක්රිස්තියානි
-- 33% රෙපරමාදු
-- 22% කතෝලික
-- 1% මෝමන්වාදය
-- 11% අනෙකුත් ක්රිස්තියානි
22% අනාගමික
2% යුදෙව් ආගම
6% වෙනත් ආගම
3% පිළිතුරු නැත
ජාති නාම(ය)
ඇමරිකානුවන්
රජය
ෆෙඩරල්
ජනාධිපති ජනරජය
• ජනාධිපති
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්
• උප ජනාධිපති
ජේ.ඩී. වෑන්ස්
• මන්ත්රී මණ්ඩල කථානායක
මයික් ජොන්සන්
• අගවිනිසුරු
ජෝන් රොබට්ස්
ව්යවස්ථාදායකය
කොංග්රසය
උත්තර මන්ත්රී මණ්ඩලය
සෙනෙට් සභාව
පහළ මන්ත්රී මණ්ඩලය
නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලය
ස්වාධීනත්වය
මහා බ්රිතාන්යය
වෙතින්
• නිදහස් ප්රකාශනය
1776 ජූලි 4
• සම්මේලන කාලය
1781 මාර්තු 1
• පිළිගැනීම
1783 සැප්තැම්බර් 3
• ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව
1788 ජුනි 21
වර්ග ප්රමාණය
• මුළු භූමි ප්රමාණය
3,796,742 sq mi (9,833,520 km
3 වෙනි
• ජලය (%)
7.0
10
(2010)
• භූමි ප්රමාණය
3,531,905 sq mi (9,147,590 km
) (3 වෙනි)
ජනගහණය
• 2024 ඇස්තමේන්තුව
340,110,988
11
• 2020 ජන සංගණනය
331,449,281
12
3 වෙනි
• ජන ඝණත්වය
87/sq mi (33.6/km
) (
185 වෙනි
දදේනි
ක්රශසා
2024 ඇස්තමේන්තුව
• සම්පූර්ණ
ඇ.ඩො. ට්රිලියන 29.168
13
2 වෙනි
• ඒක පුද්ගල
ඇ.ඩො. 86,601
13
8 වෙනි
දදේනි
(නාමික)
2024 ඇස්තමේන්තුව
• සම්පූර්ණ
ඇ.ඩො. ට්රිලියන 29.168
13
1 වෙනි
• ඒක පුද්ගල
ඇ.ඩො. 86,601
13
6 වෙනි
ගිනි
(2023)
41.6
14
මධ්යම
මාසද
(2022)
0.927
15
ඉතා ඉහළ
20 වෙනි
ව්යවහාර මුදල
එක්සත් ජනපද ඩොලරය
) (
USD
වේලා කලාපය
UTC
−4 to −12, +10, +11
• ගිම්හාන (
DST
UTC
−4 to −10
දින ආකෘති
මාමා/දිදි/වවවව
රිය ධාවන මං තීරුව
දකුණ
ඇමතුම් කේතය
+1
ISO 3166 code
US
අන්තර්ජාල TLD
.us
16
කට වහරේ
එක්සත් ජනපදය
හෝ
ඇමරිකාව
ලෙසද හැඳින්වෙන
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
, ප්රධාන වශයෙන් උතුරු ඇමරිකාවේ පිහිටා ඇති රටකි. එය ප්රාන්ත 50 කින් සමන්විත ෆෙඩරල් ජනරජයක් වන අතර එහි ෆෙඩරල් අගනුවර දිස්ත්රික්කය ලෙස වොෂින්ටන් ඩී.සී. වේ. යාබද ප්රාන්ත 48 උතුරින් කැනඩාව සහ දකුණින් මෙක්සිකෝව මායිම් කරයි, වයඹ දෙසින් අර්ධ-විදේශීය
ඇලස්කා ප්රාන්තය
සහ පැසිෆික් සාගරයේ හවායි දූපත් සමූහය සමඟ ප්රාන්ත 50 වේ. ෆෙඩරල් ලෙස පිළිගත් ගෝත්රික ආණ්ඩු 574 ක් සහ ඉන්දියානු රක්ෂිත 326 ක් ගෝත්රික ස්වෛරීත්ව අයිතිවාසිකම් සහිත දේශීය යැපෙන ජාතීන් ලෙස නීත්යානුකූලව වර්ගීකරණය කර ඇත. එක්සත් ජනපදය ප්රධාන දූපත් භූමි පහක් සහ විවිධ ජනාවාස නොවූ දූපත් කෙරෙහි ස්වෛරීභාවය තහවුරු කරයි.
එය මහා විවිධත්වයෙන් යුත් රටකි, ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම භූමි ප්රමාණය
සහ තුන්වන විශාලතම ජනගහනය, මිලියන 340 ඉක්මවයි.
පැලියෝ-ඉන්දියානුවන් වසර 12,000 කට පෙර බෙරිං ගොඩබිම් පාලම හරහා උතුරු ඇමරිකාවට සංක්රමණය වී විවිධ ශිෂ්ටාචාර සහ සමාජ පිහිටුවා ගත්හ. ස්පාඤ්ඤ ගවේෂණය සහ යටත් විජිතකරණය 1513 දී ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාව පිහිටුවීමට හේතු විය. එය දැන් මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදය ලෙස හඳුන්වන ප්රදේශයේ පළමු යුරෝපීය යටත් විජිතය විය. ප්රංශය ද මේ කාලයේදී යටත් විජිතකරණය කිරීමට පටන් ගත් නමුත් ප්රධාන ජනාවාස ඇති වූයේ බොහෝ කලකට පසුවය. පසුකාලීන බ්රිතාන්ය යටත් විජිතකරණය 1607 දී වර්ජිනියාවේ ජනපද දහතුනෙහි පළමු ජනාවාසයට හේතු විය. වේගයෙන් ව්යාප්ත වන දකුණු ජනපදවල දැඩි කෘෂිකර්මාන්තය වහල්භාවයට පත් අප්රිකානුවන් බලහත්කාරයෙන් සංක්රමණය කිරීම දිරිමත් කළේය. බදුකරණය සහ දේශපාලන නියෝජනය සම්බන්ධයෙන්
බ්රිතාන්ය කිරීටය
සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ඇමරිකානු විප්ලවයට හේතු වූ අතර, දෙවන මහාද්වීපික කොංග්රසය 1776 ජූලි 4 වන දින නිල වශයෙන් නිදහස ප්රකාශ කළේය. 1775–1783 විප්ලවවාදී යුද්ධයේ ජයග්රහණයෙන් පසුව, රට උතුරු ඇමරිකාව හරහා බටහිර දෙසට ව්යාප්ත වෙමින්, ඉන්දියානු යුද්ධවලට සටන් කරන අතරතුර ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් නෙරපා හරින ලදී. 1803 දී නැපෝලියන් ප්රංශයෙන් ලුසියානා මිලදී ගැනීම සහ 1848 දී මෙක්සිකානු-ඇමරිකානු යුද්ධය අවසන් වීම ව්යාප්තිය සඳහා විශාල භූමි ප්රදේශ ලබා දුන්නේය. තවත් රාජ්යයන් ඇතුළත් වූ විට, වහල්භාවය පිළිබඳ උතුරු-දකුණු බෙදීමක් 1861-1865 ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයේදී සංගමයට එරෙහිව සටන් කළ ඇමරිකානු කොන්ෆෙඩරේට් රාජ්යයන් වෙන් වීමට හේතු විය. එක්සත් ජනපදයේ ජයග්රහණය සහ සංරක්ෂණයත් සමඟ, වහල්භාවය ජාතික වශයෙන් අහෝසි කරන ලදී. 19 වන සියවසේ අග භාගය වන විට, ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධයේ ජයග්රහණයත් සමඟ එක්සත් ජනපදය මහා බලවතෙකු ලෙස ස්ථාපිත වූ අතර, පළමු ලෝක යුද්ධයට සහභාගී වීමෙන් එම තත්ත්වය තහවුරු විය. 1941 දෙසැම්බරයේ පර්ල් වරායට ජපානය එල්ල කළ ප්රහාරයෙන් පසුව, එක්සත් ජනපදය දෙවන ලෝක යුද්ධයට අවතීර්ණ විය; එහි ප්රතිවිපාකය එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් සංගමය ලෝකයේ සුපිරි බලවතුන් ලෙස ඉතිරි කළේය. සීතල යුද්ධය අතරතුර, රටවල් දෙකම දෘෂ්ටිවාදාත්මක ආධිපත්යය සහ ජාත්යන්තර බලපෑම සඳහා අරගල කළේය. 1991 දී සීතල යුද්ධයේ අවසානය සහ
සෝවියට් සංගමයේ
බිඳවැටීම එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ එකම සුපිරි බලවතා ලෙස ඉතිරි කළේය.
එක්සත් ජනපද ජාතික රජය යනු ජනාධිපති ව්යවස්ථාපිත ෆෙඩරල් ජනරජයක් වන අතර වෙනම ශාඛා තුනක් සහිත ලිබරල් ප්රජාතන්ත්රවාදයකි: ව්යවස්ථාදායක, විධායක සහ අධිකරණ. එහි ජනගහනය මත පදනම් වූ පහළ මන්ත්රී මණ්ඩලයක් වන නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලය සහ සෑම ප්රාන්තයක් සඳහාම සමාන නියෝජනයක් මත පදනම් වූ ඉහළ මන්ත්රී මණ්ඩලයක් වන සෙනෙට් සභාව යන ද්වි-මණ්ඩල ජාතික ව්යවස්ථාදායකයක් ඇත. 1850 ගණන්වල සිට රටේ ප්රජාතන්ත්රවාදී සහ රිපබ්ලිකන් පක්ෂ ඇමරිකානු දේශපාලනය ආධිපත්යය දරයි. ෆෙඩරල්වාදය ප්රාන්ත 50 කට සැලකිය යුතු ස්වයං පාලනයක් ලබා දෙන අතර ඇමරිකානු වටිනාකම් යුරෝපීය ප්රබුද්ධ ව්යාපාරයෙන් ආභාෂය ලබා ගන්නා දේශපාලන සම්ප්රදායක් මත පදනම් වේ. බොහෝ ජනවාර්ගික හා සිරිත් විරිත්වල ද්රවාංකයක් වන එක්සත් ජනපදයේ සංස්කෘතිය සියවස් ගණනාවක සංක්රමණ මගින් හැඩගැසී ඇති අතර එහි මෘදු බල බලපෑම ගෝලීය වශයෙන් ළඟා වේ.
ලෝකයේ වඩාත්ම සංවර්ධිත රටවලින් එකක් වන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ආර්ථික තරඟකාරිත්වය, ඵලදායිතාව, නවෝත්පාදනය, මානව හිමිකම් සහ උසස් අධ්යාපනය අතින් ඉහළම ශ්රේණිගත කිරීම් අතර වේ. 2024 දී නාමික ගෝලීය ආර්ථික නිමැවුමෙන් හතරෙන් එකකට වඩා එක්සත් ජනපදය විසින් සිදු කරන ලද අතර, 1890 පමණ සිට එහි ආර්ථිකය නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් ලොව විශාලතම රට වී ඇත. ඕනෑම රටක ධනයෙන් විශාලතම ප්රමාණය එය සතුව ඇති අතර OECD රටවල් අතර ඉහළම ඒක පුද්ගල ඉවත දැමිය හැකි ගෘහස්ථ ආදායමක් ඇත, නමුත් එක්සත් ජනපදයේ ධන අසමානතාවය අනෙකුත් බොහෝ සංවර්ධිත රටවලට වඩා ඉහළ ය. එක්සත් ජනපදය බහු ජාත්යන්තර සංවිධානවල සාමාජිකයෙකු වන අතර ගෝලීය දේශපාලන, සංස්කෘතික, ආර්ථික සහ හමුදා කටයුතුවල ප්රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
නිරුක්තිය
සංස්කරණය
"ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය" යන වාක්ය ඛණ්ඩයේ පළමු ලේඛනගත භාවිතය 1776 ජනවාරි 2 වන දින ලිපියකි. ජෙනරාල් ජෝර්ජ් වොෂින්ටන්ගේ මහාද්වීපික හමුදා සහායකයෙකු වූ ස්ටීවන් මොයිලන්, විප්ලවවාදී යුද ප්රයත්නයේදී සහාය ලබා ගැනීම සඳහා "ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සිට ස්පාඤ්ඤයට පූර්ණ සහ ප්රමාණවත් බලතල සහිතව" යාමට උත්සාහ කරමින් වොෂින්ටනයේ සහායක ජෝසප් රීඩ් වෙත ලිවීය.
20
21
පළමු දන්නා මහජන භාවිතය 1776 අප්රේල් 6 වන දින විලියම්ස්බර්ග් පුවත්පත වන ද වර්ජිනියා ගැසට් හි ප්රකාශයට පත් කරන ලද නිර්නාමික රචනාවකි.
20
22
23
1776 ජුනි වන විට, "ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය" සම්මේලන ලිපිවල,
24
25
සහ ජූලි මාසයේදී, නිදහස් ප්රකාශනයේ පළ විය.
24
දෙවන මහාද්වීපික සම්මේලනය 1776 ජූලි 4 වන දින නිදහස් ප්රකාශනය සම්මත කළේය.
26
"එක්සත් ජනපදය" යන පදය සහ එහි ආරම්භක පදය "එක්සත් ජනපදය", ඉංග්රීසියෙන් නාම පද හෝ නාමවිශේෂණ ලෙස භාවිතා කිරීම, රට සඳහා පොදු කෙටි නම් වේ. "USA" යන ආරම්භක පදය නාම පදයක් ද පොදු වේ.
27
"එක්සත් ජනපදය" සහ "U.S." යනු එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය පුරා ස්ථාපිත පද වන අතර, නියමිත නීති ඇත.
"The States" යනු විශේෂයෙන් විදේශයන්ගෙන් භාවිතා කරන ලද නමේ ස්ථාපිත වාචික කෙටි කිරීමකි;
29
"stateside" යනු අනුරූප විශේෂණ පදය හෝ ක්රියා පදයයි.
30
"ඇමරිකා" යනු ඉතාලි ගවේෂක ඇමරිගෝ වෙස්පුචි (1454–1512) ගේ ලතින් භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද නම වන ඇමරිකස් වෙස්පුටියස් ගේ පළමු වචනයේ ස්ත්රී ස්වරූපයයි; එය ප්රථම වරට ස්ථාන නාමයක් ලෙස 1507 දී ජර්මානු සිතියම් ශිල්පීන් වන මාටින් වෝල්ඩ්සීමුලර් සහ මැතියස් රින්ග්මන් විසින් භාවිතා කරන ලදී.
31
1492 දී ක්රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් විසින් සොයා ගන්නා ලද බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන් කලින් නොදන්නා භූමි ප්රදේශයක කොටසක් බවත් ආසියාවේ නැගෙනහිර සීමාවේ ඉන්දීය කොදෙව්වන් අතර නොවන බවත් වෙස්පුචි මුලින්ම යෝජනා කළේය.
32
33
34
උතුරු සහ දකුණු ඇමරිකාවේ සමස්තය විස්තර කිරීමට "ඇමරිකා" යන වචනය භාවිතා කළද, ඉංග්රීසියෙන් "ඇමරිකාව" යන වචනය එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ නොවන මාතෘකා සඳහා කලාතුරකින් යොමු වේ.
35
ඉතිහාසය
සංස්කරණය
ආදිවාසී ජනතාව
සංස්කරණය
වර්තමාන කොලරාඩෝවේ මොන්ටෙසුමා ප්රාන්තයේ ස්වදේශික ඇමරිකානු පුවෙබ්ලෝ ජනයාගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ජනාවාසයක් වන ක්ලිෆ් මාලිගය,
36
උතුරු ඇමරිකාවේ මුල්ම වැසියන් වසර 12,000 කට පෙර සයිබීරියාවේ සිට බෙරිං ගොඩබිම් පාලම හරහා හෝ දැන් ජලයෙන් යටවී ඇති අයිස් යුගයේ වෙරළ තීරය දිගේ සංක්රමණය විය.
37
38
ක්රි.පූ. 11,000 දී පමණ දර්ශනය වූ ක්ලෝවිස් සංස්කෘතිය, ඇමරිකාවේ පළමු පුළුල් සංස්කෘතිය ලෙස විශ්වාස කෙරේ.
39
40
කාලයත් සමඟ, ස්වදේශික උතුරු ඇමරිකානු සංස්කෘතීන් වඩ වඩාත් සංකීර්ණ වූ අතර, මිසිසිපියානු සංස්කෘතිය වැනි සමහරක් කෘෂිකර්මාන්තය, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ සංකීර්ණ සමාජ දියුණු විය.
41
පශ්චාත්-පුරාණ යුගයේදී, මිසිසිපියානු සංස්කෘතීන් මැද බටහිර, නැගෙනහිර සහ දකුණු ප්රදේශවල සහ ඇල්ගොන්කියන් මහා විල් කලාපයේ සහ නැගෙනහිර මුහුදු තීරයේ පිහිටා ඇති අතර, හොහොකම් සංස්කෘතිය සහ මුතුන් මිත්තන්ගේ පුවෙබ්ලෝවන් නිරිත දෙසින් වාසය කළහ.
42
යුරෝපීය සංක්රමණිකයින්ගේ පැමිණීමට පෙර දැන් එක්සත් ජනපදය ලෙස හඳුන්වන ප්රදේශයේ ස්වදේශික ජනගහන ඇස්තමේන්තු 500,000
43
44
සිට මිලියන 10 කට ආසන්න වේ.
44
45
යුරෝපීය ගවේෂණය, ජනපදකරණය සහ ගැටුම් (1513–1765)
සංස්කරණය
1750 දී වර්තමාන කැනඩාවේ සහ එක්සත් ජනපදයේ බ්රිතාන්යය (රෝස සහ දම් පැහැයෙන්), ප්රංශය (නිල් පැහැයෙන්) සහ ස්පාඤ්ඤය (තැඹිලි පැහැයෙන්) යටත් විජිත දේපළ.
ක්රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් 1492 දී ස්පාඤ්ඤය සඳහා කැරිබියන් දූපත් ගවේෂණය කිරීම ආරම්භ කළ අතර, එය පුවර්ටෝ රිකෝ සහ ෆ්ලොරිඩාවේ සිට නිව් මෙක්සිකෝව සහ කැලිෆෝනියාව දක්වා ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන ජනාවාස සහ මෙහෙයුම් සඳහා මඟ පෑදීය. වර්තමානයේ මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදය ලෙස හඳුන්වන ප්රදේශයේ පළමු ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතය වූයේ 1513 දී වරලත් කරන ලද ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාවයි.
46
47
48
49
කුසගින්න සහ රෝග හේතුවෙන් ජනාවාස කිහිපයක් අසාර්ථක වීමෙන් පසු, ස්පාඤ්ඤයේ පළමු ස්ථිර නගරය වන ශාන්ත ඔගස්ටින් 1565 දී ආරම්භ කරන ලදී.
50
1562 දී ප්රංශය ප්රංශ ෆ්ලොරිඩාවේ තමන්ගේම ජනාවාස ස්ථාපිත කළ නමුත් ඒවා අතහැර දමන ලදී (චාල්ස්ෆෝර්ට්, 1578) නැතහොත් ස්පාඤ්ඤ වැටලීම් මගින් විනාශ විය (ෆෝර්ට් කැරොලයින්, 1565); ස්ථිර ප්රංශ ජනාවාස බොහෝ කලකට පසුව මහා විල් (ෆෝර්ට් ඩෙට්රොයිට්, 1701), මිසිසිපි ගඟ (සෙන්ට් ලුවී, 1764) සහ විශේෂයෙන් මෙක්සිකෝ බොක්ක (නිව් ඕර්ලියන්ස්, 1718) ඔස්සේ පිහිටුවනු ඇත.
51
මුල් යුරෝපීය යටත් විජිත අතරට සමෘද්ධිමත් ලන්දේසි යටත් විජිතයක් වන නිව් නෙඩර්ලන්ඩ් (වර්තමාන නිව්යෝර්ක් හි 1626 දී පදිංචි විය) සහ කුඩා ස්වීඩන් යටත් විජිතයක් වන නිව් ස්වීඩනය (වර්තමාන ඩෙලවෙයාර් හි 1638 දී පදිංචි විය) ද ඇතුළත් විය. නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ බ්රිතාන්ය යටත් විජිතකරණය ආරම්භ වූයේ වර්ජිනියා ජනපදය (1607) සහ ප්ලයිමූත් ජනපදය (මැසචුසෙට්ස්, 1620) සමඟිනි.
52
53
මැසචුසෙට්ස් හි මේෆ්ලවර් ගිවිසුම සහ කනෙක්ටිකට් හි මූලික නියෝග ඇමරිකානු යටත් විජිත පුරා වර්ධනය වන නියෝජිත ස්වයං පාලනය සහ ව්යවස්ථාමයවාදය සඳහා පූර්වාදර්ශ ස්ථාපිත කළේය.
54
55
වර්තමානයේ එක්සත් ජනපදය ලෙස හඳුන්වන ප්රදේශයේ යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් සමඟ ගැටුම් අත්විඳින අතර, ඔවුන් වෙළඳාමේ ද නිරත වූ අතර ආහාර සහ සත්ව හම් සඳහා යුරෝපීය මෙවලම් හුවමාරු කර ගත්හ.
56
සබඳතා සමීප සහයෝගීතාවයේ සිට යුද්ධ සහ සමූලඝාතන දක්වා විහිදේ. යටත් විජිත බලධාරීන් බොහෝ විට අනුගමනය කළේ ස්වදේශික ඇමරිකානුවන්ට ක්රිස්තියානි ආගමට හැරීම ඇතුළු යුරෝපීය ජීවන රටාවන් අනුගමනය කිරීමට බල කරන ප්රතිපත්තිය.
60
61
නැගෙනහිර මුහුදු තීරයේ, පදිංචිකරුවන් අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාම හරහා අප්රිකානු වහලුන් ප්රවාහනය කළහ.
62
පසුව එක්සත් ජනපදය සොයා ගත් මුල් ජනපද දහතුන
මහා බ්රිතාන්යයේ දේපළ ලෙස පරිපාලනය කරන ලද අතර,
63
බොහෝ සුදු පිරිමි දේපළ හිමියන්ට විවෘත මැතිවරණ සහිත පළාත් පාලන ආයතන තිබුණි.
64
65
යටත් විජිත ජනගහනය මේන් සිට ජෝර්ජියාව දක්වා වේගයෙන් වර්ධනය වූ අතර, ස්වදේශික ඇමරිකානු ජනගහනය අභිබවා ගියේය;
66
1770 ගණන් වන විට, ජනගහනයේ ස්වාභාවික වැඩිවීම කෙතරම්ද යත්, ඇමරිකානුවන්ගෙන් සුළු පිරිසක් පමණක් විදේශයන්හි උපත ලබා තිබුණි.
67
බ්රිතාන්යයෙන් යටත් විජිතවල දුරස්ථභාවය ස්වයං පාලනය වර්ධනය කිරීමට ඉඩ සැලසූ අතර,
68
සහ ක්රිස්තියානි පුනර්ජීවන මාලාවක් වන පළමු මහා පිබිදීම, ආගමික නිදහස පිළිබඳ යටත් විජිත උනන්දුව ඇති කළේය.
69
ඇමරිකානු විප්ලවය සහ මුල් ජනරජය (1765–1800)
සංස්කරණය
1776 ජුනි 28 වන දින ෆිලඩෙල්ෆියාවේ දී පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් කමිටුවක් විසින් ප්රකාශනයේ කෙටුම්පත ඉදිරිපත් කරන ආකාරය නිරූපණය කරන ජෝන් ට්රම්බල් විසින් නිර්මාණය කරන ලද නිදහස් ප්රකාශනයේ චිත්රයකි.
ප්රංශ සහ ඉන්දියානු යුද්ධයේ ජයග්රහණයෙන් පසු, බ්රිතාන්යය දේශීය යටත් විජිත කටයුතු කෙරෙහි වැඩි පාලනයක් ස්ථාපිත කිරීමට පටන් ගත් අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස යටත් විජිත දේශපාලන ප්රතිරෝධයක් ඇති විය; ප්රාථමික යටත් විජිත දුක්ගැනවිලි වලින් එකක් වූයේ ඉංග්රීසි ජාතිකයන් ලෙස ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම්, විශේෂයෙන් ඔවුන්ට බදු අය කළ බ්රිතාන්ය රජය තුළ නියෝජනය කිරීමේ අයිතිය ප්රතික්ෂේප කිරීමයි. ඔවුන්ගේ අතෘප්තිය සහ අධිෂ්ඨානය ප්රදර්ශනය කිරීම සඳහා, පළමු මහාද්වීපික සම්මේලනය 1774 දී රැස්වී බ්රිතාන්ය භාණ්ඩ සඳහා යටත් විජිත වර්ජනයක් වන මහාද්වීපික සංගමය සම්මත කළේය. ඉන්පසු යටත් විජිතවාදීන් නිරායුධ කිරීමට බ්රිතාන්ය උත්සාහය 1775 දී ලෙක්සිංටන් සහ කොන්කෝඩ් සටන් වලට හේතු වූ අතර එය ඇමරිකානු විප්ලවවාදී යුද්ධයට හේතු විය. දෙවන මහාද්වීපික සම්මේලනයේදී, යටත් විජිත විසින් මහාද්වීපික හමුදාවේ ප්රධාන අණදෙන නිලධාරියා ලෙස ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් පත් කරන ලද අතර, නිදහස් ප්රකාශනය කෙටුම්පත් කිරීම සඳහා තෝමස් ජෙෆර්සන් නම් කරන ලද කමිටුවක් නිර්මාණය කරන ලදී. ස්වාධීන ජාතියක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ලී යෝජනාව සම්මත කිරීමෙන් දින දෙකකට පසු 1776 ජූලි 4 වන දින ප්රකාශනය සම්මත කරන ලදී.
70
ඇමරිකානු විප්ලවයේ දේශපාලන වටිනාකම් අතරට නිදහස, අන්සතු කළ නොහැකි පුද්ගල අයිතිවාසිකම් සහ ජනතාවගේ ස්වෛරීභාවය ඇතුළත් විය;
71
ජනරජවාදයට සහාය වීම සහ රාජාණ්ඩුව, වංශාධිපතිත්වය සහ සියලු පාරම්පරික දේශපාලන බලය ප්රතික්ෂේප කිරීම; සිවිල් ගුණධර්ම; සහ දේශපාලන දූෂණයට අපහාස කිරීම.
72
වොෂින්ටන්, ජෙෆර්සන්, ජෝන් ඇඩම්ස්, බෙන්ජමින් ෆ්රෑන්ක්ලින්, ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්, ජෝන් ජේ, ජේම්ස් මැඩිසන්, තෝමස් පේන් සහ තවත් බොහෝ අය ඇතුළත් එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භක පියවරුන් ග්රීක-රෝම, පුනරුදය සහ ප්රබුද්ධ දර්ශන සහ අදහස් වලින් ආභාෂය ලැබූහ.
73
74
1781 දී සම්මේලනයේ සහ පර්පෙචුවල් යුනියන් හි වගන්ති අනුමත කරන ලද අතර 1789 දක්වා ක්රියාත්මක වූ විමධ්යගත රජයක් ස්ථාපිත කරන ලදී.
70
1781 දී යෝර්ක්ටවුන් වටලෑමේදී බ්රිතාන්ය යටත් වීමෙන් පසුව, පැරිස් ගිවිසුම (1783) මගින් ඇමරිකානු ස්වෛරීභාවය ජාත්යන්තරව පිළිගනු ලැබූ අතර, එමඟින් එක්සත් ජනපදය මිසිසිපි ගඟට බටහිරින්, උතුරින් වර්තමාන කැනඩාවට සහ දකුණින් ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාවට විහිදෙන භූමි ප්රදේශයක් ලබා ගත්තේය.
75
වයඹදිග ආඥා පනත (1787) මගින් පවතින රාජ්යයන් පුළුල් කිරීම වෙනුවට නව රාජ්යයන් ඇතුළත් කිරීමත් සමඟ රටේ භූමි ප්රදේශය පුළුල් වන පූර්වාදර්ශය ස්ථාපිත කරන ලදී.
76
1787 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සම්මුතියේදී එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව කෙටුම්පත් කරන ලද්දේ වගන්තිවල සීමාවන් ජය ගැනීම සඳහා ය. එය 1789 දී ක්රියාත්මක වූ අතර, චෙක්පත් සහ තුලන පද්ධතියක් සහතික කරන වෙනම ශාඛා තුනකින් පාලනය වන ෆෙඩරල් ජනරජයක් නිර්මාණය කළේය.
77
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව යටතේ ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් රටේ පළමු ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත් වූ අතර, වඩාත් මධ්යගත රජයේ බලය පිළිබඳ සැක සහිත අයගේ කනස්සල්ල දුරු කිරීම සඳහා 1791 දී අයිතිවාසිකම් පනත සම්මත කරන ලදී.
78
79
විප්ලවවාදී යුද්ධයෙන් පසු ඔහු අණ දෙන නිලධාරියා ලෙස ඉල්ලා අස්වීම සහ පසුව රටේ පළමු ජනාධිපතිවරයා ලෙස තුන්වන වරටත් තරඟ කිරීම ප්රතික්ෂේප කිරීම, එක්සත් ජනපදයේ සිවිල් අධිකාරියේ ආධිපත්යය සහ සාමකාමී බලය මාරු කිරීම සඳහා පූර්වාදර්ශයක් ස්ථාපිත කළේය.
80
81
බටහිර දෙසට ව්යාප්තිය සහ සිවිල් යුද්ධය (1800–1865)
සංස්කරණය
එක්සත් ජනපදයේ ඓතිහාසික භෞමික ව්යාප්තිය
ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය අතරතුර ප්රාන්ත බෙදීම:
එක්සත් ජනපද
දේශසීමා රාජ්යයන්
සම්මේලන රාජ්යයන්
භූමි ප්රදේශ
1803 දී ප්රංශයෙන් ලුසියානා මිලදී ගැනීම එක්සත් ජනපදයේ භූමි ප්රමාණය දෙගුණයකට ආසන්න කළේය.
82
83
බ්රිතාන්යය සමඟ පැවති ගැටළු පැවතුන අතර, එය 1812 යුද්ධයට තුඩු දුන් අතර එය ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් විය.
84
85
1819 දී ස්පාඤ්ඤය ෆ්ලොරිඩාව සහ එහි ගල්ෆ් වෙරළ තීරය පවරා දුන්නේය.
86
18 වන සියවසේ අගභාගයේදී, ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන් බටහිර දෙසට ව්යාප්ත වීමට පටන් ගත් අතර, බොහෝ දෙනෙකුට පැහැදිලි ඉරණමක් පිළිබඳ හැඟීමක් තිබුණි.
87
88
මිසූරි වහල් රාජ්යයක් ලෙසත් මේන් නිදහස් රාජ්යයක් ලෙසත් පිළිගත් 1820 දී මිසූරි සම්මුතිය, දකුණු ප්රාන්ත සමඟ වහල්භාවය නව ප්රදේශවලට ව්යාප්ත වීම වැළැක්වීම සඳහා උතුරු ප්රාන්තවල ආශාව සමතුලිත කිරීමට උත්සාහ කළේය. සම්මුතිය 36°30′ සමාන්තරයට උතුරින් පිහිටි ලුසියානා මිලදී ගැනීමේ අනෙකුත් සියලුම ඉඩම්වල වහල්භාවය තවදුරටත් තහනම් කළේය.
89
ඇමරිකානුවන් ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් වාසය කරන ඉඩම්වලට තවදුරටත් ව්යාප්ත වන විට, ෆෙඩරල් රජය බොහෝ විට ඉන්දියානු ඉවත් කිරීමේ හෝ උකහා ගැනීමේ ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කළේය.
90
91
එක්සත් ජනපද ඉතිහාසයේ වඩාත්ම වැදගත් ඉවත් කිරීමේ නීති සම්පාදනය වූයේ 1830 ඉන්දියානු ඉවත් කිරීමේ පනතයි. එය කඳුළු මාවත (1830–1850) සමඟ අවසන් විය, එහිදී මිසිසිපි ගඟට නැගෙනහිරින් ජීවත් වූ ඇස්තමේන්තුගත ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් 60,000 ක් බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කර බටහිරට බොහෝ දුර බැහැර රටවලට අවතැන් කරන ලද අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස 13,200 සිට 16,700 දක්වා මරණ සිදුවිය.
92
මෙම සහ පෙර සංවිධානාත්මක අවතැන්වීම් හේතුවෙන් මිසිසිපි බටහිරින් ඇමරිකානු ඉන්දියානු යුද්ධ මාලාවක් ඇති විය.
93
94
1845 දී ටෙක්සාස් ජනරජය ඈඳා ගන්නා ලද අතර,
95
1846 ඔරිගන් ගිවිසුම මගින් වර්තමාන ඇමරිකානු වයඹදිග එක්සත් ජනපදයේ පාලනයට මඟ පෑදීය.
96
මෙක්සිකානු-ඇමරිකානු යුද්ධයේ ජයග්රහණයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස 1848 දී කැලිෆෝනියා, නෙවාඩා, උටා සහ වර්තමාන කොලරාඩෝ සහ ඇමරිකානු නිරිතදිග ප්රදේශවලින් වැඩි ප්රමාණයක් මෙක්සිකානු යටත් කර ගැනීම සිදුවිය.
87
97
1848–1849 කැලිෆෝනියා රන් රෂ්, සුදු පදිංචිකරුවන් පැසිෆික් වෙරළට විශාල වශයෙන් සංක්රමණය වීමට හේතු වූ අතර, එය ස්වදේශික ජනගහනය සමඟ ඊටත් වඩා ගැටුම් ඇති කළේය. වඩාත් ප්රචණ්ඩකාරී එකක් වූ, දහස් ගණනක් ස්වදේශික වැසියන්ගේ කැලිෆෝනියා ජන සංහාරය, 1870 ගණන්වල මුල් භාගය දක්වා පැවතුනි,
98
අතිරේක බටහිර ප්රදේශ සහ ප්රාන්ත නිර්මාණය වූ ආකාරයටම.
99
යටත් විජිත සමයේදී, ඇමරිකානු යටත් විජිතවල, විශේෂයෙන් මේරිලන්ඩ් සිට ජෝර්ජියාව දක්වා කෘෂිකර්මාන්තය අධික ලෙස භාවිතා කළ දකුණු ජනපදවල වහල්භාවය නීත්යානුකූල විය. ඇමරිකානු විප්ලවය අතරතුර මෙම ක්රියාව සැලකිය යුතු ලෙස ප්රශ්න කිරීමට පටන් ගත්තේය.
100
1830 ගණන්වල නැවත මතු වූ ක්රියාකාරී අහෝසි කිරීමේ ව්යාපාරයකින් පෙලඹුණු උතුරේ ප්රාන්ත වහල් විරෝධී නීති පැනවීය.
101
ඒ සමඟම, දකුණු ප්රාන්තවල වහල්භාවය සඳහා සහයෝගය ශක්තිමත් වූ අතර, එය දිගු කලක් දකුණු ප්රභූන්ට ආයතනය ලාභදායී කළේය.
102
103
104
1850 ගණන් පුරාම, වහල්භාවය පිළිබඳ මෙම අංශ ගැටුම කොංග්රසයේ නීති සම්පාදනය සහ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ තීන්දු මගින් තවදුරටත් ඇවිළුණි: 1850 පලාගිය වහල් පනත මගින් වහල් නොවන රාජ්යයන්හි රැකවරණය ලබන වහලුන් දකුණේ ඔවුන්ගේ අයිතිකරුවන් වෙත ආපසු ලබා දීම නියම කරන ලදී. 1854 කැන්සාස්-නෙබ්රස්කා පනත මගින් මිසූරි සම්මුතියේ වහල් විරෝධී අවශ්යතා ඵලදායී ලෙස අහෝසි කරන ලදී.
105
අවසාන වශයෙන්, 1857 ඩ්රෙඩ් ස්කොට් තීන්දුවේදී, වහලෙකු වහල් නොවන ප්රදේශයට ගෙන ඒමට එරෙහිව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කළ අතර මිසූරි සම්මුතිය ව්යවස්ථා විරෝධී බව ප්රකාශ කළේය. මෙම සිදුවීම් උතුරු සහ දකුණ අතර ආතතීන් උග්ර කළ අතර එය ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයෙන් (1861–1865) අවසන් විය.
106
107
වහල් රාජ්යයන් එකොළහක් වෙන් වී ඇමරිකානු කොන්ෆෙඩරේට් රාජ්යයන් පිහිටුවා ගත් අතර අනෙක් රාජ්යයන් සංගමයේ රැඳී සිටියේය.
108
109
කොන්ෆෙඩරේට්වරු කොටුව සම්ටර් වෙත බෝම්බ හෙලීමෙන් පසු 1861 අප්රේල් මාසයේදී යුද්ධය ඇති විය.
110
111
1863 ජනවාරි මාසයේ විමුක්ති ප්රකාශනයෙන් පසුව, බොහෝ නිදහස් වහලුන් යුනියන් හමුදාවට එක් විය.
112
1863 වික්ස්බර්ග් වටලෑම සහ ගෙටිස්බර්ග් සටනින් පසු යුද්ධය යුනියන් පක්ෂයට පක්ෂව හැරෙන්නට පටන් ගත් අතර, ඇපොමැටොක්ස් උසාවි මන්දිරයේ සටනින් යූනියන් ජයග්රහණය කිරීමෙන් පසු 1865 දී කොන්ෆෙඩරසිය යටත් විය.
113
යුද්ධයෙන් පසු ප්රතිසංස්කරණ යුගය ආරම්භ විය. ජනාධිපති ඒබ්රහම් ලින්කන්ගේ ඝාතනයෙන් පසු, අප්රිකානු ඇමරිකානුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ප්රතිසංස්කරණ සංශෝධන සම්මත කරන ලදී. මහාද්වීපික විදුලි පණිවුඩ සහ දුම්රිය මාර්ග ඇතුළු ජාතික යටිතල පහසුකම් ඇමරිකානු දේශසීමාවේ වර්ධනයට හේතු විය.
114
පශ්චාත් සිවිල් යුද්ධ යුගය (1865-1917)
සංස්කරණය
19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ යුරෝපීය සංක්රමණිකයින් සඳහා ප්රධාන පිවිසුම් ස්ථානයක් වූ නිව්යෝර්ක් වරායේ එලිස් දූපතට සංක්රමණිකයන් පැමිණෙන ආකාරය පෙන්වන එඩිසන් ස්ටූඩියෝ චිත්රපටයක්.
115
116
1865 සිට 1917 දක්වා, පෙර නොවූ විරූ සංක්රමණික ප්රවාහයක් එක්සත් ජනපදයට පැමිණි අතර, යුරෝපයෙන් මිලියන 24.4 ක් ඇතුළුව.
117
බොහෝ දෙනෙක් නිව්යෝර්ක් නගර වරාය හරහා පැමිණි අතර, නිව්යෝර්ක් නගරය සහ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ අනෙකුත් විශාල නගර විශාල යුදෙව්, අයර්ලන්ත සහ ඉතාලි ජනගහනයකට නිවහන වූ අතර, බොහෝ ජර්මානුවන් සහ මධ්යම යුරෝපීයයන් මැදපෙරදිගට සංක්රමණය විය. ඒ සමඟම, ප්රංශ කැනේඩියානුවන් මිලියනයක් පමණ ක්විබෙක් සිට නිව් එංගලන්තයට සංක්රමණය විය.
118
මහා සංක්රමණය අතරතුර, අප්රිකානු ඇමරිකානුවන් මිලියන ගණනක් ග්රාමීය දකුණෙන් උතුරේ නාගරික ප්රදේශ සඳහා පිටත්ව ගියහ.
119
ඇලස්කාව 1867 දී රුසියාවෙන් මිලදී ගන්නා ලදී.
120
1877 සම්මුතිය මගින් ප්රතිසංස්කරණය ඵලදායී ලෙස අවසන් වූ අතර සුදු ආධිපත්යවාදීන් දකුණු දේශපාලනයේ ප්රාදේශීය පාලනය අත්පත් කර ගත්හ.
121
122
ප්රතිසංස්කරණයෙන් පසු අප්රිකානු ඇමරිකානුවන් උග්ර වූ, විවෘත ජාතිවාදයේ කාල පරිච්ඡේදයක් විඳදරා ගත් අතර, එය බොහෝ විට ඇමරිකානු වාර්ගික සබඳතාවල අධෝරක්ත කාලය ලෙස හැඳින්වෙන කාලයකි.
123
124
ප්ලෙසි එදිරිව ෆර්ගියුසන් ඇතුළු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු මාලාවක්, දහහතරවන සහ පහළොස්වන සංශෝධන ඔවුන්ගේ බලයෙන් හිස් කළ අතර, දකුණේ ජිම් ක්රෝ නීති පාලනයකින් තොරව තබා ගැනීමට, මැදපෙරදිග හිරු බැස යන නගර සහ රට පුරා ප්රජාවන් තුළ වෙන් කිරීම, පසුව ෆෙඩරල් නිවාස හිමියන්ගේ ණය සංස්ථාව විසින් සම්මත කරන ලද රතු රේඛා ප්රතිපත්තියෙන් එය ශක්තිමත් කරනු ඇත.
125
ලාභ සංක්රමණික ශ්රමය සූරාකෑම සමඟ තාක්ෂණික දියුණුවේ පිපිරීමක්
126
19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී වේගවත් ආර්ථික ව්යාප්තියකට හේතු වූ අතර, එක්සත් ජනපදයට එංගලන්තය, ප්රංශය සහ ජර්මනියේ ආර්ථිකයන් අභිබවා යාමට ඉඩ සැලසීය.
127
128
මෙය ප්රමුඛ කර්මාන්තකරුවන් කිහිප දෙනෙකු විසින් බලය රැස්කර ගැනීමට දායක වූ අතර, බොහෝ දුරට තරඟකාරිත්වය වැළැක්වීම සඳහා භාරකාරත්ව සහ ඒකාධිකාරයන් පිහිටුවීම මගින් සිදු කරන ලදී.
129
දුම්රිය මාර්ග, ඛනිජ තෙල් සහ වානේ කර්මාන්තවල ජාතියේ ව්යාප්තියට ටයිකෝන්වරු නායකත්වය දුන්හ. එක්සත් ජනපදය මෝටර් රථ කර්මාන්තයේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස මතු විය.
130
මෙම වෙනස්කම් සමඟ ආර්ථික අසමානතාවය, පැල්පත් තත්වයන් සහ සමාජ නොසන්සුන්තාවයේ සැලකිය යුතු වැඩි වීමක් සිදු වූ අතර, කම්කරු සංගම් සහ සමාජවාදී ව්යාපාර සමෘද්ධිමත් වීමට පරිසරයක් නිර්මාණය විය.
131
132
133
මෙම කාල පරිච්ඡේදය අවසානයේ අවසන් වූයේ සැලකිය යුතු ප්රතිසංස්කරණ මගින් සංලක්ෂිත වූ ප්රගතිශීලී යුගයේ පැමිණීමත් සමඟ ය.
134
135
හවායි හි ඇමරිකානු ගැති අංග හවායි රාජාණ්ඩුව පෙරලා දැමූහ; දූපත් 1898 දී ඈඳා ගන්නා ලදී. එම වසරේම, ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධයේදී පරාජයට පත්වීමෙන් පසු ස්පාඤ්ඤය විසින් පුවර්ටෝ රිකෝ, පිලිපීනය සහ ගුවාම් එක්සත් ජනපදයට පවරා දෙන ලදී. (දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු 1946 ජූලි 4 වන දින පිලිපීනයට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් පූර්ණ නිදහස ලබා දෙන ලදී. පුවර්ටෝ රිකෝ සහ ගුවාම් එක්සත් ජනපද භූමි ප්රදේශ ලෙස පවතී.)
136
දෙවන සැමෝවා සිවිල් යුද්ධයෙන් පසු 1900 දී ඇමරිකානු සැමෝවා එක්සත් ජනපදය විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී.
137
1917 දී ඩෙන්මාර්කයෙන් එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත් මිලදී ගන්නා ලදී.
138
සුපිරි බලවතෙකු ලෙස නැගී සිටීම (1917–1945)
සංස්කරණය
1945 ත්රිත්ව පරීක්ෂණය, එම කාලය තුළ එක්සත් ජනපදය ප්රථම වරට න්යෂ්ටික අවියක් පුපුරුවා හැරීම සිදු කළේය.
මධ්යම බලවතුන්ට එරෙහිව රැල්ල හැරවීමට උදව් කරමින් එක්සත් ජනපදය 1917 දී මිත්ර පාක්ෂිකයින් සමඟ පළමු ලෝක යුද්ධයට අවතීර්ණ විය.
139
1920 දී, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් මගින් රට පුරා කාන්තා ඡන්ද අයිතිය ලබා දෙන ලදී.
140
1920 සහ 1930 ගණන් වලදී, ජන සන්නිවේදනය සඳහා වූ ගුවන්විදුලිය සහ මුල් රූපවාහිනිය රට පුරා සන්නිවේදනය පරිවර්තනය කළේය.
141
1929 වෝල් වීදියේ බිඳවැටීම මහා අවපාතයට හේතු වූ අතර, ජනාධිපති ෆ්රෑන්ක්ලින් ඩී. රූස්වෙල්ට් නව ගනුදෙනුව සමඟ ප්රතිචාර දැක්වූ අතර, මූල්ය ප්රතිසංස්කරණ සහ රෙගුලාසි සමඟ ඒකාබද්ධ වූ පුළුල් වැඩසටහන් සහ පොදු වැඩ ව්යාපෘති මාලාවක්. ඒ සියල්ල අනාගත ආර්ථික අවපාතවලින් ආරක්ෂා වීමට අදහස් කරන ලදී.
142
143
දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී මුලින් උදාසීන වූ එක්සත් ජනපදය, 1941 මාර්තු මාසයේදී දෙවන ලෝක යුද්ධයේ මිත්ර පාක්ෂිකයින්ට යුද ද්රව්ය සැපයීම ආරම්භ කළ අතර ජපන් අධිරාජ්යය පර්ල් වරායට එල්ල කළ ප්රහාරයෙන් පසු දෙසැම්බර් මාසයේදී යුද්ධයට අවතීර්ණ විය.
144
145
එක්සත් ජනපදය පළමු න්යෂ්ටික අවි සංවර්ධනය කළ අතර 1945 අගෝස්තු මාසයේදී ජපන් නගර වන හිරෝෂිමා සහ නාගසාකි වලට එරෙහිව ඒවා භාවිතා කළ අතර යුද්ධය අවසන් විය.
146
147
එක්සත් රාජධානිය, සෝවියට් සංගමය සහ චීනය සමඟ පශ්චාත් යුධ ලෝකය සැලසුම් කිරීම සඳහා රැස්වූ "පොලිස් නිලධාරීන් හතර දෙනාගෙන්" එක්සත් ජනපදය ද එක් අයෙකි.
148
149
එක්සත් ජනපදය යුද්ධයෙන් සාපේක්ෂව හානියක් නොමැතිව මතු වූ අතර, ඊටත් වඩා විශාල ආර්ථික බලයක් සහ ජාත්යන්තර දේශපාලන බලපෑමකින් යුක්ත විය.
150
සීතල යුද්ධය (1945–1991)
සංස්කරණය
1987 දී ධවල මන්දිරයේදී මිහායිල් ගොර්බචෙව් සහ රොනල්ඩ් රේගන් අතරමැදි පරාස න්යෂ්ටික බලකා ගිවිසුමට අත්සන් තබති.
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, එක්සත් ජනපදය සීතල යුද්ධයට අවතීර්ණ වූ අතර, එහිදී එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් සංගමය අතර භූ දේශපාලනික ආතතීන් දෙරට ලෝක කටයුතුවල ආධිපත්යය දැරීය.
151
152
153
එක්සත් ජනපදය සෝවියට් සංගමයේ බලපෑම් ක්ෂේත්රය සීමා කිරීම සඳහා සීමා කිරීමේ ප්රතිපත්තිය භාවිතා කළ අතර, මොස්කව් සමඟ පෙලගැසී ඇති බව සැලකෙන රජයන්ට එරෙහිව පාලන තන්ත්ර වෙනසක් සිදු කළ අතර, 1969 දී පළමු කාර්ය මණ්ඩල සඳ ගොඩබෑම සමඟ අවසන් වූ අභ්යවකාශ තරඟයේදී ජය ගත්තේය.
154
155
දේශීය වශයෙන්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එක්සත් ජනපදය ආර්ථික වර්ධනය, නාගරීකරණය සහ ජනගහන වර්ධනය අත්විඳින ලදී.
156
සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්යාපාරය මතු වූ අතර, 1960 ගණන්වල මුල් භාගයේදී මාටින් ලූතර් කිං ජූනියර් ප්රමුඛ නායකයෙකු බවට පත්විය.
157
ජනාධිපති ලින්ඩන් බී. ජොන්සන්ගේ පරිපාලනයේ මහා සමාජ සැලැස්මේ ප්රතිඵලයක් ලෙස, කල් පවතින ආයතනික වර්ගවාදයේ නරකම බලපෑම් කිහිපයක් මැඩපැවැත්වීම සඳහා පෙරළිකාර සහ පුළුල් පරාසයක නීති, ප්රතිපත්ති සහ ව්යවස්ථාමය සංශෝධනයක් ඇති විය.
158
එක්සත් ජනපදයේ ප්රති-සංස්කෘතික ව්යාපාරය විනෝදාත්මක මත්ද්රව්ය භාවිතය සහ ලිංගිකත්වය පිළිබඳ ආකල්ප ලිහිල් කිරීම ඇතුළුව සැලකිය යුතු සමාජ වෙනස්කම් ගෙන ආවේය.
159
160
එය හමුදා කෙටුම්පත විවෘතව ප්රතික්ෂේප කිරීම (1973 දී බලහත්කාරයෙන් බඳවා ගැනීම අවසන් කිරීමට හේතු විය) සහ වියට්නාමයේ එක්සත් ජනපද මැදිහත්වීමට පුළුල් විරෝධයක් (1975 දී එක්සත් ජනපදය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් වීමත් සමඟ) දිරිමත් කළේය.
161
1970 ගණන්වල කාන්තා වැටුප් සහිත ශ්රම සහභාගීත්වයේ විශාල වැඩිවීමට කාන්තාවන්ගේ භූමිකාවන්හි සමාජීය වෙනසක් සැලකිය යුතු ලෙස වගකිව යුතු වූ අතර, 1985 වන විට වයස අවුරුදු 16 සහ ඊට වැඩි ඇමරිකානු කාන්තාවන්ගෙන් බහුතරයක් රැකියාවල නියුතු විය.
162
1980 දශකයේ අගභාගයේ සහ 1990 දශකයේ මුල් භාගයේදී කොමියුනිස්ට්වාදයේ බිඳ වැටීම සහ සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම දක්නට ලැබුණු අතර එය සීතල යුද්ධයේ අවසානය සනිටුහන් කළ අතර එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ එකම සුපිරි බලවතා ලෙස ඉතිරි කළේය.
163
164
165
166
සමකාලීන (1991–වර්තමානය)
සංස්කරණය
1990 දශකයේ ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ දීර්ඝතම වාර්තාගත ආර්ථික ප්රසාරණය, එක්සත් ජනපද අපරාධ අනුපාතවල නාටකාකාර පහත වැටීමක් සහ තාක්ෂණයේ දියුණුවක් දක්නට ලැබුණි. මෙම දශකය පුරාම, ලෝක ව්යාප්ත වෙබ්, මුවර්ගේ නීතියට අනුකූලව පෙන්ටියම් ක්ෂුද්ර සකසනයේ පරිණාමය, නැවත ආරෝපණය කළ හැකි ලිතියම්-අයන බැටරි, පළමු ජාන චිකිත්සක අත්හදා බැලීම සහ ක්ලෝනකරණය වැනි තාක්ෂණික නවෝත්පාදනයන් එක්සත් ජනපදයේ මතු විය නැතහොත් එහිදී වැඩිදියුණු කරන ලදී. මානව ජෙනෝම් ව්යාපෘතිය 1990 දී විධිමත් ලෙස දියත් කරන ලද අතර, 1998 දී අන්තර්ජාලය හරහා වෙළඳාම් කළ එක්සත් ජනපදයේ පළමු කොටස් වෙළඳපොළ බවට නැස්ඩැක් පත්විය.
167
1991 ගල්ෆ් යුද්ධයේදී, ඇමරිකානු නායකත්වයෙන් යුත් ජාත්යන්තර රාජ්ය සන්ධානයක් අසල්වැසි කුවේටය අත්පත් කරගත් ඉරාක ආක්රමණික හමුදාවක් නෙරපා හැරියේය.
168
2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින අල්-කයිඩා විසින් එක්සත් ජනපදයට එල්ල කරන ලද ප්රහාරයන් ත්රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයට සහ පසුව ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සහ ඉරාකයේ මිලිටරි මැදිහත්වීම් වලට හේතු විය.
169
170
එක්සත් ජනපද නිවාස බුබුල 2007 දී මහා අවපාතයෙන් පසු විශාලතම ආර්ථික හැකිලීම වන මහා අවපාතයෙන් අවසන් විය.
171
2010 ගණන්වල උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණෙමින්, ලිබරල් සහ ගතානුගතික කණ්ඩායම් අතර රට තුළ දේශපාලන ධ්රැවීකරණය වැඩි විය.
172
173
174
මෙම ධ්රැවීකරණය 2021 ජනවාරි මාසයේ කැපිටල් ප්රහාරයෙන් ප්රයෝජන ගන්නා ලදී,
175
කැරලිකරුවන් පිරිසක්
176
එක්සත් ජනපද කැපිටල් වෙත ඇතුළු වී ස්වයං-කුමන්ත්රණයකින් සාමකාමී බලය මාරු කිරීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කලේය.
177
178
2021 මැයි-අගෝස්තු මාසවලදී, 2021 තලේබාන් ප්රහාරය එක්සත් ජනපද-තලේබාන් ගිවිසුමෙන් වසරකට පසු ඇෆ්ගනිස්ථානයේ යුද්ධය අවසන් කළේය.
179
භූගෝලය
සංස්කරණය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ භූගෝලීය සිතියමක්
රුසියාව සහ කැනඩාවට පසුව මුළු භූමි ප්රමාණය අනුව ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම රට එක්සත් ජනපදයයි.
180
181
යාබද ප්රාන්ත 48 සහ කොලොම්බියා දිස්ත්රික්කය වර්ග සැතපුම් 3,119,885 (කිලෝමීටර 8,080,470) ක ඒකාබද්ධ භූමි ප්රදේශයක් අත්පත් කරගෙන ඇත.
182
183
184
අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ වෙරළබඩ තැනිතලාව පීඩ්මොන්ට් සානුව කලාපයේ අභ්යන්තර වනාන්තර සහ පෙරළෙන කඳු වලට මග පාදයි.
185
ඇපලාචියන් කඳු සහ ඇඩිරොන්ඩැක් කඳු වැටිය නැගෙනහිර වෙරළ තීරය මහා විල් සහ මැදපෙරදිග තණබිම් වලින් වෙන් කරයි.
186
ලෝකයේ සිව්වන දිගම ගංගා පද්ධතිය වන මිසිසිපි ගංගා පද්ධතිය ප්රධාන වශයෙන් රටේ හදවත හරහා උතුරු-දකුණට දිව යයි. මහා තැනිතලාවේ පැතලි හා සාරවත් තණබිම් බටහිරට විහිදෙන අතර ගිනිකොන දෙසින් උස්බිම් කලාපයකින් බාධා වේ.
186
ඇරිසෝනා හි ග්රෑන්ඩ් කැනියොන්
මහා තැනිතලාවට බටහිරින් පිහිටි රොකී කඳු, රට පුරා උතුරේ සිට දකුණට විහිදෙන අතර, කොලරාඩෝ හි අඩි 14,000 (මීටර් 4,300) කට වඩා උසින් යුක්ත වේ.
187
බටහිරින් තවත් බටහිරට පාෂාණමය මහා ද්රෝණිය සහ චිහුවාහුවා, සොනෝරන් සහ මොජාවේ කාන්තාර ඇත.
188
වසර මිලියන ගණනක් තිස්සේ කොලරාඩෝ ගඟෙන් කැටයම් කරන ලද ඇරිසෝනා හි වයඹ දිග කෙළවරේ, එහි අතිමහත් දෘශ්ය ප්රමාණය සහ සංකීර්ණ, වර්ණවත් භූ දර්ශනය සඳහා ප්රසිද්ධ බෑවුම් සහිත පාර්ශ්වීය කැනියනයක් සහ ජනප්රිය සංචාරක ගමනාන්තයක් වන ග්රෑන්ඩ් කැනියොන් ඇත.
සියෙරා නෙවාඩා සහ කැස්කැඩ් කඳු වැටි පැසිෆික් වෙරළට ආසන්නව දිව යයි. එක්සත් ජනපදයේ පහළම සහ ඉහළම ස්ථාන කැලිෆෝනියා ප්රාන්තයේ පිහිටා ඇති අතර,
189
සැතපුම් 84 ක් (කිලෝමීටර් 135) ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.
190
අඩි 20,310 (මීටර් 6,190.5) ක උන්නතාංශයක, ඇලස්කාවේ ඩෙනාලි යනු රටේ සහ මහාද්වීපයේ උසම කඳු මුදුනයි.
191
ඇලස්කාවේ ඇලෙක්සැන්ඩර් සහ ඇලූටියන් දූපත් පුරා ක්රියාකාරී ගිනි කඳු බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර හවායි ගිනිකඳු දූපත් වලින් සමන්විත වේ. රොකී කඳුකරයේ යෙලෝස්ටෝන් ජාතික වනෝද්යානයට යටින් ඇති සුපිරි ගිනිකඳු, යෙලෝස්ටෝන් කල්දේරා, මහාද්වීපයේ විශාලතම ගිනිකඳු ලක්ෂණයයි.
192
2021 දී, එක්සත් ජනපදයට ගෝලීය ස්ථිර තණබිම් සහ තණබිම් වලින් 8% ක් සහ වගා බිම් වලින් 10% ක් තිබුණි.
193
දේශගුණය
සංස්කරණය
එක්සත් ජනපදයේ කොපන් දේශගුණික වර්ග
එහි විශාල ප්රමාණය සහ භූගෝලීය විවිධත්වය සමඟ, එක්සත් ජනපදය බොහෝ දේශගුණික වර්ග ඇතුළත් වේ. 100 වන මධ්යධරණියට නැගෙනහිරින්, දේශගුණය උතුරේ තෙතමනය සහිත මහාද්වීපික සිට දකුණේ තෙතමනය සහිත උපනිවර්තන දක්වා විහිදේ.
194
බටහිර මහා තැනිතලා අර්ධ ශුෂ්ක වේ.
195
ඇමරිකානු බටහිර බොහෝ කඳුකර ප්රදේශ ඇල්පයින් දේශගුණයක් ඇත. නිරිතදිගින්, කැලිෆෝනියාවේ වෙරළබඩ ප්රදේශයේ මධ්යධරණී ප්රදේශයේ සහ වෙරළබඩ ඔරිගන්, වොෂින්ටන් සහ දකුණු ඇලස්කාවේ සාගරික ප්රදේශයන්හි දේශගුණය ශුෂ්ක වේ. ඇලස්කාවේ වැඩි කොටසක් උප ආක්ටික් හෝ ධ්රැවීය වේ. ෆ්ලොරිඩාවේ දකුණු කෙළවර වන හවායි සහ කැරිබියන් සහ පැසිෆික් කලාපයේ එක්සත් ජනපද භූමි ප්රදේශ නිවර්තන වේ.
196
වෙනත් ඕනෑම රටකට වඩා එක්සත් ජනපදයට ඉහළ බලපෑම් සහිත ආන්තික කාලගුණික සිදුවීම් වැඩි වශයෙන් ලැබේ.
197
198
මෙක්සිකෝ බොක්ක මායිම්ව ඇති ප්රාන්ත සුළි කුණාටු වලට ගොදුරු වේ, සහ ලෝකයේ බොහෝ ටොනේඩෝ ඇති වන්නේ ප්රධාන වශයෙන් ටොනේඩෝ ඇලී හි ය.
199
21 වන සියවසේදී එක්සත් ජනපදයේ අධික කාලගුණය නිතර නිතර ඇති වූ අතර, 1960 ගණන්වල වාර්තා වූ තාප තරංග සංඛ්යාව මෙන් තුන් ගුණයක් වාර්තා විය. ඇමරිකානු නිරිතදිගින් නියඟ වඩාත් නොනැසී පවතින අතර වඩාත් දරුණු විය.
200
ජනගහනයට වඩාත් ආකර්ශනීය යැයි සැලකෙන ප්රදේශ වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකිය.
201
ජෛව විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණය
සංස්කරණය
1782 සිට එක්සත් ජනපදයේ ජාතික ලාංඡනය වන තට්ට රාජාලියා සහ 2024 දී නිල වශයෙන් ජාතික පක්ෂියා ලෙස ප්රකාශයට පත් කරන ලදී.
202
එක්සත් ජනපදය ආවේණික විශේෂ විශාල සංඛ්යාවක් අඩංගු මහා විවිධත්වය සහිත රටවල් 17 න් එකකි: සනාල ශාක විශේෂ 17,000 ක් පමණ යාබද එක්සත් ජනපදයේ සහ ඇලස්කාවේ දක්නට ලැබෙන අතර, සපුෂ්ප ශාක විශේෂ 1,800 කට වඩා හවායි හි දක්නට ලැබේ, ඒවායින් කිහිපයක් ප්රධාන භූමියේ දක්නට ලැබේ.
203
එක්සත් ජනපදය ක්ෂීරපායී විශේෂ 428 ක්, පක්ෂීන් 784 ක්, උරගයින් 311 ක්, උභයජීවීන් 295 ක්,
204
සහ කෘමි විශේෂ 91,000 ක් පමණ වාසය කරයි.
205
ජාතික වනෝද්යාන සේවය සහ අනෙකුත් ආයතන විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබන ජාතික වනෝද්යාන 63 ක් සහ ෆෙඩරල් පාලනය යටතේ කළමනාකරණය කරන ලද උද්යාන, වනාන්තර සහ වනගත ප්රදේශ සිය ගණනක් ඇත.
206
රටේ ඉඩම්වලින් 28% ක් පමණ පොදු අයිතිය යටතේ සහ ෆෙඩරල් පාලනය යටතේ පවතී,
207
ප්රධාන වශයෙන් බටහිර ප්රාන්තවල.
208
මෙම ඉඩම්වලින් වැඩි ප්රමාණයක් ආරක්ෂා කර ඇත, නමුත් සමහරක් වාණිජමය භාවිතය සඳහා බදු දී ඇති අතර, සියයට එකකට වඩා අඩු ප්රමාණයක් හමුදාමය අරමුණු සඳහා භාවිතා කරයි.
209
210
එක්සත් ජනපදයේ පාරිසරික ගැටළු අතරට පුනර්ජනනීය නොවන සම්පත් සහ න්යෂ්ටික බලශක්තිය, වායු හා ජල දූෂණය, ජෛව විවිධත්වය, දැව කැපීම සහ වන විනාශය,
211
212
සහ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ විවාද ඇතුළත් වේ.
213
214
එක්සත් ජනපද පාරිසරික ආරක්ෂණ ඒජන්සිය (EPA) යනු බොහෝ පාරිසරික ආශ්රිත ගැටළු විසඳීම සඳහා වගකිව යුතු ෆෙඩරල් ආයතනයයි.
215
වනජීවීන් පිළිබඳ අදහස 1964 සිට වනජීවී පනත සමඟ පොදු ඉඩම් කළමනාකරණය හැඩගස්වා ඇත.
216
1973 වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ පනත මගින් තර්ජනයට ලක්ව ඇති සහ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ සහ ඒවායේ වාසස්ථාන ආරක්ෂා කිරීමට ක්රමයක් සපයයි. එක්සත් ජනපද මත්ස්ය හා වනජීවී සේවය පනත ක්රියාත්මක කර බලාත්මක කරයි.
217
2024 දී, පාරිසරික කාර්ය සාධන දර්ශකයේ රටවල් 180ක් අතරින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය 35 වන ස්ථානයට පත්විය.
218
රජය සහ දේශපාලනය
සංස්කරණය
ව්යවස්ථාදායක රජයේ ආසනය වන එක්සත් ජනපද කැපිටල් ගොඩනැගිල්ල, එක්සත් ජනපද කොංග්රසයේ මණ්ඩල දෙකටම නිවහන වේ: සෙනෙට් සභාව (ගොඩනැගිල්ලෙහි වම් පැත්තේ) සහ නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලය (දකුණු පැත්තේ).
ධවල මන්දිරය, එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයාගේ නිවස සහ සේවා ස්ථානය සහ ජනාධිපති කාර්ය මණ්ඩලයේ කාර්යාල
ජාතියේ ඉහළම අධිකරණය පිහිටා ඇති ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල
එක්සත් ජනපදය යනු ප්රාන්ත 50 කින් සහ වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි වෙනම ෆෙඩරල් අගනුවර දිස්ත්රික්කයකින් සමන්විත ෆෙඩරල් ජනරජයකි. එය සංස්ථාපිත නොවූ භූමි ප්රදේශ පහක් සහ ජනාවාස නොවූ දූපත් දේපළ කිහිපයක් කෙරෙහි ස්වෛරීභාවය තහවුරු කරයි.
219
220
එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ පැරණිතම ඉතිරිව ඇති සම්මේලනය වන අතර,
221
එහි ජාතික ආණ්ඩු ක්රමය, යටත් විජිතකරණයෙන් පසු ලොව පුරා බොහෝ අලුතින් ස්වාධීන රාජ්යයන් විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් සම්මත කර ගෙන ඇත.
222
එය "නීතියෙන් ආරක්ෂා කර ඇති සුළුතර අයිතිවාසිකම් මගින් බහුතර පාලනය මෘදු කරන" ලිබරල් නියෝජිත ප්රජාතන්ත්රවාදයකි.
223
එක්සත් ජනපදයේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව රටේ උත්තරීතර නීති ලේඛනය ලෙස සේවය කරයි.
224
ජාතික රජය
සංස්කරණය
ශාඛා තුනකින් සමන්විත වන අතර, සියල්ලම වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි මූලස්ථානය කර ඇති අතර, ෆෙඩරල් රජය එක්සත් ජනපදයේ ජාතික රජය වේ. එය ශක්තිමත් චෙක්පත් සහ තුලන පද්ධතියකින් නියාමනය කරනු ලැබේ.
225
සෙනෙට් සභාව සහ නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලයෙන් සැදුම්ලත් ද්වි මණ්ඩල ව්යවස්ථාදායකයක් වන එක්සත් ජනපද කොංග්රසය, ෆෙඩරල් නීති සම්පාදනය කරයි, යුද්ධ ප්රකාශ කරයි, ගිවිසුම් අනුමත කරයි, මුදල් පසුම්බියේ බලය ඇත,
226
සහ දෝෂාභියෝග බලය ඇත.
227
සෙනෙට් සභාවට වසර හයක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 100 ක් (එක් එක් ප්රාන්තයෙන් 2 ක්) ඇත. නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලයට වසර දෙකක කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 435 ක් ඇත; සියලුම නියෝජිතයින් සමාන ජනගහනයක් සහිත එක් කොංග්රස් දිස්ත්රික්කයකට සේවය කරයි. කොංග්රස් දිස්ත්රික්ක සෑම ප්රාන්ත ව්යවස්ථාදායකය විසින්ම ඇද ගනු ලබන අතර ප්රාන්තය තුළ යාබදව පිහිටා ඇත.
228
කොංග්රසය කමිටු එකතුවක් ද සංවිධානය කරයි, ඒ සෑම එකක්ම නිශ්චිත කාර්යයක් හෝ රාජකාරියක් හසුරුවයි. කොංග්රසයේ ප්රමුඛතම ව්යවස්ථාදායක නොවන කාර්යයන්ගෙන් එකක් වන්නේ විධායක ශාඛාව විමර්ශනය කිරීමට සහ අධීක්ෂණය කිරීමට ඇති බලයයි.
229
කොංග්රස් අධීක්ෂණය සාමාන්යයෙන් කමිටු වෙත පවරා ඇති අතර කොංග්රසයේ උපසිරැසි බලය මගින් පහසුකම් සපයයි.
230
එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා රාජ්ය නායකයා, හමුදාවේ ප්රධාන අණදෙන නිලධාරියා, ෆෙඩරල් රජයේ ප්රධාන විධායකයා වන අතර, එක්සත් ජනපද කොංග්රසයෙන් ව්යවස්ථාදායක පනත් කෙටුම්පත් නීතියක් බවට පත්වීමට පෙර ඒවා නිෂේධ කිරීමේ හැකියාව ඇත. කෙසේ වෙතත්, ජනාධිපති නිෂේධ බලය කොංග්රසයේ සභා දෙකෙහිම තුනෙන් දෙකක සුපිරි බහුතර ඡන්දයකින් අභිබවා යා හැකිය. ජනාධිපතිවරයා විසින් කැබිනට් මණ්ඩලයේ සාමාජිකයින් පත් කරනු ලබන අතර, සෙනෙට් සභාවේ අනුමැතියට යටත්ව, සහ ෆෙඩරල් නීති පරිපාලනය කරන සහ ක්රියාත්මක කරන අනෙකුත් නිලධාරීන් ඔවුන්ගේ අදාළ ආයතන හරහා නම් කරයි.
231
ෆෙඩරල් අපරාධ සඳහා සමාව දීමේ බලය ද ජනාධිපතිවරයාට ඇති අතර සමාව නිකුත් කළ හැකිය. අවසාන වශයෙන්, ප්රතිපත්ති ක්ෂේත්ර ගණනාවක අධිකරණ සමාලෝචනයට යටත්ව පුළුල් "විධායක නියෝග" නිකුත් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට අයිතියක් ඇත. උප ජනාධිපති අපේක්ෂකයෙකු සමඟ ජනාධිපතිවරණ ප්රචාරක ව්යාපාරය. අපේක්ෂකයින් දෙදෙනාම ජනාධිපතිවරණ මැතිවරණයකදී එකට තේරී පත් වේ, නැතහොත් එකට පරාජය වේ. ඇමරිකානු දේශපාලනයේ අනෙකුත් ඡන්ද මෙන් නොව, මෙය තාක්ෂණිකව වක්ර මැතිවරණයක් වන අතර, ජයග්රාහකයා එක්සත් ජනපද මැතිවරණ විද්යාලය විසින් තීරණය කරනු ලැබේ. එහිදී, නිල වශයෙන් ඡන්ද ප්රකාශ කරනු ලබන්නේ ඔවුන්ගේ ප්රාන්ත ව්යවස්ථාදායකය විසින් තෝරාගත් තනි ඡන්දදායකයින් විසිනි.
232
කෙසේ වෙතත්, ප්රායෝගිකව, ප්රාන්ත 50 න් සෑම එකක්ම තම ප්රාන්තයේ ජනප්රිය ඡන්දයේ ජයග්රාහකයා තහවුරු කිරීමට අවශ්ය ජනාධිපති ඡන්දදායකයින් කණ්ඩායමක් තෝරා ගනී. සෑම ප්රාන්තයකටම ඡන්දදායකයින් දෙදෙනෙකු සහ එක් එක් කොංග්රස් දිස්ත්රික්කය සඳහා එක් අතිරේක ඡන්දදායකයෙකු වෙන් කරනු ලබන අතර, එය ඇත්ත වශයෙන්ම රාජ්යය කොංග්රසයට යවන තේරී පත් වූ නිලධාරීන් සංඛ්යාවට සමාන වේ. නියෝජිතයින් හෝ සෙනෙට් සභිකයින් නොමැති කොලොම්බියා දිස්ත්රික්කයට මැතිවරණ ඡන්ද තුනක් වෙන් කරනු ලැබේ. ජනාධිපතිවරයා සහ උප ජනාධිපතිවරයා යන දෙදෙනාම වසර හතරක කාලයක් සේවය කරන අතර, ජනාධිපතිවරයා නැවත තේරී පත් විය හැක්කේ එක් වරක් පමණි, අතිරේක වසර හතරක කාලයක් සඳහා.
සෙනෙට් අනුමැතිය ඇතිව ජනාධිපතිවරයා විසින් ජීවිතාන්තය දක්වා විනිසුරුවන් පත් කරනු ලබන එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් අධිකරණය, ප්රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපද ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය, එක්සත් ජනපද අභියාචනාධිකරණ සහ එක්සත් ජනපද දිස්ත්රික් අධිකරණ වලින් සමන්විත වේ. එක්සත් ජනපද ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය නීති අර්ථකථනය කරන අතර ඔවුන් ව්යවස්ථා විරෝධී යැයි සලකන ඒවා අවලංගු කරයි.
233
එක්සත් ජනපදයේ අගවිනිසුරුවරයාගේ නායකත්වයෙන් යුත් සාමාජිකයින් නව දෙනෙකු ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට ඇත. පුරප්පාඩුවක් ඇති වූ විට වාඩි වී සිටින ජනාධිපතිවරයා විසින් සාමාජිකයින් පත් කරනු ලැබේ.
234
ෆෙඩරල් අධිකරණවල පළමු මට්ටම වන්නේ ෆෙඩරල් ප්රඥප්ති, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව හෝ ගිවිසුම් වැනි "මුල් අධිකරණ බලය" යටතේ ඇති ඕනෑම නඩුවක් සඳහා ෆෙඩරල් දිස්ත්රික් අධිකරණයයි. ෆෙඩරල් අභියාචනා අධිකරණ සඳහා රට විවිධ කලාපවලට බෙදන ෆෙඩරල් පරිපථ දොළහක් ඇත. ෆෙඩරල් දිස්ත්රික් අධිකරණයක් නඩුවක් තීරණය කළ පසු, එය එක්සත් ජනපද අභියාචනාධිකරණයකට අභියාචනා කළ හැකිය. පද්ධතියේ ඊළඟ සහ ඉහළම අධිකරණය වන්නේ එක්සත් ජනපදයේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයයි.
233
විධායකය ව්යවස්ථාදායක මණ්ඩලයේ කොටසක් වන පාර්ලිමේන්තු ක්රමයට වෙනස්ව, ශාඛා තුනකින් යුත් ක්රමය ජනාධිපති ක්රමය ලෙස හැඳින්වේ. ලොව පුරා බොහෝ රටවල් 1789 එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ මෙම අංගය අනුකරණය කළහ, විශේෂයෙන් ඇමරිකාවේ.
235
දේශපාලන පක්ෂ
සංස්කරණය
2025 පෙබරවාරි වන විට පක්ෂ පාලනය අනුව එක්සත් ජනපද ප්රාන්ත සහ භෞමික ආණ්ඩු (ආණ්ඩුකාරවරයා සහ ව්යවස්ථාදායකය):
ඩිමොක්රටික් පාලනය
රිපබ්ලිකන් පාලනය
නව ප්රගතිශීලී පක්ෂයේ (පුවර්ටෝ රිකෝ) පාලනය
බෙදීම් පාලනය
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව දේශපාලන පක්ෂ සම්බන්ධයෙන් නිහඬයි. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් 18 වන සියවසේදී ෆෙඩරල්වාදී සහ ෆෙඩරල් විරෝධී පක්ෂ සමඟ ස්වාධීනව වර්ධනය විය.
236
එතැන් සිට, එක්සත් ජනපදය තථ්ය ද්වි-පක්ෂ ක්රමයක් ලෙස ක්රියාත්මක වී ඇත, නමුත් එම ක්රමයේ පක්ෂ විවිධ කාලවලදී වෙනස් වී ඇත.
237
ප්රධාන ජාතික පක්ෂ දෙක වන්නේ වර්තමානයේ ඩිමොක්රටික් සහ රිපබ්ලිකන් ය. පළමුවැන්න එහි දේශපාලන වේදිකාවේ සාපේක්ෂව ලිබරල් ලෙස සැලකෙන අතර දෙවැන්න සාපේක්ෂව ගතානුගතික ලෙස සැලකේ.
238
උප අංශ
සංස්කරණය
ඇමරිකානු ෆෙඩරල් ක්රමය තුළ, ස්වෛරී බලතල තේරී පත් වූ රජයේ මට්ටම් දෙකක් අතර බෙදා ඇත: ජාතික සහ රාජ්ය. ප්රාන්තවල ජනතාව ප්රාන්තවල පරිපාලන අංශ වන ප්රාදේශීය තේරී පත් වූ ආණ්ඩු මගින් ද නියෝජනය කරනු ලැබේ.
239
ප්රාන්ත ප්රාන්ත හෝ ප්රාන්ත සමාන ලෙස බෙදා ඇති අතර, තවදුරටත් මහ නගර සභා වලට බෙදා ඇත. කොලොම්බියා දිස්ත්රික්කය යනු එක්සත් ජනපද අගනුවර වන වොෂින්ටන්, ඩී.සී. අඩංගු ෆෙඩරල් දිස්ත්රික්කයකි.
240
ෆෙඩරල් දිස්ත්රික්කය යනු ෆෙඩරල් රජයේ පරිපාලන අංශයකි.
241
ෆෙඩරල් ලෙස පිළිගත් ගෝත්රිකයන් ඉන්දියානු රක්ෂිත 326ක් පාලනය කරයි.
242
ඒවා ගෝත්රික ස්වෛරීත්ව අයිතිවාසිකම් සහිත දේශීය යැපෙන ජාතීන් ලෙස සලකනු ලැබේ.
243
විදේශ සබඳතා
සංස්කරණය
එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානය 1952 සිට මිඩ්ටවුන් මෑන්හැටන්හි නැගෙනහිර ගඟ දිගේ පිහිටා ඇත; 1945 දී, එක්සත් ජනපදය එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු විය.
එක්සත් ජනපදයට විදේශ සබඳතා පිළිබඳ ස්ථාපිත ව්යුහයක් ඇති අතර, එය ලොව දෙවන විශාලතම රාජ්ය තාන්ත්රික බලකාය 2024 වන විට ඇත. එය එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ ස්ථිර සාමාජිකයෙකි,
244
සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයේ නිවහන වේ.
245
එක්සත් ජනපදය G7,
246
G20,
247
සහ OECD අන්තර් රාජ්ය සංවිධානවල සාමාජිකයෙකි.
248
සෑම රටකම පාහේ තානාපති කාර්යාල ඇති අතර බොහෝ රටවලට රට තුළ කොන්සල් කාර්යාල (නිල නියෝජිතයන්) ඇත. ඒ හා සමානව,
ඉරානය
249
උතුරු කොරියාව
250
සහ
භූතානය
හැර අනෙකුත් සියලුම රටවල් පාහේ එක්සත් ජනපදය සමඟ විධිමත් රාජ්ය තාන්ත්රික දූත මණ්ඩල පවත්වයි.
251
තායිවානයට එක්සත් ජනපදය සමඟ විධිමත් රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතා නොමැති වුවද, එය සමීප නිල නොවන සබඳතා පවත්වාගෙන යයි.
252
චීන ආක්රමණ වැළැක්වීම සඳහා එක්සත් ජනපදය නිතිපතා තායිවානයට හමුදා උපකරණ සපයයි.
253
එක්සත් ජනපදය ඕස්ට්රේලියාව, ඉන්දියාව සහ ජපානය සමඟ චතුරස්ර ආරක්ෂක සංවාදයට සම්බන්ධ වූ විට එහි භූ දේශපාලනික අවධානය ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය වෙත ද යොමු විය.
254
එක්සත් ජනපදය,
එක්සත් රාජධානිය
255
සමඟ "විශේෂ සම්බන්ධතාවයක්" ඇති අතර
කැනඩාව
256
ඕස්ට්රේලියාව
257
නවසීලන්තය
258
පිලිපීනය
259
ජපානය
260
දකුණු කොරියාව
261
ඊශ්රායලය
262
සහ
යුරෝපීය සංගමයේ
රටවල් කිහිපයක් (
ප්රංශය
ඉතාලිය
ජර්මනිය
ස්පාඤ්ඤය
සහ
පෝලන්තය
) සමඟ ශක්තිමත් සබඳතා පවත්වයි.
263
එක්සත් ජනපදය මිලිටරි සහ ජාතික ආරක්ෂක ගැටළු සම්බන්ධයෙන් එහි නේටෝ සහචරයින් සමඟ සමීපව කටයුතු කරන අතර, ඇමරිකානු රාජ්ය සංවිධානය සහ එක්සත් ජනපදය-මෙක්සිකෝ-කැනඩාව නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම හරහා ඇමරිකානු රටවල් සමඟ සමීපව කටයුතු කරයි. දකුණු ඇමරිකාවේ, කොලොම්බියාව සාම්ප්රදායිකව එක්සත් ජනපදයේ සමීපතම මිතුරා ලෙස සැලකේ.
264
නිදහස් සංගම් ගිවිසුම හරහා එක්සත් ජනපදය මයික්රොනීසියාව, මාෂල් දූපත් සහ පලාවු සඳහා පූර්ණ ජාත්යන්තර ආරක්ෂක අධිකාරිය සහ වගකීම ක්රියාත්මක කරයි.
233
එය ඉන්දියාව සමඟ උපායමාර්ගික සහයෝගීතාව වැඩි වැඩියෙන් පවත්වා ඇති අතර,
265
චීනය සමඟ එහි සබඳතා ක්රමයෙන් පිරිහී ඇත.
266
267
2014 සිට, එක්සත් ජනපදය යුක්රේනයේ ප්රධාන සගයෙකු බවට පත්ව ඇත;
268
රුසියාවේ 2022 ආක්රමණයට ප්රතිචාර වශයෙන් එය රටට සැලකිය යුතු මිලිටරි උපකරණ සහ අනෙකුත් සහාය ද ලබා දී ඇත.
269
හමුදා
සංස්කරණය
වර්ජිනියාවේ ආර්ලින්ටන් ප්රාන්තයේ පිහිටි එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ මූලස්ථානය වන පෙන්ටගනය, වර්ග අඩි මිලියන 6.5 (වර්ග මීටර 600,000) කට වඩා වැඩි ඉඩක් සහිත ලොව විශාලතම කාර්යාල ගොඩනැගිලිවලින් එකකි.
ජනාධිපතිවරයා එක්සත් ජනපද සන්නද්ධ හමුදාවන්හි අණ දෙන නිලධාරියා වන අතර එහි නායකයින්, ආරක්ෂක ලේකම් සහ ඒකාබද්ධ මාණ්ඩලික ප්රධානීන් පත් කරයි. වොෂින්ටන්, ඩී.සී. අසල පෙන්ටගනයේ මූලස්ථානය පිහිටා ඇති ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව, එක්සත් ජනපද හමුදාව, මැරීන් බළකාය, නාවික හමුදාව, ගුවන් හමුදාව සහ අභ්යවකාශ හමුදාවෙන් සමන්විත සේවා ශාඛා හයෙන් පහක් පරිපාලනය කරයි.
270
වෙරළාරක්ෂක බලකාය සාම කාලය තුළ ස්වදේශ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන අතර යුධ සමයේදී නාවික හමුදාවට මාරු කළ හැකිය.
271
2023 දී එක්සත් ජනපදය සිය හමුදාව සඳහා ඩොලර් බිලියන 916 ක් වියදම් කළ අතර එය ඕනෑම රටක විශාලතම මුදල වන අතර එය ගෝලීය මිලිටරි වියදම්වලින් 37% ක් වන අතර රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 3.4% ක් වේ.
272
273
ලෝකයේ න්යෂ්ටික අවිවලින් 42% ක් එක්සත් ජනපදය සතුව ඇත - රුසියාවෙන් පසු දෙවන විශාලතම කොටස.
274
චීන මහජන විමුක්ති හමුදාව සහ ඉන්දියානු සන්නද්ධ හමුදාවන්ට පිටුපසින් ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම ඒකාබද්ධ සන්නද්ධ හමුදාව එක්සත් ජනපදය සතුව ඇත.
275
හමුදාව විදේශයන්හි කඳවුරු සහ පහසුකම් 800ක් පමණ ක්රියාත්මක කරන අතර,
276
විදේශ රටවල් 25ක ක්රියාකාරී රාජකාරියේ නියුතු පුද්ගලයින් 100කට වඩා වැඩි සංඛ්යාවක් යොදවා ඇත.
277
රාජ්ය ආරක්ෂක හමුදා (SDF) යනු රාජ්ය රජයක තනි අධිකාරිය යටතේ ක්රියාත්මක වන හමුදා ඒකක වේ. SDF සඳහා රාජ්ය සහ ෆෙඩරල් නීතිය මගින් බලය පවරා ඇති නමුත් රාජ්ය ආණ්ඩුකාරවරයාගේ අණ යටතේ පවතී.
278
279
280
ඒවා ෆෙඩරල්කරණය කරන ලද ආයතන බවට පත්විය නොහැකි බැවින් රාජ්යයේ ජාතික ආරක්ෂක ඒකකවලට වඩා වෙනස් වේ. කෙසේ වෙතත්, රාජ්යයක ජාතික ආරක්ෂක නිලධාරීන් 1933 ජාතික ආරක්ෂක පනතේ සංශෝධන යටතේ ෆෙඩරල් කළ හැකි අතර, එමඟින් ආරක්ෂක බලකාය නිර්මාණය කරන ලද අතර හමුදා ජාතික ආරක්ෂක ඒකක සහ පිරිස් එක්සත් ජනපද හමුදාවට සහ (1947 සිට) එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවට ඒකාබද්ධ කිරීම සඳහා සපයයි.
281
නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම සහ අපරාධ යුක්තිය
සංස්කරණය
වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශයේ (FBI) මූලස්ථානය වන ජේ. එඩ්ගර් හූවර් ගොඩනැගිල්ල.
එක්සත් ජනපදයේ ප්රාදේශීය සිට ජාතික මට්ටම දක්වා එක්සත් ජනපද පොලිස් ආයතන 18,000 ක් පමණ ඇත.
282
එක්සත් ජනපදයේ නීතිය ප්රධාන වශයෙන් ක්රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ප්රාදේශීය පොලිස් දෙපාර්තමේන්තු සහ ෂෙරිෆ් දෙපාර්තමේන්තු විසිනි. ප්රාන්ත පොලිස් දෙපාර්තමේන්තු වලට ඔවුන්ගේ අදාළ ප්රාන්තයේ අධිකාරියක් ඇති අතර, ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය (FBI) සහ එක්සත් ජනපද මාෂල්ස් සේවය වැනි ෆෙඩරල් ආයතනවලට ජාතික අධිකරණ බලය සහ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම, ජාතික ආරක්ෂාව සහ එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් අධිකරණවල තීන්දු සහ ෆෙඩරල් නීති ක්රියාත්මක කිරීම වැනි විශේෂිත රාජකාරි ඇත.
283
බොහෝ සිවිල් සහ අපරාධ නඩු විභාග රාජ්ය අධිකරණ විසින් පවත්වනු ලබන අතර,
284
ෆෙඩරල් අධිකරණ විසින් නම් කරන ලද අපරාධ සහ රාජ්ය අධිකරණ තීන්දු පිළිබඳ අභියාචනා හසුරුවනු ලැබේ.
285
එක්සත් ජනපදයේ ඒකාබද්ධ "අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියක්" නොමැත. ඇමරිකානු බන්ධනාගාර පද්ධතිය බොහෝ දුරට විෂමජාතීය වන අතර, ෆෙඩරල්, ප්රාන්ත, ප්රාදේශීය සහ ගෝත්රික මට්ටම් හරහා ක්රියාත්මක වන සාපේක්ෂව ස්වාධීන පද්ධති දහස් ගණනක් ඇත. 2024 දී, "මෙම පද්ධති ප්රාන්ත බන්ධනාගාර 1,566 ක, ෆෙඩරල් බන්ධනාගාර 98 ක, ප්රාදේශීය බන්ධනාගාර 3,116 ක, බාල වයස්කාර නිවැරදි කිරීමේ පහසුකම් 1,323 ක, ආගමන රැඳවුම් පහසුකම් 142 ක සහ ඉන්දියානු රටේ බන්ධනාගාර 80 ක මෙන්ම හමුදා බන්ධනාගාර, සිවිල් කැපවීම් මධ්යස්ථාන, රාජ්ය මනෝචිකිත්සක රෝහල් සහ එක්සත් ජනපද ප්රදේශවල බන්ධනාගාරවල මිලියන 1.9 කට අධික පිරිසක් රඳවා තබා ගනී."
286
සිරගත කිරීමේ අසමාන පද්ධති තිබියදීත්, ප්රධාන ආයතන හතරක් ආධිපත්යය දරයි: ෆෙඩරල් බන්ධනාගාර, රාජ්ය බන්ධනාගාර, ප්රාදේශීය බන්ධනාගාර සහ බාල වයස්කාර නිවැරදි කිරීමේ පහසුකම්.
287
ෆෙඩරල් බන්ධනාගාර පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ෆෙඩරල් බන්ධනාගාර කාර්යාංශය විසිනි. පූර්ව නඩු විභාග රැඳවියන් ඇතුළු ෆෙඩරල් අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් වූ පුද්ගලයින් රඳවා තබා ගනී.
287
සෑම ප්රාන්තයකම නිවැරදි කිරීමේ නිල දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන රාජ්ය බන්ධනාගාර, අපරාධ වැරදි සඳහා සිර දඬුවම් විඳිමින් සිටින පුද්ගලයින් (සාමාන්යයෙන් වසරකට වඩා වැඩි කාලයක්) රඳවා තබා ගනී.
287
ප්රාදේශීය බන්ධනාගාර යනු නඩු විභාගයට පෙර විත්තිකරුවන් සිරගත කරන ප්රාන්ත හෝ නාගරික පහසුකම් ය; කෙටි දඬුවම් විඳිමින් සිටින අය ද ඔවුන් රඳවා තබා ගනී (සාමාන්යයෙන් වසරකට අඩු).
287
බාල වයස්කාර නිවැරදි කිරීමේ පහසුකම් ප්රාදේශීය හෝ ප්රාන්ත රජයන් විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලබන අතර, වැරදිකරුවන් ලෙස විනිශ්චය කර විනිසුරුවරයෙකු විසින් සිරගත කිරීමට නියෝග කරන ලද ඕනෑම බාල වයස්කරුවෙකු සඳහා දිගු කාලීන ස්ථානගත කිරීම් ලෙස සේවය කරයි.
288
2023 ජනවාරි මාසයේදී, එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ හයවන ඉහළම ඒක පුද්ගල සිරගත කිරීමේ අනුපාතය - ජනගහනයෙන් 100,000 කට පුද්ගලයින් 531 ක් - සහ ලොව විශාලතම බන්ධනාගාර සහ බන්ධනාගාර ජනගහනය වන අතර, මිලියන 1.9 කට වඩා සිරගත කර ඇත.
286
289
290
2010 වසරේ ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ මරණ දත්ත සමුදායේ විශ්ලේෂණයකින් පෙන්නුම් කළේ එක්සත් ජනපදයේ මිනීමැරුම් අනුපාත "අනෙකුත් ඉහළ ආදායම් ලබන රටවලට වඩා 7 ගුණයකින් වැඩි බවත්, තුවක්කු මිනීමැරුම් අනුපාතය 25 ගුණයකින් වැඩි බවත්" ය.
291
ආර්ථිකය
සංස්කරණය
එක්සත් ජනපද ඩොලරය ජාත්යන්තර ගනුදෙනු වලදී වැඩිපුරම භාවිතා වන මුදල් ඒකකය වන අතර ලොව ප්රමුඛතම සංචිත මුදල් ඒකකය වේ.
292
1890 පමණ සිට නාමිකව ලොව විශාලතම ආර්ථිකය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි.
293
2024 ඇමරිකානු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ඩොලර් ට්රිලියන 29 කට වඩා වැඩි වීම
294
ලෝකයේ ඉහළම අගය වූ අතර එය නාමික ගෝලීය ආර්ථික නිමැවුමෙන් 25% කට වඩා හෝ මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයෙන් (PPP) 15% කට වඩා වැඩි විය. 1983 සිට 2008 දක්වා, එක්සත් ජනපදයේ සැබෑ සංයුක්ත වාර්ෂික දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය 3.3% ක් වූ අතර එය G7 හි ඉතිරි කොටස සඳහා 2.3% ක බරිත සාමාන්යයට සාපේක්ෂව වේ.
295
නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් ලොව පළමු ස්ථානයේ ද, මිලදී ගැනීමේ බල සමානාත්මතාවයෙන් (PPP) ගැලපීමෙන් දෙවන ස්ථානයේ ද,
296
PPP-ගැලපුම් කළ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් නවවන ස්ථානයේ ද රට සිටී. OECD රටවල් අතර ඉහළම ඒක පුද්ගල ඉවත දැමිය හැකි ගෘහස්ථ ආදායම එයයි.
297
2024 පෙබරවාරි මාසයේදී, එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ මුළු ණය ප්රමාණය ඩොලර් ට්රිලියන 34.4 කි.
298
වෙළඳපල ප්රාග්ධනීකරණය අනුව ලොව විශාලතම සමාගම් වලින් එකක් වන ඇපල් ඉන්කෝපරේෂන්,
299
එහි ගෝලීය මූලස්ථානය කැලිෆෝනියාවේ කුපර්ටිනෝ හි පිහිටා ඇත.
ආදායම අනුව ලොව විශාලතම සමාගම් 500 න් 136 ක් 2023 දී එක්සත් ජනපදයේ මූලස්ථානය පිහිටුවා ඇති අතර,
300
එය ඕනෑම රටක වැඩිම සංඛ්යාව වේ.
301
එක්සත් ජනපද ඩොලරය ජාත්යන්තර ගනුදෙනු සඳහා වැඩිපුරම භාවිතා වන මුදල් ඒකකය වන අතර එය රටේ ප්රමුඛතම ආර්ථිකය, එහි මිලිටරිය, පෙට්රෝඩොලර් පද්ධතිය සහ එහි සම්බන්ධිත යුරෝඩොලර් සහ විශාල එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර වෙළඳපොළ විසින් සහාය දක්වන ලද ලොව ප්රමුඛතම සංචිත මුදල් ඒකකය වේ.
292
රටවල් කිහිපයක් එය ඔවුන්ගේ නිල මුදල් ඒකකය ලෙස භාවිතා කරන අතර අනෙක් ඒවා තථ්ය මුදල් ඒකකය වේ.
302
303
එක්සත් ජනපදය USMCA ඇතුළු රටවල් කිහිපයක් සමඟ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් ඇත.
304
එය 2019 දී ගෝලීය තරඟකාරීත්ව වාර්තාවේ සිංගප්පූරුවෙන් පසු දෙවන ස්ථානයට පත්විය.
305
එක්සත් ජනපදය පශ්චාත් කාර්මික සංවර්ධන මට්ටමකට ළඟා වී ඇතත්
306
සහ බොහෝ විට සේවා ආර්ථිකයක් ඇති බව විස්තර කළද,
306
307
එය ප්රධාන කාර්මික බලවතෙකු ලෙස පවතී.
308
2021 දී, එක්සත් ජනපද නිෂ්පාදන අංශය චීනයෙන් පසු ලෝකයේ දෙවන විශාලතම අංශය විය.
309
වෙළඳපල ප්රාග්ධනීකරණය අනුව ලොව විශාලතම කොටස් හුවමාරුව වන වෝල් වීදියේ නිව්යෝර්ක් කොටස් හුවමාරුව
310
නිව්යෝර්ක් නගරය ලෝකයේ ප්රධාන මූල්ය මධ්යස්ථානයයි
311
312
සහ ලෝකයේ විශාලතම අගනගර ආර්ථිකයේ කේන්ද්රස්ථානයයි.
313
නිව්යෝර්ක් නගරයේ පිහිටා ඇති නිව්යෝර්ක් කොටස් හුවමාරුව සහ නැස්ඩැක් යන දෙකම වෙළඳපල ප්රාග්ධනීකරණය සහ වෙළඳ පරිමාව අනුව ලොව විශාලතම කොටස් හුවමාරු දෙක වේ.
314
315
එක්සත් ජනපදය බොහෝ ආර්ථික ක්ෂේත්රවල, විශේෂයෙන් කෘතිම බුද්ධිය; ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ සහ පරිගණක; ඖෂධ; සහ වෛද්ය, අභ්යවකාශ සහ හමුදා උපකරණවල තාක්ෂණික දියුණුව සහ නවෝත්පාදනය අතින්
316
ඉදිරියෙන්ම සිටී.
317
රටේ ආර්ථිකය බහුල ස්වභාවික සම්පත්, හොඳින් සංවර්ධනය වූ යටිතල පහසුකම් සහ ඉහළ ඵලදායිතාවයෙන් පෝෂණය වේ.
318
එක්සත් ජනපදයේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවන් වන්නේ යුරෝපීය සංගමය, මෙක්සිකෝව, කැනඩාව, චීනය, ජපානය, දකුණු කොරියාව, එක්සත් රාජධානිය, වියට්නාමය, ඉන්දියාව සහ තායිවානයයි.
319
එක්සත් ජනපදය ලොව විශාලතම ආනයනකරු සහ දෙවන විශාලතම අපනයනකරු වේ.
එය මෙතෙක් ලොව විශාලතම සේවා අපනයනකරු වේ.
322
ඇමරිකානුවන්ට OECD සාමාජික රටවල් අතර ඉහළම සාමාන්ය ගෘහස්ථ සහ සේවක ආදායම ඇති අතර,
323
සහ 2023 දී සිව්වන ඉහළම මධ්ය ගෘහස්ථ ආදායම වන අතර,
324
2013 දී හයවන ඉහළම අගයට වඩා ඉහළ ගොස් ඇත.
325
2023 දී ඩොලර් ට්රිලියන 18.5 ඉක්මවන පුද්ගලික පරිභෝජන වියදම් සමඟ,
326
එක්සත් ජනපදය දැඩි ලෙස පාරිභෝගිකයින් මත පදනම් වූ ආර්ථිකයක් ඇති අතර එය ලොව විශාලතම පාරිභෝගික වෙළඳපොළයි.
327
2023 දී ඩොලර් බිලියනපතියන් සහ කෝටිපතියන් සංඛ්යාවෙන් එක්සත් ජනපදය පළමු ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර, බිලියනපතියන් 735 ක් සහ මිලියනපතියන් මිලියන 22 කට ආසන්න සංඛ්යාවක් සිටී.
328
එක්සත් ජනපදයේ ධනය ඉතා සංකේන්ද්රණය වී ඇත; 2011 දී, වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් ධනවත්ම 10% රටේ ගෘහස්ථ ධනයෙන් 72% ක් හිමිකර ගත් අතර, පහළම 50% සතුව තිබුණේ 2% ක් පමණි.
329
1980 ගණන්වල අග භාගයේ සිට එක්සත් ජනපද ධන අසමානතාවය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වූ අතර,
330
එක්සත් ජනපදයේ ආදායම් අසමානතාවය 2019 දී වාර්තාගත ඉහළම මට්ටමකට ළඟා විය.
331
1970 ගණන්වල සිට සේවක ඵලදායිතාවයෙන් එක්සත් ජනපද වැටුප් ලාභ විසන්ධි වීමක් සිදුවී ඇත.
332
2016 දී, ආදායම් උපයන්නන් අතරින් ඉහළම පස්වන කොටස සියලු ආදායමෙන් අඩකට වඩා ගෙදර ගෙන ගිය අතර,
333
එක්සත් ජනපදයට OECD රටවල් අතර පුළුල්ම ආදායම් බෙදාහැරීමක් ලබා දුන්නේය.
334
332
2024 දී එක්සත් ජනපදයේ නිවාස නොමැති පුද්ගලයින් 771,480 ක් පමණ සිටියහ.
335
2022 දී ළමුන් මිලියන 6.4 ක් ආහාර අනාරක්ෂිතභාවයට මුහුණ දුන්හ.
336
ෆීඩින් ඇමරිකා ඇස්තමේන්තු කරන්නේ එක්සත් ජනපදයේ දරුවන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු හෝ ආසන්න වශයෙන් මිලියන 13 ක් කුසගින්නෙන් පෙළෙන අතර ඔවුන්ට ඊළඟ ආහාර වේල ලැබෙන්නේ කොහෙන්ද සහ කවදාද යන්න නොදන්නා බවයි.
337
එසේම 2022 දී මිලියන 37.9 ක් පමණ ජනතාවක්, එනම් එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 11.5% ක් දරිද්රතාවයෙන් පෙළෙති
338
එක්සත් ජනපදයට කුඩා සුභසාධන රාජ්යයක් ඇති අතර අනෙකුත් බොහෝ ඉහළ ආදායම් ලබන රටවලට වඩා රජයේ ක්රියාමාර්ග හරහා අඩු ආදායමක් නැවත බෙදා හරිනු ලැබේ.
339
340
තම සේවකයින්ට ජාතික වශයෙන්
341
වැටුප් සහිත නිවාඩුවක් සහතික නොකරන එකම දියුණු ආර්ථිකය එය වන අතර නීත්යානුකූල අයිතියක් ලෙස ෆෙඩරල් වැටුප් සහිත පවුල් නිවාඩු නොමැති ලෝකයේ රටවල් කිහිපයෙන් එකකි.
342
දුර්වල සාමූහික කේවල් කිරීමේ ක්රමයක් සහ අවදානම් සහිත සේවකයින් සඳහා රජයේ සහාය නොමැතිකම හේතුවෙන්, එක්සත් ජනපදයට වෙනත් ඕනෑම සංවර්ධිත රටකට වඩා අඩු ආදායම්ලාභී සේවකයින්ගේ ඉහළ ප්රතිශතයක් ඇත.
343
විද්යාව සහ තාක්ෂණය
සංස්කරණය
19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට තාක්ෂණික නවෝත්පාදනයන්හි සහ 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට විද්යාත්මක පර්යේෂණවල ප්රමුඛයා එක්සත් ජනපදයයි.
344
හුවමාරු කළ හැකි කොටස් නිෂ්පාදනය කිරීමේ ක්රම සහ යන්ත්ර මෙවලම් කර්මාන්තයක් ස්ථාපිත කිරීම 19 වන සියවසේ අග භාගයේදී එක්සත් ජනපද පාරිභෝගික නිෂ්පාදන මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකි විය.
345
20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට, කර්මාන්තශාලා විද්යුත්කරණය, එකලස් කිරීමේ මාර්ගය හඳුන්වාදීම සහ අනෙකුත් ශ්රමය ඉතිරි කිරීමේ ශිල්පීය ක්රම මගින් මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන පද්ධතිය නිර්මාණය විය.
346
21 වන සියවසේදී, එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ ප්රමුඛතම විද්යාත්මක බලවතුන්ගෙන් එකක් ලෙස දිගටම පවතී,
347
චීනය බොහෝ ක්ෂේත්රවල ප්රධාන තරඟකරුවෙකු ලෙස මතු වී ඇත.
348
ඕනෑම රටකට වඩා වැඩිම සමස්ත පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන වියදම් එක්සත් ජනපදය සතුව ඇත
349
සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්රතිශතයක් ලෙස නවවන ස්ථානයේ සිටී.
350
2022 දී, ප්රකාශිත විද්යාත්මක පත්රිකා සංඛ්යාවෙන් දෙවන ඉහළම රට එක්සත් ජනපදය විය.
351
2021 දී, ලෝක බුද්ධිමය දේපල දර්ශකවලට අනුව, පේටන්ට් බලපත්ර අයදුම්පත් සංඛ්යාව අනුව එක්සත් ජනපදය දෙවන ස්ථානයට (චීනයට පසුව) සහ වෙළඳ ලකුණු සහ කාර්මික සැලසුම් යෙදුම් අනුව (චීනයට සහ ජර්මනියට පසුව) තෙවන ස්ථානයට පත්විය.
352
2023 සහ 2024 දී, ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ එක්සත් ජනපදය තුන්වන ස්ථානයට (ස්විට්සර්ලන්තය සහ ස්වීඩනයට පසුව) පත්විය.
353
354
කෘතිම බුද්ධි තාක්ෂණය සංවර්ධනය කිරීමේ ප්රමුඛ රට ලෙස එක්සත් ජනපදය සැලකේ.
355
2023 දී, ග්ලෝබල් ෆිනෑන්ස් සඟරාව විසින් එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ දෙවන වඩාත්ම තාක්ෂණික වශයෙන් දියුණු රට ලෙස (දකුණු කොරියාවට පසුව) ශ්රේණිගත කරන ලදී.
356
අභ්යවකාශ පියාසැරිය
සංස්කරණය
1969 ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම අතරතුර සඳ මත ඇමරිකානු ධජයට ආචාර කරන එක්සත් ජනපද ගගනගාමියෙකු වන බස් ඕල්ඩ්රින්; චන්ද්ර පෘෂ්ඨයට කාර්ය මණ්ඩලයක් ගොඩ බැස්සවූ එකම රට එක්සත් ජනපදයයි.
1958 දී ජාතික ගගනගාමී හා අභ්යවකාශ පරිපාලනය (NASA) පිහිටුවීමත් සමඟ ආරම්භ වූ 1950 ගණන්වල අග භාගයේ සිට එක්සත් ජනපදය අභ්යවකාශ වැඩසටහනක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇත.
357
358
1969 ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම සමඟින් නාසා හි ඇපලෝ වැඩසටහන (1961–1972) පළමු කාර්ය මණ්ඩල සඳ ගොඩබෑම සාක්ෂාත් කර ගත්තේය; එය ආයතනයේ වඩාත්ම වැදගත් සන්ධිස්ථානවලින් එකක් ලෙස පවතී.
359
360
නාසා ආයතනයේ අනෙකුත් ප්රධාන උත්සාහයන් අතර අභ්යවකාශ ෂටල් වැඩසටහන (1981–2011),
361
වොයේජර් වැඩසටහන (1972–වර්තමානය), හබල් සහ ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂ (පිළිවෙලින් 1990 සහ 2021 දී දියත් කරන ලදී),
362
363
සහ බහු-මෙහෙයුම් අඟහරු ගවේෂණ වැඩසටහන (ආත්මය සහ අවස්ථාව, කුතුහලය සහ නොපසුබට උත්සාහය) ඇතුළත් වේ.
364
ජාත්යන්තර අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය (ISS) සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන ආයතන පහෙන් එකක් නාසා ආයතනයයි;
365
ISS සඳහා එක්සත් ජනපද දායකත්වයට ඩෙස්ටිනි (2001), හාර්මනි (2007) සහ ට්රැන්ක්විලිටි (2010) ඇතුළු මොඩියුල කිහිපයක් මෙන්ම අඛණ්ඩ සැපයුම් සහ මෙහෙයුම් සහාය ද ඇතුළත් වේ.
366
එක්සත් ජනපද පෞද්ගලික අංශය ගෝලීය වාණිජ අභ්යවකාශ පියාසැරි කර්මාන්තයේ ආධිපත්යය දරයි.
367
ප්රමුඛ ඇමරිකානු අභ්යවකාශ පියාසැරි කොන්ත්රාත්කරුවන් අතර බ්ලූ ඔරිජින්, බෝයිං, ලොක්හීඩ් මාටින්, නෝත්රොප් ග්රම්මන් සහ ස්පේස්එක්ස් ඇතුළත් වේ. වාණිජ කාර්ය මණ්ඩල වැඩසටහන, වාණිජ නැවත සැපයුම් සේවා, වාණිජ චන්ද්ර ගෙවීම් සේවා සහ NextSTEP වැනි නාසා වැඩසටහන් ඇමරිකානු අභ්යවකාශ පියාසැරි සඳහා පෞද්ගලික අංශයේ සහභාගීත්වය වර්ධනය වීමට පහසුකම් සපයයි.
368
බලශක්තිය
සංස්කරණය
2023 දී, එක්සත් ජනපදය එහි ශක්තියෙන් ආසන්න වශයෙන් 84% ක් පොසිල ඉන්ධන වලින් ලබා ගත් අතර, රටේ විශාලතම බලශක්ති ප්රභවය ඛනිජ තෙල් (38%), ඉන්පසු ස්වාභාවික වායු (36%), පුනර්ජනනීය ප්රභවයන් (9%), ගල් අඟුරු (9%) සහ න්යෂ්ටික බලශක්තිය (9%) වලින් ලැබුණි.
369
370
2022 දී, එක්සත් ජනපදය ලෝක ජනගහනයෙන් 4% ක් පමණ වූ නමුත් ලෝක ශක්තියෙන් 16% ක් පමණ පරිභෝජනය කළේය.
371
චීනයට පිටුපසින් හරිතාගාර වායු විමෝචනය කරන දෙවන ඉහළම රට ලෙස එක්සත් ජනපදය ශ්රේණිගත කර ඇත.
372
ලොව විශාලතම න්යෂ්ටික බලශක්ති නිෂ්පාදකයා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන අතර, ලොව න්යෂ්ටික විදුලියෙන් 30% ක් පමණ ජනනය කරයි.
373
ඕනෑම රටකට වඩා වැඩිම න්යෂ්ටික බලශක්ති ප්රතික්රියාකාරක සංඛ්යාවක් එහි ඇත.
374
2024 සිට, 2050 වන විට එක්සත් ජනපදය එහි න්යෂ්ටික බලශක්ති ධාරිතාව තුන් ගුණයකින් වැඩි කිරීමට සැලසුම් කරයි.
375
ප්රවාහනය
සංස්කරණය
ඇට්ලන්ටා අගනගර ප්රදේශයට සේවය කරන හාර්ට්ස්ෆීල්ඩ්-ජැක්සන් ඇට්ලන්ටා ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළ, 2021 දී මගීන් මිලියන 75 කට වඩා ගමන් කරන ලොව කාර්යබහුලම මගී ගුවන් තොටුපළ වේ.
376
එක්සත් ජනපද ප්රවාහන දෙපාර්තමේන්තුව සහ එහි අංශ රේගු, සංක්රමණ සහ ආරක්ෂාව හැර ප්රවාහනයේ සියලුම අංශ සඳහා නියාමනය, අධීක්ෂණය සහ අරමුදල් සපයයි. (දෙවැන්න එක්සත් ජනපද ස්වදේශ ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ වගකීම ලෙස පවතී.) සෑම එක්සත් ජනපද රාජ්යයකටම තමන්ගේම ප්රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවක් ඇති අතර, එය රාජ්ය මහාමාර්ග ඉදිකර නඩත්තු කරයි. රාජ්යය මත පදනම්ව, මෙම දෙපාර්තමේන්තුව වෙනත් ප්රවාහන ක්රම සෘජුවම ක්රියාත්මක කිරීමට හෝ අධීක්ෂණය කිරීමට ද හැකිය.
ගුවන් සේවා නීතිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ෆෙඩරල් රජයේ අධිකරණ බලයයි; ෆෙඩරල් ගුවන් සේවා පරිපාලනය සිවිල් ගුවන් සේවා, ගුවන් ගමනාගමන කළමනාකරණය, සහතික කිරීම සහ අනුකූලතාවය සහ ගුවන් සේවා ආරක්ෂාව පිළිබඳ සියලු අංශ නියාමනය කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෝටර් රථ ගමනාගමන නීති, ෆෙඩරල් දේපලවල (ජාතික උද්යාන සහ හමුදා කඳවුරු වැනි) හෝ අසංවිධානාත්මක එක්සත් ජනපද භූමි ප්රදේශවල පිහිටා ඇති මාර්ග හැර, රාජ්ය සහ පළාත් පාලන ආයතන විසින් පනවනු ලබන අතර ක්රියාත්මක කරනු ලැබේ. එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බලකාය එක්සත් ජනපද ජල මාර්ගවල, අභ්යන්තර මෙන්ම වෙරළබඩ ප්රදේශවල නීතිය සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ප්රාථමික බලාත්මක කරන්නා වේ, නමුත් වෙරළබඩ වඩදිය බාදිය පිළිබඳ ආර්ථික අධිකරණ බලය ප්රාන්ත සහ ෆෙඩරල් රජයන් අතර බෙදා ගනී. රටේ අභ්යන්තර ජල මාර්ග ලොව පස්වන දිගම වන අතර එය කිලෝමීටර 41,009 (සැතපුම් 25,482) කි.
377
මගී සහ භාණ්ඩ ප්රවාහන දුම්රිය පද්ධති, බස් පද්ධති, ජල තොටුපළවල් සහ වේලි රාජ්ය හෝ පෞද්ගලික හිමිකාරිත්වය සහ ක්රියාකාරිත්වය යටතේ පැවතිය හැකිය. එක්සත් ජනපද සිවිල් ගුවන් සේවා සියල්ලම පෞද්ගලික අයිතිය යටතේ පවතී. බොහෝ එක්සත් ජනපද ගුවන්තොටුපළවල් පළාත් පාලන බලධාරීන් සතු වන අතර ඒවා ක්රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ද පළාත් පාලන ආයතන විසිනි. සමහර පෞද්ගලික ගුවන්තොටුපළවල් ද ඇත. ප්රවාහන ආරක්ෂක පරිපාලනය 2001 සිට බොහෝ ප්රධාන ගුවන් තොටුපලවල ආරක්ෂාව සපයා ඇත.
ටෙක්සාස් හි හූස්ටන් හි අන්තර් රාජ්ය 10 සහ අන්තර් රාජ්ය 45 අතර අන්තර් හුවමාරුව
වාණිජ දුම්රිය මාර්ග සහ දුම්රිය ප්රධාන ප්රවාහන මාධ්ය විය විසිවන සියවසේ මැද භාගය දක්වා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය. එකම ප්රධාන මාර්ගවල සේවය කරන ජෙට් ගුවන් යානා සහ ගුවන්තොටුපළ හඳුන්වාදීම 1960 ගණන් වන විට අන්තර් රාජ්ය සහ නගරාන්තර දුම්රිය මගී සේවාව සඳහා ඇති ඉල්ලුම පහත වැටීම වේගවත් කළේය. අන්තර් රාජ්ය අධිවේගී මාර්ග පද්ධතිය නිම කිරීමත් සමඟ දුම්රිය මාර්ග මගින් මගී සේවාව තියුනු ලෙස කප්පාදු කිරීම වේගවත් විය. මෙම සැලකිය යුතු වර්ධනයන් 1971 දී එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය විසින් දැන් ඇම්ට්රැක් ලෙස හඳුන්වන ජාතික දුම්රිය මගී සංස්ථාව නිර්මාණය කිරීමට හේතු විය. ඇම්ට්රැක් රටේ බොහෝ ප්රදේශවල සීමිත නගරාන්තර දුම්රිය මගී සේවාවක් පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ. එය බොහෝ ප්රධාන එක්සත් ජනපද නගරවලට සේවය කරයි, නමුත් ඊසානදිග, කැලිෆෝනියා සහ ඉලිනොයිස් වලින් පිටත එය සාමාන්යයෙන් දිනකට දුම්රිය කිහිපයක් පමණක් ධාවනය කරයි. සමහර ප්රධාන නගර අතර කලාපීය කොරිඩෝවල, විශේෂයෙන් වොෂින්ටන්, ඩී.සී., ෆිලඩෙල්ෆියා, නිව් යෝර්ක් නගරය සහ බොස්ටන් අතර ඊසානදිග කොරිඩෝවේ; නිව් යෝර්ක් නගරය සහ ඇල්බනි අතර; මෙට්රොපොලිටන් චිකාගෝහි; සහ කැලිෆෝනියාවේ සහ පැසිෆික් වයඹදිග ප්රදේශවල නිතර ඇම්ට්රැක් සේවාව ලබා ගත හැකිය. ඇම්ට්රැක් ලාස් වේගාස් සහ ඇරිසෝනා හි ෆීනික්ස් ඇතුළු ප්රධාන එක්සත් ජනපද ගමනාන්ත කිහිපයකට සේවය නොකරයි.
ඇමරිකානු සිවිල් ගුවන් සේවා කර්මාන්තය සම්පූර්ණයෙන්ම සංස්ථා සතු වන අතර 1978 සිට බොහෝ දුරට නියාමනය ඉවත් කර ඇති අතර, බොහෝ ප්රධාන ගුවන් තොටුපළවල් පොදු අයිතියෙන් යුක්ත වේ.
378
රැගෙන යන මගීන් විසින් ලොව විශාලතම ගුවන් සේවා තුන එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් ඒවා වේ; ඇමරිකානු ගුවන් සේවය 2013 දී එක්සත් ජනපද ගුවන් තොටුපළ විසින් අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු අංක එකේ ස්ථානයයි.
379
ලෝකයේ කාර්යබහුලම මගී ගුවන් තොටුපළ 50 න් 16 ක් එක්සත් ජනපදයේ ඇත, ඉහළම පහ සහ කාර්යබහුලම හාර්ට්ස්ෆීල්ඩ්-ජැක්සන් ඇට්ලන්ටා ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපළ ඇතුළුව.
380
381
2022 දී, එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් තොටුපළවල් 19,969 ක් තිබූ අතර, ඉන් 5,193 ක් සාමාන්ය ගුවන් සේවා සහ අනෙකුත් ක්රියාකාරකම් ඇතුළුව "පොදු භාවිතය" ලෙස නම් කර ඇත.
382
එක්සත් ජනපදයේ මාර්ගවලින් අතිමහත් බහුතරයක් රාජ්ය සහ පළාත් පාලන ආයතන විසින් හිමිකාරීත්වය දරනු ලබන අතර නඩත්තු කරනු ලැබේ. එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජය විසින් පමණක් නඩත්තු කරනු ලබන මාර්ග සාමාන්යයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ ෆෙඩරල් ඉඩම්වල (ජාතික උද්යාන වැනි) හෝ ෆෙඩරල් පහසුකම්වල (හමුදා කඳවුරු වැනි) පමණි. ප්රාන්ත සම්බන්ධ කරන විශාල, විවෘත නිදහස් මාර්ග සහිත අන්තර් රාජ්ය මහාමාර්ග පද්ධතියට අර්ධ වශයෙන් අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ ෆෙඩරල් රජය විසිනි, නමුත් එහි අන්තර් රාජ්ය කොටසට සත්කාරකත්වය සපයන ප්රාන්ත රජය විසින් හිමිකාරීත්වය දරනු ලැබේ සහ නඩත්තු කරනු ලැබේ. සමහර ප්රාන්ත තමන්ගේම විශාල අධිවේගී මාර්ග - බොහෝ විට "උද්යාන මාර්ග" හෝ "ටර්න්පයික්" ලෙස හැඳින්වේ - අරමුදල් සපයන අතර ඉදිකරන අතර ඒවා සාමාන්යයෙන් ඉදිකිරීම් සහ නඩත්තුව සඳහා ගෙවීමට ගාස්තු භාවිතා කරයි. ඒ හා සමානව, සමහර පෞද්ගලික මාර්ග මේ සඳහා ගාස්තු භාවිතා කළ හැකිය.
එක්සත් ජනපදයේ පොදු ප්රවාහනයට බස්, මගී දුම්රිය, තොටුපළ සහ සමහර විට ගුවන් සේවා ඇතුළත් වේ. ඉල්ලුම වැඩිම ජනගහන ඝනත්වයක් ඇති ප්රදේශවලට පොදු ප්රවාහන පද්ධති සේවය කරයි. කෙසේ වෙතත්, බොහෝ එක්සත් ජනපද නගර, නගර සහ තදාසන්න ප්රදේශ මෝටර් රථ මත යැපෙන අතර තදාසන්න පොදු ප්රවාහනය අඩු සුලභ වන අතර සේවා බොහෝ විට අඩුය. බොහෝ එක්සත් ජනපද නාගරික ප්රදේශවල යම් ආකාරයක පොදු ප්රවාහනයක් ඇත, විශේෂයෙන් නගර බස් රථ, විශාලතම (උදා: නිව් යෝර්ක්, චිකාගෝ, ඇට්ලන්ටා, ෆිලඩෙල්ෆියා, බොස්ටන්, සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ සහ පෝට්ලන්ඩ්, ඔරිගන්) උමං මාර්ග හෝ සැහැල්ලු දුම්රිය ද ඇතුළත් පුළුල් පද්ධති ක්රියාත්මක කරයි.
383
එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ පොදු ප්රවාහන සේවා පළාත් පාලන ආයතන විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන නමුත්, ජාතික සහ කලාපීය මගී මාර්ග එක්සත් ජනපදයේ ප්රධාන නාගරික කොරිඩෝවලට සේවය කරයි.
එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලික ප්රවාහනය ආධිපත්යය දරන්නේ මෝටර් රථ වන අතර,
384
385
ඒවා සැතපුම් මිලියන 4 ක (කිලෝමීටර් මිලියන 6.4) පොදු මාර්ග ජාලයක් මත ක්රියාත්මක වන අතර එය ලොව දිගම වේ.
386
387
රටේ දුම්රිය ප්රවාහන ජාලය, කිලෝ මීටර 293,564.2, ලොව දිගම ද වේ.
388
බොහෝ දුරට භාණ්ඩ ප්රවාහනය හසුරුවයි.
389
390
ලෝකයේ කාර්යබහුලම බහාලුම් වරායන් 50 න් හතරක් එක්සත් ජනපදයේ පිහිටා ඇති අතර, එක්සත් ජනපදයේ කාර්යබහුලම වරාය වන්නේ ලොස් ඇන්ජලීස් ය.
391
ඇමරිකානු මෝටර් රථ දෙකම වන ඕල්ඩ්ස්මොබයිල් කර්ව්ඩ් ඩෑෂ් සහ ෆෝඩ් මොඩල් ටී පිළිවෙලින් මහා පරිමාණයෙන් නිපදවන ලද
392
සහ මහා පරිමාණයෙන් දැරිය හැකි
393
මෝටර් රථ ලෙස සැලකේ. ඇමරිකානු මෝටර් රථ සමාගමක් වන ජෙනරල් මෝටර්ස් 1931 සිට 2008 දක්වා ලොව වැඩියෙන්ම අලෙවි වන මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයාගේ මාතෘකාව දැරීය.
394
2023 දී එක්සත් ජනපදය දෙවන විශාලතම මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයා වූ අතර ලොව වටිනාම මෝටර් රථ සමාගම වන ටෙස්ලා හි නිවහන වේ.
395
2010 දී චීනය විසින් අභිබවා ගිය එක්සත් ජනපදය, අලෙවියෙන් ලොව දෙවන විශාලතම මෝටර් රථ වෙළඳපොළ වන අතර,
396
සහ ලෝකයේ ඒක පුද්ගල වාහන හිමිකාරිත්වය එක්සත් ජනපදය සතුව ඇත,
397
පුද්ගලයින් 1000 කට වාහන 910 ක් ඇත.
398
වටිනාකම අනුව, 2022 දී එක්සත් ජනපදය ලොව විශාලතම ආනයනකරු සහ තුන්වන විශාලතම මෝටර් රථ අපනයනකරු විය.
399
ජන විකාශනය
සංස්කරණය
ජනගහනය
සංස්කරණය
එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ ප්රාන්ත 10
(2024 ඇස්තමේන්තු)
ජනපදය
ජනගහනය (මිලියන)
කැලිෆෝනියාව
39.4
ටෙක්සාස්
31.3
ෆ්ලොරිඩාව
23.4
නිව්යෝර්ක්
19.9
පෙන්සිල්වේනියාව
13.1
ඉලිනොයිස්
12.7
ඔහියෝ
11.9
ජෝර්ජියා
11.2
උතුරු කැරොලිනා
11.0
මිචිගන්
10.1
එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශය 2020 අප්රේල් 1 වන දින පදිංචිකරුවන් 331,449,281 ක් වාර්තා කළ අතර,
401
චීනය සහ ඉන්දියාවට පසුව එක්සත් ජනපදය ලෝකයේ තුන්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත රට බවට පත් කළේය.
402
සංගණන කාර්යාංශයේ නිල 2024 ජනගහන ඇස්තමේන්තුව 340,110,988 ක් වූ අතර එය 2020 සංගණනයෙන් පසු 2.6% ක වැඩිවීමකි.
403
කාර්යාංශයේ එක්සත් ජනපද ජනගහන ඔරලෝසුවට අනුව, 2024 ජූලි 1 වන දින, එක්සත් ජනපද ජනගහනය සෑම තත්පර 16 කට වරක් එක් පුද්ගලයෙකුගේ ශුද්ධ වැඩිවීමක් හෝ දිනකට පුද්ගලයින් 5400 ක් පමණ විය.
404
2023 දී, වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි ඇමරිකානුවන්ගෙන් 51% ක් විවාහක වූ අතර, 6% ක් වැන්දඹුවන් වූ අතර, 10% ක් දික්කසාද වූ අතර, 34% ක් කිසිදා විවාහ වී සිටියේ නැත.
405
2023 දී, එක්සත් ජනපදයේ මුළු සරු භාවය අනුපාතය කාන්තාවකට දරුවන් 1.6 ක් වූ අතර,
406
සහ, 23% ක් වූ අතර, 2019 දී එය තනි-මාපිය නිවාසවල ජීවත් වන ලොව ඉහළම ළමා අනුපාතය විය.
407
එක්සත් ජනපදයේ විවිධ ජනගහනයක් ඇත; මුතුන් මිත්තන්ගේ කණ්ඩායම් 37 ක සාමාජිකයින් මිලියනයකට වඩා සිටිති.
408
යුරෝපය, මැද පෙරදිග හෝ උතුරු අප්රිකාවෙන් මුතුන් මිත්තන් සිටින සුදු ඇමරිකානුවන් එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 57.8% ක් වන විශාලතම වාර්ගික සහ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම සාදයි.
409
410
හිස්පැනික් සහ ලතින් ඇමරිකානුවන් දෙවන විශාලතම කණ්ඩායම වන අතර එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 18.7% කි. අප්රිකානු ඇමරිකානුවන් රටේ තුන්වන විශාලතම මුතුන් මිත්තන්ගේ කණ්ඩායම වන අතර මුළු එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 12.1% කි.
408
ආසියානු ඇමරිකානුවන් රටේ සිව්වන විශාලතම කණ්ඩායම වන අතර එය එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 5.9% කි. රටේ ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් මිලියන 3.7 ක් පමණ 1% ක් පමණ වන අතර,
408
සහ ස්වදේශික ගෝත්ර 574 ක් පමණ ෆෙඩරල් රජය විසින් පිළිගනු ලැබේ.
411
2022 දී, එක්සත් ජනපද ජනගහනයේ මධ්යන්ය වයස අවුරුදු 38.9 කි.
412
භාෂාව
සංස්කරණය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩිපුරම කතා කරන භාෂා.
එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ භාෂා කතා කරන අතර, ඉංග්රීසි බොහෝ විට කතා කරන සහ ලියන භාෂාව වේ.
413
ෆෙඩරල් මට්ටමින් නිල භාෂාවක් නොමැති වුවද, එක්සත් ජනපද ස්වභාවිකකරණ අවශ්යතා වැනි සමහර නීති ඉංග්රීසි ප්රමිතිකරණය කරන අතර, බොහෝ ප්රාන්ත එය නිල භාෂාව ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇත.
සාකච්ඡා කරන්න
414
ප්රාන්ත තුනක් සහ එක්සත් ජනපද ප්රදේශ හතරක් ඉංග්රීසි වලට අමතරව දේශීය හෝ ස්වදේශීය භාෂා පිළිගෙන ඇති අතර, ඒවාට හවායි (හවායි),
415
ඇලස්කාව (ස්වදේශීය භාෂා විස්සක්),
416
දකුණු ඩැකෝටා (සියොක්ස්),
417
ඇමරිකානු සැමෝවා (සමෝවන්), පුවර්ටෝ රිකෝ (ස්පාඤ්ඤ), ගුවාම් (චමෝරෝ) සහ උතුරු මරියානා දූපත් (කැරොලිනියානු සහ චමෝරෝ) ඇතුළත් වේ. සමස්තයක් වශයෙන්, එක්සත් ජනපදයේ ස්වදේශික ඇමරිකානු භාෂා 169 ක් කතා කෙරේ.
418
පුවර්ටෝ රිකෝ හි, ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ඉංග්රීසි වලට වඩා පුළුල් ලෙස කතා කෙරේ.
419
ඇමරිකානු ප්රජා සමීක්ෂණයට (2020) අනුව,
420
එක්සත් ජනපදයේ වයස අවුරුදු පහ සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයින් මිලියන 245.4 ක් පමණ නිවසේදී ඉංග්රීසි පමණක් කතා කළහ. මිලියන 41.2 ක් පමණ නිවසේදී ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කළ අතර එය දෙවන වඩාත් බහුලව භාවිතා වන භාෂාව බවට පත්විය. මිලියනයක් හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් නිවසේදී කතා කරන අනෙකුත් භාෂා අතර චීන (මිලියන 3.40), ටගාලොග් (මිලියන 1.71), වියට්නාම (මිලියන 1.52), අරාබි (මිලියන 1.39), ප්රංශ (මිලියන 1.18), කොරියානු (මිලියන 1.07) සහ රුසියානු (මිලියන 1.04) ඇතුළත් වේ. 2010 දී නිවසේදී මිලියන 1 ක ජනතාවක් කතා කළ ජර්මානු භාෂාව 2020 දී මුළු කථිකයන් 857,000 දක්වා පහත වැටුණි.
421
ආගමන
සංස්කරණය
සැන් ඩියාගෝ (වමේ) සහ ටිජුවානා (දකුණේ) අතර මෙක්සිකෝ-එක්සත් ජනපද මායිම් තාප්පය
ඇමරිකාවේ සංක්රමණික ජනගහනය නිරපේක්ෂ වශයෙන් ලෝකයේ විශාලතම වේ.
422
423
2022 දී, එක්සත් ජනපදයේ සංක්රමණිකයින්ගේ සහ එක්සත් ජනපදයේ උපන් දරුවන් මිලියන 87.7 ක් සිටි අතර, එය සමස්ත එක්සත් ජනපද ජනගහනයෙන් 27% කට ආසන්න ප්රමාණයක් විය.
424
2017 දී, එක්සත් ජනපද විදේශයන්හි උපන් ජනගහනයෙන්, 45% ක් (මිලියන 20.7) ස්වභාවිකකරණය වූ පුරවැසියන් වූ අතර, 27% (මිලියන 12.3) නීත්යානුකූල ස්ථිර පදිංචිකරුවන් වූ අතර, 6% (මිලියන 2.2) තාවකාලික නීත්යානුකූල පදිංචිකරුවන් වූ අතර, 23% (මිලියන 10.5) අනවසර සංක්රමණිකයන් විය.
425
2019 දී, සංක්රමණිකයින්ගේ ඉහළම සම්භවය ඇති රටවල් වූයේ මෙක්සිකෝව (සංක්රමණිකයන්ගෙන් 24%), ඉන්දියාව (6%), චීනය (5%), පිලිපීනය (4.5%) සහ එල් සැල්වදෝරය (3%) ය.
426
2022 මූල්ය වර්ෂයේදී, මිලියනයකට අධික සංක්රමණිකයින් (ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් පවුල් නැවත එක්වීම හරහා ඇතුළු වූ) නීත්යානුකූල පදිංචිය ලබා දෙන ලදී.
427
2024 මූල්ය වර්ෂයේදී පමණක්, සංක්රමණ ප්රතිපත්ති ආයතනයට අනුව, එක්සත් ජනපදය සරණාගතයින් 100,034 ක් නැවත පදිංචි කර ඇති අතර, එය "යුරෝපයේ සහ කැනඩාවේ අනෙකුත් ප්රධාන නැවත පදිංචි කිරීමේ රටවල් අභිබවා යමින් ඉහළම ගෝලීය නැවත පදිංචි කිරීමේ ගමනාන්තය ලෙස එක්සත් ජනපදයේ භූමිකාව නැවත තහවුරු කරයි".
428
ආගම
සංස්කරණය
2023 ගැලප්, ඉන්කෝපරේෂන් මත විමසුමකට අනුව, එක්සත් ජනපදයේ ආගමික අනුබද්ධය:
429
රෙපරමාදු (33%)
කතෝලික (22%)
නිශ්චිත නොවන කිතුනු (11%)
යුදෙව් (2%)
මෝමන්වාදය (1%)
වෙනත් ආගම් (6%)
අනුබද්ධ නොවන (22%)
පිළිතුරු නොලැබුණු (3%)
පළමු සංශෝධනය රට තුළ නිදහසේ ආගම ක්රියාත්මක කිරීම සහතික කරන අතර එහි ස්ථාපිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් කොංග්රසයට නීති සම්මත කිරීම තහනම් කරයි.
430
431
ලෝකයේ වඩාත්ම විවිධාකාර ආගමික පිළිවෙත් අතර බහුලව දක්නට ලැබේ,
432
සහ ගැඹුරින් සජීවී වේ.
433
ලොව විශාලතම ක්රිස්තියානි ජනගහනය රට තුළ ඇත.
434
අනෙකුත් කැපී පෙනෙන ඇදහිලි අතර යුදෙව් ආගම, බුද්ධාගම, හින්දු ආගම, ඉස්ලාම්, බොහෝ නව යුගයේ ව්යාපාර සහ ස්වදේශික ඇමරිකානු ආගම් ඇතුළත් වේ.
435
ආගමික පිළිවෙත් කලාපය අනුව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ.
436
"උත්සව දේවවාදය" ඇමරිකානු සංස්කෘතිය තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ.
437
ඇමරිකානුවන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් උසස් බලයක් හෝ අධ්යාත්මික බලයක් විශ්වාස කරති, යාච්ඤාව වැනි අධ්යාත්මික පිළිවෙත්වල නිරත වෙති, තමන් ආගමික හෝ අධ්යාත්මික යැයි සලකති.
438
439
දකුණු එක්සත් ජනපදය තුළ පිහිටා ඇති "බයිබල් තීරය" තුළ, එවැන්ජලිකල් රෙපරමාදු ආගම සංස්කෘතික වශයෙන් සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කරන අතර, නව එංගලන්තය සහ බටහිර එක්සත් ජනපදය වඩාත් ලෞකික වීමට නැඹුරු වෙති.
436
ජෝසප් ස්මිත් ඝාතනයෙන් පසු 1847 දී බ්රිගම් යන්ග්ගේ නායකත්වය යටතේ මිසූරි සහ ඉලිනොයිස් සිට බටහිර දෙසට සංක්රමණය වූ සාමාජිකයින් වන මෝමන්වාදය - ප්රතිසංස්කරණවාදී ව්යාපාරයක්
440
- අද දක්වාම උටාහි ප්රමුඛ ආගම ලෙස පවතී.
නාගරීකරණය
සංස්කරණය
ඇමරිකානුවන්ගෙන් 82% ක් පමණ නාගරික ප්රදේශවල ජීවත් වෙති, තදාසන්න ප්රදේශ ඇතුළුව;
402
ඉන් අඩක් පමණ ජීවත් වන්නේ 50,000 ට වැඩි ජනගහනයක් සිටින නගරවල ය.
441
2022 දී, සංස්ථාපිත මහ නගර සභා 333 ක ජනගහනය 100,000 ඉක්මවූ අතර, නගර නවයක පදිංචිකරුවන් මිලියනයකට වඩා වැඩි වූ අතර, නිව්යෝර්ක් නගරය, ලොස් ඇන්ජලීස්, චිකාගෝ සහ හූස්ටන් යන නගර හතරක ජනගහනය මිලියන දෙකකට වඩා වැඩි විය.
442
එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ අගනගර ජනගහනය, විශේෂයෙන් දකුණේ සහ බටහිර ප්රදේශවල වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.
443
එක්සත් ජනපදය හි විශාලතම නාගරික ප්රදේශ
එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශයෙන් මෙට්රොපොලිටන් සංඛ්යානමය ප්රදේශය
444
ස්ථානය
කලාපය
ජනගහණය
ස්ථානය
කලාපය
ජනගහණය
නිව් යෝර්ක්
ලොස් ඇන්ජලීස්
නිව් යෝර්ක්
ඊසාන
19,498,249
11
බොස්ටන්
ඊසාන
4,919,179
චිකාගෝ
ඩලස්-ෆෝට් වර්ත්
ලොස් ඇන්ජලීස්
බටහිර
12,799,100
12
රිවර්සයිඩ්–සැන් බර්නාඩිනෝ
බටහිර
4,688,053
චිකාගෝ
මධ්ය බටහිර
9,262,825
13
සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ
බටහිර
4,566,961
ඩලස්-ෆෝට් වර්ත්
දකුණ
8,100,037
14
ඩිට්රොයිට්
මධ්ය බටහිර
4,342,304
හූස්ටන්
දකුණ
7,510,253
15
සියැටල්
බටහිර
4,044,837
ඇට්ලන්ටා
දකුණ
6,307,261
16
මිනියාපොලිස්-සාන්ත පාවුලු
මධ්ය බටහිර
3,712,020
වොෂින්ටන්, ඩී.සී.
දකුණ
6,304,975
17
ටැම්පා–ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග්
දකුණ
3,342,963
ෆිලඩෙල්ෆියා
ඊසාන
6,246,160
18
සැන් ඩියාගෝ
බටහිර
3,269,973
මියාමි
දකුණ
6,183,199
19
ඩෙන්වර්
බටහිර
3,005,131
10
ෆීනික්ස්
බටහිර
5,070,110
20
බැල්ටිමෝර්
දකුණ
2,834,316
සෞඛ්යය
සංස්කරණය
හූස්ටන්හි ටෙක්සාස් වෛද්ය මධ්යස්ථානය ලොව විශාලතම වෛද්ය සංකීර්ණයයි.
445
446
2018 දී එය පුද්ගලයින් 120,000 ක් සේවයේ යොදවා ඇති අතර රෝගීන් මිලියන 10 කට ප්රතිකාර කර ඇත.
447
රෝග පාලන හා වැළැක්වීමේ මධ්යස්ථාන (CDC) ට අනුව, උපතේදී සාමාන්ය ඇමරිකානු ආයු අපේක්ෂාව 2023 දී අවුරුදු 78.4 ක් විය (පිරිමින් සඳහා අවුරුදු 75.8 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා අවුරුදු 81.1). මෙය 2022 දී වසර 77.5 සිට වසර 0.9 ක වැඩිවීමක් වන අතර, CDC සඳහන් කළේ නව සාමාන්යය බොහෝ දුරට "COVID-19, හෘද රෝග, අහම්බෙන් සිදුවන තුවාල, පිළිකා සහ දියවැඩියාව හේතුවෙන් සිදුවන මරණ අඩුවීම" මගින් මෙහෙයවනු ලබන බවයි.
448
1998 සිට, එක්සත් ජනපදයේ ආයු අපේක්ෂාව අනෙකුත් ධනවත් කාර්මික රටවලට වඩා පහත වැටුණු අතර, ඇමරිකානුවන්ගේ "සෞඛ්ය අවාසි" පරතරය එතැන් සිට වැඩි වෙමින් පවතී.
449
2020 දී පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය අරමුදල වාර්තා කළේ ඉහළ ආදායම් ලබන රටවල් අතර එක්සත් ජනපදය ඉහළම සියදිවි නසා ගැනීමේ අනුපාතය ඇති බවයි.
450
එක්සත් ජනපද වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ තරබාරු වන අතර තවත් තුනෙන් එකක් අධික බරින් යුක්ත වේ.
451
ඒක පුද්ගල වියදම් සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප්රතිශතයක් ලෙස මනින ලද වෙනත් ඕනෑම රටකට වඩා එක්සත් ජනපද සෞඛ්ය සේවා පද්ධතිය බොහෝ දුරට වියදම් කරයි, නමුත් විවාදයට භාජනය වන හේතූන් මත සම වයසේ රටවල් හා සසඳන විට නරක සෞඛ්ය සේවා ප්රතිඵල අත්කර ගනී.
452
විශ්වීය සෞඛ්ය සේවා පද්ධතියක් නොමැති එකම සංවර්ධිත රට එක්සත් ජනපදය වන අතර, සෞඛ්ය රක්ෂණයක් නොමැති ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු ප්රතිශතයක් වේ.
453
දුප්පතුන් (Medicaid) සහ වයස අවුරුදු 65 සහ ඊට වැඩි (Medicare) සඳහා රජයේ අරමුදල් සහිත සෞඛ්ය සේවා ආවරණය වැඩසටහන්වල ආදායම හෝ වයස් සුදුසුකම් සපුරාලන ඇමරිකානුවන්ට ලබා ගත හැකිය. 2010 දී, හිටපු ජනාධිපති ඔබාමා රෝගී ආරක්ෂණ සහ දැරිය හැකි සත්කාර පනත සම්මත කළේය.
454
එක්සත් ජනපදයේ ගබ්සාව ෆෙඩරල් ලෙස ආරක්ෂා කර නොමැති අතර, එය නීති විරෝධී හෝ ප්රාන්ත 17 ක සීමා කර ඇත.
455
අධ්යාපනය
සංස්කරණය
ඇමරිකානු විද්යාල සිසුන්ගෙන් 77% ක් පමණ 1819 දී තෝමස් ජෙෆර්සන් විසින් ආරම්භ කරන ලද වර්ජිනියා විශ්ව විද්යාලය වැනි පොදු ආයතනවලට
456
සහභාගී වෙති.
ඇමරිකානු ප්රාථමික සහ ද්විතීයික අධ්යාපනය (එක්සත් ජනපදයේ K-12 ලෙස හැඳින්වේ, "ළදරු පාසල සිට 12 වන ශ්රේණිය දක්වා") විමධ්යගත කර ඇත. පාසල් පද්ධති රාජ්ය, භෞමික සහ සමහර විට නාගරික රජයන් විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලබන අතර එක්සත් ජනපද අධ්යාපන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නියාමනය කරනු ලැබේ. සාමාන්යයෙන්, දරුවන් වයස අවුරුදු පහේ හෝ හය (ළදරු පාසල හෝ පළමු ශ්රේණිය) සිට අවුරුදු 18 වන තෙක් පාසලකට හෝ අනුමත නිවාස පාසලකට යාමට අවශ්ය වේ. මෙය බොහෝ විට සිසුන් 12 වන ශ්රේණිය හරහා, එක්සත් ජනපද උසස් පාසලක අවසාන වසර වන නමුත් සමහර ප්රාන්ත සහ ප්රදේශ ඔවුන්ට වයස අවුරුදු 16 හෝ 17 දී කලින් පාසලෙන් පිටවීමට ඉඩ සලසයි.
457
එක්සත් ජනපදය වෙනත් ඕනෑම රටකට වඩා අධ්යාපනය සඳහා වැඩි මුදලක් වැය කරයි,
458
2020–2021 දී රජයේ ප්රාථමික හා ද්විතීයික පාසල් සිසුවෙකුට වසරකට සාමාන්යයෙන් ඩොලර් 18,614 කි.
459
වයස අවුරුදු 25 සහ ඊට වැඩි ඇමරිකානුවන් අතර, 92.2% ක් උසස් පාසලෙන් උපාධිය ලබා ගත් අතර, 62.7% ක් යම් විද්යාලයකට සහභාගී වූ අතර, 37.7% ක් උපාධියක් ලබා ගත් අතර, 14.2% ක් උපාධි උපාධියක් ලබා ගත්හ.
460
එක්සත් ජනපද සාක්ෂරතා අනුපාතය විශ්වීය මට්ටමට ආසන්නය.
402
461
ඕනෑම රටක නොබෙල් ත්යාගලාභීන් වැඩිම සංඛ්යාවක් සිටින්නේ මෙම රට වන අතර, 411 දෙනෙකු (සම්මාන 413ක් දිනා ඇත) සමඟින්.
462
463
එක්සත් ජනපද තෘතීයික හෝ උසස් අධ්යාපනය ගෝලීය කීර්තියක් ලබා ඇත. විවිධ ශ්රේණිගත කිරීමේ සංවිධාන විසින් ලැයිස්තුගත කර ඇති පරිදි, ලෝකයේ ඉහළම විශ්ව විද්යාල බොහොමයක්, ඉහළම 25 න් 19 ක් ඇතුළුව එක්සත් ජනපදයේ ඇත.
464
465
ඇමරිකානු උසස් අධ්යාපනය රාජ්ය විශ්ව විද්යාල පද්ධති මගින් ආධිපත්යය දරනු ලැබේ, නමුත් රටේ බොහෝ පෞද්ගලික විශ්ව විද්යාල සහ විද්යාල සියලුම ඇමරිකානු සිසුන්ගෙන් 20% ක් පමණ ඇතුළත් වේ. දේශීය ප්රජා විද්යාල සාමාන්යයෙන් විද්යාල අධ්යයනයේ පළමු වසර දෙක ආවරණය වන පරිදි පාඨමාලා සහ උපාධි වැඩසටහන් පිරිනමයි. ඔවුන්ට බොහෝ විට විවෘත ඇතුළත් වීමේ ප්රතිපත්ති, කෙටි අධ්යයන වැඩසටහන් සහ අඩු උපකාරක පන්ති ඇත.
466
උසස් අධ්යාපනය සඳහා වන රාජ්ය වියදම් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එක්සත් ජනපදය OECD සාමාන්යයට වඩා එක් සිසුවෙකුට වැඩි මුදලක් වැය කරන අතර ඇමරිකානුවන් සියලු ජාතීන්ට වඩා ඒකාබද්ධ රාජ්ය හා පෞද්ගලික වියදම් සඳහා වියදම් කරයි.
467
ෆෙඩරල් රජය විසින් සෘජුවම අරමුදල් සපයන විද්යාල සහ විශ්ව විද්යාල උපකාරක පන්ති අය නොකරන අතර එක්සත් ජනපද සේවා ඇකඩමි, නාවික පශ්චාත් උපාධි පාසල සහ හමුදා කාර්ය මණ්ඩල විද්යාල ඇතුළුව හමුදා නිලධාරීන්ට සහ රජයේ සේවකයින්ට සීමා වේ. සමහර ශිෂ්ය ණය සමාව දීමේ වැඩසටහන් ක්රියාත්මක වුවද,
468
2010 සහ 2020 අතර ශිෂ්ය ණය ණය 102% කින් වැඩි වූ අතර,
469
2022 දී ඩොලර් ට්රිලියන 1.7 ඉක්මවා ගියේය.
470
සංස්කෘතිය සහ සමාජය
සංස්කරණය
නිව් යෝර්ක් වරායේ ලිබර්ටි දූපතේ පිහිටි ලිබර්ටි ප්රතිමාව (ලෝකය ආලෝකමත් කරන නිදහස) 1866 දී ප්රංශයෙන් ලැබුණු තෑග්ගක් වූ අතර එය ඇමරිකානු සිහිනයේ සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත.
471
ඇමරිකානුවන් සාම්ප්රදායිකව සංලක්ෂිත වන්නේ "ඇමරිකානු ඇදහිල්ලක්" පිළිබඳ ඒකාබද්ධ දේශපාලන විශ්වාසයක් මගින් වන අතර එය පාලනය කරනු ලබන අයගේ කැමැත්ත, නිදහස, නීතිය යටතේ සමානාත්මතාවය, ප්රජාතන්ත්රවාදය, සමාජ සමානාත්මතාවය, දේපළ අයිතිවාසිකම් සහ සීමිත රජයක් සඳහා මනාපය අවධාරණය කරයි.
472
473
සංස්කෘතික වශයෙන්, රට පුද්ගලවාදයේ සහ පුද්ගලික ස්වාධීනත්වයේ වටිනාකම් ඇති බවත්,
474
475
මෙන්ම ශක්තිමත් වැඩ ආචාර ධර්ම,
476
තරඟකාරිත්වය,
477
සහ අන් අය කෙරෙහි ස්වේච්ඡා පරාර්ථකාමිත්වයක් ඇති බවත් විස්තර කර ඇත.
478
479
480
පුණ්යාධාර ආධාර පදනම විසින් 2016 දී කරන ලද අධ්යයනයකට අනුව, ඇමරිකානුවන් මුළු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 1.44% ක් පුණ්ය කටයුතු සඳහා පරිත්යාග කළහ - එය විශාල ආන්තිකයකින් ලෝකයේ ඉහළම අනුපාතයයි.
481
එක්සත් ජනපදය ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්, සම්ප්රදායන් සහ වටිනාකම් රාශියකට නිවහන වේ.
482
483
රට එහි රාජ්ය තාන්ත්රික බලපෑම, ආර්ථික බලය, මිලිටරි සන්ධාන සහ ඇමරිකානු චිත්රපට, සංගීතය, වීඩියෝ ක්රීඩා, ක්රීඩා සහ ආහාර වැනි සංස්කෘතික අපනයන හරහා සැලකිය යුතු දැඩි හා මෘදු බලයක් ලබා ගෙන ඇත.
484
485
මෘදු බලය හරහා එක්සත් ජනපදය අනෙකුත් රටවල් කෙරෙහි කරන බලපෑම ඇමරිකානුකරණය ලෙස හැඳින්වේ.
486
වර්තමාන ඇමරිකානුවන් හෝ ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් සියල්ලම පාහේ පසුගිය සියවස් පහ තුළ යුරෝපයෙන්, අප්රිකාවෙන් හෝ ආසියාවෙන් ("පැරණි ලෝකය") පැමිණියහ.
487
ප්රධාන ධාරාවේ ඇමරිකානු සංස්කෘතිය යනු බොහෝ දුරට යුරෝපීය සංක්රමණිකයන්ගේ සම්ප්රදායන්ගෙන් ව්යුත්පන්න වූ බටහිර සංස්කෘතියකි, අප්රිකාවෙන් වහලුන් විසින් ගෙන එන ලද සම්ප්රදායන් වැනි වෙනත් බොහෝ ප්රභවයන්ගෙන් බලපෑම් ඇති වේ.
488
ආසියාවෙන් සහ විශේෂයෙන් ලතින් ඇමරිකාවෙන් මෑත කාලීන සංක්රමණ සමජාතීය ද්රවාංකයක් සහ විෂමජාතීය සලාද භාජනයක් ලෙස විස්තර කර ඇති සංස්කෘතික මිශ්රණයකට එකතු වී ඇති අතර, සංක්රමණිකයන් ප්රධාන ධාරාවේ ඇමරිකානු සංස්කෘතියට දායක වන අතර බොහෝ විට එයට උකහා ගනී. ඇමරිකානු සිහිනය, නැතහොත් ඇමරිකානුවන් ඉහළ සමාජ සංචලතාව භුක්ති විඳින බවට ඇති මතය, සංක්රමණිකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමේදී ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
489
490
මෙම සංජානනය නිවැරදිද යන්න විවාදයට භාජනය වන මාතෘකාවක් වී ඇත.
491
492
493
එක්සත් ජනපදය පන්ති රහිත සමාජයක් බව ප්රධාන ධාරාවේ සංස්කෘතිය දරන අතර,
494
විද්වතුන් රටේ සමාජ පන්ති අතර සැලකිය යුතු වෙනස්කම් හඳුනා ගන්නා අතර එය සමාජකරණය, භාෂාව සහ වටිනාකම් වලට බලපායි.
495
496
ඇමරිකානුවන් සමාජ ආර්ථික ජයග්රහණයන් බෙහෙවින් අගය කිරීමට නැඹුරු වෙති, නමුත් සාමාන්ය හෝ සාමාන්ය වීම සමහරුන් විසින් උතුම් තත්වයක් ලෙස ප්රවර්ධනය කරනු ලැබේ.
497
කලා හා මානව ශාස්ත්ර පිළිබඳ ජාතික පදනම යනු 1965 දී පිහිටුවන ලද එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ ආයතනයකි, එය "එක්සත් ජනපදයේ මානව ශාස්ත්ර සහ කලාවන් සඳහා සහ එක්සත් ජනපදයේ සංස්කෘතික උරුමය ආරක්ෂා කරන ආයතන සඳහා පුළුල් ලෙස සංකල්පනය කරන ලද ජාතික ප්රතිපත්තියක් සංවර්ධනය කිරීම සහ ප්රවර්ධනය කිරීම" අරමුණු කර ගෙන.
498
එය උප ආයතන හතරකින් සමන්විත වේ:
කලා සඳහා ජාතික දායාදය
මානව ශාස්ත්ර සඳහා ජාතික දායාදය
කෞතුකාගාර සහ පුස්තකාල සේවා ආයතනය
කලා සහ මානව ශාස්ත්ර පිළිබඳ ෆෙඩරල් කවුන්සිලය
පළමු සංශෝධනය යටතේ ඕනෑම රටක නිදහස් භාෂණයේ ප්රබලම ආරක්ෂාව එක්සත් ජනපදය ලෙස සැලකේ,
499
එය ධජයට අපහාස කිරීම, වෛරී ප්රකාශනය, අපහාස කිරීම සහ ලෙසේ-මහිමය ආරක්ෂිත ප්රකාශනයේ ආකාර ලෙස ආරක්ෂා කරයි.
500
501
502
2016 පිව් පර්යේෂණ මධ්යස්ථානයේ මත විමසුමකින් හෙළි වූයේ ඇමරිකානුවන් ඕනෑම දේශපාලන ක්රමයක නිදහස් ප්රකාශනයට වඩාත්ම සහයෝගය දක්වන බවයි.
503
ඔවුන් "මාධ්ය නිදහසට සහ රජයේ වාරණයකින් තොරව අන්තර්ජාලය භාවිතා කිරීමේ අයිතියට වඩාත්ම සහයෝගය දක්වන" අයයි.
504
එක්සත් ජනපදය මානව ලිංගිකත්වය වටා අවසර ලත් ආකල්ප සහිත සමාජීය වශයෙන් ප්රගතිශීලී රටකි.
505
506
එක්සත් ජනපදයේ LGBT අයිතිවාසිකම් ගෝලීය ප්රමිතීන්ට අනුව දියුණු කර ඇත.
506
507
508
සාහිත්යය
සංස්කරණය
විලියම් ෆෝක්නර් "ඇමරිකානු සාහිත්යයේ පියා" ලෙස හැඳින්වූ මාර්ක් ට්වේන්
509
යටත් විජිත ඇමරිකානු කතුවරුන් ජෝන් ලොක් සහ අනෙකුත් විවිධ ප්රබුද්ධ දාර්ශනිකයන් විසින් බලපෑමට ලක් කරන ලදී.
510
511
ඇමරිකානු විප්ලවවාදී යුගය (1765–1783) බෙන්ජමින් ෆ්රෑන්ක්ලින්, ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන්, තෝමස් පේන් සහ තෝමස් ජෙෆර්සන්ගේ දේශපාලන ලේඛන සඳහා කැපී පෙනේ. විප්ලවවාදී යුද්ධයට ටික කලකට පෙර සහ පසුව, පුවත්පත ප්රමුඛස්ථානයට පත් වූ අතර, බ්රිතාන්ය විරෝධී ජාතික සාහිත්ය සඳහා ඉල්ලුමක් පුරවන ලදී..
512
513
මුල් කාලීන නවකතාවක් වන්නේ 1791 දී ප්රකාශයට පත් කරන ලද විලියම් හිල් බ්රවුන්ගේ ද පවර් ඔෆ් සිම්පතී ය. දහනව වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට මැද භාගය දක්වා ලේඛක සහ විචාරක ජෝන් නීල්, වොෂින්ටන් අර්වින් වැනි පූර්වගාමීන් ඔවුන්ගේ බ්රිතාන්ය සගයන් අනුකරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් විවේචනය කිරීමෙන් සහ ඇමරිකානු කවි සහ කෙටි ප්රබන්ධ නව දිශාවන්ට ගෙන ගිය එඩ්ගර් ඇලන් පෝ
514
වැනි ලේඛකයින්ට බලපෑම් කිරීමෙන් ඇමරිකාව අද්විතීය සාහිත්යයක් සහ සංස්කෘතියක් කරා ඉදිරියට ගෙන යාමට උපකාරී විය. රැල්ෆ් වෝල්ඩෝ එමර්සන් සහ මාග්රට් ෆුලර් බලගතු ට්රාන්සෙන්ඩෙන්ටලිසම් ව්යාපාරයට පුරෝගාමී වූහ;
515
516
වෝල්ඩන් හි කතුවරයා වන හෙන්රි ඩේවිඩ් තොරෝ මෙම ව්යාපාරයෙන් බලපෑමට ලක් විය.
අහෝසි කිරීමේවාදය වටා ඇති ගැටුම හැරියට් බීචර් ස්ටෝව් වැනි ලේඛකයින්ට සහ ෆ්රෙඩ්රික් ඩග්ලස් වැනි වහල් ආඛ්යාන කතුවරුන්ට ආභාෂය ලබා දුන්නේය. නතානියෙල් හෝතෝර්න්ගේ ද ස්කාර්ලට් ලෙටර් (1850) හර්මන් මෙල්විල්ගේ මොබි-ඩික් (1851) මෙන්ම ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ අඳුරු පැත්ත ගවේෂණය කළේය. දහනව වන සියවසේ ඇමරිකානු පුනරුදයේ ප්රධාන ඇමරිකානු කවියන් අතර වෝල්ට් විට්මන්, මෙල්විල් සහ එමිලි ඩිකින්සන් ඇතුළත් වේ.
517
518
බටහිර රටවල උපත ලැබූ පළමු ප්රධාන ඇමරිකානු ලේඛකයා මාර්ක් ට්වේන් ය. හෙන්රි ජේම්ස් ද පෝට්රේට් ඔෆ් අ ලේඩි (1881) වැනි නවකතා සමඟ ජාත්යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ගත්තේය. සාක්ෂරතා අනුපාත ඉහළ යත්ම, වාර සඟරා කාර්මික සේවකයින්, කාන්තාවන් සහ ග්රාමීය දුප්පතුන් වටා කේන්ද්ර කරගත් තවත් කථා ප්රකාශයට පත් කළේය.
519
520
ස්වාභාවිකවාදය, කලාපීයවාදය සහ යථාර්ථවාදය එම කාලපරිච්ඡේදයේ ප්රධාන සාහිත්ය ව්යාපාර විය.
521
522
නූතනවාදය සාමාන්යයෙන් ජාත්යන්තර චරිතයක් ගත් අතර, එක්සත් ජනපදය තුළ වැඩ කරන නූතනවාදී කතුවරුන් බොහෝ විට ඔවුන්ගේ කෘති නිශ්චිත කලාප, ජනතාව සහ සංස්කෘතීන් තුළ මුල් බැස ගත්හ.
523
උතුරු නගරවලට සිදු වූ මහා සංක්රමණයෙන් පසුව, හාර්ලම් පුනරුදයේ අප්රිකානු-ඇමරිකානු සහ කළු බටහිර ඉන්දීය කතුවරුන් අසමානතාවයේ ඉතිහාසයක් හෙළා දකින සහ කළු සංස්කෘතිය සැමරූ ස්වාධීන සාහිත්ය සම්ප්රදායක් වර්ධනය කළහ. ජෑස් යුගය තුළ වැදගත් සංස්කෘතික අපනයනයක් වූ මෙම ලේඛන, අප්රිකානු ඩයස්පෝරාවේ ෆ්රැන්කෝෆෝන් ලේඛකයින් අතර 1930 ගණන්වල මතු වූ දර්ශනයක් වන නෙග්රිටූඩ් කෙරෙහි ප්රධාන බලපෑමක් විය.
524
525
1950 ගණන්වලදී, සමජාතීයතාවයේ පරමාදර්ශයක් බොහෝ කතුවරුන් මහා ඇමරිකානු නවකතාව ලිවීමට උත්සාහ කිරීමට හේතු විය,
526
බීට් පරම්පරාව මෙම අනුකූලතාව ප්රතික්ෂේප කළ අතර, මත්ද්රව්ය භාවිතය, ලිංගිකත්වය සහ සමාජයේ අසාර්ථකත්වයන් විස්තර කිරීම සඳහා යාන්ත්ර විද්යාවට වඩා කථන වචනයේ බලපෑම ඉහළ නංවන ශෛලීන් භාවිතා කළේය.
527
528
සමකාලීන සාහිත්යය පෙර යුගවලට වඩා බහුත්වවාදී වන අතර, ඒකාබද්ධ ලක්ෂණයකට ආසන්නතම දෙය භාෂාව සමඟ ස්වයං-සවිඥානික අත්හදා බැලීම් කෙරෙහි ප්රවණතාවයකි.
529
ඇමරිකානු සම්මානලාභීන් දොළොස් දෙනෙකු සාහිත්ය සඳහා නොබෙල් ත්යාගය දිනා ඇත.
530
ජනමාධ්ය
සංස්කරණය
ලොව විශාලතම විදුලි සංදේශ සමාගම් සහ මාධ්ය සමූහ ව්යාපාරයක් වන කොම්කාස්ට් හි මූලස්ථානය වන ෆිලඩෙල්ෆියා හි කොම්කාස්ට් මධ්යස්ථානය.
නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් සමාගම එදිරිව එක්සත් ජනපදයේ පුනරුච්චාරණය කරන ලද පරිදි, මාධ්ය පුළුල් ලෙස වාරණය නොකෙරේ, පළමු සංශෝධනය සැලකිය යුතු ආරක්ෂාවක් සපයයි.
499
එක්සත් ජනපදයේ ප්රධාන විකාශකයින් හතර වන්නේ ජාතික විකාශන සමාගම (NBC), Columbia Broadcasting System (CBS), American Broadcasting Company (ABC) සහ Fox Broadcasting Company (FOX) ය. ප්රධාන විකාශන රූපවාහිනී ජාල හතරම වාණිජ ආයතන වේ. කේබල් රූපවාහිනිය විවිධ ස්ථානවලට සේවය කරන නාලිකා සිය ගණනක් ඉදිරිපත් කරයි.
531
2021 දී, වයස අවුරුදු 12 ට වැඩි ඇමරිකානුවන්ගෙන් 83% ක් පමණ විකාශන ගුවන් විදුලියට සවන් දුන් අතර, 40% ක් පමණ පොඩ්කාස්ට් වලට සවන් දුන්හ.
532
ෆෙඩරල් සන්නිවේදන කොමිසමට (FCC) අනුව, පෙර වසරේ දී, එක්සත් ජනපදයේ බලපත්රලාභී පූර්ණ බලැති ගුවන් විදුලි මධ්යස්ථාන 15,460 ක් තිබුණි.
533
1967 මහජන විකාශන පනත යටතේ 1970 පෙබරවාරි මාසයේදී සංස්ථාගත කරන ලද NPR මගින් මහජන ගුවන් විදුලි විකාශනයෙන් වැඩි ප්රමාණයක් සපයනු ලැබේ.
534
ගෝලීය ප්රවේශයක් සහ කීර්තියක් ඇති එක්සත් ජනපද පුවත්පත් අතරට The Wall Street Journal, The New York Times, The Washington Post සහ USA Today ඇතුළත් වේ.
535
ප්රකාශන 800 ක් පමණ ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් නිෂ්පාදනය කෙරේ.
536
537
සුළු ව්යතිරේක සහිතව, පුවත්පත් පුද්ගලිකව හිමිකාරීත්වය දරයි, එක්කෝ දුසිම් ගනනක් හෝ සිය ගණනක් පුවත්පත් හිමි ගැනට් හෝ මැක්ලැචි වැනි විශාල දාමයන් විසින්; අතලොස්සක් පත්රිකා හිමි කුඩා දාමයන් විසින්; හෝ, වැඩි වැඩියෙන් දුර්ලභ අවස්ථාවක, පුද්ගලයන් හෝ පවුල් විසින්. ප්රධාන නගරවල බොහෝ විට නිව් යෝර්ක් නගරයේ ද විලේජ් වොයිස් සහ ලොස් ඇන්ජලීස් හි LA වීක්ලි වැනි ප්රධාන ධාරාවේ දිනපතා පුවත්පත් වලට අනුපූරක වීමට විකල්ප පුවත්පත් තිබේ. එක්සත් ජනපදයේ භාවිතා වන වඩාත් ජනප්රිය වෙබ් අඩවි පහ වන්නේ ගූගල්, යූ ටියුබ්, ඇමේසන්, යාහූ සහ ෆේස්බුක් ය - ඒ සියල්ල ඇමරිකානුවන්ට අයත් ය.
538
2022 දී, එක්සත් ජනපදයේ වීඩියෝ ක්රීඩා වෙළඳපොළ ආදායම අනුව ලොව විශාලතම විය.
539
කැලිෆෝනියාවේ පමණක් ප්රකාශකයින්, සංවර්ධකයින් සහ දෘඩාංග සමාගම් 444 ක් ඇත.
540
රංග ශාලා
සංස්කරණය
මෑන්හැටන්හි බ්රෝඩ්වේ සිනමාහල්
එක්සත් ජනපදය එහි රංග ශාලාව සඳහා ප්රසිද්ධය. එක්සත් ජනපදයේ ප්රධාන ධාරාවේ රඟහල පැරණි යුරෝපීය නාට්ය සම්ප්රදායෙන් උපුටා ගත් අතර බ්රිතාන්ය රඟහලෙන් දැඩි ලෙස බලපෑමට ලක්ව ඇත.
541
19 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට ඇමරිකාව ටොම් ෂෝස්, ෂෝබෝට් රඟහල සහ මින්ස්ට්රල් සංදර්ශනය තුළ නව සුවිශේෂී නාට්යමය ආකාර නිර්මාණය කර තිබුණි.
542
ඇමරිකානු රඟහල ක්ෂේත්රයේ කේන්ද්රීය මධ්යස්ථානය වන්නේ බ්රෝඩ්වේ, ඕෆ්-බ්රෝඩ්වේ සහ ඕෆ්-බ්රෝඩ්වේ යන අංශ සහිත මෑන්හැටන්හි රඟහල දිස්ත්රික්කයයි.
543
බොහෝ චිත්රපට සහ රූපවාහිනී කීර්තිමත් පුද්ගලයින් නිව් යෝර්ක් නිෂ්පාදනවල වැඩ කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ විශාල විවේකයක් ලබාගෙන ඇත. නිව් යෝර්ක් නගරයෙන් පිටත, බොහෝ නගරවල තමන්ගේම වාර නිෂ්පාදනය කරන වෘත්තීය කලාපීය හෝ නේවාසික නාට්ය සමාගම් තිබේ. විශාලතම අයවැය නාට්ය නිෂ්පාදන සංගීතමය වේ. එක්සත් ජනපද රඟහල ක්රියාකාරී ප්රජා නාට්ය සංස්කෘතියක් ඇත
544
ටෝනි සම්මාන සජීවී බ්රෝඩ්වේ රඟහලේ විශිෂ්ටත්වය හඳුනා ගන්නා අතර මෑන්හැටන්හි වාර්ෂික උත්සවයකදී ප්රදානය කෙරේ. බ්රෝඩ්වේ නිෂ්පාදන සහ රංගනයන් සඳහා සම්මාන ලබා දෙනු ලැබේ. එකක් කලාපීය රඟහල සඳහා ද ලබා දෙනු ලැබේ. විශේෂ ටෝනි සම්මානය, නාට්ය ක්ෂේත්රයේ විශිෂ්ටත්වය සඳහා ටෝනි ගෞරව සහ ඉසබෙල් ස්ටීවන්සන් සම්මානය ඇතුළුව අභිමතය පරිදි තරඟකාරී නොවන සම්මාන කිහිපයක් ද පිරිනමනු ලැබේ.
545
දෘශ්ය කලා
සංස්කරණය
ග්රාන්ට් වුඩ් විසින් රචිත ඇමරිකානු ගොතික් (1930) යනු වඩාත් ප්රසිද්ධ ඇමරිකානු සිතුවම් වලින් එකක් වන අතර එය පුළුල් ලෙස උපහාසයට ලක් කර ඇත.
546
යටත් විජිත ඇමරිකාවේ ජන කලාව වර්ධනය වූයේ සාමාන්යයෙන් පුහුණුව ලත් පුද්ගලයින්ට තනි තනිව ප්රකාශ කිරීමට ඉඩ සලසන ප්රජාවන් තුළ ශිල්පීය ශිල්පීය හැකියාවන්ගෙනි. එය යුරෝපයේ උසස් කලා සම්ප්රදායෙන් වෙනස් වූ අතර එය මුල් ඇමරිකානු පදිංචිකරුවන්ට ප්රවේශ විය නොහැකි සහ සාමාන්යයෙන් අඩු අදාළත්වයක් සහිත විය.
547
යටත් විජිත ඇමරිකාවේ කලාව සහ ශිල්පීයත්වයේ සංස්කෘතික චලනයන් සාමාන්යයෙන් බටහිර යුරෝපයේ ඒවාට වඩා පසුගාමී විය. නිදසුනක් වශයෙන්, 16 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 17 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී එංගලන්තයේ පුනරුද ශෛලීන් මතුවීම නොතකා, පවතින මධ්යකාලීන ලී වැඩ සහ ප්රාථමික මූර්ති විලාසය මුල් ඇමරිකානු ජන කලාවට අත්යවශ්ය විය. නව ඉංග්රීසි ශෛලීන් ඇමරිකානු ජන කලාවට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කිරීමට ප්රමාණවත් තරම් මුල් විය, නමුත් ඇමරිකානු ශෛලීන් සහ ආකෘති දැනටමත් ස්ථිරව අනුගමනය කර තිබුණි. මුල් ඇමරිකාවේ ශෛලීන් සෙමින් වෙනස් වූවා පමණක් නොව, එහි ග්රාමීය ශිල්පීන් ඔවුන්ගේ නාගරික සගයන්ට වඩා දිගු කාලයක් ඔවුන්ගේ සාම්ප්රදායික ආකාර දිගටම කරගෙන යාමේ ප්රවණතාවක් තිබුණි - සහ බටහිර යුරෝපයේ ඒවාට වඩා බොහෝ කාලයක්.
499
හඩ්සන් ගංගා පාසල යුරෝපීය ස්වභාවිකවාදයේ දෘශ්ය කලා සම්ප්රදායේ 19 වන සියවසේ මැද භාගයේ ව්යාපාරයක් විය. 1913 දී නිව්යෝර්ක් නගරයේ පැවති යුරෝපීය නූතනවාදී කලා ප්රදර්ශනයක් වූ අවි ගබඩා ප්රදර්ශනය මහජනයා කම්පනයට පත් කළ අතර එක්සත් ජනපද කලා ක්ෂේත්රය පරිවර්තනය කළේය.
548
ජෝර්ජියා ඕ'කීෆ්, මාර්ස්ඩන් හාර්ට්ලි සහ තවත් අය නව සහ පුද්ගලවාදී ශෛලීන් අත්හදා බැලූ අතර එය ඇමරිකානු නූතනවාදය ලෙස ප්රසිද්ධ විය. ජැක්සන් පොලොක් සහ විලෙම් ඩි කූනිංගේ වියුක්ත ප්රකාශනවාදය සහ ඇන්ඩි වෝර්හෝල් සහ රෝයි ලිච්ටෙන්ස්ටයින්ගේ පොප් කලාව වැනි ප්රධාන කලාත්මක ව්යාපාර බොහෝ දුරට එක්සත් ජනපදයේ වර්ධනය විය. ප්රධාන ඡායාරූප ශිල්පීන් අතර ඇල්ෆ්රඩ් ස්ටීග්ලිට්ස්, එඩ්වඩ් ස්ටීචන්, ඩොරතියා ලැන්ජ්, එඩ්වඩ් වෙස්ටන්, ජේම්ස් වැන් ඩර් සී, ඇන්සල් ඇඩම්ස් සහ ගෝර්ඩන් පාර්ක්ස් ඇතුළත් වේ.
549
නූතනවාදයේ රැල්ල සහ පසුව පශ්චාත් නූතනවාදය ෆ්රෑන්ක් ලොයිඩ් රයිට්, පිලිප් ජොන්සන් සහ ෆ්රෑන්ක් ගෙරි ඇතුළු ඇමරිකානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ට ගෝලීය කීර්තියක් ගෙන දී ඇත.
550
මෑන්හැටන්හි මෙට්රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය එක්සත් ජනපදයේ විශාලතම කලා කෞතුකාගාරය වේ
551
සහ ලෝකයේ සිව්වන විශාලතම වේ.
552
සංගීතය
සංස්කරණය
ටෙනසිහි නැෂ්විල් හි කන්ට්රි මියුසික් හෝල් ඔෆ් ෆේම් සහ කෞතුකාගාරය
ඇමරිකානු ජන සංගීතයට සාම්ප්රදායික සංගීතය, සාම්ප්රදායික ජන සංගීතය, සමකාලීන ජන සංගීතය හෝ මූල සංගීතය ලෙස විවිධ ලෙස හැඳින්වෙන සංගීත ප්රභේද රාශියක් ඇතුළත් වේ. බොහෝ සාම්ප්රදායික ගීත පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ එකම පවුලක් හෝ ජන කණ්ඩායමක් තුළ ගායනා කර ඇති අතර සමහර විට බ්රිතාන්ය දූපත්, ප්රධාන භූමි යුරෝපය හෝ අප්රිකාව වැනි සම්භවයන් දක්වා දිව යයි.
553
විශේෂයෙන් අප්රිකානු-ඇමරිකානු සංගීතයේ රිද්මයානුකූල සහ ගීතමය ශෛලීන් ඇමරිකානු සංගීතයට බලපෑම් කර ඇත.
554
බැන්ජෝස් වහල් වෙළඳාම හරහා ඇමරිකාවට ගෙන එන ලදී. 19 වන සියවසේදී උපකරණය ඔවුන්ගේ ක්රියාවන්ට ඇතුළත් කිරීමෙන් මින්ස්ට්රල් සංදර්ශන එහි ජනප්රියතාවය වැඩි කිරීමට සහ පුළුල් නිෂ්පාදනයක් ලබා ගැනීමට හේතු විය.
555
556
1930 ගණන්වල ප්රථම වරට සොයා ගන්නා ලද සහ 1940 ගණන්වල මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කරන ලද විදුලි ගිටාරය, විශේෂයෙන් රොක් ඇන්ඩ් රෝල් වර්ධනය හේතුවෙන් ජනප්රිය සංගීතයට දැවැන්ත බලපෑමක් ඇති කළේය.
557
සංස්ලේෂක, ටර්න්ටබ්ලිසම් සහ ඉලෙක්ට්රොනික සංගීතය ද බොහෝ දුරට එක්සත් ජනපදයේ සංවර්ධනය කරන ලදී.
බ්ලූස් සහ පැරණි-කාලීන සංගීතය වැනි ජන ව්යවහාරවල අංග සම්මත කර ගෝලීය ප්රේක්ෂකයින් සමඟ ජනප්රිය ප්රභේද බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. ජෑස් 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී බ්ලූස් සහ රැග්ටයිම් වලින් වර්ධනය වූ අතර, W.C. හැන්ඩි සහ ජෙලි රෝල් මෝර්ටන් වැනි නිර්මාපකයින්ගේ නවෝත්පාදන සහ පටිගත කිරීම් වලින් වර්ධනය විය. ලුවී ආම්ස්ට්රෝං සහ ඩියුක් එලින්ටන් 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී එහි ජනප්රියතාවය වැඩි කළහ.
558
1920 ගණන්වල කන්ට්රි සංගීතය,
559
1930 ගණන්වල රොක් ඇන්ඩ් රෝල්,
557
සහ බ්ලූග්රාස්
560
සහ 1940 ගණන්වල රිද්මය සහ බ්ලූස් වර්ධනය විය.
561
1960 ගණන්වලදී, බොබ් ඩිලන් ජන පුනර්ජීවනයෙන් රටේ වඩාත්ම කීර්තිමත් ගීත රචකයෙකු බවට පත්විය.
562
පන්ක් සහ හිප් හොප් යන සංගීත ආකාර දෙකම 1970 ගණන්වල එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භ විය.
563
ලොව විශාලතම සංගීත වෙළඳපොළ එක්සත් ජනපදය සතුව ඇති අතර, 2022 දී එහි මුළු සිල්ලර වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 15.9 කි.
564
ලොව ප්රධාන තැටි සමාගම් බොහොමයක් එක්සත් ජනපදයේ පිහිටා ඇත; ඒවා නියෝජනය කරනු ලබන්නේ ඇමරිකානු පටිගත කිරීමේ කර්මාන්ත සංගමය (RIAA) විසිනි.
565
ෆ්රෑන්ක් සිනාට්රා
566
සහ එල්විස් ප්රෙස්ලි
567
වැනි 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ ඇමරිකානු පොප් තරු ගෝලීය කීර්තිමත් පුද්ගලයින් සහ වැඩියෙන්ම අලෙවි වන සංගීත කලාකරුවන් බවට පත්විය.
558
මයිකල් ජැක්සන්,
568
මැඩෝනා,
569
විට්නි හූස්ටන්,
570
සහ මරියා කේරි,
571
සහ 21 වන සියවසේ මුල් භාගයේ එමිනෙම්,
572
බ්රිට්නි ස්පියර්ස්,
573
ලේඩි ගාගා,
573
කේටි පෙරී,
573
ටේලර් ස්විෆ්ට් සහ බියොන්සේ වැනි කලාකරුවන් ද සිටිති.
574
විලාසිතා
සංස්කරණය
නිව් යෝර්ක් විලාසිතා සතිය අතරතුර කැට්වෝක් එකේ සිටින හොට් කෝචර් විලාසිතා නිරූපිකාවන්
ආදායම අනුව ලොව විශාලතම ඇඟලුම් වෙළඳපොළ එක්සත් ජනපදයයි.
575
වෘත්තීය ව්යාපාරික ඇඳුම් වලට අමතරව, ඇමරිකානු විලාසිතා විවිධාකාර හා ප්රධාන වශයෙන් අවිධිමත් ය. ඇමරිකානුවන්ගේ විවිධ සංස්කෘතික මූලයන් ඔවුන්ගේ ඇඳුම් වලින් පිළිබිඹු වේ; කෙසේ වෙතත්, සපත්තු, ජීන්ස්, ටී-ෂර්ට් සහ බේස්බෝල් කැප් ඇමරිකානු විලාසිතාවන්ගේ සංකේතයකි.
576
එහි විලාසිතා සතිය සමඟ නිව්යෝර්ක්, පැරිස්, මිලාන් සහ ලන්ඩන් සමඟ "විශාල හතර" ගෝලීය විලාසිතා අගනගරයන්ගෙන් එකක් ලෙස සැලකේ. මෑන්හැටන්හි ඇඟලුම් දිස්ත්රික්කයට සාමාන්ය සමීපත්වය 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ ආරම්භයේ සිටම ඇමරිකානු විලාසිතාවට සමාන පදයක් බව අධ්යයනයකින් පෙන්නුම් කෙරිණි.
577
බොහෝ නිර්මාණ ලේබල්වල මූලස්ථානය මෑන්හැටන් හි පිහිටා ඇත. ලේබල් පූර්ව යොවුන් විය වැනි නිකේතන වෙළඳපොළවල් සඳහා සේවය කරයි. නිව් යෝර්ක් විලාසිතා සතිය ලෝකයේ වඩාත්ම බලගතු විලාසිතා සතිවලින් එකක් වන අතර එය වසරකට දෙවරක් පැවැත්වේ;
578
මෑන්හැටන් හි වාර්ෂික මෙට් ගාලා සාමාන්යයෙන් විලාසිතා ලෝකයේ "විශාලතම රාත්රිය" ලෙස හැඳින්වේ.
579
579
සිනමාව
සංස්කරණය
හොලිවුඩ් කඳුකරයේ පිහිටි නිරූපිත හොලිවුඩ් සලකුණ, බොහෝ විට ඇමරිකානු චිත්රපට කර්මාන්තයේ සංකේතය ලෙස සැලකේ.
එක්සත් ජනපද චිත්රපට කර්මාන්තයට ලොව පුරා බලපෑමක් සහ අනුගාමිත්වයක් ඇත. ජාතියේ දෙවන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත නගරය වන උතුරු ලොස් ඇන්ජලීස් හි දිස්ත්රික්කයක් වන හොලිවුඩ්, ඇමරිකානු චිත්රපට නිෂ්පාදන කර්මාන්තය සඳහා ද සංකේත නාමයක් දරයි.
580
581
582
එක්සත් ජනපදයේ ප්රධාන චිත්රපට චිත්රාගාර ලෝකයේ වඩාත්ම වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක සහ වඩාත්ම ටිකට්පත් අලෙවි වන චිත්රපටවල ප්රධාන මූලාශ්රය වේ.
583
584
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට, එක්සත් ජනපද චිත්රපට කර්මාන්තය බොහෝ දුරට හොලිවුඩය හා ඒ අවට පදනම් වී ඇත, නමුත් 21 වන සියවසේ වැඩිවන චිත්රපට සංඛ්යාවක් එහි නිෂ්පාදනය නොවන අතර චිත්රපට සමාගම් ගෝලීයකරණයේ බලවේගවලට යටත් වී ඇත.
585
ඔස්කාර් ලෙස ජනප්රියව හැඳින්වෙන ඇකඩමි සම්මාන, 1929 සිට වාර්ෂිකව චලන පින්තූර කලා හා විද්යා ඇකඩමිය විසින් පවත්වනු ලබන අතර,
586
සහ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මාන 1944 ජනවාරි සිට වාර්ෂිකව පවත්වනු ලැබේ.
587
"හොලිවුඩයේ ස්වර්ණමය යුගය" ලෙස පොදුවේ හඳුන්වන කාලය තුළ කර්මාන්තය උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණියේය, මුල් ශබ්ද යුගයේ සිට 1960 දශකයේ මුල් භාගය දක්වා,
588
ජෝන් වේන් සහ මර්ලින් මොන්රෝ වැනි තිර නළුවන් නිරූපික චරිත බවට පත්වීමත් සමඟය.
589
590
1970 ගණන්වලදී, "නව හොලිවුඩ්" හෝ "හොලිවුඩ් පුනරුදය",
591
පශ්චාත් යුධ සමයේ ප්රංශ සහ ඉතාලි යථාර්ථවාදී පින්තූරවලින් බලපෑමට ලක් වූ වඩාත් රළු චිත්රපට මගින් අර්ථ දක්වා ඇත.
592
සාම්ප්රදායික සිනමාවට තරඟ කිරීමට පැමිණි ඇමරිකානු ප්රවාහ වේදිකා වල නැගීම මගින් 21 වන සියවස සනිටුහන් කර ඇත.
593
594
ආහාර
සංස්කරණය
බැදපු තුර්කිය, පොඩි කළ අර්තාපල්, අච්චාරු, ඉරිඟු, කැන්ඩිඩ් අල, ක්රැන්බෙරි ජෙලි, ඉස්සන්, පිරවුම, මුං ඇට, ඩෙවල් කළ බිත්තර, කොළ සලාද සහ ඇපල් සෝස් සමඟ ස්තුති දීමේ රාත්රී භෝජන සංග්රහයක්.
මුල් පදිංචිකරුවන්ට තුර්කිය, බතල, ඉරිඟු, ස්කොෂ් සහ මේපල් සිරප් වැනි ආහාර හඳුන්වා දෙන ලදී. වඩාත්ම කල් පවතින හා පුළුල් උදාහරණ අතර සුකොටෑෂ් ලෙස හඳුන්වන ස්වදේශීය ආහාරයේ වෙනස්කම් වේ. මුල් පදිංචිකරුවන් සහ පසුකාලීන සංක්රමණිකයන් මේවා තිරිඟු පිටි,
595
හරක් මස් සහ කිරි වැනි හුරුපුරුදු ආහාර සමඟ ඒකාබද්ධ කර සුවිශේෂී ඇමරිකානු ආහාරයක් නිර්මාණය කළහ.
596
597
නිව් වර්ල්ඩ් බෝග, විශේෂයෙන් වට්ටක්කා, ඉරිඟු, අර්තාපල් සහ තුර්කිය ප්රධාන ආහාරය ලෙස ස්තුති දීමේ දිනයේ බෙදාගත් ජාතික මෙනුවක කොටසකි. බොහෝ ඇමරිකානුවන් මෙම අවස්ථාව සැමරීම සඳහා සාම්ප්රදායික කෑම පිළියෙළ කරන විට හෝ මිලදී ගන්නා විට.
598
ඇපල් පයි, බැදපු කුකුල් මස්, ඩෝනට්ස්, ප්රංශ ෆ්රයිස්, මැකරෝනි සහ චීස්, අයිස්ක්රීම්, හැම්බර්ගර්, හොට් ඩෝග් සහ ඇමරිකානු පීසා වැනි ලාක්ෂණික ඇමරිකානු කෑම විවිධ සංක්රමණික කණ්ඩායම්වල වට්ටෝරු වලින් ලබා ගනී.
599
600
601
602
බුරිටෝ සහ ටැකෝ වැනි මෙක්සිකානු කෑම එක්සත් ජනපදයේ පසුව මෙක්සිකෝවෙන් ඈඳා ගත් ප්රදේශවල පැවති අතර, චීන ආහාරවල අනුවර්තනයන් මෙන්ම ඉතාලි ප්රභවයන්ගෙන් නිදහසේ අනුවර්තනය කරන ලද පැස්ටා කෑම බහුලව පරිභෝජනය කෙරේ.
603
ඇමරිකානු සූපවේදීන් දේශීයව සහ ජාත්යන්තරව සමාජයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කර ඇත. 1946 දී, කැතරින් ඇන්ජල් සහ ෆ්රැන්සිස් රොත් විසින් ඇමරිකාවේ සූපශාස්ත්ර ආයතනය ආරම්භ කරන ලදී. මෙය එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම කීර්තිමත් සූපශාස්ත්ර පාසල බවට පත්වනු ඇති අතර, එහිදී වඩාත් දක්ෂ ඇමරිකානු සූපවේදීන් බොහෝ දෙනෙක් සාර්ථක වෘත්තීන්ට පෙර අධ්යාපනය ලබනු ඇත.
604
605
2020 සඳහා එක්සත් ජනපද අවන්හල් කර්මාන්තයේ විකුණුම් ඩොලර් බිලියන 899 ක් ලෙස පුරෝකථනය කර ඇති අතර,
606
607
එය රටේ ශ්රම බලකායෙන් 10% ක් සෘජුවම නියෝජනය කරමින් මිලියන 15 කට වැඩි පිරිසක් සේවයේ යොදවා ඇත.
606
එය රටේ දෙවන විශාලතම පෞද්ගලික සේවා යෝජකයා වන අතර සමස්තයක් වශයෙන් තුන්වන විශාලතම සේවා යෝජකයා වේ.
608
609
එක්සත් ජනපදය මිචිලින් තරු ශ්රේණිගත අවන්හල් 220 කට අධික සංඛ්යාවකට නිවහන වන අතර ඉන් 70 ක් නිව් යෝර්ක් නගරයේ පමණක් ඇත.
610
1500 ගණන්වල සිට වයින් නිෂ්පාදනය කර ඇති අතර, පළමු පුළුල් නිෂ්පාදනය දැන් නිව් මෙක්සිකෝව ලෙස හඳුන්වන ප්රදේශයෙන් 1628 දී ආරම්භ විය.
611
612
613
නූතන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ, වයින් නිෂ්පාදනය ප්රාන්ත පනහෙහිම සිදු කරනු ලබන අතර, කැලිෆෝනියාවේ එක්සත් ජනපදයේ සියලුම වයින් වලින් සියයට 84 ක් නිෂ්පාදනය කෙරේ. වැල් වගා කරන අක්කර 1,100,000 (කිලෝමීටර 4,500) කට වඩා ඇති එක්සත් ජනපදය, ඉතාලිය, ස්පාඤ්ඤය සහ ප්රංශයට පසුව ලෝකයේ සිව්වන විශාලතම වයින් නිපදවන රට වේ.
614
615
ඇමරිකානු ක්ෂණික ආහාර කර්මාන්තය ජාතියේ මෝටර් රථ සංස්කෘතිය සමඟ වර්ධනය විය.
616
ඇමරිකානු අවන්හල් 1920 ගණන්වල ඩ්රයිව්-ඉන් ආකෘතිය සංවර්ධනය කළ අතර, එය 1940 ගණන් වන විට ඩ්රයිව්-ත්රූ ආකෘතියෙන් ප්රතිස්ථාපනය කිරීමට පටන් ගත්හ.
617
618
මැක්ඩොනල්ඩ්ස්, කෙන්ටකි ෆ්රයිඩ් චිකන්, ඩන්කින් ඩෝනට්ස් සහ තවත් බොහෝ ඇමරිකානු ක්ෂණික ආහාර අවන්හල් දාමයන්ට ලොව පුරා අලෙවිසැල් රාශියක් ඇත.
619
ක්රීඩා
සංස්කරණය
ඇමරිකානු පාපන්දු යනු එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම ජනප්රිය ක්රීඩාවයි; මෙම 2022 සැප්තැම්බර් ජාතික පාපන්දු ලීග් තරඟයේදී, ජැක්සන්විල් ජගුවර්ස් සහ වොෂින්ටන් කමාන්ඩර්ස් අතර FedExField හිදී තරඟ වදිනු ඇත.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වඩාත් ජනප්රිය ප්රේක්ෂක ක්රීඩා වන්නේ ඇමරිකානු පාපන්දු, පැසිපන්දු, බේස්බෝල්, පාපන්දු සහ අයිස් හොකී ය.
620
බේස්බෝල් සහ ඇමරිකානු පාපන්දු වැනි බොහෝ ප්රධාන එක්සත් ජනපද ක්රීඩා යුරෝපීය භාවිතයන්ගෙන් පරිණාමය වී ඇති අතර, පැසිපන්දු, වොලිබෝල්, ස්කේට්බෝඩිං සහ හිම පුවරු පැදීම ඇමරිකානු නව නිපැයුම් වන අතර ඒවායින් බොහොමයක් ලොව පුරා ජනප්රිය වී ඇත.
621
ලැක්රෝස් සහ සර්ෆින් යුරෝපීය සම්බන්ධතා වලට පෙර පැවති ස්වදේශික ඇමරිකානු සහ ස්වදේශික හවායි ක්රියාකාරකම් වලින් ඇති විය.
622
2013 ජූලි මාසයේදී එක්සත් ජනපදයේ වෘත්තීය ක්රීඩා සඳහා වෙළඳපොළ ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් බිලියන 69 ක් වූ අතර එය යුරෝපය, මැද පෙරදිග සහ අප්රිකාව ඒකාබද්ධ කළ ප්රමාණයට වඩා දළ වශයෙන් 50% ක් විශාලය.
623
ඇමරිකානු පාපන්දු ක්රීඩාව මිනුම් කිහිපයකින් එක්සත් ජනපදයේ වඩාත්ම ජනප්රිය ප්රේක්ෂක ක්රීඩාවයි;
624
ලෝකයේ ඕනෑම ක්රීඩා ලීගයක ඉහළම සාමාන්ය පැමිණීම ජාතික පාපන්දු ලීගය සතු වන අතර, ලොව පුරා මිලියන ගණනක් සුපර් බෝල් නරඹති.
625
කෙසේ වෙතත්, 19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට බේස්බෝල් එක්සත් ජනපදයේ "ජාතික ක්රීඩාව" ලෙස සැලකේ. ඇමරිකානු පාපන්දු ක්රීඩාවෙන් පසු, ඊළඟ වඩාත් ජනප්රිය වෘත්තීය කණ්ඩායම් ක්රීඩා හතර වන්නේ පැසිපන්දු, බේස්බෝල්, පාපන්දු සහ අයිස් හොකී ය. ඔවුන්ගේ ප්රමුඛ ලීග පිළිවෙලින් ජාතික පැසිපන්දු සංගමය, මේජර් ලීග් බේස්බෝල්, මේජර් ලීග් පාපන්දු සහ ජාතික හොකී ලීගය වේ. එක්සත් ජනපදයේ වැඩිපුරම නරඹන තනි ක්රීඩා වන්නේ ගොල්ෆ් සහ ඔටෝ රේසිං, විශේෂයෙන් NASCAR සහ IndyCar ය.
626
627
කොලෙජියට් මට්ටමින්, සාමාජික ආයතන සඳහා ඉපැයීම් වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 1 ඉක්මවයි,
628
සහ විද්යාල පාපන්දු සහ පැසිපන්දු විශාල ප්රේක්ෂකයින් ආකර්ෂණය කරයි, මන්ද NCAA මාර්තු පිස්සු තරඟාවලිය සහ විද්යාල පාපන්දු ක්රීඩා ඕෆ් වඩාත්ම නරඹන ලද ජාතික ක්රීඩා ඉසව් කිහිපයකි.
629
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ, අන්තර් විද්යාලීය ක්රීඩා මට්ටම වෘත්තීය ක්රීඩා සඳහා පෝෂක පද්ධතියක් ලෙස ක්රියා කරයි. මෙය රාජ්ය හා පෞද්ගලික අරමුදල් සහිත ක්රීඩා සංවිධාන මෙම කාර්යය ඉටු කරන අනෙකුත් සියලුම රටවල පාහේ පිළිවෙත්වලට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ය.
630
එක්සත් ජනපදයේ ඔලිම්පික් ක්රීඩා අටක් පවත්වා ඇත. 1904 දී මිසූරි හි ශාන්ත ලුවී හි පැවති ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල යුරෝපයෙන් පිටත පැවති පළමු ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙල විය.
631
ලොස් ඇන්ජලීස් 2028 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන නවවන වරටත් ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙල එක්සත් ජනපදයේ පැවැත්වේ. එක්සත් ජනපද ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් ඔලිම්පික් ක්රීඩා උළෙලේදී මුළු පදක්කම් 2,968 ක් (රන් 1,179) දිනා ඇති අතර එය ඕනෑම රටකට වඩා වැඩිම වේ.
632
633
634
ජාත්යන්තර වෘත්තීය තරඟාවලියේදී, එක්සත් ජනපද පිරිමි ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම ලෝක කුසලාන එකොළහකට සුදුසුකම් ලබා ඇති අතර, කාන්තා ජාතික කණ්ඩායම FIFA කාන්තා ලෝක කුසලානය සහ ඔලිම්පික් පාපන්දු තරඟාවලිය හතර වතාවක් දිනා ඇත.
635
1994 FIFA ලෝක කුසලානය සඳහා සත්කාරකත්වය දැරූ එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ මෙක්සිකෝව සමඟ එක්ව 2026 FIFA ලෝක කුසලානය සඳහා සත්කාරකත්වය දරනු ඇත.
636
1999 FIFA කාන්තා ලෝක කුසලානය සඳහා සත්කාරකත්වය දැරුවේ ද එක්සත් ජනපදයයි. එහි අවසන් තරගය 90,185 ක් නරඹා ඇති අතර, එය එවකට වැඩිම පිරිසක් සහභාගී වූ කාන්තා ක්රීඩා ඉසව්ව සඳහා ලෝක වාර්තාව පිහිටුවයි.
637
සටහන්
සංස්කරණය
රාජ්ය 50 න් විසිඅටක්ම ඉංග්රීසි පමණක් නිල භාෂාවක් ලෙස පිළිගනී.
හවායි ප්රාන්තය
හවායි සහ ඉංග්රීසි යන දෙකම නිල භාෂා ලෙස පිළිගනී,
ඇලස්කා ප්රාන්තය
ඉංග්රීසි සමඟ
ඇලස්කාවේ ස්වදේශීය භාෂා
20 ක් නිල වශයෙන් පිළිගනී, සහ
දකුණු ඩැකෝටා ප්රාන්තය
ඉංග්රීසි සහ සියලුම සියුක්ස් උපභාෂා නිල භාෂා ලෙස පිළිගනී. ප්රාන්ත දහනවයක් සහ කොලොම්බියා දිස්ත්රික්කය නිල භාෂාවක් නොමැත.
ඉංග්රීසි යනු
තථ්ය
භාෂාවයි. වැඩි විස්තර සඳහා,
එක්සත් ජනපදයේ භාෂා
බලන්න.
ඓතිහාසික හා අවිධිමත් යක්ෂ නාමය
යැන්කි
18 වන සියවසේ සිට ඇමරිකානුවන්, නව එංගලන්ත වැසියන් හෝ ඊසානදිග වැසියන් සඳහා යොදාගෙන ඇත.
වර්ග කිලෝමීටර 9,147,590 ක ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය භූමි ප්රමාණය අනුව ලෝකයේ තුන්වන විශාලතම රට වන අතර,
රුසියාව
සහ
චීනය
ට පසුවය. මුළු භූමි ප්රමාණය (භූමිය සහ ජලය) අනුව, එහි වෙරළබඩ සහ භෞමික ජල ප්රදේශ ඇතුළත් කළහොත්, රුසියාව සහ
කැනඩාව
ට පසුව තුන්වන විශාලතම රට වේ. කෙසේ වෙතත්, එහි අභ්යන්තර ජලය පමණක් ඇතුළත් නම් (බොක්ක, ශබ්ද, ගංගා, විල් සහ
මහා විල්
), රුසියාව, කැනඩාව සහ චීනයට පසුව එක්සත් ජනපදය සිව්වන විශාලතම රට වේ.
වෙරළබඩ/භෞමික ජලය ඇතුළත්ව: වර්ග කිලෝමීටර 9,833,517
18
Only internal waters included: 3,696,100 sq mi (9,572,900 km
19
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
pop
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නාමික සහ PPP-ගැලපුම් කළ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, PPP ගණනය කිරීම් සඳහා යොමු රට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන ආකාරයටම සමාන වේ.
බදු සහ මාරු කිරීම් සඳහා ගැලපීමෙන් පසු
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
time
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
drive
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
එක්සත් ජනපදයට අයත් නමුත් එහි කොටසක් නොවන ප්රධාන භූමි ප්රදේශ පහ වන්නේ
ඇමරිකානු සැමෝවා
ගුවාම්
උතුරු මරියානා දූපත්
පුවර්ටෝ රිකෝ
සහ
එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත්
ය. ස්ථිර ජනගහනයක් නොමැති අවිවාදිත දූපත් හත වන්නේ
බේකර් දූපත
හව්ලන්ඩ් දූපත
ජාවිස් දූපත
ජොන්ස්ටන් ඇටෝල්
කිංමන් පරය
මිඩ්වේ ඇටෝල්
සහ
පැල්මයිරා ඇටෝල්
ය. ජනාකීර්ණ
බාජෝ නුවෝ ඉවුර
නවාසා දූපත
සෙරානිල්ලා ඉවුර
සහ
වේක් දූපත
කෙරෙහි එක්සත් ජනපද ස්වෛරීභාවය මතභේදාත්මක ය.
17
එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශයේ නවතම නිල ජනගහන ඇස්තමේන්තුව (2024) ප්රාන්ත 50 සහ කොලොම්බියා දිස්ත්රික්කය සඳහා වන අතර එය 340,110,988 ක් වේ; එය එක්සත් ජනපදයේ ප්රධාන භූමි ප්රදේශ පහේ සහ පිටත දූපත් වල පදිංචිකරුවන් මිලියන 3.6 ක් බැහැර කරයි. සංගණන කාර්යාංශය අඛණ්ඩව යාවත්කාලීන කරන ලද නමුත් නිල නොවන ජනගහනය ද සපයයි:
www.census.gov/popclock
The official
U.S. Government Publishing Office Style Manual
has prescribed specific usages for "U.S." and "United States" as part of official names. In "formal writing (treaties, Executive orders, proclamations, etc.); congressional bills; legal citations and courtwork; and covers and title pages",
28
"United States" is always used. In a sentence containing the name of another country, "United States" must be used. Otherwise, "U.S." is used preceding a government organization or as an adjective, but "United States" is used as an adjective preceding non-governmental organizations (e.g.
United States Steel Corporation
).
28
Americus
comes from the
Medieval Latin
name
Emericus
(for
Saint Emeric of Hungary
), itself derived from the Old High German name
Emmerich
15 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට,
කොලොම්බියානු හුවමාරුව
ඇමරිකාව පුරා ස්වදේශික ජනගහනයට විනාශකාරී විය. යුරෝපීය යටත් විජිතකරණයෙන් පසු වසරවලදී, විශේෂයෙන් කැරිබියන් දූපත් වල ස්වදේශික ජනගහනයෙන් සියයට 95 ක් දක්වා බෝවන රෝගවලින් මිය ගිය බව ගණන් බලා ඇත;
57
ඉතිරි ජනගහනය බොහෝ විට යුරෝපීය ව්යාප්තිය හේතුවෙන් අවතැන් විය.
58
59
නිව් හැම්ප්ෂයර්
මැසචුසෙට්ස් පළාත
කනෙක්ටිකට්
රෝඩ් අයිලන්ඩ්
නිව් යෝර්ක්
නිව් ජර්සි
පෙන්සිල්වේනියා පළාත
ඩෙලවෙයාර්
මේරිලන්ඩ්
වර්ජිනියා
උතුරු කැරොලිනා පළාත
දකුණු කැරොලිනා
, සහ
ජෝර්ජියා
එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව, 1960 ජුනි 16 වන දින එක්සත් ජනපද කොංග්රසය විසින් යෝජනා කරන ලද සහ 1961 මාර්තු 29 වන දින ජනපද විසින් අනුමත කරන ලද විසිතුන්වන සංශෝධනය.
රටක මුළු අපනයන සාමාන්යයෙන් භාණ්ඩ හා සේවා ලෙස වටහාගෙන ඇත. මේ අනුව, චීනයට පසුව ලෝකයේ දෙවන විශාලතම අපනයනකරු වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි.
320
However, if primary income is included, the U.S. is the world's largest exporter.
321
These population figures are official 2024 annual estimates (rounded off) from the
U.S. Census Bureau
400
සමස්තයක් ලෙස එක්සත් ජනපදය සඳහා වන බොහෝ නිල දත්ත මෙන්, මෙම සංඛ්යාවට සංස්ථාගත නොකළ ප්රදේශ පහ (
පුවර්ටෝ රිකෝ
ගුවාම්
එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත්
ඇමරිකානු සැමෝවා
සහ
උතුරු මරියානා දූපත්
) සහ සුළු දූපත් දේපළ බැහැර කරයි.
Inupiaq
Siberian Yupik
Central Alaskan Yup'ik
Alutiiq
Unanga
(Aleut),
Denaʼina
Deg Xinag
Holikachuk
Koyukon
Upper Kuskokwim
Gwichʼin
Tanana
Upper Tanana
Tanacross
Hän
Ahtna
Eyak
Tlingit
Haida
, and
Tsimshian
ඔබාමාකෙයාර් ලෙස එතරම් විධිමත් නොවන ලෙසද හැඳින්වේ.
යොමු කිරීම්
සංස්කරණය
36 U.S.C.
§ 302
"The Great Seal of the United States"
(PDF)
U.S. Department of State
Bureau of Public Affairs
. 2003
. සම්ප්රවේශය
February 12,
2020
"An Act To make The Star-Spangled Banner the national anthem of the United States of America".
H.R. 14, Act of
Error: the
date
or
year
parameters are either empty or in an invalid format, please use a valid year for
year
, and use DMY, MDY, MY, or Y date formats for
date
71st United States Congress
"2020 Census Illuminates Racial and Ethnic Composition of the Country"
United States Census
. සම්ප්රවේශය
August 13,
2021
"Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census"
United States Census
. සම්ප්රවේශය
August 13,
2021
"A Breakdown of 2020 Census Demographic Data"
. NPR. August 13, 2021.
Staff (June 8, 2007).
"In Depth: Topics A to Z (Religion)"
Gallup, Inc.
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 1,
2024
Compton's Pictured Encyclopedia and Fact-index: Ohio
. 1963. p. 336.
Areas of the 50 states and the District of Columbia but not Puerto Rico nor other island territories per
"State Area Measurements and Internal Point Coordinates"
Census.gov
. August 2010
. සම්ප්රවේශය
March 31,
2020
reflect base feature updates made in the MAF/TIGER database through August, 2010.
"The Water Area of Each State"
United States Geological Survey
. 2018
. සම්ප්රවේශය
January 29,
2024
"National Population Totals and Components of Change: April 1, 2020 to July 1, 2024"
United States Census Bureau
. සම්ප්රවේශය
December 20,
2024
"U.S. Census Bureau Today Delivers State Population Totals for Congressional Apportionment"
United States Census
. සම්ප්රවේශය
April 26,
2021
The 2020 census was held on April 1, 2020.
"World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (United States)"
www.imf.org
International Monetary Fund
. October 22, 2024
. සම්ප්රවේශය
October 22,
2024
"Income in the United States: 2023"
Census.gov
. p. 53
. සම්ප්රවේශය
December 15,
2024
"Human Development Report 2023/24"
(PDF)
(ඉංග්රීසි බසින්).
United Nations Development Programme
. March 13, 2024
. සම්ප්රවේශය
March 13,
2024
"The Difference Between .us vs .com"
Cozab
. January 3, 2022. April 16, 2023 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 11,
2023
"Common Core Document to U.N. Committee on Human Rights"
. U.S. State Department. December 30, 2011. Item 22, 27, 80
. සම්ප්රවේශය
April 6,
2016
"U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution"
(PDF)
. U.S. General Accounting Office Report. November 1997. pp. 1, 6, 39n. November 3, 2013 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
April 6,
2016
"China"
The World Factbook
. සම්ප්රවේශය
June 10,
2016
"United States"
Encyclopædia Britannica
. December 19, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 31,
2010
DeLear, Byron (July 4, 2013).
"Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer"
The Christian Science Monitor
. Boston, Massachusetts.
Fay, John (July 15, 2016).
"The forgotten Irishman who named the 'United States of America'
IrishCentral.com
According to the NY Historical Society, Stephen Moylan was the man responsible for the earliest documented use of the phrase 'United States of America'. But who was Stephen Moylan?
A PLANTER (April 6, 1776).
"To the inhabitants of Virginia"
The Virginia Gazette
. Vol. 5, no. 1287. Williamsburg, Virginia: Dixon and Hunter's. December 19, 2014 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
"A Planter' s Address to the Inhabitants of Virginia"
American Archives
. Northern Illinois University. 1776-04-06
. සම්ප්රවේශය
May 25,
2024
Safire 2003
, පිටු අංකය: 199.
Mostert 2005
, පිටු අංකය: 18.
Davis 1996
, p. 7.
"Is USA A Noun Or Adjective?"
Dictionary.com
. March 9, 2017.
U.S. Government Publishing Office Style Manual
. January 12, 2017. pp. 222–223
. සම්ප්රවේශය
September 3,
2020
""The States""
"The States"
. ප්රතිෂ්ඨාපනය September 27, 2024
"Stateside"
Stateside
. September 27, 2024
. ප්රතිෂ්ඨාපනය October 4, 2024
"Amerigo Vespucci"
Encyclopædia Britannica
. ප්රතිෂ්ඨාපනය 7 July 2011
Sider, Sandra (2007).
Handbook to Life in Renaissance Europe
. Oxford University Press. p. 226.
ISBN
978-0-19-533084-7
Szalay, Jessie (September 20, 2017).
"Amerigo Vespucci: Facts, Biography & Naming of America"
Live Science
. සම්ප්රවේශය
June 23,
2019
Allen, Erin (July 4, 2016).
"How Did America Get Its Name?"
Library of Congress Blog
. සම්ප්රවේශය
September 3,
2020
Wilson, Kenneth G. (1993).
The Columbia guide to standard American English
. New York: Columbia University Press.
ISBN
978-0-231-06989-2
"Cliff Palace"
at Colorado Encyclopedia. Retrieved January 31, 2024
Erlandson, Rick & Vellanoweth 2008
, පිටු අංකය: 19.
Savage 2011
Waters & Stafford 2007
Flannery 2015
Lockard 2010
Johansen, Bruce (2006).
The Native Peoples of North America: A History, Volume 1
. Rutgers University Press.
ISBN
978-0-8135-3899-0
Thornton 1998
Perdue & Green 2005
Haines, Haines & Steckel 2000
Ralph H. Vigil (1 January 2006).
"The Expedition and the Struggle for Justice"
. In Patricia Kay Galloway (ed.).
The Hernando de Soto Expedition: History, Historiography, and "discovery" in the Southeast
. U of Nebraska Press. p. 329.
ISBN
0-8032-7132-8
Charles M. Hudson (15 January 2018).
Knights of Spain, Warriors of the Sun: Hernando de Soto and the South's Ancient Chiefdoms
. University of Georgia Pres.
ISBN
978-0-8203-5290-9
Davis, Frederick T. (1932).
"The Record of Ponce de Leon's Discovery of Florida, 1513"
The QUARTERLY Periodical of THE FLORIDA HISTORICAL SOCIETY
XI
(1): 5–6. 2023-01-05 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
2025-03-04
Florida Center for Instructional Technology (2002). "Pedro Menendez de Aviles Claims Florida for Spain".
A Short History of Florida
. University of South Florida.
"Not So Fast, Jamestown: St. Augustine Was Here First"
(ඉංග්රීසි බසින්). NPR. February 28, 2015
. සම්ප්රවේශය
March 5,
2021
Petto, Christine Marie (2007).
When France Was King of Cartography: The Patronage and Production of Maps in Early Modern France
. Lexington Books. p. 125.
ISBN
978-0-7391-6247-7
Seelye, James E. Jr.; Selby, Shawn (2018).
Shaping North America: From Exploration to the American Revolution [3 volumes]
. ABC-CLIO. p. 344.
ISBN
978-1-4408-3669-5
Bellah, Robert Neelly; Madsen, Richard; Sullivan, William M.; Swidler, Ann; Tipton, Steven M. (1985).
Habits of the Heart: Individualism and Commitment in American Life
. University of California Press. p. 220.
ISBN
978-0-520-05388-5
OL
7708974M
Remini 2007
, pp. 2–3
harvnb error: no target: CITEREFRemini2007 (
help
Johnson 1997
, pp. 26–30
harvnb error: no target: CITEREFJohnson1997 (
help
Ripper, 2008
, p. 6
Ehrenpreis, Jamie E.; Ehrenpreis, Eli D. (April 2022).
"A Historical Perspective of Healthcare Disparity and Infectious Disease in the Native American Population"
The American Journal of the Medical Sciences
363
(4): 288–294.
doi
10.1016/j.amjms.2022.01.005
ISSN
0002-9629
PMC
8785365
PMID
35085528
Joseph 2016
Stannard, 1993
p.
xii
Ripper, 2008
p. 5
Calloway, 1998
, p. 55
Thomas, Hugh (1997).
The Slave Trade: The Story of the Atlantic Slave Trade: 1440 – 1870
. Simon and Schuster. pp.
516
ISBN
0-684-83565-7
Bilhartz, Terry D.; Elliott, Alan C. (2007).
Currents in American History: A Brief History of the United States
. M.E. Sharpe.
ISBN
978-0-7656-1817-7
Wood, Gordon S. (1998).
The Creation of the American Republic, 1776–1787
. UNC Press Books. p. 263.
ISBN
978-0-8078-4723-7
Ratcliffe, Donald (2013). "The Right to Vote and the Rise of Democracy, 1787–1828".
Journal of the Early Republic
33
(2): 220.
doi
10.1353/jer.2013.0033
ISSN
0275-1275
S2CID
145135025
Walton, 2009
, pp. 38–39
Walton, 2009
, p. 35
Otis, James (1763).
The Rights of the British Colonies Asserted and Proved
ISBN
978-0-665-52678-7
Foner, Eric (1998).
The Story of American Freedom
(1st ed.). W.W. Norton. pp.
–5.
ISBN
978-0-393-04665-6
story of American freedom.
Fabian Young, Alfred; Nash, Gary B.; Raphael, Ray (2011).
Revolutionary Founders: Rebels, Radicals, and Reformers in the Making of the Nation
. Random House Digital. pp. 4–7.
ISBN
978-0-307-27110-5
Yick Wo vs. Hopkins, 118 U.S. 356, 370
Richard Buel,
Securing the Revolution: Ideology in American Politics, 1789–1815
(1972)
Becker et al (2002), ch 1
"Republicanism"
Stanford Encyclopedia of Philosophy
. June 19, 2006
. සම්ප්රවේශය
September 20,
2022
Miller, Hunter (ed.).
"British-American Diplomacy: The Paris Peace Treaty of September 30, 1783"
. The Avalon Project at Yale Law School.
Shōsuke Satō,
History of the land question in the United States
, Johns Hopkins University, (1886), p. 352
Foner 2020
, පිටු අංකය: 524.
OpenStax 2014
, §
8.1
Foner 2020
, පිටු අංක: 538-540.
Boyer, 2007
, pp. 192–193
OpenStax 2014
, §
8.3
"Louisiana Purchase"
(PDF)
. National Park Service
. සම්ප්රවේශය
March 1,
2011
Harriss, Joseph A.
"How the Louisiana Purchase Changed the World"
Smithsonian Magazine
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
June 25,
2024
Wait, Eugene M. (1999).
America and the War of 1812
. Nova Publishers. p. 78.
ISBN
978-1-56072-644-9
"War of 1812"
Naval History and Heritage Command
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). April 10, 2024
. සම්ප්රවේශය
June 25,
2024
permanent dead link
Klose, Nelson; Jones, Robert F. (1994).
United States History to 1877
. Barron's Educational Series. p.
150
ISBN
978-0-8120-1834-9
Carlisle, Rodney P.; Golson, J. Geoffrey (2007).
Manifest destiny and the expansion of America
. Turning Points in History Series. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. p. 238.
ISBN
978-1-85109-834-7
OCLC
659807062
McPherson 1988
, පිටු අංකය: 41–46.
Hammond, John Craig (March 2019). "President, Planter, Politician: James Monroe, the Missouri Crisis, and the Politics of Slavery".
Journal of American History
105
(4): 843–867.
doi
10.1093/jahist/jaz002
Frymer, Paul (2017).
Building an American empire : the era of territorial and political expansion
. Princeton, New Jersey:
Princeton University Press
ISBN
978-1-4008-8535-0
OCLC
981954623
Calloway, Colin G. (2019).
First peoples : a documentary survey of American Indian history
(6th ed.). Boston: Bedford/St. Martin's, Macmillan Learning.
ISBN
978-1-319-10491-7
OCLC
1035393060
McPherson 1988
, පිටු අංකය: 45.
Michno, Gregory (2003).
Encyclopedia of Indian Wars: Western Battles and Skirmishes, 1850–1890
. Mountain Press Publishing.
ISBN
978-0-87842-468-9
Billington, Ray Allen;
Ridge, Martin
(2001).
Westward Expansion: A History of the American Frontier
. UNM Press. p.
22
ISBN
978-0-8263-1981-4
Morrison, Michael A. (April 28, 1997).
Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War
. University of North Carolina Press. pp. 13–21.
ISBN
978-0-8078-4796-1
Kemp, Roger L. (2010).
Documents of American Democracy: A Collection of Essential Works
. McFarland. p. 180.
ISBN
978-0-7864-4210-2
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
McIlwraith, Thomas F.; Muller, Edward K. (2001).
North America: The Historical Geography of a Changing Continent
. Rowman & Littlefield. p.
61
ISBN
978-0-7425-0019-8
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Meyer et al. 2001
, From 1800 to 1900
harvnb error: no target: CITEREFMeyerSnowSnowCohen2001 (
help
: "The discovery of gold in California in 1848 proved a momentous watershed for native people in the West. Hordes of single men stampeded to find fortune. Unrestrained by family, community, or church, they decimated the native population near the goldfields. California natives suffered the most complete genocide in U.S. history."
Wolf, Jessica.
"Revealing the history of genocide against California's Native Americans"
UCLA Newsroom
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 8,
2018
Madley, Benjamin (2016).
An American Genocide: The United States and the California Indian Catastrophe, 1846-1873
. Yale University Press.
ISBN
9780300230697
Smithers 2012
, p. 339
harvnb error: no target: CITEREFSmithers2012 (
help
: "The genocidal intent of California settlers and government officials was acted out in numerous battles and massacres (and aided by technological advances in weaponry, especially after the Civil War), in the abduction and sexual abuse of Indian women, and in the economic exploitation of Indian child labourers"
Blackhawk 2023
, p. 38
harvnb error: no target: CITEREFBlackhawk2023 (
help
: "With these works, a near consensus emerged. By most scholarly definitions and consistent with the UN Convention, these scholars all asserted that genocide against at least some Indigenous peoples had occurred in North America following colonisation, perpetuated first by colonial empires and then by independent nation-states"
Rawls, James J. (1999).
A Golden State: Mining and Economic Development in Gold Rush California
. University of California Press. p. 20.
ISBN
978-0-520-21771-3
Walker Howe 2007
, p. 52–54
sfnm error: no target: CITEREFWalker_Howe2007 (
help
Wright 2022
sfnm error: no target: CITEREFWright2022 (
help
Walker Howe 2007
, p. 52–54
sfnm error: no target: CITEREFWalker_Howe2007 (
help
Rodriguez 2015
, p. XXXIV
sfnm error: no target: CITEREFRodriguez2015 (
help
Wright 2022
sfnm error: no target: CITEREFWright2022 (
help
Walton, 2009
, p. 43
Gordon, 2004
, pp. 27, 29
Walker Howe 2007
, පිටු අංකය: 478, 481–482, 587–588.
"Milestone documents: Kansas–Missouri Act (1854)"
. National Archives (Washington, D.C.). July 12, 2021
. සම්ප්රවේශය
January 5,
2025
Murray, Stuart (2004).
Atlas of American Military History
. Infobase Publishing. p. 76.
ISBN
978-1-4381-3025-5
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Lewis, Harold T. (2001).
Christian Social Witness
. Rowman & Littlefield. p. 53.
ISBN
978-1-56101-188-9
Woods, Michael E. (2012).
"What Twenty-First-Century Historians Have Said about the Causes of Disunion: A Civil War Sesquicentennial Review of the Recent Literature"
The Journal of American History
99
(2). [Oxford University Press, Organization of American Historians]: 415–439.
doi
10.1093/jahist/jas272
ISSN
0021-8723
JSTOR
44306803
. සම්ප්රවේශය
April 29,
2023
Silkenat, D. (2019).
Raising the White Flag: How Surrender Defined the American Civil War
. Civil War America. University of North Carolina Press. p. 25.
ISBN
978-1-4696-4973-3
. සම්ප්රවේශය
April 29,
2023
McPherson 1988
, පිටු අංකය: 236.
Vinovskis, Maris (1990).
Toward A Social History of the American Civil War: Exploratory Essays
. Cambridge; New York: Cambridge University Press. p. 4.
ISBN
978-0-521-39559-5
McPherson 1988
, පිටු අංක: 273–274.
"The Fight for Equal Rights: Black Soldiers in the Civil War"
U.S. National Archives and Records Administration
. August 15, 2016.
By the end of the Civil War, roughly 179,000 black men (10% of the Union army) served as soldiers in the U.S. Army and another 19,000 served in the Navy.
Davis, Jefferson.
A Short History of the Confederate States of America
, 1890, 2010.
ISBN
978-1-175-82358-8
. Available free online as an ebook. Chapter LXXXVIII, "Re-establishment of the Union by force", p. 503. Retrieved March 14, 2012.
Black, Jeremy
(2011).
Fighting for America: The Struggle for Mastery in North America, 1519–1871
. Indiana University Press. p. 275.
ISBN
978-0-253-35660-4
Price, Marie; Benton-Short, Lisa (2008).
Migrants to the Metropolis: The Rise of Immigrant Gateway Cities
. Syracuse University Press. p. 51.
ISBN
978-0-8156-3186-6
"Overview + History | Ellis Island"
Statue of Liberty & Ellis Island
(ඉංග්රීසි බසින්). March 4, 2020
. සම්ප්රවේශය
September 10,
2021
U.S. Bureau of the Census,
Historical Statistics of the United States
(1976) series C89–C119, pp. 105–109
Stephan Thernstrom, ed.,
Harvard Encyclopedia of American Ethnic Groups
(1980) covers the history of all the main groups
"The Great Migration (1910–1970)"
. National Archives. May 20, 2021.
"Purchase of Alaska, 1867"
Office of the Historian
. U.S. Department of State
. සම්ප්රවේශය
December 23,
2014
Woodward, C. Vann (1991).
Reunion and Reaction: The Compromise of 1877 and the End of Reconstruction
. United Kingdom: Oxford University Press.
Drew Gilpin Faust
Eric Foner
Clarence E. Walker
"White Southern Responses to Black Emancipation"
American Experience
Trelease, Allen W. (1979).
White Terror: The Ku Klux Klan Conspiracy and Southern Reconstruction
. New York: Harper & Row.
ISBN
0-313-21168-X
Shearer Davis Bowman (1993).
Masters and Lords: Mid-19th-Century U.S. Planters and Prussian Junkers
. Oxford UP. p.
221
ISBN
978-0-19-536394-4
Ware, Leland (February 2021). "Plessy's Legacy: The Government's Role in the Development and Perpetuation of Segregated Neighborhoods".
RSF: The Russell Sage Foundation Journal of the Social Sciences
(1): 92–109.
doi
10.7758/rsf.2021.7.1.06
S2CID
231929202
Hirschman, Charles; Mogford, Elizabeth (December 1, 2009).
"Immigration and the American Industrial Revolution From 1880 to 1920"
Social Science Research
38
(4): 897–920.
doi
10.1016/j.ssresearch.2009.04.001
ISSN
0049-089X
PMC
2760060
PMID
20160966
Carson, Thomas; Bonk, Mary (1999). "Industrial Revolution".
Gale Encyclopedia of U.S. Economic History
. Gale.
Riggs, Thomas (2015).
Gale Encyclopedia of U.S. Economic History Vol. 3
(2 ed.). Gale. p. 1179.
Dole, Charles F. (1907). "The Ethics of Speculation".
The Atlantic Monthly
(December 1907): 812–818.
The Pit Boss (February 26, 2021).
"The Pit Stop: The American Automotive Industry Is Packed With History"
Rumble On
. April 25, 2021 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
December 5,
2021
Tindall, George Brown and Shi, David E. (2012).
America: A Narrative History (Brief Ninth Edition) (Vol. 2).
W. W. Norton & Company
ISBN
978-0-393-91267-8
, p. 589
Zinn, 2005
, pp. 321–357
Fraser, Steve (2015).
The Age of Acquiescence: The Life and Death of American Resistance to Organized Wealth and Power
Little, Brown and Company
. p. 66.
ISBN
978-0-316-18543-1
Aldrich, Mark.
Safety First: Technology, Labor and Business in the Building of Work Safety, 1870-1939.
Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1997.
ISBN
0-8018-5405-9
"Progressive Era to New Era, 1900-1929 | U.S. History Primary Source Timeline | Classroom Materials at the Library of Congress | Library of Congress"
Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA
. සම්ප්රවේශය
November 11,
2023
"The Spanish–American War, 1898"
Office of the Historian
. U.S. Department of State
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
Ryden, George Herbert.
The Foreign Policy of the United States in Relation to Samoa
. New York: Octagon Books, 1975.
"Virgin Islands History"
. Vinow.com
. සම්ප්රවේශය
January 5,
2018
McDuffie, Jerome; Piggrem, Gary Wayne; Woodworth, Steven E. (2005).
U.S. History Super Review
. Piscataway, NJ: Research & Education Association. p. 418.
ISBN
978-0-7386-0070-3
Larson, Elizabeth C.; Meltvedt, Kristi R. (2021).
"Women's suffrage: fact sheet"
CRS Reports (Library of Congress. Congressional Research Service)
. Report / Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
August 9,
2023
Winchester 2013
, පිටු අංක: 410–411.
Axinn, June; Stern, Mark J. (2007).
Social Welfare: A History of the American Response to Need
(7th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
ISBN
978-0-205-52215-6
James Noble Gregory (1991).
American Exodus: The Dust Bowl Migration and Okie Culture in California
. Oxford University Press.
ISBN
978-0-19-507136-8
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
"Mass Exodus From the Plains"
American Experience
. WGBH Educational Foundation. 2013
. සම්ප්රවේශය
October 5,
2014
Fanslow, Robin A. (April 6, 1997).
"The Migrant Experience"
American Folklore Center
. Library of Congress
. සම්ප්රවේශය
October 5,
2014
Stein, Walter J. (1973).
California and the Dust Bowl Migration
. Greenwood Press.
ISBN
978-0-8371-6267-6
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
The official WRA record from 1946 states that it was 120,000 people. See
War Relocation Authority
(1946).
The Evacuated People: A Quantitative Study
. p. 8.
This number does not include people held in other camps such as those run by the DoJ or U.S. Army. Other sources may give numbers slightly more or less than 120,000.
Yamasaki, Mitch.
"Pearl Harbor and America's Entry into World War II: A Documentary History"
(PDF)
. World War II Internment in Hawaii. December 13, 2014 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 14,
2015
"Why did Japan surrender in World War II?"
The Japan Times
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
February 8,
2017
Pacific War Research Society (2006).
Japan's Longest Day
. New York: Oxford University Press.
ISBN
978-4-7700-2887-7
Hoopes & Brinkley 1997
, පිටු අංකය: 100.
Gaddis 1972
, පිටු අංකය: 25.
Kennedy, Paul (1989).
The Rise and Fall of the Great Powers
. New York: Vintage. p. 358.
ISBN
978-0-679-72019-5
Blakemore, Erin (March 22, 2019).
"What was the Cold War?"
National Geographic
(ඉංග්රීසි බසින්). April 1, 2019 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 28,
2020
Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in
Larresm, Klaus, ed. (2014).
A Companion to Europe Since 1945
. Wiley. p. 79.
ISBN
978-1-118-89024-0
Sempa, Francis (July 12, 2017).
Geopolitics: From the Cold War to the 21st Century
. Routledge.
ISBN
978-1-351-51768-3
Blakeley, 2009
pp. 85-96
Collins, Michael
(1988).
Liftoff: The Story of America's Adventure in Space
. New York: Grove Press.
ISBN
978-0-8021-1011-4
Winchester 2013
, පිටු අංක: 305–308.
"The Civil Rights Movement"
. PBS
. සම්ප්රවේශය
January 5,
2019
Brinkley, Alan (January 24, 1991). "Great Society". In Eric Foner; John Arthur Garraty (eds.).
The Reader's Companion to American History
. Houghton Mifflin Books. p. 472.
ISBN
0-395-51372-3
"Playboy: American Magazine"
Encyclopædia Britannica
. August 25, 2022
. සම්ප්රවේශය
February 2,
2023
...the so-called sexual revolution in the United States in the 1960s, marked by greatly more permissive attitudes toward sexual interest and activity than had been prevalent in earlier generations.
Svetlana Ter-Grigoryan (February 12, 2022).
"The Sexual Revolution Origins and Impact"
study.com
. සම්ප්රවේශය
April 27,
2023
Levy, Daniel (January 19, 2018).
"Behind the Protests Against the Vietnam War in 1968"
Time
. October 14, 2021 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
May 5,
2021
"Women in the Labor Force: A Databook"
(PDF)
. U.S. Bureau of Labor Statistics. 2013. p. 11
. සම්ප්රවේශය
March 21,
2014
Gaĭdar, E.T. (2007). [[[:සැකිල්ල:GBUrl]]
Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia
]. Washington, D.C.:
Brookings Institution Press
. pp. 190–205.
ISBN
978-0-8157-3114-6
{{
cite book
}}
Check
|url=
value (
help
Howell, Buddy Wayne (2006).
The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988
. Texas A&M University. p. 352.
ISBN
978-0-549-41658-6
Kissinger, Henry
(2011).
Diplomacy
. Simon & Schuster. pp. 781–784.
ISBN
978-1-4391-2631-8
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Mann, James (2009).
The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War
. Penguin. p. 432.
ISBN
978-1-4406-8639-9
Hayes, 2009
CFI Team.
"NASDAQ"
Corporate Finance Institute
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). December 11, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
December 11,
2023
Holsti, Ole R.
(November 7, 2011). "The United States and Iraq before the Iraq War".
American Public Opinion on the Iraq War
University of Michigan Press
. p. 20.
ISBN
978-0-472-03480-2
Walsh, Kenneth T. (December 9, 2008).
"The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy"
U.S. News & World Report
. සම්ප්රවේශය
March 6,
2013
Atkins, Stephen E. (2011).
The 9/11 Encyclopedia: Second Edition
. ABC-CLIO. p. 872.
ISBN
978-1-59884-921-9
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Wong, Edward (February 15, 2008).
"Overview: The Iraq War"
The New York Times
. සම්ප්රවේශය
March 7,
2013
Johnson, James Turner (2005).
The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict
. Rowman & Littlefield. p. 159.
ISBN
978-0-7425-4956-2
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Durando, Jessica; Green, Shannon Rae (December 21, 2011).
"Timeline: Key moments in the Iraq War"
USA Today
. Associated Press. September 4, 2020 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
March 7,
2013
Hilsenrath, Jon; Ng, Serena; Paletta, Damian (September 18, 2008).
"Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight"
The Wall Street Journal
ISSN
1042-9840
OCLC
781541372
. December 25, 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
July 28,
2023
Geiger, Abigail (June 12, 2014).
"Political Polarization in the American Public"
Pew Research Center
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
June 30,
2024
Murray, Mark; Marquez, Alexandra (June 15, 2023).
"Here's what's driving America's increasing political polarization"
NBC News
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
June 30,
2024
Hamid, Shadi (January 8, 2022).
"The Forever Culture War"
The Atlantic
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
October 1,
2023
Kleinfeld, Rachel (September 5, 2023).
"Polarization, Democracy, and Political Violence in the United States: What the Research Says"
Carnegie Endowment for International Peace
. සම්ප්රවේශය
September 13,
2024
Pape, Robert
(January 5, 2022).
"American Face of Insurrection: Analysis of Individuals Charged for Storming the US Capitol on January 6, 2021"
cpost.uchicago.edu
. University of Chicago, Chicago Project on Security and Threats
. සම්ප්රවේශය
September 13,
2024
Rutenberg, Jim; Becker, Jo; Lipton, Eric; Haberman, Maggie; Martin, Jonathan; Rosenberg, Matthew; Schmidt, Michael S. (January 31, 2021).
"77 Days: Trump's Campaign to Subvert the Election"
The New York Times
. June 18, 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
Harvey, Michael (2022). "Introduction: History's Rhymes". In Harvey, Michael (ed.).
Donald Trump in Historical Perspective
. Routledge.
doi
10.4324/9781003110361-1
ISBN
978-1-003-11036-1
As with the Beer Hall Putsch, a would-be leader tried to take advantage of an already scheduled event (in Hitler's case, Kahr's speech; in Trump's, Congress's tallying of the electoral votes) to create a dramatic moment with himself at the center of attention, calling for bold action to upend the political order. Unlike Hitler's coup attempt, Trump already held top of office, so he was attempting to hold onto power, not seize it (the precise term for Trump's intended action is a 'self-coup' or 'autogolpe'). Thus, Trump was able to plan for the event well in advance, and with much greater control, including developing the legal arguments that could be used to justify rejecting the election's results. (p. 3)
Pion-Berlin, David; Bruneau, Thomas; Goetze, Richard B. Jr. (April 7, 2022).
"The Trump self-coup attempt: comparisons and civil–military relations"
Government and Opposition
. FirstView (4): 789–806.
doi
10.1017/gov.2022.13
S2CID
248033246
Castañeda, Ernesto; Jenks, Daniel (April 17, 2023). Costa, Bruno Ferreira; Parton, Nigel (eds.).
"January 6th and De-Democratization in the United States"
Social Sciences
12
(4).
MDPI
: 238.
doi
10.3390/socsci12040238
ISSN
2076-0760
What the United States went through on January 6th was an attempt at a self-coup, where Trump would use force to stay as head of state even if abandoning democratic practices in the U.S. Some advised Trump to declare martial law to create a state of emergency and use that as an excuse to stay in power.
Eisen, Norman; Ayer, Donald; Perry, Joshua; Bookbinder, Noah; Perry, E. Danya (June 6, 2022).
Trump on Trial: A Guide to the January 6 Hearings and the Question of Criminality
(Report) (ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). Brookings Institution
. සම්ප්රවේශය
December 16,
2023
[Trump] tried to delegitimize the election results by disseminating a series of far fetched and evidence-free claims of fraud. Meanwhile, with a ring of close confidants, Trump conceived and implemented unprecedented schemes to – in his own words – "overturn" the election outcome. Among the results of this "Big Lie" campaign were the terrible events of January 6, 2021 – an inflection point in what we now understand was nothing less than an attempted coup.
Eastman v Thompson, et al.
, 8:22-cv-00099-DOC-DFM Document 260, 44 (S.D. Cal. May 28, 2022) (“Dr. Eastman and President Trump launched a campaign to overturn a democratic election, an action unprecedented in American history. Their campaign was not confined to the ivory tower – it was a coup in search of a legal theory. The plan spurred violent attacks on the seat of our nation's government, led to the deaths of several law enforcement officers, and deepened public distrust in our political process... If Dr. Eastman and President Trump's plan had worked, it would have permanently ended the peaceful transition of power, undermining American democracy and the Constitution. If the country does not commit to investigating and pursuing accountability for those responsible, the Court fears January 6 will repeat itself.”).
Text
Graham, David A. (January 6, 2021).
"This Is a Coup"
The Atlantic
. January 6, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
December 16,
2023
Musgrave, Paul (January 6, 2021).
"This Is a Coup. Why Were Experts So Reluctant to See It Coming?"
Foreign Policy
. January 6, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
December 16,
2023
Solnit, Rebecca (January 6, 2021).
"Call it what it was: a coup attempt"
The Guardian
. January 7, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
December 16,
2023
Coleman, Justine (January 6, 2021).
"GOP lawmaker on violence at Capitol: 'This is a coup attempt'
The Hill
. January 6, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
December 16,
2023
Jacobson, Louis (January 6, 2021).
"Is this a coup? Here's some history and context to help you decide"
PolitiFact
. සම්ප්රවේශය
January 7,
2021
A good case can be made that the storming of the Capitol qualifies as a coup. It's especially so because the rioters entered at precisely the moment when the incumbent's loss was to be formally sealed, and they succeeded in stopping the count.
Barry, Dan; Frenkel, Sheera (January 7, 2021).
'Be There. Will Be Wild!': Trump All but Circled the Date"
The New York Times
. December 28, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
December 16,
2023
Duignan, Brian (August 4, 2021).
"January 6 U.S. Capitol attack"
(in en).
Encyclopædia Britannica
. ප්රතිෂ්ඨාපනය September 22, 2021
. "Because its object was to prevent a legitimate president-elect from assuming office, the attack was widely regarded as an insurrection or attempted coup d'état.".
Zucchino, David (18 August 2021).
"Collapse and Conquest: The Taliban Strategy That Seized Afghanistan"
The New York Times
. 28 August 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
28 August
2021
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
එක්සත් ජනපදයේ භූගෝලය CIA-2018
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
"Area"
The World Factbook
. Central Intelligence Agency. January 31, 2014 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 15,
2015
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
එක්සත් ජනපදයේ භූගෝලය CensusGov2010HTML
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
"Field Listing: Area"
The World Factbook
. cia.gov. July 7, 2020 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
April 21,
2020
"State Area Measurements and Internal Point Coordinates—Geography—U.S. Census Bureau"
State Area Measurements and Internal Point Coordinates
. U.S. Department of Commerce
. සම්ප්රවේශය
September 11,
2017
"Geographic Regions of Georgia"
Georgia Info
. Digital Library of Georgia
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
Lew, Alan.
"PHYSICAL GEOGRAPHY OF THE US"
GSP 220—Geography of the United States
. North Arizona University. April 9, 2016 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
Harms, Nicole.
"Facts About the Rocky Mountain Range"
USA Today
. February 12, 2022 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
Tinkham, Ernest R. (March 1944). "Biological, Taxonomic and Faunistic Studies on the Shield-Back Katydids of the North American Deserts".
The American Midland Naturalist
31
(2). The
University of Notre Dame
: 257–328.
doi
10.2307/2421073
JSTOR
2421073
"Mount Whitney, California"
. Peakbagger
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
"Find Distance and Azimuths Between 2 Sets of Coordinates (Badwater 36-15-01-N, 116-49-33-W and Mount Whitney 36-34-43-N, 118-17-31-W)"
. Federal Communications Commission
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
Poppick, Laura (August 28, 2013).
"US Tallest Mountain's Surprising Location Explained"
. LiveScience
. සම්ප්රවේශය
May 2,
2015
O'Hanlon, Larry (March 14, 2005).
"America's Explosive Park"
. Discovery Channel. March 14, 2005 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
April 5,
2016
World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023
(ඉංග්රීසි බසින්). Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2023.
doi
10.4060/cc8166en
ISBN
978-92-5-138262-2
. සම්ප්රවේශය
December 13,
2023
Boyden, Jennifer.
"Climate Regions of the United States"
USA Today
. February 12, 2022 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
December 24,
2014
McGranahan, Devan Allen; Wonkka, Carissa L. (2024).
"Pyrogeography of the Western Great Plains: A 40-Year History of Fire in Semi-Arid Rangelands"
Fire
(1): 32.
Bibcode
2024Fire....7...32M
doi
10.3390/fire7010032
{{
cite journal
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
"World Map of Köppen–Geiger Climate Classification"
(PDF)
. January 26, 2022 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 19,
2015
Rice, Doyle.
"USA has the world's most extreme weather"
USA Today
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
May 17,
2020
Borenstein, Seth (April 2, 2023).
"Why the U.S. is leading the world in extreme weather catastrophes"
PBS News
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
June 25,
2024
Perkins, Sid (May 11, 2002).
"Tornado Alley, USA"
Science News
. July 1, 2007 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
September 20,
2006
US EPA, OAR (June 27, 2016).
"Climate Change Indicators: Weather and Climate"
Epa.gov
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2022
Waldron, Lucas; Lustgarten, Abrahm (November 10, 2020).
"Climate Change Will Make Parts of the U.S. Uninhabitable. Americans Are Still Moving There"
Propublica
. Rhodium Group
. සම්ප්රවේශය
November 25,
2024
Koch, Alexandra (December 25, 2024).
"It's official: Biden signs new law, designates bald eagle as 'national bird'
. FOX 13 Seattle
. සම්ප්රවේශය
December 25,
2024
Morin, Nancy.
"Vascular Plants of the United States"
(PDF)
Plants
. National Biological Service. July 24, 2013 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
October 27,
2008
Osborn, Liz.
"Number of Native Species in United States"
. Current Results Nexus
. සම්ප්රවේශය
January 15,
2015
"Numbers of Insects (Species and Individuals)"
. Smithsonian Institution
. සම්ප්රවේශය
January 20,
2009
"National Park FAQ"
nps
. National Park Service
. සම්ප්රවේශය
May 8,
2015
Lipton, Eric; Krauss, Clifford (August 23, 2012).
"Giving Reins to the States Over Drilling"
The New York Times
. සම්ප්රවේශය
January 18,
2015
Vincent, Carol H.; Hanson, Laura A.; Argueta, Carla N. (March 3, 2017).
Federal Land Ownership: Overview and Data
(Report). Congressional Research Service. p. 2
. සම්ප්රවේශය
June 18,
2020
Gorte, Ross W.; Vincent, Carol Hardy.; Hanson, Laura A.; Marc R., Rosenblum.
"Federal Land Ownership: Overview and Data"
(PDF)
fas.org
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
January 18,
2015
"Chapter 6: Federal Programs to Promote Resource Use, Extraction, and Development"
doi.gov
. U.S. Department of the Interior. March 18, 2015 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 19,
2015
The National Atlas of the United States of America (January 14, 2013).
"Forest Resources of the United States"
. Nationalatlas.gov. May 7, 2009 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 13,
2014
"Land Use Changes Involving Forestry in the United States: 1952 to 1997, With Projections to 2050"
(PDF)
. 2003
. සම්ප්රවේශය
January 13,
2014
Daynes & Sussman, 2010
, pp. 3, 72, 74–76, 78
Hays, Samuel P. (2000).
A History of Environmental Politics since 1945
Collin, Robert W. (2006).
The Environmental Protection Agency: Cleaning Up America's Act
. Greenwood Publishing Group. p. 1.
ISBN
978-0-313-33341-5
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Turner, James Morton (2012).
The Promise of Wilderness
, pp. 29–32
Endangered species Fish and Wildlife Service
. General Accounting Office, Diane Publishing. 2003. pp. 1–3, 42.
ISBN
978-1-4289-3997-4
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
"Environmental Performance Index"
epi.yale.edu
. July 10, 2024
. සම්ප්රවේශය
July 10,
2024
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
එක්සත් ජනපදයේ රජය සහ දේශපාලනය HRI-2012
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
Onuf 2010
, පිටු අංකය: xvii.
Desjardins, Jeff (August 8, 2019).
"Mapped: The world's oldest democracies"
World Economic Forum
. සම්ප්රවේශය
June 25,
2024
Ryan, David (2000). Ryan, David; Pungong, Victor (eds.).
The United States and Decolonization
. Springer.
doi
10.1057/9780333977958
hdl
1887/72726
ISBN
978-1-349-40644-9
Scheb, John M.; Scheb, John M. II (2002).
An Introduction to the American Legal System
. Florence, Kentucky: Delmar, p. 6.
ISBN
978-0-7668-2759-2
Burnham, William (2006).
Introduction to the Law and Legal System of the United States
(4th ed.). St. Paul, Minnesota: Thomson West. p. 41.
ISBN
978-0-314-06661-9
Killian, Johnny H. Ed.
"Constitution of the United States"
. The Office of the Secretary of the Senate
. සම්ප්රවේශය
February 11,
2012
"The Legislative Branch"
. United States Diplomatic Mission to Germany
. සම්ප්රවේශය
August 20,
2012
"The Process for impeachment"
. ThinkQuest. April 8, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 20,
2012
"The Senate and the House of Representatives: lesson overview (article)"
Khan Academy
(ඉංග්රීසි බසින්).
Broder, David S. (March 18, 2007).
"Congress's Oversight Offensive"
The Washington Post
. May 1, 2011 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
September 11,
2010
Ferraro, Thomas (April 25, 2007).
"House committee subpoenas Rice on Iraq"
Reuters
. January 14, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
September 11,
2010
"The Executive Branch"
The White House
. සම්ප්රවේශය
February 11,
2017
"Interpretation: Article II, Section 1, Clauses 2 and 3 | Constitution Center"
National Constitution Center – constitutioncenter.org
(ඉංග්රීසි බසින්).
Hall, Kermit L.; McGuire, Kevin T. (2005).
Institutions of American Democracy: The Judicial Branch
. Oxford University Press.
ISBN
978-0-19-988374-5
U.S. Citizenship and Immigration Services (2013).
Learn about the United States: Quick Civics Lessons for the Naturalization Test
. Government Printing Office. p. 4.
ISBN
978-0-16-091708-0
Giddens-White, Bryon (2005).
The Supreme Court and the Judicial Branch
. Heinemann Library.
ISBN
978-1-4034-6608-2
Zelden, Charles L. (2007).
The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics
. ABC-CLIO.
ISBN
978-1-85109-702-9
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
"Federal Courts"
. United States Courts
. සම්ප්රවේශය
October 19,
2014
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid
tag; name "එක්සත් ජනපදයේ රජය සහ දේශපාලනය FedJud" defined multiple times with different content
Cossack, Roger (July 13, 2000).
"Beyond politics: Why Supreme Court justices are appointed for life"
. CNN. July 12, 2012 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
Sundquist, James L. (1997). "The U.S. Presidential System as a Model for the World". In Baaklini, Abdo I.; Desfosses, Helen (eds.).
Designs for Democratic Stability: Studies in Viable Constitutionalism
(ඉංග්රීසි බසින්).
Routledge
. pp. 53–72.
ISBN
0765600528
Hofstadter, Richard (1969).
The Idea of a Party System : The Rise of Legitimate Opposition in the United States, 1780-1840
. University of California Press. p. iv.
ISBN
9780520013896
. සම්ප්රවේශය
October 5,
2022
Blake, Aaron (November 25, 2021).
"Why are there only two parties in American politics?"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
May 4,
2024
Levendusky, Matthew
(2009).
The Partisan Sort: How Liberals Became Democrats and Conservatives Became Republicans
University of Chicago Press
Levy, Robert A. (October 2011).
"Rights, Powers, Dual Sovereignty, and Federalism"
Cato Institute
. සම්ප්රවේශය
January 13,
2024
8 U.S.C.
§ 1101
(a)(36) and
8 U.S.C.
§ 1101
(a)(38) U.S. Federal Code, Immigration and Nationality Act.
8 U.S.C.
§ 1101a
Feldstein, Martin (March 2017).
"Why is Growth Better in the United States Than in Other Industrial Countries?"
National Bureau of Economic Research
. Cambridge, Massachusetts.
doi
10.3386/w23221
"What is a federal Indian reservation?"
bia.gov
Bureau of Indian Affairs
. August 19, 2017
. සම්ප්රවේශය
August 26,
2023
"Attorney General June 1, 1995 Memorandum on Indian Sovereignty"
www.justice.gov
(ඉංග්රීසි බසින්). March 8, 2017
. සම්ප්රවේශය
May 9,
2024
"Current Members"
United Nations Security Council
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
"United Nations Headquarters Agreement".
The American Journal of International Law
42
(2).
Cambridge University Press
: 445–447. April 1948.
doi
10.2307/2193692
JSTOR
2193692
S2CID
246008694
"Where is the G7 Headed?"
Council on Foreign Relations
. New York City. June 28, 2022.
"The United States and G20: Building a More Peaceful, Stable, and Prosperous World Together"
United States Department of State
. July 6, 2022
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
"Our global reach"
OECD
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
Fialho, Livia Pontes; Wallin, Matthew (August 1, 2013). Reaching for an Audience: U.S. Public Diplomacy Towards Iran (Report). American Security Project.
JSTOR
resrep06070
Oliver, Alex; Graham, Euan (December 19, 2017).
"Which are the countries still talking to North Korea?"
BBC News
. London
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
Ferraro, Matthew F. (December 22, 2014).
"The Case for Stronger Bhutanese-American Ties"
The Diplomat
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
"US will continue to strengthen 'unofficial ties' with Taiwan, says Harris"
South China Morning Post
(ඉංග්රීසි බසින්). September 28, 2022
. සම්ප්රවේශය
September 28,
2022
Ruwitch, John (September 22, 2020).
"Formal Ties With U.S.? Not For Now, Says Taiwan Foreign Minister"
NPR
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
Kobara, Junnosuke; Moriyasu, Ken (March 27, 2021).
"Japan will turn to Quad in 'nealsow Cold War': Defense Ministry think tank"
Nikkei Asia
. සම්ප්රවේශය
April 13,
2021
Dumbrell, John; Schäfer, Axel (2009).
America's 'Special Relationships': Foreign and Domestic Aspects of the Politics of Alliance
. Taylor & Francis. p. 45.
ISBN
978-0-203-87270-3
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Ek, Carl & Fergusson, Ian F. (September 3, 2010).
"Canada–U.S. Relations"
(PDF)
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
August 28,
2011
Vaughn, Bruce (August 8, 2008).
Australia: Background and U.S. Relations
. Congressional Research Service.
OCLC
70208969
Vaughn, Bruce (May 27, 2011).
"New Zealand: Background and Bilateral Relations with the United States"
(PDF)
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
August 28,
2011
Lum, Thomas (January 3, 2011).
"The Republic of the Philippines and U.S. Interests"
(PDF)
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
August 3,
2011
Chanlett-Avery, Emma; et al. (June 8, 2011).
"Japan-U.S. Relations: Issues for Congress"
(PDF)
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
August 28,
2011
Manyin, Mark E.; Chanlett-Avery, Emma; Nikitin, Mary Beth (July 8, 2011).
"U.S.–South Korea Relations: Issues for Congress"
(PDF)
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
August 28,
2011
Zanotti, Jim (July 31, 2014).
"Israel: Background and U.S. Relations"
(PDF)
. Congressional Research Service
. සම්ප්රවේශය
September 12,
2014
"U.S. Relations With Poland"
State.gov
. January 20, 2021
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2023
Kimer, James (September 26, 2019).
"The Untapped Potential of the US-Colombia Partnership"
Atlantic Council
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
May 30,
2020
"INDO- PACIFIC STRATEGY OF THE UNITED STATES"
(PDF)
. White House
. සම්ප්රවේශය
February 3,
2022
Meidan, Michal (July 1, 2019). US-China: The Great Decoupling (Report).
Oxford Institute for Energy Studies
JSTOR
resrep33982
Bala, Sumathi (March 28, 2023).
"U.S.-China relations are going downhill with 'no trust' on either side, Stephen Roach says"
(ඉංග්රීසි බසින්). CNBC
. සම්ප්රවේශය
May 7,
2023
Rumer, Eugene; Sokolsky, Richard (June 20, 2019).
"Thirty Years of U.S. Policy Toward Russia: Can the Vicious Circle Be Broken?"
Carnegie Endowment for International Peace
. Washington, D.C
. සම්ප්රවේශය
July 14,
2022
Macias, Amanda (June 17, 2022).
"Here's a look at the $5.6 billion in firepower the U.S. has committed to Ukraine in its fight against Russia"
(ඉංග්රීසි බසින්). CNBC
. සම්ප්රවේශය
September 28,
2022
"Our Forces"
United States Department of Defense
. සම්ප්රවේශය
July 12,
2024
Lindsay, James M. (August 4, 2021).
"Happy 231st Birthday to the United States Coast Guard!"
. New York City:
Council on Foreign Relations
. සම්ප්රවේශය
July 16,
2022
During peacetime it is part of the Department of Homeland Security. During wartime, or when the president or Congress so direct, it becomes part of the Department of Defense and is included in the Department of the Navy.
"Trends in Military Expenditure 2023"
(PDF)
Stockholm International Peace Research Institute
. April 2024
. සම්ප්රවේශය
April 22,
2024
"Data for all countries from 1988–2020 in constant (2019) USD (pdf)"
(PDF)
. SIPRI. April 28, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
(PDF)
. සම්ප්රවේශය
April 28,
2021
"Role of nuclear weapons grows as geopolitical relations deteriorate—new SIPRI Yearbook out now | SIPRI"
Stockholm International Peace Research Institute
(ඉංග්රීසි බසින්). June 17, 2024
. සම්ප්රවේශය
June 18,
2024
Hackett, James (2023).
The military balance. 2023
. London: Routledge.
ISBN
978-1032508955
Harris, Johnny (May 18, 2015).
"Why does the US have 800 military bases around the world?"
Vox
. September 24, 2020 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
September 23,
2020
"Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A)"
(PDF)
. Department of Defense. March 31, 2010. July 24, 2013 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
October 7,
2010
"StateDefenseForce.com"
StateDefenseForce.com
. September 17, 2024.
"State Guard Association of the United States – Supporting the State Defense Forces of the United States"
sgaus.org
"32 U.S. Code § 109 - Maintenance of other troops"
LII / Legal Information Institute
"Legal Basis of the National Guard"
. Army National Guard. 2013. May 21, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
May 17,
2013
Banks, Duren; Hendrix, Joshua; Hickman, Mathhew (October 4, 2016).
"National Sources of Law Enforcement Employment Data"
(PDF)
U.S. Department of Justice
: 1.
"U.S. Federal Law Enforcement Agencies, Who Governs & What They Do"
. Chiff.com. February 10, 2014 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
November 10,
2021
Manweller, Mathew (2006).
"Chapter 2, The Roles, Functions, and Powers of State Courts"
. In Hogan, Sean O. (ed.).
The Judicial Branch of State Government: People, Process, and Politics
Santa Barbara, California
ABC-Clio
. pp. 37–96.
ISBN
978-1-85109-751-7
. සම්ප්රවේශය
October 5,
2020
"Introduction To The Federal Court System"
United States Attorney
. Washington, D.C.:
United States Department of Justice
. November 7, 2014
. සම්ප්රවේශය
July 14,
2022
Sawyer, Wendy; Wagner, Peter (March 14, 2024).
"Mass Incarceration: The Whole Pie 2024"
Prison Policy Initiative
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
February 13,
2025
The Growth of Incarceration in the United States: Exploring Causes and Consequences
. Washington, D.C.: National Academies Press. April 24, 2014.
doi
10.17226/18613
ISBN
978-0-309-29801-8
Foundation, The Annie E. Casey (November 14, 2020).
"Juvenile Detention Explained"
The Annie E. Casey Foundation
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 6,
2023
United States of America
World Prison Brief
Highest to Lowest
World Prison Brief
(WPB). Use the dropdown menu to choose lists of countries by region or the whole world. Use the menu to select highest-to-lowest lists of prison population totals, prison population rates, percentage of pre-trial detainees/remand prisoners, percentage of female prisoners, percentage of foreign prisoners, and occupancy rate. Column headings in WPB tables can be clicked to reorder columns lowest to highest, or alphabetically. For detailed information for each country click on any country name in lists. See the
WPB main data page
and click on the map links or the sidebar links to get to the region and country desired.
Grinshteyn, Erin; Hemenway, David (March 2016).
"Violent Death Rates: The US Compared with Other High-income OECD Countries, 2010"
The American Journal of Medicine
129
(3): 226–273.
doi
10.1016/j.amjmed.2015.10.025
PMID
26551975
. සම්ප්රවේශය
June 18,
2017
"The Implementation of Monetary Policy – The Federal Reserve in the International Sphere"
(PDF)
. සම්ප්රවේශය
August 24,
2010
Fordham, Benjamin (October 2017).
"Protectionist Empire: Trade, Tariffs, and United States Foreign Policy, 1890–1914"
Studies in American Political Development
31
(2): 170–192.
doi
10.1017/s0898588x17000116
ISSN
0898-588X
S2CID
148917255
"United States Datasets"
www.imf.org
. සම්ප්රවේශය
2025-02-10
Hagopian, Kip; Ohanian, Lee (August 1, 2012).
"The Mismeasure of Inequality"
Policy Review
(174). December 3, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 23,
2020
"Gross Domestic Product, Fourth Quarter and Year 2022 (Third Estimate), GDP by Industry, and Corporate Profits"
U.S. Department of Commerce
"Household disposable income"
OECD Data
(ඉංග්රීසි බසින්).
Fox, Michelle (March 1, 2024).
"The U.S. national debt is rising by $1 trillion about every 100 days"
. CNBC.
"Microsoft back as most valuable listed company as Nvidia slips"
BBC
(බ්රිතාන්ය ඉංග්රීසි බසින්). June 21, 2024
. සම්ප්රවේශය
August 6,
2024
"Global 500"
Fortune Global 500
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
August 3,
2023
Hyam, Benji (November 29, 2023).
"Most Profitable Companies: U.S. vs. Rest of the World, 2023"
www.growandconvert.com
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 16,
2024
Benjamin J. Cohen,
The Future of Money
, Princeton University Press, 2006,
ISBN
0691116660
cf
. "the dollar is the de facto currency in Cambodia", Charles Agar,
Frommer's
Vietnam
, 2006,
ISBN
0471798169
, p. 17.
"US GDP Growth Rate by Year"
multpl.com
. US Bureau of Economic Analysis. March 31, 2014
. සම්ප්රවේශය
June 18,
2014
"United States free trade agreements"
Office of the United States Trade Representative
. සම්ප්රවේශය
May 31,
2019
"Rankings: Global Competitiveness Report 2013–2014"
(PDF)
. World Economic Forum
. සම්ප්රවේශය
June 1,
2014
Collins, Michael (August 11, 2023).
"The Post-Industrial Service Economy Isn't Working for the Middle Class"
IndustryWeek
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
August 10,
2024
"USA Economy in Brief"
. U.S. Dept. of State, International Information Programs. March 12, 2008 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
"The State of Manufacturing in the United States"
. International Trade Administration. July 2010. February 26, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
March 10,
2013
"Manufacturing, Value Added (Current US$)"
World Bank
. January 7, 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
July 14,
2021
Kat Tretina and Benjamin Curry (April 9, 2021).
"NYSE: What Is The New York Stock Exchange"
Forbes
. සම්ප්රවේශය
July 24,
2022
Jones, Huw (March 24, 2022).
"New York widens lead over London in top finance centres index"
Reuters
. සම්ප්රවේශය
July 29,
2022
"The Global Financial Centres Index 35"
. Long Finance. March 21, 2024
. සම්ප්රවේශය
May 1,
2024
Ghosh, Iman (September 24, 2020).
"This 3D map shows the U.S. cities with the highest economic output"
. World Economic Forum
. සම්ප්රවේශය
March 5,
2023
The New York metro area dwarfs all other cities for economic output by a large margin.
"Monthly Reports – World Federation of Exchanges"
. WFE.
Table A – Market Capitalization of the World's Top Stock Exchanges (As at end of June 2012)
. Securities and Exchange Commission (China).
WIPO (2022).
Global Innovation Index 2022, 15th Edition
(ඉංග්රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization.
doi
10.34667/tind.46596
ISBN
9789280534320
. සම්ප්රවේශය
February 25,
2023
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
එක්සත් ජනපදයේ ආර්ථිකය CIA-2018
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, "Resource-Based Growth Past and Present", in
Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny
, ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185.
ISBN
0821365452
"Top Trading Partners – October 2022"
. U.S. Census Bureau. October 2022
. සම්ප්රවේශය
May 12,
2023
"World Trade Statistical Review 2019"
(PDF)
World Trade Organization
. p. 100
. සම්ප්රවේශය
May 31,
2019
"Exports of goods, services and primary income (BoP, current US$)"
data.worldbank.org
. සම්ප්රවේශය
May 24,
2024
"Service exports (BoP, current US$)"
. World Bank
. සම්ප්රවේශය
August 4,
2023
"Income"
Better Life Index
. OECD
. සම්ප්රවේශය
September 28,
2019
In the United States, the average household net adjusted disposable income per capita is USD 45 284 a year, much higher than the OECD average of USD 33 604 and the highest figure in the OECD.
"Median Income by Country 2023"
Wisevoter
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 28,
2023
"Society at a Glance 2014"
Society at a Glance 2014: OECD Social Indicators
. OECD Publishing. March 18, 2014.
doi
10.1787/soc_glance-2014-en
ISBN
9789264200722
. සම්ප්රවේශය
May 29,
2014
"Personal Consumption Expenditures"
fred.stlouisfed.org
(ඉංග්රීසි බසින්). March 28, 2024
. සම්ප්රවේශය
July 24,
2024
Steenkamp, Jan-Benedict E. M. (1 March 2024).
"What is holding private label back in the United States and in emerging markets?"
Journal of Retailing
100
(1): 56–69.
doi
10.1016/j.jretai.2023.11.002
ISSN
0022-4359
Napoletano, E. (October 20, 2023).
"Here's How Many Billionaires And Millionaires Live In The U.S. – Forbes Advisor"
Forbes
. සම්ප්රවේශය
November 20,
2023
Piketty, Thomas
(2014).
Capital in the Twenty-First Century
. Belknap Press. p.
257
ISBN
978-0-674-43000-6
Smith, Matthew; Zidar, Owen; Zwick, Eric (2022).
"Top Wealth in America: New Estimates under Heterogeneous Returns"
The Quarterly Journal of Economics
138
: 515–573.
doi
10.1093/qje/qjac033
ISSN
0033-5533
"Income inequality in America is the highest it's been since Census Bureau started tracking it, data shows"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
July 27,
2020
Hopkin, Jonathan
(2020).
"American Nightmare: How Neoliberalism Broke US Democracy"
Anti-System Politics: The Crisis of Market Liberalism in Rich Democracies
Oxford University Press
. pp. 87–92.
doi
10.1093/oso/9780190699765.003.0004
ISBN
978-0190699765
Long, Heather (September 12, 2017).
"U.S. middle-class incomes reached highest-ever level in 2016, Census Bureau says"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
November 11,
2019
Smeeding, T. M. (2005). "Public Policy: Economic Inequality and Poverty: The United States in Comparative Perspective".
Social Science Quarterly
86
: 955–983.
doi
10.1111/j.0038-4941.2005.00331.x
S2CID
154642286
Singh, Kanishka (December 27, 2024).
"US homelessness rose by record 18% in latest annual data"
Reuters
. සම්ප්රවේශය
February 13,
2025
"USDA ERS – Key Statistics & Graphics"
ers.usda.gov
. January 19, 2020 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
December 4,
2019
"Facts About Child Hunger in America | Feeding America"
feedingamerica.org
. සම්ප්රවේශය
December 4,
2019
"National Poverty in America Awareness Month: January 2023"
Census.gov
Joumard, Isabelle; Pisu, Mauro; Bloch, Debbie (2012).
"Tackling income inequality The role of taxes and transfers"
(PDF)
. OECD
. සම්ප්රවේශය
May 21,
2015
Rank, Mark Robert
(2023).
The Poverty Paradox: Understanding Economic Hardship Amid American Prosperity
Oxford University Press
. pp. 116–117.
ISBN
978-0190212636
Min, Sarah (May 24, 2019).
"1 in 4 workers in U.S. don't get any paid vacation time or holidays"
. CBS News
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
The United States is the only advanced economy that does not federally mandate any paid vacation days or holidays.
Bernard, Tara Siegel (February 22, 2013).
"In Paid Family Leave, U.S. Trails Most of the Globe"
The New York Times
. සම්ප්රවේශය
August 27,
2013
Van Dam, Andrew (July 4, 2018).
"Is it great to be a worker in the U.S.? Not compared with the rest of the developed world"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
July 12,
2018
Mowery, David.
"Technological Change and the Evolution of the U.S. "National Innovation System", 1880-1990"
OpenMind
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 10,
2024
Goodfriend, Marvin; McDermott, John (February 24, 2021).
"The American System of economic growth"
Journal of Economic Growth
(ඉංග්රීසි බසින්).
26
(1): 31–75.
doi
10.1007/s10887-021-09186-x
ISSN
1573-7020
PMC
7902180
PMID
33642936
සැකිල්ල:Hounshell1984
Tollefson, Jeff; Van Noorden, Richard (2024-10-23).
"The US is the world's science superpower — but for how long?"
Nature
(ඉංග්රීසි බසින්).
634
(8035): 770–774.
Bibcode
2024Natur.634..770T
doi
10.1038/d41586-024-03403-4
PMID
39443789
"U.S. science no longer leads the world. Here's how top advisers say the nation should respond"
www.science.org
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
2025-02-10
Desjardins, Jeff (December 18, 2018).
"Innovators wanted: these countries spend the most on R&D"
www.weforum.org
. සම්ප්රවේශය
May 22,
2024
Fleming, Sean (November 16, 2020).
"These countries spend the most on research and development"
www.weforum.org
. සම්ප්රවේශය
May 22,
2024
"SJR – International Science Ranking"
Scimagojr.com
(British English බසින්)
. සම්ප්රවේශය
February 5,
2022
World Intellectual Property Organization. (2021).
World Intellectual Property Indicators 2021
. World IP Indicators (WIPI) (ඉංග්රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization (WIPO).
doi
10.34667/tind.44461
ISBN
9789280533293
. සම්ප්රවේශය
April 27,
2022
"Global Innovation Index 2024 : Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship"
www.wipo.int
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
November 29,
2024
WIPO (December 28, 2023).
Global Innovation Index 2023, 15th Edition
(ඉංග්රීසි බසින්). World Intellectual Property Organization.
doi
10.34667/tind.46596
ISBN
9789280534320
. සම්ප්රවේශය
October 17,
2023
"Global AI Power Rankings: Stanford HAI Tool Ranks 36 Countries in AI"
hai.stanford.edu
(ඉංග්රීසි බසින්). 2024-11-21
. සම්ප්රවේශය
2025-01-01
Getzoff, Marc (December 1, 2023).
"Most Technologically Advanced Countries In The World 2023"
Global Finance Magazine
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 29,
2024
"65 Years Ago: The National Aeronautics and Space Act of 1958 Creates NASA – NASA"
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). July 26, 2023
. සම්ප්රවේශය
September 6,
2024
"National Aeronautics and Space Administration | US Space Agency & Exploration Achievements | Britannica"
www.britannica.com
(ඉංග්රීසි බසින්). September 4, 2024
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Apollo | History, Missions, Significance, & Facts | Britannica"
www.britannica.com
(ඉංග්රීසි බසින්). August 29, 2024
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"The Apollo Missions"
The Apollo Missions
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). July 4, 2019
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Space Shuttle – NASA"
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Quick Facts"
HubbleSite
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Quick Facts"
Webb
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Mars Exploration – NASA Science"
science.nasa.gov
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). February 27, 2008
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"International Space Station Facts and Figures – NASA"
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
Howell, Elizabeth (August 24, 2022).
"International Space Station: Facts, History & Tracking"
Space.com
(ඉංග්රීසි බසින්) (updated, last ed.)
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Analysis | Companies are commercializing outer space. Do government programs still matter?"
Washington Post
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). January 11, 2022.
ISSN
0190-8286
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"Commercial Space – NASA"
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
September 5,
2024
"U.S. energy facts explained – consumption and production – U.S. Energy Information Administration (EIA)"
eia.gov
. සම්ප්රවේශය
November 21,
2023
"Energy Flow Charts: Charting the Complex Relationships among Energy, Water, and Carbon"
. Lawrence Livermore National Laboratory. March 2022
. සම්ප්රවේශය
May 16,
2023
"What is the United States' share of world energy consumption?"
U.S. Energy Information Administration
. November 5, 2021.
US Environmental Protection Agency, OAR (February 8, 2017).
"Inventory of U.S. Greenhouse Gas Emissions and Sinks"
US EPA
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
December 3,
2020
"Nuclear Power in the USA - World Nuclear Association"
world-nuclear.org
. සම්ප්රවේශය
2025-03-01
Rouse, Sabina (2019-11-05).
"Where are the world's 449 nuclear reactors?"
World Economic Forum
(ඉංග්රීසි බසින්). 2025-02-14 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
2025-03-01
"U.S. Sets Targets to Triple Nuclear Energy Capacity by 2050"
Energy.gov
(ඉංග්රීසි බසින්). 2024-11-12
. සම්ප්රවේශය
2025-03-01
Hunter, Marnie (April 11, 2022).
"This US airport has reclaimed its title as the world's busiest"
. CNN.
"Waterways – The World Factbook"
The World Factbook
Central Intelligence Agency
. සම්ප්රවේශය
July 14,
2022
Edwards, Chris (July 12, 2020).
"Privatization"
Downsizing the Federal Government
(ඉංග්රීසි බසින්). Cato Institute
. සම්ප්රවේශය
January 23,
2021
"Scheduled Passengers Carried"
. International Air Transport Association (IATA). 2011. January 2, 2015 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
February 17,
2012
"2021 Airport Traffic Report"
(PDF)
Port Authority of New York and New Jersey
. April 2022. p. 32.
"Preliminary World Airport Traffic and Rankings 2013—High Growth Dubai Moves Up to 7th Busiest Airport"
. March 31, 2014. April 1, 2014 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
May 17,
2014
"Number of U.S. Airports"
. Bureau of Transportation Statistics
. සම්ප්රවේශය
December 15,
2023
Black, Alan (1995).
Urban mass transportation planning
. New York: McGraw-Hill.
ISBN
978-0070055575
OCLC
31045097
"Cars still dominate the American commute"
World Economic Forum
(ඉංග්රීසි බසින්). May 19, 2022
. සම්ප්රවේශය
May 21,
2023
Humes, Edward (April 12, 2016).
"The Absurd Primacy of the Automobile in American Life"
The Atlantic
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 12,
2023
"Roadways – The World Factbook"
Cia.gov
. July 12, 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2021
"Public Road and Street Mileage in the United States by Type of Surface"
United States Department of Transportation
. January 2, 2015 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 13,
2015
"Railways – The World Factbook"
The World Factbook
Central Intelligence Agency
. සම්ප්රවේශය
July 14,
2022
"Seasonally Adjusted Transportation Data"
. Washington, D.C.: Bureau of Transportation Statistics. 2021. April 22, 2021 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
February 16,
2021
Fitzsimmons, Emma G. (April 24, 2017).
"Amtrak at a Junction: Invest in Improvements, or Risk Worsening Problems"
The New York Times
. සම්ප්රවේශය
April 16,
2023
"The Top 50 Container Ports"
World Shipping Council
. Washington, D.C
. සම්ප්රවේශය
July 14,
2022
"SOME MILESTONES OF THE AUTO AGE"
The New York Times
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). January 26, 1986.
ISSN
0362-4331
. සම්ප්රවේශය
June 1,
2023
"1926 Ford Model T Sports Touring Car"
The Washington Post
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). September 1, 2002.
ISSN
0190-8286
. සම්ප්රවේශය
June 1,
2023
"2023 production statistics"
International Organization of Motor Vehicle Manufacturers
. සම්ප්රවේශය
July 1,
2024
Klebnikov, Sergei (2021-06-30).
"Tesla Is Now The World's Most Valuable Car Company With A $208 Billion Valuation"
Forbes
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
April 14,
2023
"China overtakes US in car sales"
The Guardian
. London. January 8, 2010
. සම්ප්රවේශය
July 10,
2011
"Fact #962: Vehicles per Capita: Other Regions/Countries Compared to the United States"
Energy.gov
(ඉංග්රීසි බසින්). January 30, 2017
. සම්ප්රවේශය
January 23,
2021
"Vehicle Statistics: Cars Per Capita"
. Capitol Tires. August 2017.
"Cars"
The Observatory of Economic Complexity
. සම්ප්රවේශය
July 27,
2024
"Annual and cumulative estimates of residential population change for the United States, regions, states, District of Columbia, Puerto Rico"
U.S. Census Bureau
. සම්ප්රවේශය
December 20,
2024
"Census Bureau's 2020 Population Count"
United States Census
. සම්ප්රවේශය
April 26,
2021
"The World Factbook: United States"
. Central Intelligence Agency
. සම්ප්රවේශය
November 10,
2018
"National Population Totals and Components of Change: 2020-2024"
"Population Clock"
Census.gov
"Table MS-1. Marital Status of the Population 15 Years Old and Over, by Sex, Race and Hispanic Origin: 1950 to Present"
Historical Marital Status Tables
. U.S. Census Bureau
. සම්ප්රවේශය
September 11,
2019
Saric, Ivana (April 25, 2024).
"Births dropped in 2023, ending pandemic baby boom"
(ඉංග්රීසි බසින්). Axios
. සම්ප්රවේශය
July 1,
2024
"U.S. has world's highest rate of children living in single-parent households"
Pew Research Center
(ඉංග්රීසි බසින්). December 12, 2019
. සම්ප්රවේශය
March 17,
2020
"Ancestry 2000"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. June 2004. December 4, 2004 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
(PDF)
. සම්ප්රවේශය
December 2,
2016
"The Chance That Two People Chosen at Random Are of Different Race or Ethnicity Groups Has Increased Since 2010"
"Table 52. Population by Selected Ancestry Group and Region: 2009"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. 2009. December 25, 2012 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
February 11,
2017
"Federally recognized American Indian tribes and Alaska Native entities | USAGov"
www.usa.gov
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
April 5,
2024
"America Is Getting Older"
Census.gov
. June 22, 2023
. සම්ප්රවේශය
June 30,
2024
Kaur, Harmeet (May 20, 2018).
"FYI: English isn't the official language of the United States"
(ඉංග්රීසි බසින්). CNN
. සම්ප්රවේශය
May 11,
2023
"States Where English Is the Official Language"
The Washington Post
. August 12, 2014
. සම්ප්රවේශය
September 12,
2020
"The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4"
. Hawaii Legislative Reference Bureau. November 7, 1978. July 24, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2007
Chapel, Bill (April 21, 2014).
"Alaska OKs Bill Making Native Languages Official"
. NPR.
"South Dakota recognizes official indigenous language"
Argus Leader
. සම්ප්රවේශය
March 26,
2019
Siebens, Julie; Julian, Tiffany (December 2011).
"Native North American Languages Spoken at Home in the United States and Puerto Rico: 2006–2010"
(PDF)
United States Census Bureau
. සම්ප්රවේශය
April 5,
2024
"Translation in Puerto Rico"
Puerto Rico Channel
. December 30, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
December 29,
2013
"ACS B16001"
ACS B16001
. U.S. Census Bureau
. සම්ප්රවේශය
December 26,
2022
"American FactFinder—Results"
. February 12, 2020 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
May 29,
2017
United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (August 2019).
"International Migrant Stock 2019 Documentation"
(PDF)
. United Nations
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2023
"UN Migrant Stock Total 2019"
. United Nations
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2023
"Frequently Requested Statistics on Immigrants and Immigration in the United States"
Migration Policy Institute
. March 14, 2019.
"Key findings about U.S. immigrants"
. Pew Research Center. June 17, 2019.
"Immigrants in the United States"
(PDF)
americanimmigrationcouncil.org
. September 21, 2021
. සම්ප්රවේශය
August 18,
2023
"Who Are America's Immigrants?"
Population Reference Bureau
. May 22, 2024.
Chisti, Muzaffar; Bush-Joseph, Kathleen; Greene, Madeleine (October 30, 2024).
"How the rebuilt U.S. system resettled the most refugees in 30 years"
. Migration Policy Institute
. සම්ප්රවේශය
January 3,
2025
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
ටැගය;
එක්සත් ජනපදයේ ජන විකාශනය Staff-2007
නමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
Donadio, Rachel (November 22, 2021).
"Why Is France So Afraid of God?"
The Atlantic
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
March 25,
2023
"First Amendment"
Constitution Annotated
United States Congress
Alesina, Alberto; et al. (2003).
"Fractionalization"
(PDF)
Journal of Economic Growth
(2): 155–194.
doi
10.1023/a:1024471506938
S2CID
260685524
. August 31, 2012 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
September 13,
2012
Fahmy, Dalia (July 31, 2018).
"Americans are far more religious than adults in other wealthy nations"
Pew Research Center
. January 9, 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
January 23,
2020
ANALYSIS (December 19, 2011).
"Global Christianity"
. Pewforum.org. July 30, 2013 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 17,
2012
Sewell, Elizabeth (2010). "Religious Liberty and Religious Minorities in the United States". In Davis, Derek (ed.).
The Oxford Handbook of Church and State in the United States
University of Oxford
. pp. 249–275.
ISBN
9780199892228
Williams, Daniel (March 1, 2023).
'Christian America' Isn't Dying. It's Dividing"
Christianity Today
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
March 25,
2023
Merriam, Jesse; Lupu, Ira; Elwood, F; Davis, Eleanor (August 28, 2008).
"On Ceremonial Occasions, May the Government Invoke a Deity?"
Pew Research Center's Religion & Public Life Project
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
March 31,
2023
Kallo, Becka; et al. (December 7, 2023).
"Spirituality Among Americans"
Pew Research Center's Religion & Public Life Project
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
December 8,
2023
Froese, Paul; Uecker, Jeremy E. (September 2022).
"Prayer in America: A Detailed Analysis of the Various Dimensions of Prayer"
Journal for the Scientific Study of Religion
(ඉංග්රීසි බසින්).
61
(3–4): 663–689.
doi
10.1111/jssr.12810
ISSN
0021-8294
S2CID
253439298
Howe 2008
, පිටු අංක: 727–728.
"United States—Urban/Rural and Inside/Outside Metropolitan Area"
. U.S. Census Bureau. April 3, 2009 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
September 23,
2008
"City and Town Population Totals: 2020-2022"
Census.gov
. සම්ප්රවේශය
November 26,
2023
"Counties in South and West Lead Nation in Population Growth"
The United States Census Bureau
(ඉංග්රීසි බසින්). April 18, 2019
. සම්ප්රවේශය
August 29,
2020
"Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas Population Totals: 2020–2023"
. United States Census Bureau. May 2023
. සම්ප්රවේශය
February 14,
2024
"About Us"
"Texas Medical Center, largest medical complex in the world, reaches 98 percent ICU capacity"
Newsweek
. August 19, 2020.
"TMC Facts & Figures"
(PDF)
Murphy, Sherry, BS; Kochanek, Kenneth D., MA; Xu, Jiaquan, MD; Arias, Elizabeth, PhD (December 19, 2024).
"Mortality in the United States, 2023"
. CDC National Center for Health Statistics
. සම්ප්රවේශය
January 7,
2025
{{
cite news
}}
: CS1 maint: multiple names: authors list (
link
Achenbach, Joel (November 26, 2019).
'There's something terribly wrong': Americans are dying young at alarming rates"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
December 19,
2019
"New International Report on Health Care: U.S. Suicide Rate Highest Among Wealthy Nations | Commonwealth Fund"
Commonwealthfund.org
(ඉංග්රීසි බසින්). January 30, 2020
. සම්ප්රවේශය
March 17,
2020
"Prevalence of Overweight and Obesity Among Adults: United States, 2003–2004"
. Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics
. සම්ප්රවේශය
June 5,
2007
"The U.S. Healthcare System: The Best in the World or Just the Most Expensive?"
(PDF)
. University of Maine. 2001. March 9, 2007 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
November 29,
2006
Vladeck, Bruce (January 2003).
"Universal Health Insurance in the United States: Reflections on the Past, the Present, and the Future"
American Journal of Public Health
93
(1): 16–19.
doi
10.2105/ajph.93.1.16
PMC
1447684
PMID
12511377
Oberlander, Jonathan (June 1, 2010).
"Long Time Coming: Why Health Reform Finally Passed"
Health Affairs
(ඉංග්රීසි බසින්).
29
(6): 1112–1116.
doi
10.1377/hlthaff.2010.0447
ISSN
0278-2715
PMID
20530339
Glenza, Jessica; Noor, Poppy.
"Tracking abortion laws across the United States"
The Guardian
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
August 14,
2024
National Center for Education Statistics
. "
U.S. Undergraduate Enrollment
". Accessed July 29, 2024.
"Ages for Compulsory School Attendance ..."
U.S. Dept. of Education, National Center for Education Statistics
. සම්ප්රවේශය
June 10,
2007
Rushe, Dominic (September 7, 2018).
"The US spends more on education than other countries. Why is it falling behind?"
The Guardian
(බ්රිතාන්ය ඉංග්රීසි බසින්).
ISSN
0261-3077
. සම්ප්රවේශය
August 29,
2020
"Fast Facts: Expenditures"
nces.ed.gov
(ඉංග්රීසි බසින්). April 2020
. සම්ප්රවේශය
August 29,
2020
"Educational Attainment in the United States: 2022"
. U.S. Census Bureau
. සම්ප්රවේශය
July 20,
2024
For more detail on U.S. literacy, see
A First Look at the Literacy of America's Adults in the 21st century
, U.S. Department of Education (2003).
"All Nobel Prizes"
. Nobel Foundation.
"2022–2023 Best Global Universities Rankings"
U.S. News & World Report
. සම්ප්රවේශය
April 27,
2023
Fink, Jenni (October 22, 2019).
"U.S. Schools Take 8 of 10 Top Spots on U.S. News' Best Global Universities"
Newsweek
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
April 18,
2023
"Best Countries for Education: North American and European countries are seen as offering the best opportunities for education"
U.S. News & World Report
. April 19, 2023.
Pannoni, Alexandra; Kerr, Emma (July 14, 2020).
"Everything You Need to Know About Community Colleges: FAQ"
U.S. News & World Report
. සම්ප්රවේශය
July 9,
2022
"U.S. education spending tops global list, study shows"
. CBS. Associated Press. June 25, 2013. July 26, 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
October 5,
2013
"The Biden administration cancelled $9.5B in student loan debt. Here's who it affects"
USAFacts
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2022
Hess, Abigail Johnson (December 22, 2020).
"U.S. student debt has increased by more than 100% over the past 10 years"
. CNBC
. සම්ප්රවේශය
January 8,
2022
Dickler, Jessica; Nova, Annie (May 6, 2022).
"This is how student loan debt became a $1.7 trillion crisis"
. CNBC
. සම්ප්රවේශය
July 8,
2022
"Statue of Liberty"
World Heritage
. UNESCO
. සම්ප්රවේශය
January 4,
2022
Huntington, Samuel P.
(2004).
"Chapters 2–4"
Who are We?: The Challenges to America's National Identity
. Simon & Schuster.
ISBN
978-0-684-87053-3
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
: see
American Creed
, written by
William Tyler Page
and adopted by Congress in 1918.
Hoeveler, J. David,
Creating the American Mind: Intellect and Politics in the Colonial Colleges
, Rowman & Littlefield,
ISBN
978-0742548398
, 2007, p. xi
Grabb, Edward; Baer, Douglas; Curtis, James (1999). "The Origins of American Individualism: Reconsidering the Historical Evidence".
Canadian Journal of Sociology
24
(4).
University of Alberta
: 511–533.
doi
10.2307/3341789
ISSN
0318-6431
JSTOR
3341789
Marsh, Abigail (May 26, 2021).
"Everyone Thinks Americans Are Selfish. They're Wrong"
The New York Times
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්).
ISSN
0362-4331
. සම්ප්රවේශය
July 16,
2023
Porter, Gayle (November 2010). "Work Ethic and Ethical Work: Distortions in the American Dream".
Journal of Business Ethics
96
(4).
Springer
: 535–550.
doi
10.1007/s10551-010-0481-6
JSTOR
29789736
S2CID
143991044
Stephens, R. H. (September 1952). "The Role Of Competition In American Life".
The Australian Quarterly
24
(3).
Australian Institute of Policy and Science
: 9–14.
JSTOR
41317686
"World Giving Index 2022"
(PDF)
Charities Aid Foundation
. September 9, 2022
. සම්ප්රවේශය
April 27,
2023
"Country-level estimates of altruism"
Our World in Data
. සම්ප්රවේශය
March 14,
2023
Marsh, Abigail (February 5, 2018).
"Could A More Individualistic World Also Be A More Altruistic One?"
NPR
. සම්ප්රවේශය
March 14,
2023
"GROSS DOMESTIC PHILANTHROPY: An international analysis of GDP, tax and giving"
(PDF)
Charities Aid Foundation
. January 2016
. සම්ප්රවේශය
July 18,
2022
Volokh, Eugene (January 17, 2015).
"The American tradition of multiculturalism"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
July 30,
2024
Jackson, Lucas (August 22, 2014).
"America's Tipping Point: Most Of U.S. Now Multicultural, Says Group"
NBC News
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 30,
2024
Fergie, Dexter (March 24, 2022).
"How American Culture Ate the World"
The New Republic
ISSN
0028-6583
. සම්ප්රවේශය
July 3,
2022
Shah, Ritula (2014-11-19).
"Is US monopoly on the use of soft power at an end?"
BBC News
(බ්රිතාන්ය ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
2025-02-14
Berghahn, Volker R. (February 1, 2010).
"The debate on 'Americanization' among economic and cultural historians"
Cold War History
10
(1): 107–130.
doi
10.1080/14682740903388566
ISSN
1468-2745
S2CID
144459911
Fiorina, Morris P.
; Peterson, Paul E. (2010).
The New American democracy
(7th ed.). London: Longman. p. 97.
ISBN
978-0-205-78016-7
Holloway, Joseph E. (2005).
Africanisms in American culture
(2nd ed.). Bloomington: Indiana University Press. pp. 18–38.
ISBN
978-0-253-21749-3
Johnson, Fern L. (2000).
Speaking culturally : language diversity in the United States
. Sage Publications. p. 116.
ISBN
978-0-8039-5912-5
Clifton, Jon (March 21, 2013).
"More Than 100 Million Worldwide Dream of a Life in the U.S. More than 25% in Liberia, Sierra Leone, Dominican Republic want to move to the U.S."
Gallup
. සම්ප්රවේශය
January 10,
2014
Kulkarni, Jay (January 12, 2022).
"Attracting Immigrant Talent With A New American Dream"
Forbes
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
July 24,
2024
"A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries"
(PDF)
Economic Policy Reforms: Going for Growth
. OECD. 2010
. සම්ප්රවේශය
September 20,
2010
"Understanding Mobility in America"
Center for American Progress
. April 26, 2006.
Gould, Elise (October 10, 2012).
"U.S. lags behind peer countries in mobility"
Economic Policy Institute
. සම්ප්රවේශය
July 15,
2013
Gutfeld, Amon (2002).
American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience
. Brighton and Portland: Sussex Academic Press. p. 65.
ISBN
978-1-903900-08-6
Zweig, Michael (2004).
What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century
. Ithaca, NY: Cornell University Press.
ISBN
978-0-8014-8899-3
Hoff-Ginsberg, Erika (April 1989).
Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech
(Report). Bethesda, MD: National Institute of Child Health and Human Development (NIH) – via Education Resource Information Center.
Republished with revisions as
Hoff-Ginsberg, Erika (1991). "Mother-Child Conversation in Different Social Classes and Communicative Settings".
Child Development
62
(4): 782–796.
doi
10.1111/j.1467-8624.1991.tb01569.x
ISSN
0009-3920
PMID
1935343
O'Keefe, Kevin (2005).
The Average American
. New York: PublicAffairs.
ISBN
978-1-58648-270-1
"National Foundation on the Arts and the Humanities"
Federal Register
. සම්ප්රවේශය
October 1,
2022
Coleman, Gabriella
(2013).
Coding Freedom
Princeton University Press
. pp. 10, 201.
ISBN
978-0-691-14461-0
"Held Dear In U.S., Free Speech Perplexing Abroad"
NPR
. September 19, 2012
. සම්ප්රවේශය
March 4,
2023
Liptak, Adam (June 11, 2008).
"Hate speech or free speech? What much of West bans is protected in U.S."
The New York Times
. සම්ප්රවේශය
February 21,
2023
Durkee, Alison (April 25, 2018).
"What if we didn't... have the First Amendment?"
Mic
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
February 6,
2023
Wike, Richard (October 12, 2016).
"Americans more tolerant of offensive speech than others in the world"
Pew Research Center
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
February 6,
2023
Gray, Alex (November 8, 2016).
"Freedom of speech: which country has the most?"
World Economic Forum
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
February 6,
2023
Norris, Pippa
(February 2023).
"Cancel Culture: Myth or Reality?"
Political Studies
(ඉංග්රීසි බසින්).
71
(1): 145–174.
doi
10.1177/00323217211037023
ISSN
0032-3217
S2CID
238647612
As predicted, in post-industrial societies, characterized by predominately liberal social cultures, like the US, Sweden, and UK...
Derks, Marco; van den Berg, Mariecke (2020).
Public Discourses About Homosexuality and Religion in Europe and Beyond
Springer International Publishing
. p. 338.
ISBN
978-3-030-56326-4
...(the United States and [Western] Europe) as "already in crisis" for their permissive attitudes toward nonnormative sexualities...
Leveille, Dan (December 4, 2009).
"LGBT Equality Index: The most LGBT-friendly countries in the world"
Equaldex
. සම්ප්රවේශය
January 26,
2023
13.) United States
Garretson, Jeremiah (2018). "A Transformed Society: LGBT Rights in the United States".
The Path to Gay Rights: How Activism and Coming Out Changed Public Opinion
New York University Press
ISBN
978-1-4798-5007-5
In the late 1980s and early 1990s, a dramatic wave began to form in the waters of public opinion: American attitudes involving homosexuality began to change... The transformation of America's response to homosexuality has been — and continues to be — one of the most rapid and sustained shifts in mass attitudes since the start of public polling.
Jelliffe, Robert A. (1956).
Faulkner at Nagano
. Tokyo: Kenkyusha, Ltd.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 157-159.
Lauter 1994a
, පිටු අංක: 503-509.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංකය: 163.
Mulford, Carla.
"Enlightenment Voices, Revolutionary Visions."
In
Lauter 1994a
, pp. 705–707
harvnb error: no target: CITEREFLauter1994a (
help
Lease, Benjamin (1972).
That Wild Fellow John Neal and the American Literary Revolution
. Chicago, Illinois: University of Chicago Press. p. 80.
ISBN
0-226-46969-7
Finseth, Ian Frederick.
"The Emergence of Transcendentalism"
American Studies @ The University of Virginia
The University of Virginia
. July 18, 2023 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
November 9,
2014
Coviello, Peter (2005). "Transcendentalism".
The Oxford Encyclopedia of American Literature
. Oxford University Press.
ISBN
9780195307726
. සම්ප්රවේශය
October 23,
2011
– via Oxford Reference Online.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 444-447.
Lauter 1994a
, පිටු අංක: 1228, 1233, 1260.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 1269-1270.
Lauter 1994b
, පිටු අංක: 8-10.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 1271-1273.
Lauter 1994b
, පිටු අංකය: 12.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 1850-1851.
Spillers, Hortense
"The New Negro Renaissance."
In
Lauter 1994b
, pp. 1579–1585
harvnb error: no target: CITEREFLauter1994b (
help
Philipson, Robert (2006). "The Harlem Renaissance as Postcolonial Phenomenon".
African American Review
40
(1): 145–160.
JSTOR
40027037
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 2260-2261.
Baym & Levine 2013
, පිටු අංකය: 2262.
Lauter 1994b
, pp. 1975–1977
harvnb error: no target: CITEREFLauter1994b (
help
. "
Literature of the Cold War
".
Baym & Levine 2013
, පිටු අංක: 2266-2267.
"All Nobel Prizes in Literature"
The Nobel Prize
. Nobel Prize Outreach AB 2024
. සම්ප්රවේශය
August 6,
2024
"Streaming TV Services: What They Cost, What You Get"
The New York Times
. Associated Press. October 12, 2015. October 15, 2015 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
October 12,
2015
"Audio and Podcasting Fact Sheet"
. Washington, D.C.:
Pew Research Center
. June 29, 2021
. සම්ප්රවේශය
July 3,
2022
"BROADCAST STATION TOTALS AS OF SEPTEMBER 30, 2020"
(PDF)
"History: NPR"
. NPR. June 20, 2013
. සම්ප්රවේශය
May 5,
2021
Shaffer, Brenda (2006).
The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy
. MIT Press. p. 116.
ISBN
978-0-262-19529-4
"Spanish Newspapers in United States"
. W3newspapers
. සම්ප්රවේශය
August 5,
2014
"Spanish Language Newspapers in the USA : Hispanic Newspapers : Periódiscos en Español en los EE.UU"
. Onlinenewspapers.com. June 26, 2014 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 5,
2014
"Top Sites in United States"
. Alexa. 2021. June 21, 2020 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
October 6,
2021
"Top countries and markets by video game revenues"
Newzoo
. March 26, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
October 6,
2023
"California (CA)"
ESA Impact Map
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). July 20, 2017
. සම්ප්රවේශය
December 14,
2022
Saxon, Theresa (October 11, 2011).
American Theatre: History, Context, Form
. Edinburgh University Press. pp. 7–.
ISBN
978-0-7486-3127-8
OCLC
1162047055
Meserve, Walter J. An Outline History of American Drama, New York: Feedback/Prospero, 1994.
Londré, Felicia Hardison; Watermeier, Daniel J. (1998).
The History of North American Theater: From Pre-Columbian Times to the Present
. Continuum.
ISBN
978-0-8264-1079-5
OCLC
1024855967
Stephen Watt, and Gary A. Richardson,
American Drama: Colonial to Contemporary
(1994).
Staff (undated).
"Who's Who"
සංරක්ෂණය කළ පිටපත
දෙසැම්බර් 23, 2016 at the
Wayback Machine
. tonyawards.com. Retrieved September 13, 2013.
Güner, Fisun (February 8, 2017).
"How American Gothic became an icon"
. BBC
. සම්ප්රවේශය
March 2,
2017
American folk art the art of the common man in America, 1750-1900. New York, N.Y.: The Museum of Modern Art. 1932.
Brown, Milton W. (1963).
The Story of the Armory Show
(2nd ed.). New York: Abbeville Press.
ISBN
978-0-89659-795-2
Davenport, Alma (1991).
The History of Photography: An Overview
. UNM Press. p. 67.
ISBN
978-0-8263-2076-6
Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F. (2003).
History of Art: The Western Tradition
. Prentice Hall Professional. p. 955.
ISBN
978-0-13-182895-7
Lester, Alfred (December 6, 1993).
"Letter: The Louvre: tourism on the grand scale"
The Independent
. සම්ප්රවේශය
December 2,
2023
"The Largest Art Museums In The World"
WorldAtlas
. 30 May 2017.
"Folk Music and Song: American Folklife Center: An Illustrated Guide (Library of Congress)"
Loc.gov
"Musical Crossroads: African American Influence on American Music"
Smithsonian
. September 22, 2016
. සම්ප්රවේශය
April 14,
2023
Winans, Robert B. (1976). "The Folk, the Stage, and the Five-String Banjo in the Nineteenth Century".
The Journal of American Folklore
89
(354). American Folklore Society: 407–437.
doi
10.2307/539294
JSTOR
539294
Shi 2016
, පිටු අංකය: 378.
"The Invention of the Electric Guitar"
Lemelson Center Studies in Invention and Innovation
. Smithsonian Institution. April 18, 2014.
Biddle, Julian (2001).
What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America
. New York: Citadel. p.
ix
ISBN
978-0-8065-2311-8
Stoia, Nicholas (October 21, 2014).
"Early blues and country music"
OUP blog
. Oxford University Press.
"Bluegrass music"
Encyclopædia Britannica
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2020
OpenStax 2014
, §
28.4
"No. 1 Bob Dylan"
Rolling Stone
. April 10, 2020
. සම්ප්රවේශය
January 29,
2021
Funk, Clayton (August 16, 2016). "9. Neo-Expressionism, Punk, and Hip Hop Emerge".
A Quick and Dirty Guide to Art, Music, and Culture
. The Ohio State University.
"2022 Year-End Music Industry Revenue Report"
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). Record Industry Association of America
. සම්ප්රවේශය
November 26,
2023
Hennessy, Eoin (March 27, 2014).
"How American Music Took Over the World"
The University Times
. සම්ප්රවේශය
April 28,
2023
"10 ways that Frank Sinatra changed the world"
USA Today
. December 8, 2015
. සම්ප්රවේශය
June 24,
2021
"Universal Music can't help falling for Elvis Presley, to manage song catalog"
Reuters
. April 12, 2022
. සම්ප්රවේශය
April 12,
2022
"Michael Jackson's 'Thriller' First Ever 30X Multi-Platinum RIAA Certification"
. Recording Industry Association of America. December 16, 2015
. සම්ප්රවේශය
December 17,
2021
Marcos, Carlos (August 17, 2022).
"Madonna has been scandalizing people for 40 years, and nobody's going to stop her"
El País
. සම්ප්රවේශය
August 17,
2022
"The 200 Greatest Singers of All Time"
Rolling Stone
. January 1, 2023
. සම්ප්රවේශය
January 2,
2023
"Mariah Carey To Receive Global Impact Award At Recording Academy Honors Presented By The Black Music Collective"
. Grammy Awards. February 2, 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
February 2,
2024
"11 Guinness World Records Eminem Still Holds"
. September 12, 2017. Archived from the original on September 14, 2017.
Edmondson 2013
, පිටු අංකය: 490.
"Taylor Swift and Beyoncé reporters wanted by biggest newspaper chain in US"
Sky News
. September 14, 2023. November 9, 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
November 8,
2023
"Global Apparel Industry Statistics (2024)"
uniformmarket.com
(ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි බසින්). June 19, 2024
. සම්ප්රවේශය
August 25,
2024
"American Classics How seven everyday clothing items became American style staples"
CNN
. සම්ප්රවේශය
December 4,
2023
Caplin, John (September 1, 2021).
"Made In New York: The Future Of New York City's Historic Garment District"
Forbes
. සම්ප්රවේශය
December 5,
2023
Spanning just about 20 square blocks between
Times Square
and
Penn Station
along
Seventh Avenue
(also known as "Fashion Avenue"), the vibrant and always-busy neighborhood has a long and rich history that has become synonymous with American fashion since its inception more than a century ago.
Juarez, Diana (October 4, 2023).
"The Economic Impact of New York Fashion Week"
The Fordham Ram
. සම්ප්රවේශය
December 5,
2023
Bauman, Ali (May 1, 2023).
"Met Gala 2023: Fashion's biggest night honors Karl Lagerfeld"
CBS News
. සම්ප්රවේශය
April 30,
2024
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid
tag; name "එක්සත් ජනපදයේ සංස්කෘතිය සහ සමාජය MetGalaFashion" defined multiple times with different content
Annual Report of the Controller of the City of Los Angeles, California
. By
Office of Controller
Los Angeles, CA (1914). 1914
. සම්ප්රවේශය
February 22,
2014
Report of the Auditor of the City of Los Angeles California of the Financial Affairs of the Corporation in Its Capacity as a City for the Fiscal Year
. By
Auditor's Office
of Los Angeles, CA (1913). 1913
. සම්ප්රවේශය
February 22,
2014
"Nigeria surpasses Hollywood as world's second-largest film producer"
(Press release). United Nations. May 5, 2009
. සම්ප්රවේශය
February 17,
2013
Kerrigan, Finola (2010).
Film Marketing
. Oxford: Butterworth-Heinemann. p. 18.
ISBN
978-0-7506-8683-9
. සම්ප්රවේශය
February 4,
2022
Davis, Glyn; Dickinson, Kay; Patti, Lisa; Villarejo, Amy (2015).
Film Studies: A Global Introduction
. Abingdon: Routledge. p. 299.
ISBN
978-1-317-62338-0
. සම්ප්රවේශය
August 24,
2020
"John Landis Rails Against Studios: 'They're Not in the Movie Business Anymore'
The Hollywood Reporter
. සම්ප්රවේශය
January 24,
2015
Drowne, Kathleen Morgan; Huber, Patrick (2004).
The 1920s
. Greenwood Publishing Group. p. 236.
ISBN
978-0-313-32013-2
Kroon, Richard W. (2014).
A/V A to Z: An Encyclopedic Dictionary of Media, Entertainment and Other Audiovisual Terms
. McFarland. p. 338.
ISBN
978-0-7864-5740-3
Matthews, Charles (June 3, 2011).
"Book explores Hollywood 'Golden Age' of the 1960s-'70s"
The Washington Post
. සම්ප්රවේශය
August 6,
2015
Banner, Lois (August 5, 2012).
"Marilyn Monroe, the eternal shape shifter"
Los Angeles Times
. සම්ප්රවේශය
August 6,
2015
Rick, Jewell (August 8, 2008).
"John Wayne, an American Icon"
. University of Southern California. August 22, 2008 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
August 6,
2015
Greven, David (2013).
Psycho-Sexual: Male Desire in Hitchcock, De Palma, Scorsese, and Friedkin
. University of Texas Press. p. 23.
ISBN
978-0-292-74204-8
Morrison, James (1998).
Passport to Hollywood: Hollywood Films, European Directors
. SUNY Press. p. 11.
ISBN
978-0-7914-3938-8
Seitz, Matt Zoller
(April 29, 2019).
"What's Next: Avengers, MCU, Game of Thrones, and the Content Endgame"
RogerEbert.com
. Ebert Digital LLC
. සම්ප්රවේශය
July 21,
2021
Avery, Hannah (January 18, 2023).
"US streaming market growth continues, despite changes in the industry"
Kantar Group
. සම්ප්රවේශය
April 29,
2023
"Wheat Info"
Wheatworld.org
. October 11, 2009 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
January 15,
2015
"Traditional Indigenous Recipes"
. American Indian Health and Diet Project
. සම්ප්රවේශය
September 15,
2014
Akenuwa, Ambrose (July 1, 2015).
Is the United States Still the Land of the Free and Home to the Brave?
. Lulu Press. pp. 92–94.
ISBN
978-1-329-26112-9
. සම්ප්රවේශය
November 20,
2020
Mintz, Sidney Wilfred (1996).
Tasting Food, Tasting Freedom: Excursions Into Eating, Culture, and the Past
. Beacon Press. pp.
134
–.
ISBN
978-0-8070-4629-6
. සම්ප්රවේශය
October 25,
2015
Diner, Hasia (2001).
Hungering for America: Italian, Irish, and Jewish Foodways in the Age of Migration
. Cambridge: Harvard University Press. p. 1.
Poe, Tracy N. (February 1999). "The Origins of Soul Food in Black Urban Identity: Chicago, 1915–1947".
American Studies International
37
(1): 5.
Cawthon, Haley (December 31, 2020).
"KFC is America's favorite fried chicken, data suggests"
The Business Journals
. සම්ප්රවේශය
May 8,
2021
Russell, Joan (May 23, 2016).
"How Pizza Became America's Favorite Food"
Paste
. සම්ප්රවේශය
May 8,
2021
Klapthor, James N. (August 23, 2003).
"What, When, and Where Americans Eat in 2003"
. Newswise/Institute of Food Technologists
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2007
"Our Story: CIA History | Culinary Institute of America"
ciachef.edu
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
October 11,
2022
Averbuch, Bonnie (September 2015).
"Attention Food Entrepreneurs: School's Back in Business"
Food Tank
. සම්ප්රවේශය
June 19,
2017
Brownfield, Andy (March 20, 2020).
"Cincinnati restaurants ask feds for coronavirus bailout"
login.research.cincinnatilibrary.org
. සම්ප්රවේශය
March 22,
2020
Ramirez, Elva.
"The Restaurant Industry Needs A Coronavirus Bailout. Will They Get It?"
Forbes
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
March 22,
2020
Noguchi, Yuki (March 22, 2020).
"Closed All At Once: Restaurant Industry Faces Collapse"
(ඉංග්රීසි බසින්).
NPR
. සම්ප්රවේශය
March 22,
2020
"Restaurant industry reeling from coronavirus"
(ඉංග්රීසි බසින්).
MSNBC
. සම්ප්රවේශය
March 22,
2020
"Restaurants"
Michelin Guide
(ඉංග්රීසි බසින්)
. සම්ප්රවේශය
August 30,
2023
United States Department of Agriculture "
Global Wine Report August 2006
සංරක්ෂණය කළ පිටපත
අප්රේල් 8, 2008 at the
Wayback Machine
", pp. 7-9.
Birchell, D.B.; Steel, G. (2013).
New Mexico Wine: An Enchanting History
. American Palate Series (ඉතාලි බසින්). American Palate.
ISBN
978-1-60949-643-2
. සම්ප්රවේශය
November 15,
2019
New Mexico. Office of Cultural Affairs (1995).
Enchanted Lifeways: The History, Museums, Arts & Festivals of New Mexico
. New Mexico Magazine.
ISBN
978-0-937206-39-3
. සම්ප්රවේශය
November 15,
2019
T. Stevenson,
The Sotheby's Wine Encyclopedia
Fourth Edition, p. 462, Dorling Kindersly, 2005,
ISBN
0-7566-1324-8
J. Robinson, ed.
The Oxford Companion to Wine
, Third Edition, p. 719; Oxford University Press, 2006,
ISBN
0-19-860990-6
"America's Love Of Drive-thrus"
NPR
. December 11, 2023
. සම්ප්රවේශය
May 4,
2024
"When Was the First Drive-Thru Restaurant Created?"
Wisegeek.org
. සම්ප්රවේශය
January 15,
2015
Sheldon, Andrew (July 23, 2020).
"The History of the Drive-Thru in America"
Your AAA Network
Pavlova, Rada (April 8, 2019).
"Globalization of American Fast-Food Chains: the Pinnacle of Effective Management and Adaptability – The Yale Globalist"
The Yale Globalist
. සම්ප්රවේශය
May 4,
2024
"Sports"
. Gallup, Incorporated. September 25, 2007
. සම්ප්රවේශය
April 16,
2023
Krasnoff, Lindsay Sarah (December 26, 2017).
"How the NBA went global"
The Washington Post
ISSN
0190-8286
OCLC
2269358
. December 26, 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින්
සංරක්ෂිත පිටපත
. සම්ප්රවේශය
September 14,
2023
Liss, Howard.
Lacrosse
(Funk & Wagnalls, 1970), p. 13.
"Global sports market to hit $141 billion in 2012"
Reuters
. June 18, 2008
. සම්ප්රවේශය
July 24,
2013
Krane, David K. (October 30, 2002).
"Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation's Favorite Sport"
. Harris Interactive. July 9, 2010 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
September 14,
2007
MacCambridge, Michael (2004).
America's Game: The Epic Story of How Pro Football Captured a Nation
. New York: Random House.
ISBN
978-0-375-50454-9
Guliza, Anthony (August 14, 2019).
"How the NFL took over America in 100 years"
ESPN
. සම්ප්රවේශය
May 8,
2021
"As American as Mom, Apple Pie and Football? Football continues to trump baseball as America's Favorite Sport"
(PDF)
Harris Interactive
. January 16, 2014. March 9, 2014 දින
මුල් පිටපත
(PDF)
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
July 2,
2014
Cowen, Tyler; Grier, Kevin (February 9, 2012).
"What Would the End of Football Look Like?"
. Grantland/ESPN
. සම්ප්රවේශය
February 12,
2012
"Sports Illustrated: NCAA Reports $1.1 Billion in Revenues"
Sports Illustrated
. March 7, 2018.
"Passion for College Football Remains Robust"
. National Football Foundation. March 19, 2013. April 7, 2014 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
April 1,
2014
Rosandich, Thomas (2002). "Collegiate Sports Programs: A Comparative Analysis".
Education
122
(3). Project Innovation Austin LLC.: 471.
Schaus, Gerald P.; Wenn, Stephen R. (February 9, 2007).
Onward to the Olympics: Historical Perspectives on the Olympic Games
Wilfrid Laurier University Press
. p. 224.
ISBN
978-0-88920-505-5
"Greatest Sporting Nation"
greatestsportingnation.com
"1,000 times gold – The thousand medals of Team USA – Washington Post"
The Washington Post
Chase, Chris (February 7, 2014).
"The 10 most fascinating facts about the all-time Winter Olympics medal standings"
USA Today
. November 15, 2021 දින
මුල් පිටපත
වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී
. සම්ප්රවේශය
February 28,
2014
Loumena, Dan (February 6, 2014).
"With Sochi Olympics approaching, a history of Winter Olympic medals"
Los Angeles Times
. සම්ප්රවේශය
February 28,
2014
Carlisle, Jeff (April 6, 2020).
"MLS Year One, 25 seasons ago: The Wild West of training, travel, hockey shootouts and American soccer"
ESPN
. සම්ප්රවේශය
May 5,
2021
Wamsley, Laurel (June 16, 2022).
"The U.S. cities hosting the 2026 World Cup are announced"
NPR
. සම්ප්රවේශය
April 16,
2023
Gerson, Aria (July 10, 2020).
"Impact of 1999 Women's World Cup went far beyond Brandi Chastain's iconic goal"
USA Today
. සම්ප්රවේශය
February 14,
2024
උතුරු ඇමරිකාවේ ස්වෛරී රාජ්යයන් සහ යැපෙන භූමි ප්රදේශ ලැයිස්තුව
පිළිගත් ස්වෛරී රාජ්යයන්
ඇන්ටිගුවා සහ බාබියුඩා
බහමාස්
බාබඩෝස්
බෙලීස්
කැනඩාව
කොස්ට රිකාව
කියුබාව
ඩොමිනිකාව
ඩොමිනිකානු ජනරජය
එල් සැල්වදෝරය
ග්රෙනඩාව
ග්වාතමාලාව
හයිටි
හොන්ඩුරාස්
ජැමෙයිකාව
මෙක්සිකෝව
නිකරගුවාව
පැනමාව
ශාන්ත කිට්ස් සහ නෙවිස්
ශාන්ත ලුසියා
ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්රෙනඩින්ස්
ට්රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ
එක්සත් ජනපදය
යැපෙන ප්රදේශ
ඇන්ගුයිලාව
බර්මියුඩාව
බ්රිතාන්ය වර්ජින් දූපත්
කේමන් දූපත්
මොන්ට්සෙරාට්
නවාසා දූපත
පුවර්ටෝ රිකෝ
ටර්ක්ස් සහ කයිකෝස් දූපත්
එක්සත් ජනපද වර්ජින් දූපත්
ප්රධාන වශයෙන් උතුරු ඇමරිකානු නොවන රාජ්යවල ඒකාබද්ධ කොටස්
අරුබා
බොනෙයාර්
ක්ලිපර්ටන් දූපත
කුරසාඕ
ෆෙඩරල් ඩිපෙන්ඩෙන්සීස්
නුඑවා එස්පර්ටා
ග්රීන්ලන්තය
ග්වාඩලූප්
මාර්ටිනික්
සබා
ශාන්ත බර්තෙලමි
ශාන්ත මාටින්
ශාන්ත පියරේ සහ මිකෙලොන්
සැන් ඇන්ඩ්රෙස් සහ ප්රොවිඩෙන්සියා
සින්ට් යුස්ටේෂස්
සින්ට් මාර්ටන්
මතභේදයට ලක් වූ ප්රදේශ
බජෝ නුවෝ ඉවුර
සෙරනිලා ඉවුර
" වෙතින් සම්ප්රවේශනය කෙරිණි
ප්රවර්ග
Medieval Latin-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
CS1 British English-භාෂා මූලාශ්ර (en-uk)
උතුරු ඇමරිකානු රටවල්
ඇමරිකාව
සැඟවුණු ප්රවර්ග:
Pages with reference errors
CS1 ඉංග්රීසි-භාෂා මූලාශ්ර (en)
Pages containing cite templates with deprecated parameters
Harv and Sfn no-target errors
CS1 ඇමෙරිකානු ඉංග්රීසි-භාෂා මූලාශ්ර (en-us)
භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි සියල්ල
2024 නොවැම්බර් සිට ගැනෙන භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි
ස්ථාවර ලෙස භින්න වූ භාහිර සබැඳි සහිත ලිපි
CS1 errors: URL
CS1: long volume value
CS1 maint: multiple names: authors list
CS1 බ්රිතාන්ය ඉංග්රීසි-භාෂා මූලාශ්ර (en-gb)
Webarchive template wayback links
CS1 ඉතාලි-භාෂා මූලාශ්ර (it)
ලතින්-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි
Pages using gadget WikiMiniAtlas
Pages using infobox country or infobox former country with the flag caption or type parameters
Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters
Articles with excerpts
අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
මාතෘකාවක් එක්කරන්න
US