Walon do Coûtchant — Wikipedia
Aller au contenu
Èn årtike di Wikipedia.
Pol
discramiaedje
des årtikes avou l' mot « Payis d' Tchålerwè »,
loukîz cial
Boket del tchanson «
Lolote
», ene des pus cnoxhowe des scrijhaedjes e walon do Coûtchant
Li
walon do Coûtchant
(pacô:
walon d' après Tchålerwè
), c' est l'
accint walon
djåzé dins l'
Coûtchant
del
Province di Nameur
(arondixhmint di
Flipveye
) et do
Roman Payis
Nivele
Djinape
), mins copurade sol
Levant
del
Province do Hinnot
Tchålerwè
).
C' est onk des cwate mwaisses
accints do walon
avou l'
walon do Mitan
, li walon do
Payis d' Lidje
, et l' ci del
Basse Årdene
Pårtixhaedje avou l' picård
candjî
candjî l’ côde wiki
I n' est nén crånmint pårtixhåve do
picård
. Inte les deus, gn a les
aschates walon picård
. C' est on payis di passaedje, pitchote a midjote, inte li walon do mitan eyet l' picård. Droldimint, on rtrouve eto des piceures lidjwesses (metans codjowaedje do
DIE
pluriyal avou -ît
: i metît, i tchantît)
Unifiaedje do walon do Coûtchant
candjî
candjî l’ côde wiki
Dji m' lome Meliye
, k' a come mantchete «Prumî roman e rfondou carolo»
Gn a pont yeu d' saye (oficirmint) d'
unifiaedje do walon do Coûtchant
, mågré li pwès d' Tchålerwè å mitan di cist aroyaedje la. Mins pacô on
on l' definit pa Tchålerwè
Dins l' rilomêye
gazete e walon
El Bourdon
», les tecses sont todi revoyî a on walon etnike (di
Montniye-Tiyoû
, d'
El Dochriye
, di
Tcheslet
, evnd.
Dins «
Dji m' lome Meliye
», gn a yeu ene saye di scrire on
rfondant walon
d' après Tchålerwè, mins avou sacwants piceures do
rfondou walon
Li ratournaedje des «
Les aviretes d' Alice e payis des marvoyes
» a stî rmetou, come dit dins l' divant-z-ouve, e-n on rfondant carolo.
Po les cminceus do 21inme sieke, on lzî conseye di shuve les mwaissès intrêyes do
Motî do Coûtchant walon
Piceures
candjî
candjî l’ côde wiki
Dvanceyès voyales
candjî
candjî l’ côde wiki
Ene des mwaissès piceures do
walon do Coûtchant
, c' est les dvanceyès voyales, copurade dins les prezintoes
: el tchivå, ès feme, èç djin ci. Eles ricandjnut les «
-i
» ki, yeusses, sont metous drî les cossounes
: li tchivå, si feme, ci djin ci.
Cisse tourneure la a stî rprinjhe e
rfondou walon
Spotchåve voyale
candjî
candjî l’ côde wiki
Li
spotchåve voyale
est «
», elle eto ele ricandje li «
», come dins «
dji
: metans, «
djè
di ça...
».
Gn a des mots tipicmint walons (crama), mins bråmint sont près do francès (
méso
po
måjhon
lundi
po
londi
…)
divanceye voyale dins «vive
el
danse»
Disfondowes des betchfessîs scrijhas
candjî
candjî l’ côde wiki
betchfessî XH
dizo cogne CH (
pechon
betchfessî JH
dizo cogne J (
prîjon
, mins pacô dizo cogne francesse Z:
méso
betchfessî SCH
sovint dizo cogne SK
diskinde
(dischinde),
escouvter
(schovter),
scou
(schô), il a
scô
ses dints (
schô 2
).
betchfessî å
dizo cogne "
au
" (
aube
) u â (il
âra
).
betchfessî ô
dizo cogne "ô", nén naziålijhî, omofone di "au"
: ôte, trô (sovint scrîts
aute
trau
betchfessî OE
dizo cogne "
wè
twèt, dwèt
u "
oû
" (
droût
arayoû
Prin del pådje «
Categoreye
Diyalectolodjeye walone
Walon do Coûtchant
Radjouter on sudjet