Walonreye — Wikipedia
Aller au contenu
Èn årtike di Wikipedia.
(Redjiblé di
Redjon walone
Pol
discramiaedje
des årtikes avou l' mot « Walonreye »,
loukîz cial
Waloneye
Walonreye
Wallonie
Wallonien
Detays
divize nåcionåle
: Walon todi
Lingaedje oficir
Francès
eyet
Almand
Lingaedje coinrece
Gåmès
Lussimbordjwès
Picård
Tchampnwès
Walon
Mwaisse-veye
Nameur
Minisse-prezidint
Willy Borsus
Sitindêye
- Totåle
% aiwe
16.901
km²
Populåcion
- Totåle (
2018
Dinsité
- 3 624 337
dimorants
3624337
16901
214
44
{\displaystyle 3624337\div 16901=214,44}
dimorants/km²
Ime nåcionå
Li Tchant des Walons
Po des linwincieusès racsegnes sol mot "
Walonreye
", alez s' vey sol
Wiccionaire
Li
Walonreye
Waloneye
, c' est l' mitan
nonnrece
del
Beldjike
Mwaissès dnêyes
candjî
candjî l’ côde wiki
Politicmint, elle est rprezintêye pa l' institucion politike k' a stî lomêye oficirmint, on tins
Redjon
walone
po tot çou ki compete di l' economeye, et totes sôres d' ôtès sacwès, apus ki l' acsegnmint eyet l' culteure, ki sont minés pal
Federåcion Walonreye-Brussele
(u
Kiminålté francesse
) pol redjon francès-cåzante eyet l'
kiminålté tîxhon-cåzante
po les comenes avou l'
almand
come
lingaedje oficir
).
Les dmanants del Walonreye sont lomés
Walons
El
Beldjike redjonålijheye
, li Walonreye respond al
Flande
eyet l'
Redjon Brusselwesse
L' essegne del Walonreye, c' est l'
Cok walon
L' ime del Waloneye, c' est l'
Tchant des Walons
Politike linwistike
candjî
candjî l’ côde wiki
Li Walonreye a deus lingaedjes oficirs, li
francès
eyet l'
almand
, tchaeke dins s' redjon, såf po çou k' est des institucions, insi metans l' almand est oficir å
Pårlumint walon
, wice k' i gn a des såles po des ratourneus.
Mins l' politike linwistike prôpmint dit ni compete nén å Govienmint walon, mins åzès govienmints des kiminåltés; çou ki fwait ki les lingaedjes do payis come li walon n' ont pont d' aspoya oficir.
Linwincieuzmint, les
lingaedjes cåzés el Walonreye
sont les deus lingaedjes oficirs, li francès (sol cåzu tot l' teritwere) eyet l' almand (sol teritwere del
Kiminålté tîxhon-cåzante
); eyet les shijh lingaedjes do payis, li
walon
, k' est ki rascovere li pus grand boket (li
Walonreye walon-cåzante
), li
picård
, li
tchampnwès
, l'
lorin
, li
lussimbordjwès
eyet l'
ripouwaryin
Djeyografeye
candjî
candjî l’ côde wiki
Provinces
candjî
candjî l’ côde wiki
Province di Lidje
Province di Nameur
Province do Roman Payis
Province do Hinnot
Province do Lussimbork
Aiwes
candjî
candjî l’ côde wiki
Mape del Walonreye avou Mouze et Sambe come sicrene
Li Walonreye est a tchvå sol mîtrin cours di
Mouze
, et so
Sambe
(mins ki n' est li vî vî coraedje di Mouze). Li
Walonreye
est sovint victime des
grossès aiwes
, come e
2021
Istwere
candjî
candjî l’ côde wiki
13inme sieke
, li teritwere del Walonreye d' asteure esteut pårti inte li
Principåté d' Lidje
, li
Conteye di Nameur
, li
Dutcheye del Braibant
, li
Conteye do Hinnot
, li
Dutcheye do Lussimbork
, li
Principåté di Ståvleu-Måmdey
, li
Dutcheye do Limbork
, li
Conteye di Dålem
Economeye
candjî
candjî l’ côde wiki
eploye pa secteurs el Beldjike
Eploye
candjî
candjî l’ côde wiki
2003
, gn aveut 96 åcint des eterprijhes k'
avént moens di 50 djins. Ûtante-deus åcint avént moens di 10 djins. Gn aveut k'
680 societés k'
eployént dipus d'
200 djins, metowes purade so
Lidje
et sol
Hinnot
Cwarante-nouv djins so 100 estént eployîs (-eyes) dins des eterprijhes, 31 so 100 a l'
Estat, et 20 so 100 estént a leu boûsse. Li
Flande
aveut, li minme anêye, bråmint moens di djins a l'
Estat (20 åcint).
Amontaedje d' eterprijhes
candjî
candjî l’ côde wiki
åcintaedje des amonteus d' eterprijhes dins sacwants payis (2002)
Si on louke li porcintaedje des amonteu(se)s d'
eterprijhes eneviè li totå des bouteus dins les payis d'
l'
OCDE
, on voet k' el Walonreye avou ses 3,6 djins so 100 k' ont amonté leu prôpe pordjet po wangnî leu crosse, est lon padrî des payis come les
Estats-Unis
(10,5), l'
Irlande
(9,1), k' elle est å cou d'
Almagne
(5,2) et des
Bas-Payis
(4,6), mins k' ele bate li
France
(3,2), li
Flande
(2,6), li
Rûsseye
(2,5) eyet l'
Djapon
(1,8).
Tchômaedje
candjî
candjî l’ côde wiki
Li Walonreye a on pus gros porcintaedje di
foû-posse
kel Flande, mins elle a moens di tchômeu k' Brussele, dispu 1993.
Rivnou par djin
candjî
candjî l’ côde wiki
Li
rivnou par djin
e 2004 esteut di 12 357 € (disconte di 14 026 € pol
Flande
et 11 309 € po
Brussele
).
Vicance
candjî
candjî l’ côde wiki
So totes li stindêye del Walonreye, sins waitî les lingaedjes do payis, gn a des dujhances ki sont les minmes.
Amagnîs et abwessons tipikes
candjî
candjî l’ côde wiki
Bråmint des
amagnîs et abwessons pår walons
, c' est des
cofrereyes
k' endè fwaiynut li rclame.
Amuzmints
candjî
candjî l’ côde wiki
les
dicåces
Hårdêyes divintrinnes
candjî
candjî l’ côde wiki
Rilomés Walons
Sitouwåcion linwistike del Walonreye
Walonreye walon-cåzante
Hårdêyes difoûtrinnes
candjî
candjî l’ côde wiki
On hagnon sol Walonreye dins l' eciclopedeye "Knol"
(en inglès, pa Stéphane Dohet)
Li Walonreye so ene waibe des spotchîs peupes d' Urope
Sourdant
candjî
candjî l’ côde wiki
Commons
I gn a so les
cmons Wikipedia
des imådjes ou fitchîs son a vey avou
Walonreye
di 1980 a 2010, a ene barbôjhe près. 1980 corespond a li lwè speciåle k' askepeye li pårlumint eyet l' govienmint walons; e 2010, c' est on decidaedje do minisse-prezidint
Rudy Demotte
come cwè i rfaleut lomer li "Redjon walone" "Walonreye", po simplifyî l' comprindaedje a l' etrindjir.
li mot «
redjon
» n' egzistêye nén dins les
motîs walons
do 20inme sieke. Adon, on l' a djusse siervou dizo ene cogne francijheye «réjion», «réjîyon». Li rwalonijhaedje «redjon» a stî fwait esprès po lomer les noveles intités del Beldjike, mins soune må ås «viyès orayes» walones.
Li
Redjon walone
, c' esteut on lomaedje administratif del
Walonreye
, ki n' est pus veyou foirt voltî å djoû d' ouy. Ca gn a ene lete toûnrece, ahivêye på minisse-prezidint
Rudy Demotte
, ki rlome ciste intité la, tot biesmint, "Walonreye". Aprume po ene meyeuse
atôtchance
et comprindaedje pa les etrindjirs, pol
comiece difoûtrin
Gazete di Brussele «L'Echo», diviè 2005
Prin del pådje «
Categoreyes
Walonreye
Beldjike
Cåzu-estats
Walonreye
Radjouter on sudjet