Израиль — Wikipedia
Перейти к содержанию
Сүлөөтэ Нэбтэрхы Толи — Википеэдиһээ
Израиль улас
מְדִינַת יִשְׂרָאֵל
Иврит
دَوْلَة إِسْرَائِيل
Араб
Түрын туг
Һүлдэ
Түрын дуулал:
Һатиква
бур.
"Найдабари; Этигэл")
1949 оной хилэ (
Ногоон шугам
Нийслэл
ба томо хотонууд
Иерусалим
хизаарлагданги
тоолго
fn 1
fn 2
31°47′N
35°13′E
31.783°N 35.217°E
31.783; 35.217
Албан
хэлэн
Иврит
Тоогдоһон
хэлэнүүд
Араб
fn 3
Арад
түмэн
(2019)
74.2%
Еврей
20.9%
Араб
4.8%
бусад
15
Шажан
(2019)
74.2%
Иудаизм
17.8%
Ислам
2.0%
Христ
1.6%
Друзе
4.4%
бусад
15
Демоним
Израилшууд
Түрэ засаг
Нэгэдэмэл
парламентын
бүгэдэ найрамдаха
улас
Юрэнхылэгшэ
Ицхак Һерцог
Юрэнхы сайд
Нафтали Бенет
Орлогшо
Юрэнхы сайд
Яир Лапид
Кнессетиин Дарга
Мики Леви
Гол судья
Эстер Хают
Уласай хурал
Кнессет
Түүхэ
Тунхаглал
5 hарын 14, 1948
НҮБ
-ай
гэшүүн болоhон
5 hарын 11, 1948
Үндэhэн
Хуулинууд
1958–2018
Дэбиcхэр газар
Бүхэлидөө
20,770–
22,072 км
[a]
149
Уһанай хуби
(%)
2.71 (2015)
16
Хүн зон
Тоосоо 2026
9,472,220
17
99
Тоололго
(2008)
7,412,200
18
Нягтарал
424
ДНБ
ХАШТ
2020
19
оной тоосоо
Бүгэдэ
$372.314 ехэ наяд
fn 4
51
Нэгэ хүндэ
$40,336
34
ДНБ
(нэрлэһэн)
2020
19
оной тоосоо
Бүгэдэ
$410.501 ехэ наяд
fn 4
31
Нэгэ хүндэ
$44,474
fn 4
19
ОТББЭ
(2018)
34.8
fn 4
22
дундаж
48
ХХИ
(2019)
0.919
23
онсо һайн
19
Мүнгэн тэмдэгтэ
Шэнэ шекель
ILS
Сагай бүһэ
UTC
+2
IST
Зун
ЗС
UTC
+3
IDT
Датанай формат
יי-חח-שששש
AM
үү-һһ-жжжж (
МЭ
Жолоодолгын тала
баруун
Телефоной код
+972
ISO 3166 код
IL
Интернет домэйн
.il
Израиль
Иврит:
יִשְרָאֵל,
Yīsrāʾēl
Араб:
إِسْرَائِيل,
ʾIsrāʾīl
), албан ёһоор
Израиль улас
(מְדִינַת יִשְׂרָאֵל,
Medīnat Yīsrāʾēl
; دَوْلَة إِسْرَائِيل,
Dawlat ʾIsrāʾīl
) —
Газар дундада тэнгисэй
зүүн эрье дээрэ оршохо баруун
Азиин
орон юм. Хойто талаараа
Ливан
, зүүн хойто талаараа
Сири
, зүүн талаараа
Йордан
, баруун урда талаараа
Египет
оронуудтай хилэлдэг болон өөрын харисангы бага нютагиинь газар зүйн хубида өөр өөр тусхай онсолигтой.
Баруун эрье
болон
Газын хэлтэсшье
мүн зэргэлдээ оршоно. Израилиин хүн зон ехэнхи хубинь
Еврей үндэһэтэн
болон үүгээрээ дэлхэйн сорын ганса Еврей орон юм. Еврейшуудһээ гадна
Арабай
Лалын шажантад
Христосой шажантад
, Друзе, Самари зэрэг үндэһэтэн, шажантанууд оршодог.
Мүнөөнэй Израиль улас гурбан мянга гарамгай жэлэй турша
Иудын шажанай
хамагай шухала ухагдахуунуудай нэгэ "Израилиин нютаг" (Eretz Yisrael)-һаа үндэһэтэй юм.
Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай
дараа
Үндэһэтэнүүдэй Лигэнь
"Еврей үндэһэтэндэ өөһэдын гэһэн орон" бүтээхэ зорилгоор
Британиин
Палестинэдэхи
мандатые баталба. 1947 ондо
НҮБ
Палестинын мандатые Еврей, Араб хоёр уласта хубаахые баталһан байна.
Арабай Барилдалгань
энэ түлэблэлгые эсэргүүсэһэн болобош 1948 оной 5 һарын 14-ндэ Еврейн түрэ зуурын засагай газар Израилиие тусгаар тогтоноһоные мэдэгдэбэ. Дараань болоһон Араб-Израилиин дайнда Израиль илалта байгуулһанаар энэ уласай хилэ хизгаарые
НҮБ
-н хубааха түлэблэлгэдэ зааһанһаашье үлүүгөөр һунгаба. Энэ ябадалһаа хойшо зэргэлдээ оршохо олон Араб оронтой мүргэлдэжэ, үрэ дүндэнь олон томо дайн боложо үндэрлэжэ байгаа болон энэнь мүнөө хүрэтэр үргэлжэлһээр байна. Израиль улас анха байгуулагдаһанһаа хойшо, илангаяа зэргэлдээ оршохо Араб оронуудһаа түүнэй хилэ хизгаар болон бүри оршон тоготнхо эрхэнь хүрэтэр зүршэлтэй тулгарша байна. Харин Израилиинь
Египет
Йордан
оронуудтай энхэ тайбанай хэрээ байгуулжа,
Палестинашуудтай
бүри мүһэн зохисолдохо хэлэлсээр ябуулһаар байна.
2019 оной байдалаар 9 сая оршон хүн зонтой,
24
Израилиинь хүгжөөлгэтэй орон ба
ЭЗХАХБ-ын
гэшүүн юм.
25
Израилиинь Дунда Дурнын хамагай үндэр ажамидаралай хэмжээтэй улас
23
ба сэрэгэй болбосоролтой эрхэтэнэй хубяар,
26
дээдэ болбосоролой зэрэгтэй эрхэтэнэй хубяар,
27
ДНБ-дэ эзэлхэ һудалгаа ба хүгжөөлгын хубяар,
28
эмэгтэйшүүдэй аюулгүй байдалаар
29
дундажа наһалалтаар
30
шэнэлэлгэ байдалаар
31
ба
аза жаргалаар
32
дэлхэйдэ түрүүлэн ябадаг.
Этимологи
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Мернептахай Стела
(МЭҮ 13-р зуун).
Библиин археологуудай
ехэнхинь иероглифуудай суглуулбариие "Израиль," гэжэ оршуулдаг, ба энэнь энэ нэрэнэй анханай дурдалга юм.
Британиин Мандатай
дооро (1920–1948), энэ нютагые бүхэлидэнь 'Палестина' (
Иврит
: פלשתינה [א״י],
бук.
'Палестина [Эрец Исраэль]') гэжэ нэрлэдэг байба.
33
1948 ондо
тусгаар тогтониһоной
дараа улас 'Израиль Улас' (
иврит
מְדִינַת יִשְׂרָאֵל
Medīnat Yisrā'el
[mediˈnat jisʁaˈʔel]
Араб
دَوْلَة إِسْرَائِيل
Dawlat Isrāʼīl
[dawlat ʔisraːˈʔiːl]
), 'Израилиин Нютаг' (
Eretz Israel
), Эвер (
Ебер
нэрэһээ гаралтай),
Сион
Иудея
зэргэ
дурадһан түүхэн ба шажанай бусад нэрые
зүбшөөрхэгүйн дараа,
34
албан ёһоор абаһан, харин
Бен-Гурионой
һанал болгоһон 'Израиль' нэрые 6–3 һаналаар баталһан.
35
Тусгаар тогтонолой нэгэдэхи долоон хоногто засагай газар Израилиин эрхэтэные тэмдэглэлгын тулада "
Израильшууд
" гэһэн терминиие һунгаһан тухай
Гадаада Хэрэгэй Министр
Моше Шарет
албан ёһоор мэдэгдэбэ.
36
Израилиин Нютаг
ба
Израилиин Үхибүүд
гэһэн нэрэнүүд нь библиин
Израилиин хаанта улас
ба
бүхы Еврейшүүдые
тусхайтаар тэмдэглэлгэдэ ашаглагдажа ерэһэн түүхэтэй.
37
'Израиль' нэрэ
(Иврит:
Yisraʾel
Isrāʾīl
Септуагинта
грек
Ἰσραήλ
Israēl
, 'Эль (Бурхан) нэтэржэ/захиржа', гэбэшье
Hosea 12:4
-иин дараа 'Бурхантай тэмсэл' тайлбарилгдадаг)
38
39
40
41
энэ хэлэлгэдэ
Иаков
патриархда хабаардаг, ба
Еврей Библиин
дагуу, Ехэ Эзэнэй ангелтэй амжилтатай барилдаһанай дараа энэ нэрые үгэһэн гэгдэдэг.
42
Иаковой арбан хоёр хүбүүн нь ,
Израилиин Арбан Хоёр Племинууд
гү, али
Израилиин Үхибүүд
гэгдэдэг, Израилитуудай үбгэ эсэгэнэр болоһон. Иаков ба түүнэй хүбүүд
Ханаан
нютагта амидарча байһан болобошье үлэсхэлэнгын уламһаа дүрбэн үеэрээ Египет руу ябахаар хашагдаһан, ба 430 жэл үргэлжэлһэн,
43
Иаковой хоёрдохи гуша хүбүүн
Моисей
44
Гаралгын
" үеэр Израилитуудые
Ханаан
руу бусаажа ерүүлхэ хүрэтэр. "Израиль" гэдэг үгые хамтадхаһан байдалаар дурдагдаһан хамагай эртын археологиин артифакт нь
эртын Египетэй
Мернептахай Стела
(МЭҮ 13-р зуунай эсэсдэ табигдадаг) юм.
45
Энэ газарые мүн
Арюун Газар
гэжэ нэрлэгдэдэг ба, энэнь
Иудаизм
Христосой шажан
Ислам
ба
Бахайн шүтэлгэ
зэргэ бүхы
Авраамай шажануудай
хубида арюун юм. Олон зуунай туршада, энэ газарые Ханаан,
Джахи
Самари
Иудея
Иехуд
Иудея
Палестинын Сири
ба
Урда Сири
гэжэ
өөр олон нэрээр
нэрлэдэг байба.
Түүхэ
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин Түүхэ
Эртэ балар саг
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Нэмэлтэ мэдээсэл:
Эртэ балар сагай Израиль ба Левант
1,5 сая жэлэй саада тээ мүнөөнэй Израилиин нютаг дэбисхэр дээрхи эртэ сагай хүнүүдэй хамагай эртэ урдын гэршэлэлтэ
Галилейн тэнгисэй
ойро
Убайдияһаа
олдоһон.
46
Палеолит
үеын бусад дурасхаалта газаруудиинь
Табун
Кесем
Манотай
агынууд юм. Африкаһаа гадна олдоһон
анатомиин мүнөө үеын хүнүүдэй
хамагай эртэ урдын шулуужанги бол 120,000 жэлэй саана одооной Израилиин хойто хэсэгтэ амидардаг байһан
Схул ба Кафзехай гоминидууд
юм.
47
МЭҮ 10-р мянганай оршон
Натуфиин соёл
уг нютагта оршоно тогтоножо байһан.
48
Эртэ дээрэ үе
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Эртэ сагай Израилиин ба Иудеягай Түүхэ
Нэмэлтэ мэдээсэл:
Израилитууд
Израилиин хаанта улас (Самари)
ба
Иудейн хаанта улас
Томо Шулуун Барилга
, Иерусалим дахи археологиин памятник
Уг газар нютагай эртын түүхэ эли бэшэ байна.
49
104
Мүнөөнэй
археологи
нь
Тора
дахи
Иошуагай номдо
бэшэгдэһэн
патриархууд
Гэтэлгэ
ба Ханаанай дайлан абаһан тухай түүхиие ниилээд хаяжа, энэнэй орондо энэ түүхиие
Израильшуудай
үндэһэнэй домог
гэжэ үзэдэг.
50
Орой Хүрэл зэбсэгэй үедэ
(МЭҮ 1550–1200),
Ханаанай
томоохон хэсэг нь
Шэнэ Египетэй хаанта уласда
албан түлэдэг
вассальна уласуудые
байгуулһан, ба захиргаанай түб нь
Газада
байдаг байба.
51
Израильшуудай үбгэ эсэгэнэрые энэ нютагай уг
эртын Семит-хэлэтэй хүнүүд
багтадаг гэжэ үзэдэг.
52
78–79
Израильшууд ба тэдэнэй соёл, мүнөөнэй археологиин мэдээнүүдэй дагуу, энэ нютагые хүсээр абаагүй, харин орондо нь
Яхве
дээр зангидаһан тусгаар
монолатрист
—дараань
монотеист
—шажаниие болбосоруулһанаар
Ханаан үндэһэтэнүүд
ба тэдэнэй соёлһоо һалаһан юм.
53
54
55
56
57
58
Археологиин артефактууд нь тосхон-мэтэ түбүүдые ниигэмые харуул жа байгаа, болобошье үлүү хизаарлагданги баялигтай ба жэжэг хүн зонтой.
59
Тосхонууд нь 300 гү, али 400 хүрэтэр хүн зонтой байһан ба,
60
61
хүдөө ажахы ба мал ажал эрхилдэг байһан, ба ехэнхидээ бэе-дааһан;
62
эдэй засагай һолилго диилэнхи байба.
63
Үзэг бэшэг мэдэгдэжэ байһан ба жэжэг газарта хүрэтэр бэшэлгэ хиихэ боломжотой байба.
64
Map of
Israel
and
Judah
in the 9th century BCE
Хэзээ нэгэтэ
Нэгэдэһэн монархи
байһан үгынь тодорхойгүйшье,
65
66
МЭҮ 1200 оной үедэ хамаарха
Мернептахай Стела
дахи "Израиль"-да хабаарха сайн зүбшөөгдэһэн археологиин артефакт байдаг;
67
68
69
ба Ханааншууд нь Дунда Хүрэл зэбсэгэй үедэ (МЭҮ 2100–1550) археологиин шэнжэлгээр баталагдаһан.
70
71
Израиль ба Иудеягай хаанта уласууд
хамагай эртын бии байлга ба тэдэнэй хэмжээ ба хүсэнэй талаар арсалдаан байдагшье, историкууд ба археологууд
Израилиин хаанта улас
МЭҮ 900
49
169–195
72
ба
Иудейн хаанта улас
МЭҮ 700 ондо байһан гэдэгтэй һанал ниилэдэг.
73
Израилиин хаанта улас нь хоёр хаанта уласһаа үлүү һалбаран хүгжэжэ байһан ба удалгүй нютагай держава болон хубилһан;
74
Омридой династиин
үедэ,
Самари
Галилеа
Йорданай Хүнхэрэй
дээдэ хэһэг,
Шарон
ба
Трансйорданай
ехэ хэһэгые ударидажа байба.
75
Энэнь МЭҮ 720 ондо,
Шэнэ-Ассириин эзэнтэ гүрэндэ
эзэлэгдэхэ үедэ һүйдхэгдэһэн.
76
Дараань
Иудейн хаанта улас
нь эхилээд Шэнэ-Ассириин эзэнтэ гүрэн, дараань
Шэнэ-Вавилоной эзэнтэ гүрэнэй
вассал улас болобо.
МЭҮ 586 ондо Вавилоншууд Иудейгые
эзэлбэ
. Еврей Библидэ бэшэһэнээр,
Соломоной сүмэ
ба
II Небухаднезар
хаан
Иерусалимые усадхажа
, дараань
Вавилон
руу
еврейшүүдые сүлэбэ
. Мүн илагдалай тухай
Вавилоной Хроникодо
бэшэгдэһэн байдаг.
77
78
Вавилоной плен нь МЭҮ 538 ондо медо-персиин Ехэ Кир Вавилоные эзэлжэ абаһанай дараагаар эсэслэһэн.
79
80
Хоёрдохи Сүмэ
МЭҮ 520 ондо баригдаһан.
79
Персиин эзэнтэ гүрэнэй нэгэ хэһэг болохо хуушан Иудейн хаанта улас нь өөр хилэтэй, жэжэг газар нютагые хамарһан Иудея можо (
Йехуд Медината
) болобо.
81
Туһа можын хүн зон хаанта уласайһаа нилээд агшаһан ба археологиин шэнжэлэлгээр МЭҮ 5-4-р зуунай үедэ 30,000 оршон хүн зонтой байһаниие харуулдаг.
82
308
Дунда зуун ба Мүнөөнэй түүхэ
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Нэмэлтэ мэдээсэл:
Дунда зуунай Иерусалимай Түүхэ
Хэрээһэтэнэй аян дайн
ба
Хуушан Ишув
Кафр-Барам
, МЭ 7-13 зуунай хоорондо орхигдоһон Еврейшүүдэй эртэ урдын тосхон.
83
634–641 ондо энэ бүһэ нютагые, түүнэй дотор Иерусалимые һаяхан
Лалын шажантай
болоһон
Арабууд
эзэлһэн. Дараагай гурбан зуунай туршада энэ газар нютагые Рашидунай
Халиф
Омейядууд
Аббасууд
Фатимидууд
Сельджукууд
Хэрээһэтэнүүд
ба
Айюбидууд
ударидажа байһан юм.
84
1099 ондо
Түрүүшын Хэрээһэтэнэй аян дайнай
Иерусалимай бүһэлэлгын
үеэр туһа хотын Еврей оршон һуугшада хотые Хэрээһэтэнүүдэй эсэргүү хамгаалха гэжэ дэмы хооһон оролдоһон Фатимидай гарнизон ба Лалын шажантадтай хаяа хадхажа тулалдажа байба. Хотые нурахда синагогто нюугдажа байһан 6,000 Еврейшүүдые багтаажа ниитэ 60,000 оршон хүн алагдаһан.
85
Энэ үедэ, Еврейн уласай уналгаһаа хойшо бүтэн мянган жэлэй дараа, улас даяар Еврейн бүлгэмүүд байһан. Тэдэгээрэй табиниинь танигдаһан ба
Иерусалим
Тиберия
Рамла
Ашкелон
Кесария
Газа
юм.
86
Аахениин Альбертын
хэлэһэнээр
Һайфагай
Еврей оршон һуугшада хотын гол байлдаанай хүсэ байһан ба "Сарацен [Фатимидай] сэрэгүүдтэй холилдоһон", тэдэ Хэрээһэтэнэй флот болон хуурай замай сэрэгүүд сухариха хүрэтэр нэгэ һара оршон эрэлхэг зоригтой байлдаһан гэһэн.
87
88
1165 ондо
Маймонид
Иерусалимда ошожо "агуу, арюун байшанда"
Һүмын Уулада
зальбаршээ.
89
1141 ондо Испани-Еврей шүлэг зохёогшо
Иеһуда Һалеви
еврейшүүдые Израилиин Нютаг руу нүүхые уряалжа, өөрөө аян замдаа гараба. 1187 ондо
Айюбид уласай
байгуулагша
Саладин
султан
Хаттинай байлдаанда
Хэрээһэтэнүүдые ялажа, уламаар Иерусалим болон бараг бүхы Палестиные эзлэбэ. Саг хугасаа үнгэрхэдэ Саладин еврейшүүдые бусажа Иерусалимда һуурижахые уряалһан тунхаглал гаргаһан
90
ба
Иеһуда Алхаризигай
хэлэһэнээр тэдэ: "Арабууд Иерусалимые эзэлһэн үдэрһээ хойшо Израильшууд тэндэ һуурижажээ" гэһэн.
91
Алхаризи Саладинай еврейшүүдтэ Иерусалимда һэргээн байгуулхые зүбшөөрһөн зарлигые Персиин хаан
Агуу Кирэй
1600 жэлэй үмэнэ гаргаһан зарлигтай зэргэсүүлһэн.
92
1211 ондо Франци, Англиһаа 300 шахуу
раввинай
бүлгэм ерэһэнэй дараа туһа уласда Еврейшүүдэй бүлгэм бэхижэжэ,
93
тэдэнэй дунда
Сансын Самсон бен-Авраам раввин
байһан юм.
94
13-р зуунай Испаниин раввин, Еврейшүүдэй тоогдоһон ударидагша
Нахманидс
(Рамбан) Израилиин Нютагые маша ехэ магтажа, түүнэй һуурижалые бүхы Еврейшүүдтэ үгэһэн һайн зарлиг гэжэ үзэдэг байба. Тэрээр "Хэрбээ язычникууд эблэрхые хүсэшэ байбал бидэ энхэ тайбан байгуулжа, тэдэные тодорхой нүхэсэлээр үлөөхэ болоно. Гэхдээ газар нютагын хубида бидэ үүные тэдэнииехиинь, алишье үндэһэнэй, нэгэ үеынхэнэй гарта үлөөхгүй." гэжэ бэшэһэн.
95
1260 ондо хиналта Египетын
Мамлюкай султанда
шэлжэһэн.
96
Туһа уласиинь Мамлюкай хоёр хуули засагай түб
Каир
Дамаскын
хоорондо байрладаг байһан ба энэ хоёр хотые холбодог почтын замын дагуу хүгжэһэн юм.
13-р зуунай Иерусалимдахи
Рамбан Синагого
Сионизм ба Британиин Мандат
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Сионизм
Ишув
Иерусалимай Мутасаррифат
Палестинын Мандат
ба
Британиин Палестинын Мандат (хуули ёhоной документ)
Нэмэлтэ мэдээсэл:
Бальфурай тунхаглал
ба
Палестинын мандатдахи олониитэ хоорондын зүришэл
Анханай Сионистска Конгресс
(1897)
Базель
Швейцари
Хамагай эртэ сагай
еврей диаспора
бии болоһонһоо хойшо олон еврейшүүд "Сион" ба "Израилиин нютаг" руу
бусажа ошохые
эрмэлзэжэ байһан,
97
гэбэш иимэ зорилгодо хүрэхын тулада хэрэ ехэ хүшэн шармайлга гаргахань арсалдаантай асуудал байба.
98
99
Сүлэлгэндэ амидардаг еврейшүүдэй этигэл найдабари, хүсэлиинь еврейшүүдэй этигэл шүтэлгын системын шухала тема юм.
98
Еврейшүүдые 1492 ондо
Испаниһаа намнан гаргалгын
дараа зарим бүлгэмүүд Палестинда hуурижаһан.
100
16-р зуунай үедэ еврейшүүд
Иерусалим
Тиберия
Хеврон
Цфат
гэһэн
дүрбэн арюун хотонуудта
үндэhэ hууриа табижа, 1697 ондо Йеһуда Хачасид раввин 1500 еврейшүүдэй бүлэгые Иерусалим руу ударидаба.
101
18-р зуунай хоёрдугаар хахадта
Перушим
гэгдэдэг
Хасидизмые
эсэргүүсэжэ байһан Зүүн Европын
эсэргүүсэгшэд
Палестинда һуурижажээ.
102
103
Анханай Алия
гэжэ нэрлэгдэдэг
Османай эзэнтэ гүрэнэй Палестина руу
мүнөөнэй еврейшүүдэй нүүдэлэй анханай долгёон 1881 ондо Зүүн Европын еврейшүүд
хюдалгаһаа
зугадажа ерэхэдэ эхилһэн.
104
Анханай алия Палестиндахи еврейшүүдэй үргэн сэлеэнэй һууриие табиһан. 1881-1903 онуудта еврейшүүд олон арбан һуурин газар байгуулжа, 350,000
дунам
газар худалдажа абаһан байба. Палестиндахи еврейшүүдэй дунда
иврит хэлэные һэргээхэ
ажал эхилһэн ба 1881 ондо Иерусалимда һуурижаһан Орос гаралтай еврей
Элиезер Бен-Йеһуда
нилээд түлхисэ үгэшээ. Еврейшүүдые бусад хэлэнэй орондо еврей хэлээр ярихые уряалжа, еврей һургуулиин системэ бии боложо, шэнэ үгэ зохёожо гү, али мүнөөнэй шэнэ бүтээл, ойлгосодо зорюулжа бусад хэлэнһээ зээлжэ абаба. Үүнэй үрэ дүндэ иврит хэлэн аажамаар Палестинын еврейшүүдэй бүлгэмэй диилэнхи хэлэн боложо, энэ хүрэтэр иврит хэлые шажанай зорилгоор, өөр хэлэ шэнжэлэлэй бүлгэмүүдтэ хубаагдажа байһан өөр өөр түрэлхи хэлэтэй еврейшүүдэй харилсаанай хэрэгсэл байжээ.
Сионист хүдэлөөн бодото амидарал дээр али хэдэй оршожо байһаншье
Австри-Унгарай
журналист
Теодор Герцль
Израилиин Нютаг дээр
Еврейн улас
байгуулхые эрмэлзэжэ байһан улас түрын сионизмые байгуулһан,
105
уламаар тухайн үеын бусад үндэһэнэй проектуудай зорилго, ололто амжалтын дагуу Европын уласуудай
Еврейшүүдэй асуудалай
шиидэлгые һанал болгоһон гэжэ үзэдэг.
106
1896 ондо Герцль ерээдүйн Еврейн уласай талаар аласай хараагаа һанал болгожо
Der Judenstaat
Еврейн улас
) хэблүүлбэ, дараа жэлэнь
Швейцариин
Базель
хотодо болоһон
Анханай Сионистска Конгрессые
түрүүлэгшэ байба.
107
Хоёрдугаар Алия
(1904–14),
Кишинэугэй хюдалгын
дараа эхилһэн; 40,000 оршон еврейшүүд Палестинда һуурижаһан болобош бараг тала хубинь ябажээ.
104
Сагаашадай нэгэ ба хоёрдохи долгёониинь
Ортодокс еврейшүүд
байһан болобош,
108
Хоёрдугаар Алияда
кибуц
хүдэлөөные байгуулһан
социалис
бүлгэмүүд багтажа байба.
109
Хоёрдугаар Алиягай сагаашад олониитын хүдөө ажахын һууриные бии болгохые шармайжа байһан болобош 1909 ондо
Тель-Авив
хотые "анханай Еврей хото" гэжэ байгуулһан. Энэ үедэ Еврейшүүдэй өөрыгөө хамгаалха байгуулганууд Еврейн һуурингуудые хамгаалха хэрэгсэл болон гарша ирэжээ. Анханай иимэ байгуулгань 1907 ондо байгуулагдаһан жэжэг нюуса харуул
Бар-Гиора
байба. Хоёр жэлэй дараа түүнэй орондо томоохон
Хашомер
байгуулга байгуулагдажээ.
Дэлхэйн 1-р Дайнай
үеэр Британиин Гадаада хэрэгэй Министр
Артур Бальфур
Британиин еврейшүүдэй бүлгэмэй ударидагша
Ротшильд барондо
(Вольтер Ротшильд, 2-р Ротшильд Барон) руу Бальфурай тунхаглалые эльгээжэ, Ехэ Британиинь Палестинда еврейшүүдэй "
үндэһэнэй гэр
"-иие бии болгохо зорилготой байгаа гэжэ мэдэгдэжэ.
110
111
1918 ондо
Еврейн легион
буюу үндэһэндээ Сионист һайн дураараа ябагшадай бүлэглэл
Палестиные эзэлэн абахада
туһаламжа үзүүлһэн.
112
Британиин засаглал, Еврей сагаашадай эсэргүү Арабай эсэргүүсэлиинь
1920 ондо Палестинын үймөөн
дэгдээжэ, Хашомерын дэбжэлтын үрэ дүндэ 1920 ондо
Һагана
(Иврит хэлээр "Хамгаалга" гэһэн удхатай) хэмээхэ Еврей сэрэгэй бүлэглэл байгуулхадай хүргэһэн ба энэһээ
Иргун
Лехи
гэһэн сэрэгэй бүлэглэлүүд һалаһан юм.
113
1922 ондо
Үндэһэтэнүүдэй Лигэнь
Ехэ Британида
Палестинын Мандатые
олгобо.
114
Энэ үеын хүн зониинь үлүү ехэ Арабай лалын шажантад байһан ба Еврейшүүд 11 оршон хуби,
115
Арабай христосой шажантад ниитэ хүн зоной 9.5%-иие эзэлжэ байба.
116
Гурбадугаар
(1919–23) ба
Дүрбэдүгээр алия
(1924–29) Палестинда 100,000 еврейшүүдые нэмэжэ асарһан.
104
Нацисай дэбжэлтэ
, 1930-д оной Европодо еврейшүүдые харшалалга ябадал улам бүри нэмэгдэжэ байһаниинь
Табадугаар алия
болоходо хүргэжэ, дүрбэнэй нэгэ сая еврейшүүд иммигрировалһан. Энэнь еврейшүүдэй нүүн ерэлгэ, газар худалдажа абахада харюу үйлэ үзүүлхэ зорилгоор эхилһэн
1936–39 оной Арабай восстаниин
гол шалтагаан байба. Хэдэн зуун Еврейшүүд ба Британиин аюулгүй байдалай ажалтанууд алагдаһан Ехэ Британиин Мандатын эрхэ баригшада Һагана, Иргун гэхэ сионист зэбсэгтэ бүлэглэлүүдэй хамта 5032 арабые алажа, 14760 хүниие шархатуулһанай,
117
118
үрэ дүндэ
Палестинын Арабай
хүн зоной наһанда хүрэгшэдэй арба гаруй хубинь алагдажа, шархатаһан, түрмэдэ хоригдоһон гү, али сүлэгдэһэн байба.
119
Британишууд
1939 оной Сагаан Номоор
Палестина руу Еврешүүдэй нүүн ерэлгэдэ хизаарлалта табиһан. Дэлхэйн улас оронууд
Холокостһоо
дүрбэн гарша ерэһэн
Еврей тэрьедэгшые
бусаахда Палестинда еврейшүүдые хүргэхэ зорилгоор Алия Бет гэжэ нэрлэгдэдэг нюуса хүдэлөөные зохёон байгуулба.
104
Дэлхэйн 2-р дайнай
түгэсхэлдэ Палестинын Еврей хүн зон ниитэ хүн зоной 31% боложо ехэдхэжээ.
120
Газар зүй ба оршон тойрон байдал
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин газар зүй
ба
Израилиин фауна
Израилиин географи
Галилеа
Эрье шадарай
тала газар
Иудейн
ууланууд
Йорданай
Хүнхэр
Негев
Левантын далай
Газар дундада
тэнгис
Кинерет
Һүнэһэн
тэнгис
Эйлатай
булан
Баруун
Эрэг
Газар
Хэлтэс
Ливан
Сири
Йордан
Египет
Үдэр (зүүн) ба һүниин сагай (баруун) Израиль болон хүршэ нютаг дэбисхэрэй
хэмэл дахуулай зурагууд
Израилиинь
Үрэжэлтэй Хэлтэгы һарада
хабиин
Левантда
байрладаг. Туһа уласиинь
Газарай дундада тэнгисэй
зүүн түгэсхэлдэ
, хойто талаараа Ливан, зүүн хойто талаараа Сири, зүүн талаараа Йордан ба Баруун эрье, баруун урда хэһэгтэ Египет ба Газын хэлтэсээр хизаарлагдадаг. Энэнь
29°
ба
34° хойто
үргэригүүд,
34°
ба
36° зүүн
утаригуудай хоорондо байрладаг.
Израилиин сувереннэ газар нютаг (
1949 оной Зуурын эблэрэлэй хэлсээнэй
демаркационно хилые харгалзан, 1967 оной
Зургаан Үдэрэй дайнай
үеэр Израилиин эзэлжэ абаһан бүхы нютаг дэбисхэриие эсэ тоособол) 20,770 хабтагай дүрбэлжэн км талмайтай ба хоёр хубинь уһан юм.
121
Гэбэшье Израилиинь маша нариихан (хамагай үргэниинь 100 км, хойноһоо урагша 400 км-тэй сасуулхада) Газарай дундада тэнгисдэхи
эдэй засагай онсогой бүһэнь
Израилиин газар нютагһаа хоёр дахин ехэ юм.
122
Зүүн Иерусалим
Голанай үндэрлигые
оролсуулан Израилиин хуули тогтоомжын дагуу ниитэ талмайнь 22,072 хабтагай дүрбэлжэн км,
123
ба
Баруун эрэгэй
сэрэгэй хиналтатай, зарим хубиин
Палестинын мэдэлдэ
байдаг газар нютагые оролсуулан, Израилиин мэдэлдэ байгаа ниитэ талмайнь 27,799 хабтагай дүрбэлжэн км юм.
124
Жэжэг хэмжээтэйшье Израилиинь урда хэсэгтэ оршохо
Негев
сүлһээ эхилээд хуурай газарай үрэжэлтэй
Изреелиин хүнхэр
Галилеа
Кармелиин
хадын шэлэнүүд, хойто зүгтэ
Голан
хүрэтэр географиин объекттэй. Газарай дундада тэнгисэй эрье дээрхи
Израилиин эрье шадарай тала газарта
Израилиин хүн зоной ехэнхинь амидардаг.
125
Хүн зон
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин хүн зон
ба
Израилшууд
Израилиин хүн зоной пирамид
2021 оной байдалаар Израилиин хүн зон 9,369,630 оршон байһан ба тэдэнһээ 74,2% нь эрхэтэнэй засагай газар
еврей
гэжэ регистрировалһан байна.
15
Арабууд
хүн зоной 20.9%-ие эзэлжэ байһан Араб бэшэ христосой шажантанууд болон шажангүй хүнүүд 4.8%-ие эзэлжэ байна.
15
Һүүлэй арбан жэлэй хугасаанда
Румыни
Тайланд
Хитад
, Африка, Урда Америкын олон тооной сагааша ажалшад Израильда һуурижаһан. Тэдэнэрэй олонхинь Израильда хуули буһаар амидарша байгаа тула бодото тоо баримта тодорхойгүй байна,
126
гэбэшье 166,000-һаа
15
203,000 хүрэтэр гэһэн тоо баримта байдаг.
127
2012 оной 6 һара гэхэдэ 60,000 шахуу Африка сагаашад Израильда нэбтэрһэн байна.
128
Израилшуудай 92 шахуу хубинь хото һуурин газарта амидардаг.
129
ЭЗХАХБ-һаа
2016 ондо ниитэлһэн мэдээсэлээр израилшуудай
дундажа наһалалтые
82.5 жэл гэжэ тоосожо, дэлхэйдэ 6-р байрада жагсаба.
30
Израилиинь
еврейшүүдэй эхэ орон
боложо байгуулагдаһан ба ходо
еврейн улас
гэжэ нэрлэгдэдэг. Израиль уласай
Бусалга тухай Хуулиар
бүхэ еврей болон еврей гаралтай хүнүүдтэ
Израилиин гражданство
абаха эрхые олгодог.
130
Хотоной үндэһэн районууд
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Израиль уласай томоохон хотонууд
Израилиин Түб Статистикын Бюро
131
Дугаар
Нэрэ
Дүүргэ
Хүн зон
Дугаар
Нэрэ
Дүүргэ
Хүн зон
Иерусалим
Тель-Авив
Иерусалим
Иерусалим
936,425
11
Рамат-Ган
Тель-Авив
163,480
Һайфа
Ришон-ле-Цион
Тель-Авив
Тель-Авив
460,613
12
Ашкелон
Урда
144,073
Һайфа
Һайфа
285,316
13
Реховот
Түб
143,904
Ришон-ле-Цион
Түб
254,384
14
Бат-Ям
Тель-Авив
129,013
Петах-Тиква
Түб
247,956
15
Бейт-Шемеш
Иерусалим
124,957
Ашдод
Урда
225,939
16
Кфар-Сава
Түб
101,432
Нетания
Түб
221,353
17
Герцлия
Тель-Авив
97,470
Беэр-Шева
Урда
209,687
18
Хадера
Һайфа
97,335
Бней-Брак
Тель-Авив
204,639
19
Модиин-Маккабим-Реут
Түб
93,277
10
Холон
Тель-Авив
196,282
20
Назарет
Хойто
77,445
Засагай газар ба улас түрэ
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Захиргаанай хубаалга
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин Дүүргэнүүд
Израилиин Дүүргэнүүд
Хойто
Һайфа
Түб
Тель-Авив
Иудея
ба
Самари
Можо
Иерусалим
Урда
Израиль уласынь засаг захиргаанай зургаан
дүүргэдэ
(Еврей: מחוזות) хубаагдадаг –
Түб
Һайфа
Иерусалим
Хойто
Урда
ба
Тель-Авив дүүргэнүүд
мүн
Баруун эрьедэхи
Иудея ба Самари можо
юм. Бүхэ Иудея ба Самари можо болон Иерусалим, Хойто дүүргын зарим хэһэгые Израилиин нэгэ хэһэг гэжэ олон уласта хүлеэн зүбшөөрдөггүй. Дүүргэнүүдые нафот (Еврей: נפות) гэжэ нэрлэһэн 15 дид хэһэгтэ хубаадаг.
132
Дүүргэ
Ниислэл
Томоохон хото
Хүн зон
133
Еврейшүүд
Арабууд
Ниитэ
тэмдэглэл
Иерусалим
Иерусалим
67%
32%
1083300
1,083,300
Хойто
Ноф-ха-Галиль
Назарет
43%
54%
1401300
1,401,300
Һайфа
Һайфа
68%
26%
0996300
996,300
Түб
Рамла
Ришон-ле-Цион
88%
8%
2115800
2,115,800
Тель-Авив
Тель-Авив
93%
2%
1388400
1,388,400
Урда
Беэр-Шева
Ашдод
73%
20%
1244200
1,244,200
Иудея ба Самари Можо
Ариэль
Модиин-Илит
98%
0%
0399300
399,300
^a
Зүүн Иерусалимдахи
200,000 еврей, 300,000 арабуудые оруулалсаад.
134
^b
Зүбхэн Израилиин эрхэтэд.
Тусхай түхэлэй һуурин
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Бүлгэмэй сэлеэн
Еврейн нютаг
Кибуц
Квуца
Мошав
Мошава
Израилиин эзэмдэһэн газар нютаг
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин эзэмдэһэн газар нютаг
ба
Баруун эрьеын Израилиин оккупаци
Баруун эрьеын, Газын хэлтэс, Голанай үндэрлигые харуулһан Израилиин карта
Израилиин эзэмдэһэн газар нютаг
Ябагдажа
байгаа
Баруун эрэгэй оккупаци
Палестинын анклавнууд
Зүүн Иерусалимай аннекси
Зүүн Иерусалим дахи
нүүлгэн шэлжүүлтэ
Газын хэлтэсэй
оккупаци ба блокада
Голанай үндэрлэгэй
оккупаци
Түүхэн
Урда Ливанай оккупаци
Синай хахад
аралай оккупаци
Дурадхаһан
Йордан голой аннекси
Баруун эрэгэй аннекси
Израиль
болон
Палестинын нютаг дэбисхэр
дэхи засаг захиргаа, бүрын эрхитэ байдалай шэнжэлэл
This box:
үзэхэ
хэлэлсэхэ
заһабарилха
Газар
Ударидадаг
Хүтэлбэрилжэ байгаа засагай мэдэрэлгэ
Суверенитетые абаһан
Нэхэбэриин мэдэрэлгэ
Газын хэлтэс
Палестинын Үндэһэнэй Захиргаа
(ПЗ) (мүнөө үедэ
Хамас
ударидажа байгаа);
2-р Ослогой хэлсээнэй
гэршэнүүд
Палестина улас
НҮБ-ын гэшүүн 137 улас
Баруун эрэг
Палестинын анклавнууд
A+B бүһүүд
ПЗ (мүнөө үедэ
Фатах
ударидажа байгаа) ба Израилиин арми
C бүһэ
Израилиин анклавай тухай хуули
Израилиин һуурингууд
) ба Израилиин арми (
Израилиин оккупаци
доорохи Палестинашууд)
Зүүн Иерусалим
Израилиин засагай газар
Гондурас
Гватемала
Науру
, ба
АНУ
Хитад
Орос
Баруун Иерусалим
Австрали
Орос
Чехи
, Гондурас, Гватемала, Науру, ба АНУ
НҮБ
нь Зүүн Иерусалимай хамтай
олон уласай хото
НҮБ-ын янза бүриин гэшүүн оронууд болон
Европын холбоон
; хамтарһан бүрин эрхэтэ байдалые мүн үргэнээр дэмжэһэн
Газын хэлтэс
АНУ
Сири
АНУ-һаа бусад НҮБ-ын гэшүүн бүхы уласууд
Израиль (зүб)
НҮБ-ын гэшүүн 163 улас
Израиль
НҮБ-ын гэшүүн 163 улас
1967 ондо
Зургаан Үдэрэй дайнай
үрэ дүндэ Израиль Зүүн Иерусалим, Газын хэлтэс, Голанай үндэрлиг ба Баруун эрьеэ эзэлжэ абаһан.
Эдэй засаг
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин Эдэй засаг
Рамат-Гандахи
Алмазай биржын дүүргэ
Израилиинь
Баруун Ази
Ойрохи Дурнын
эдэй засаг, ажа үйлэдбэриин хүгжөөлгөөрөө хамагай дэбжэлтэтэ орон гэжэ тоосогдодог.
135
136
Израилиин шанартай
ехэ һургуулиин болбосорол
, үндэр хүсэл эрмэлзэлтэй, болбосоролтой хүн зониие бүридэлгэнь улас ороной үндэр технологиин хүгжэлтэ эдэй засагай хурдатай хүгжэлгые дэмжэдэг гол хэрэгсэл юм.
137
2010 ондо
ЭЗХАХБ-да
ороһон.
25
138
Израиль улас
Дэлхэйн Эдэй Засагай Форумһаа
гаргаһан
Дэлхэйн Үрдилдэхэ Шадабариин Тоосоондо
16-да,
139
Дэлхэйн Банкһаа
Бизнес Эрхилхэдэ Хилбар Байдалай
Индексээр
54-тэ жагсаһан.
140
Үндэр ур шадабаритай ажал эрхилдэг хүнүүдэй эзэлхэ хуби хэмжээгээр Израиль дэлхэйдэ 5-р байранда жагсаба.
141
Израилиин эдэй засагай мэдээлэлынь Голанай үндэрлиг, Зүүн Иерусалим, Баруун эрэгдэхи Израилиин һуурингүүдые багтааһан Израилиин эдэй засагай нютаг дэбисхэрые хамардаг.
Тель-Авивай хүрэнгын биржэ
. Онсогой байдалай үедэ биржые эдэбхитэй байлгаха үүдэнһээ системэнь газар доорохи бункертэ байрладаг компьютерэй аралжаа хэхэдэ эгээл тохиромжотой.
142
Байгаалиин баялиг хизаарлагданги байһанша
хүдөө ажахы
, ажа үйлэдбэриин һалбари эршэмтэй хүгжэжэ, Израиль үрэ таряа, үхэрэй мяханһаа бусад хүнэһэнэй үйлэдбэрилгээр уласаа бүрин хангадаг болонхой. 2017 ондо ниитэ 66.76 тэрбум долларай үнэтэй түүхэй эд, сэрэгэй багажа зэбсэг, болбосоруулагдаагүй алмаз, түлишэ, үрэ таряа ба эд хэрэглэгшэдэй бараа зэрэгые Израильруу импортировалагдаһан.
121
Экспортын үндэһэн шэглэлдэ машина ба багажа зэбсэг, программа хангамжа, зүһэгдэһэн алмаз, хүдөө ажахын продукци, химикатууд, нэхэмэл зүйл ба хубсаһа; 2017 ондо Израилиин экспорт 60.6 тэрбум долларта хүрэһэн байна.
121
Израилиин Банк
113 тэрбум долларай гадаада валютын нөөсэтэй.
121
1970-д онһоо хойшо Израиль АНУ-һаа
сэрэгэй туһаламжа
абаша, зээлиин гаранти хэлбэриэр эдэй засагай туһалалсалга абаша ерэһэн ба одоо Израилиин
гадаада үриин
бараг тала хубиие эзэлжэ байна. Израилиинь дэлхэйн үндэр хүгжэлтэй оронуудай хамагай бага гадаада үритэй ба сэбэр гадаада үриин хэмжээгээр зээлидүүлэгшэ орон ба 2015 ондо 69 тэрбум долларай ашагтай байһан.
143
Израилиинь дэлхэй дээр
стартапай
хэмжээгээр АНУ-ай дараа хоёрдугаарта,
144
NASDAQ-та регистрацитай хампааниудай тоогоор АНУ, Хятадын дараа гурбадугаарта ороһон.
145
Intel
146
ба
Microsoft
147
нар Израильда анханай гадаадын научно-шэнжэлэлгын центрээ бариһан ба
IBM
Google
Apple
Hewlett-Packard
Cisco Systems
ба
Motorola
зэрэг бусад үндэр технологиин олон үндэһэнэй корпорациуд шэнжэлэл, бэлэдхэлгын центрүүдээ Израильда нээһэн юм. 2007 ондо Америкын зөөри оруулагша
Уоррен Баффетай
Berkshire Hathaway
хампааниинь Израилиин
Iscar
хампааниие 4 тэрбум доллараар худалдажа абаһан.
148
Израильда ажалай үдэриинь Няма гарагһаа Пүрбэ гараг хүрэтэр (5 үдэрэй
ажалай долоон хоног
) гү, али Баасан гарагта (6 үдэрэй ажалай долоон хоног). Баасан гарагые ажалай үдэр, хүн зоной диилэнги хубиие Еврейшүүд эзэлдэг газаруудта
Шаббатай
үдэрые тэмдэглэхэдээ Баасан гарагиинь "богони үдэр" ба жииртээ үбэлэй 14:00 саг хүрэтэр, зунай 16:00 саг хүрэтэр үргэлжэлдэг.
Транспорт
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Гол үгүүлэл:
Израилиин Транспорт
Бен-Гурионой Уласхоорондын Аэропорт
Израилиинь 19,224 км хатуу хушалтатай
зам
149
3 сая автомашинатай.
150
1000 хүндэ ноогдохо автомашинын тоо 365 байгаань хүгжэнги оронуудай хубида бага юм.
150
Израиль улас хубаарита шэглэлдэ 5,715 автобустай,
151
ба хэдэ хэдэн транспортын обслуживани эрхилдэг ба хамагай томонь
Эгедиинь
уласай ехэнхи хэсэгтэ обслуживалдаг.
Түмэр харгынууд
1277 км үргэлжэлдэг ба зүбхэн засагай газарай
Израилиин Түмэр Харгы
хампаани ажаллуулдаг.
152
1990-д оной эхиндэ ба дунда үеһээ эхилһэн Томо инвестициин дараа поездоор жэлдэ ябадаг хүнэй тоо 1990 ондо 2.5 сая байһан, харин 2015 ондо 53 сая боложо; мүн түмэр харгынууд жэлдэ 7.5 сая тонно ашаан зөөбэрилдэг.
153
Израильда Тель-Авивһаа ойро уласхоорондын агаарай транспортын гол түб болохо
Бен-Гурионой Аэропорт
, хамагай урда хэсэгэй Эйлат боомто хотые хангадаг
Рамоной Аэропорт
зэргэ уласхоорондын хоёр
аэропорт
хангадаг. Дотоодын хэдэ хэдэн жэжэг ниидэхэ онгосын буудал байдаг.
154
Израилиин хамагай томо аэропорт болохо, Бен-Гурион 2015 ондо 15 сая гаруй пассажир хангаба.
155
Зүүлтэ
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Australia recognises West Jerusalem as Israeli capital
",
BBC News
, 15 December 2018
Foreign Ministry statement regarding Palestinian-Israeli settlement
(6 April 2017).
Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel's capital
(6 December 2017).
“"The Czech Republic currently, before the peace between Israel and Palestine is signed, recognizes Jerusalem to be in fact the capital of Israel in the borders of the demarcation line from 1967." The Ministry also said that it would only consider relocating its embassy based on "results of negotiations."”
Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital
",
The Times of Israel
, 29 August 2019
Guatemala se suma a EEUU y también trasladará su embajada en Israel a Jerusalén
(es)
(24 December 2017). Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.
Nauru recognizes J'lem as capital of Israel
",
Israel National News
, 29 August 2019
(en)
Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move
",
The New York Times
, 6 December 2017
Frot, Mathilde.
Kosovo to normalise relations with Israel
",
The Jewish Chronicle
, 4 September 2020
Kosovo and Serbia hand Israel diplomatic boon after US-brokered deal
",
The Guardian
, 4 September 2020
«The Legal Status of East Jerusalem»
Norwegian Refugee Council
, December 2013, сс. 8, 29
Arabic in Israel: an official language and a cultural bridge
(18 December 2016).
Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs
",
The New York Times
, 19 July 2018
(en)
Israel adopts divisive Jewish nation-state law
",
Reuters
, 19 July 2018
Press Releases from the Knesset
(19 July 2018).
“The Arabic language has a special status in the state; Regulating the use of Arabic in state institutions or by them will be set in law.”
Israel's Independence Day 2019
(PDF)
(Report). Israel Central Bureau of Statistics. 6 May 2019
. Retrieved
7 May
2019
Surface water and surface water change
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).
Home page
Israel Central Bureau of Statistics.
Population Census 2008
(PDF)
(Report). Israel Central Bureau of Statistics. 2008
. Retrieved
27 December
2016
World Economic Outlook Database, October 2019
OECD, 2011
Quarterly Economic and Social Monitor
Архивировалһан
9 арба һара 2021 оной.
, Volume 26, October 2011, p. 57: "When Israel bid in March 2010 for membership in the 'Organization for Economic Co-operation and Development'... some members questioned the accuracy of Israeli statistics, as the Israeli figures (relating to gross domestic product, spending and number of the population) cover geographical areas that the Organization does not recognize as part of the Israeli territory. These areas include East Jerusalem, Israeli settlements in the West Bank and the Golan Heights."
Income inequality
OECD.
the original
on
30 June 2020
үдэрһөө архивлагдаһан.
25 May 2021
үдэртэ хандаһан.
(15 December 2020)
Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene
United Nations Development Programme,
343–346.
ISBN 978-92-1-126442-5
Latest Population Statistics for Israel
Israel's accession to the OECD
Organisation for Economic Co-operation and Development.
IISS 2018
, pp. 339–340
Education at a Glance: Israel
(Report). Organisation for Economic Co-operation and Development. 15 September 2016. Archived from
the original
on 10 November 2017
. Retrieved
18 January
2017
Research and development (R&D) – Gross domestic spending on R&D – OECD Data
the original
on
14 January 2017
үдэрһөө архивлагдаһан.
12 July 2021
үдэртэ хандаһан.
Australia, Chris Pash, Business Insider
(2017).
The 10 safest countries in the world for women
Health status – Life expectancy at birth – OECD Data
These Are the World's Most Innovative Countries
Report, World Happiness
(14 March 2018).
World Happiness Report 2018
(en-US)
Загбар:Cite magazine
Popular Opinion
",
The Palestine Post
, 7 December 1947, p.
One Day that Shook the world
Архивировалһан
12 нэгэ һара 2012 оной.
The Jerusalem Post
, 30 April 1998, by Elli Wohlgelernter
Загбар:Cite magazine
Levine, Robert A..
See Israel as a Jewish Nation-State, More or Less Democratic
",
The New York Times
, 7 November 2000
William G. Dever,
Did God Have a Wife?: Archaeology and Folk Religion in Ancient Israel
, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2005 p. 186.
Geoffrey W. Bromiley,
'Israel,'
in
International Standard Bible Encyclopedia: E–J,
Wm. B. Eerdmans Publishing, 1995 p. 907.
R.L. Ottley,
The Religion of Israel: A Historical Sketch,
Cambridge University Press, 2013 pp. 31–32 note 5.
Wells, John C.
(1990).
Longman pronunciation dictionary
Harlow, England:
Longman.
ISBN 978-0-582-05383-0
entry "Jacob".
"And he said, Thy name shall be called no more Jacob, but Israel: for as a prince hast thou power with God and with men, and hast prevailed." (
Genesis
, 32:28, 35:10). See also
Hosea 12:5
Архивировалһан
5 арба һара 2018 оной.
Exodus 12:40–41
Exodus 6:16–20
Barton
Bowden 2004
, p.
126
harvnb error: no target: CITEREFBartonBowden2004 (
help
. "The Merneptah Stele ... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."
Tchernov, Eitan
(1988).
«The Age of 'Ubeidiya Formation (Jordan Valley, Israel) and the Earliest Hominids in the Levant».
Paléorient
14
(2): 63–65.
doi
10.3406/paleo.1988.4455
Rincon, Paul.
Fossil teeth place humans in Asia '20,000 years early'
",
BBC News
, 14 October 2015
Bar-Yosef, Ofer
(7 December 1998).
The Natufian Culture in the Levant, Threshold to the Origins of Agriculture
».
Evolutionary Anthropology
(5): 159–177.
doi
10.1002/(SICI)1520-6505(1998)6:5<159::AID-EVAN4>3.0.CO;2-7
(2001)
The Bible unearthed
: archaeology's new vision of ancient Israel and the origin of its stories
, 1st Touchstone,
New York:
Simon & Schuster.
ISBN 978-0-684-86912-4
Dever, William
(2001).
[[[:Загбар:Google books]] What Did the Biblical Writers Know, and When Did They Know It?]
Eerdmans,
98–99.
ISBN 978-3-927120-37-2
“After a century of exhaustive investigation, all respectable archaeologists have given up hope of recovering any context that would make Abraham, Isaac, or Jacob credible "historical figures" [...] archaeological investigation of Moses and the Exodus has similarly been discarded as a fruitless pursuit.”
(2011)
«The Meaning of Egyptian-Style Objects in the Late Bronze Cemeteries of Tell el-Farʿah (South)».
Bulletin of the American Schools of Oriental Research
364
(364): 1–36.
doi
10.5615/bullamerschoorie.364.0001
(1986)
A History of Ancient Israel and Judah
Westminster John Knox Press.
ISBN 978-0-664-21262-9
Tubb, 1998. pp. 13–14
Mark Smith in "The Early History of God: Yahweh and Other Deities of Ancient Israel" states "Despite the long regnant model that the Canaanites and Israelites were people of fundamentally different culture, archaeological data now casts doubt on this view. The material culture of the region exhibits numerous common points between Israelites and Canaanites in the Iron I period (c. 1200–1000
BCE). The record would suggest that the Israelite culture largely overlapped with and derived from Canaanite culture... In short, Israelite culture was largely Canaanite in nature. Given the information available, one cannot maintain a radical cultural separation between Canaanites and Israelites for the Iron I period." (pp. 6–7). Smith, Mark (2002) "The Early History of God: Yahweh and Other Deities of Ancient Israel" (Eerdman's)
Rendsberg, Gary (2008). "Israel without the Bible". In Frederick E. Greenspahn. The Hebrew Bible: New Insights and Scholarship. NYU Press, pp. 3–5
(1997)
No Other Gods: Emergent Monotheism in Israel
England:
Sheffield Academic Press Ltd,
28, 31.
ISBN 1-85075-657-0
McNutt, 1999
, p. 35
Bloch-Smith, Elizabeth
(2003).
Israelite Ethnicity in Iron I: Archaeology Preserves What Is Remembered and What Is Forgotten in Israel's History
».
Journal of Biblical Literature
122
(3): 401–425.
doi
10.2307/3268384
ISSN
0021-9231
Lehman in Vaughn 1992, pp. 156–162.
Загбар:Full citation needed
McNutt, 1999
, p. 70
Miller, 2012
, p. 98
McNutt, 1999
, p. 72
Miller, 2012
, p. 99
Miller, 2012
, p. 105
(2014)
“The History of Israel in the Biblical Period”,
The Jewish Study Bible
, 2nd
(en хэлээр),
Oxford University Press.
ISBN 978-0-19-997846-5
Kuhrt, Amiele
(1995).
The Ancient Near East
Routledge.
ISBN 978-0-415-16762-8
K.L. Noll,
Canaan and Israel in Antiquity: A Textbook on History and Religion,
A&C Black, 2012, rev.ed. pp. 137ff.
Thomas L. Thompson
Early History of the Israelite People: From the Written & Archaeological Sources,
Brill, 2000 pp. 275–276: 'They are rather a very specific group among the population of Palestine which bears a name that occurs here for the first time that at a much later stage in Palestine's history bears a substantially different signification.'
The
personal name "Israel"
appears much earlier, in material from
Ebla
Hasel, Michael G.
(1 January 1994).
«Israel in the Merneptah Stela».
Bulletin of the American Schools of Oriental Research
296
(296): 45–61.
doi
10.2307/1357179
Bertman, Stephen
(14 July 2005).
Handbook to Life in Ancient Mesopotamia
OUP.
ISBN 978-0-19-518364-1
and
(2010)
“Origins of Israel between history and ideology”,
Between Evidence and Ideology Essays on the History of Ancient Israel read at the Joint Meeting of the Society for Old Testament Study and the Oud Testamentisch Werkgezelschap Lincoln, July 2009
Brill.
ISBN 978-90-04-18737-5
“As a West Semitic personal name it existed long before it became a tribal or a geographical name. This is not without significance, though is it rarely mentioned. We learn of a maryanu named ysr"il (*Yi¡sr—a"ilu) from Ugarit living in the same period, but the name was already used a thousand years before in Ebla. The word Israel originated as a West Semitic personal name. One of the many names that developed into the name of the ancestor of a clan, of a tribe and finally of a people and a nation.”
Jonathan M Golden,
Ancient Canaan and Israel: An Introduction,
OUP, 2009 pp. 3–4.
(1998)
[[[:Загбар:Google books]] The Israelites in History and Tradition]
Westminster John Knox Press.
ISBN 978-0-664-22727-2
David, King of Judah (Not Israel)
(July 2014).
The Pitcher Is Broken: Memorial Essays for Gosta W. Ahlstrom, Steven W. Holloway, Lowell K. Handy, Continuum, 1 May 1995
Quote: "For Israel, the description of the battle of Qarqar in the Kurkh Monolith of Shalmaneser III (mid-ninth century) and for Judah, a Tiglath-pileser III text mentioning (Jeho-) Ahaz of Judah (IIR67 = K. 3751), dated 734–733, are the earliest published to date."
Finkelstein, Silberman
, pp. 146-7
Israel., Finkelstein.
The forgotten kingdom
: the archaeology and history of Northern Israel
74.
ISBN 978-1-58983-910-6
OCLC
949151323
Broshi, Maguen
(2001).
[[[:Загбар:Google books]] Bread, Wine, Walls and Scrolls]
Bloomsbury Publishing.
ISBN 978-1-84127-201-6
British Museum – Cuneiform tablet with part of the Babylonian Chronicle (605–594 BCE)
ABC 5 (Jerusalem Chronicle) – Livius
the original
on
5 May 2019
үдэрһөө архивлагдаһан.
27 March 2022
үдэртэ хандаһан.
Second Temple Period (538 BCE to 70 CE) Persian Rule
Biu.ac.il.
Harper's Bible Dictionary
, ed. by Achtemeier, etc., Harper & Row, San Francisco, 1985, p. 103
Grabbe, Lester L.
(2004).
[[[:Загбар:Google books]] A History of the Jews and Judaism in the Second Temple Period: Yehud – A History of the Persian Province of Judah v. 1]
T & T Clark.
ISBN 978-0-567-08998-4
Эшэ татахада гараһан алдуу: Неверный тег
; для сносок
Finkelstein2
не указан текст
Judaism in late antiquity, Jacob Neusner, Bertold Spuler, Hady R Idris, Brill, 2001, p. 155
Gil, Moshe
(1997).
A History of Palestine, 634–1099
Cambridge University Press.
ISBN 978-0-521-59984-9
Allan D. Cooper
(2009).
[[[:Загбар:Google books]] The geography of genocide]
University Press of America.
ISBN 978-0-7618-4097-8
Carmel, Alex.
The History of Haifa Under Turkish Rule
. Haifa: Pardes, 2002 (
ISBN
965-7171-05-9
), pp. 16–17
Moshe Gil
(1992).
A History of Palestine, 634–1099
Cambridge University Press.
ISBN 978-0-521-40437-2
“Haifa was taken [...] in August 1100 or June 1101, according to Muslim sources which contradict one another. Albert of Aachen does not mention the date in a clear manner either. From what he says, it appears that it was mainly the Jewish inhabitants of the city who defended the fortress of Haifa. In his rather strange Latin style, he mentions that there was a Jewish population in Haifa, and that they fought bravely within the walls of the city. He explains that the Jews there were protected people of the Muslims (the Fatimids). They fought side by side with units of the Fatimid army, striking back at Tancred's army from above the walls of the citadel (...
Judaei civis comixtis Sarracenorum turmis
) until the Crusaders overcame them and they were forced to abandon the walls. The Muslims and the Jews then managed to escape from the fortress with their lives, while the rest of the population fled the city
en masse
. Whoever remained was slaughtered, and huge quantities of spoils were taken. [...] [Note #3: Albert of Aachen (Albericus, Albertus Aquensis),
Historia Hierosolymitanae Expeditionis
, in:
RHC
(Occ.), IV. p. 523; etc.]”
Irven M. Resnick
(2012).
[[[:Загбар:Google books]] Marks of Distinctions: Christian Perceptions of Jews in the High Middle Ages]
CUA Press,
48–49.
ISBN 978-0-8132-1969-1
“citizens of the Jewish race, who lived in the city by the favour and consent of the king of Egypt in return for payment of tribute, got on the walls bearing arms and put up a very stubborn defence, until the Christians, weighed down by various blows over the period of two weeks, absolutely despaired and held back their hands from any attack. [...] the Jewish citizens, mixed with Saracen troops, at once fought back manfully,... and counter-attacked. [Albert of Aachen,
Historia Ierosolimitana
7.23, ed. and transl. Susan B. Edgington (Oxford: Clarendon Press, 2007), 516 and 521.]”
Sefer HaCharedim Mitzvat Tshuva Chapter 3. Maimonides established a yearly holiday for himself and his sons, 6
Cheshvan
, commemorating the day he went up to pray on the Temple Mount, and another, 9 Cheshvan, commemorating the day he merited to pray at the
Cave of the Patriarchs
in
Hebron
Abraham P. Bloch
(1987).
“Sultan Saladin Opens Jerusalem to Jews”,
One a day: an anthology of Jewish historical anniversaries for every day of the year
KTAV Publishing House, Inc..
ISBN 978-0-88125-108-1
Benzion Dinur
(1974).
“From Bar Kochba's Revolt to the Turkish Conquest”,
David Ben-Gurion:
The Jews in their Land
Aldus Books.
Geoffrey Hindley
(2007).
[[[:Загбар:Google books]] Saladin: hero of Islam]
Pen & Sword Military.
ISBN 978-1-84415-499-9
(1990)
[[[:Загбар:Google books]] The Jewish settlement in Palestine, 634–1881]
L. Reichert.
ISBN 978-3-88226-479-1
Samson ben Abraham of Sens
Jewish Encyclopedia
Moshe Lichtman
(2006).
[[[:Загбар:Google books]] Eretz Yisrael in the Parshah: The Centrality of the Land of Israel in the Torah]
Devora Publishing.
ISBN 978-1-932687-70-5
Kramer, Gudrun
(2008).
A History of Palestine: From the Ottoman Conquest to the Founding of the State of Israel
Princeton University Press.
ISBN 978-0-691-11897-0
Rosenzweig 1997
, p.
harvnb error: no target: CITEREFRosenzweig1997 (
help
"Zionism, the urge of the Jewish people to return to Palestine, is almost as ancient as the Jewish diaspora itself. Some Talmudic statements ... Almost a millennium later, the poet and philosopher Yehuda Halevi ... In the 19th century
..."
Return to Zion
».
The New Encyclopedia of Judaism
An invention called 'the Jewish people'
Gilbert 2005
, p.
harvnb error: no target: CITEREFGilbert2005 (
help
. "Jews sought a new homeland here after their expulsions from Spain (1492)
..."
Eisen, Yosef
(2004).
Miraculous journey: a complete history of the Jewish people from creation to the present
Targum Press.
ISBN 978-1-56871-323-6
Morgenstern, Arie
(2006).
Hastening redemption: Messianism and the resettlement of the land of Israel
Oxford University Press.
ISBN 978-0-19-530578-4
Barnai, Jacob
(1992).
The Jews in Palestine in the Eighteenth Century: Under the Patronage of the Istanbul committee of Officials for Palestine
University Alabama Press.
ISBN 978-0-8173-0572-7
"Immigration to Israel"
Jewish Virtual Library
Проверено 29 гурба һара 2012.
The source provides information on the First, Second, Third, Fourth and Fifth Aliyot in their respective articles. The White Paper leading to Aliyah Bet is discussed
Aliyah During World War II and its Aftermath
Kornberg 1993
harvnb error: no target: CITEREFKornberg1993 (
help
"How did Theodor Herzl, an assimilated German nationalist in the 1880s, suddenly in the 1890s become the founder of Zionism?"
Herzl 1946
, p.
11
harvnb error: no target: CITEREFHerzl1946 (
help
Chapter One
(21 July 2005).
the original
on
10 December 2018
үдэрһөө архивлагдаһан.
17 July 2021
үдэртэ хандаһан.
Stein 2003
, p.
88
harvnb error: no target: CITEREFStein2003 (
help
. "As with the First Aliyah, most Second Aliyah migrants were non-Zionist orthodox Jews
..."
Romano 2003
, p.
30
harvnb error: no target: CITEREFRomano2003 (
help
Macintyre, Donald.
The birth of modern Israel: A scrap of paper that changed history
",
The Independent
, 26 May 2005.
17 July 2021
-нд авсан.
Archived from
the original
on
14 November 2012
Yapp, M.E.
(1987).
The Making of the Modern Near East 1792–1923
Harlow, England:
Longman.
ISBN 978-0-582-49380-3
Schechtman, Joseph B.
(2007),
"Jewish Legion"
Encyclopaedia Judaica
, vol. 11, Detroit: Macmillan Reference, p.
304
Проверено 6 найма һара 2014.
Scharfstein 1996
, p.
269
harvnb error: no target: CITEREFScharfstein1996 (
help
. "During the First and Second Aliyot, there were many Arab attacks against Jewish settlements ... In 1920,
Hashomer
was disbanded and
Haganah
("The Defense") was established."
(24 July 1922)
League of Nations: The Mandate for Palestine, July 24, 1922
».
Modern History Sourcebook
Archive copy
the original
on
4 August 2011
үдэрһөө архивлагдаһан.
17 July 2021
үдэртэ хандаһан.
(1991)
“Chapter VI: Population”,
A Survey of Palestine
, Reprint,
Washington, DC:
Institute for Palestine Studies.
ISBN 978-0-88728-213-3
OCLC
22345421
Report to the League of Nations on Palestine and Transjordan, 1937
British Government
(1937).
Walter Laqueur
(2009).
[[[:Загбар:Google books]] A History of Zionism: From the French Revolution to the Establishment of the State of Israel]
Knopf Doubleday Publishing Group.
ISBN 978-0-307-53085-1
(2009)
The banality of brutality: British armed forces and the repression of the Arab Revolt in Palestine, 1936–39
».
English Historical Review
CXXIV
(507): 314–354.
doi
10.1093/ehr/cep002
Архивировалһан
21 хоёр һара 2016 оной.
Archive copy
the original
on
21 February 2016
үдэрһөө архивлагдаһан.
17 July 2021
үдэртэ хандаһан.
Khalidi, Walid
(1987).
From Haven to Conquest: Readings in Zionism and the Palestine Problem Until 1948
. Institute for Palestine Studies.
ISBN
978-0-88728-155-6
Government of Palestine, Department of Statistics, Village Statistics, 1945.
Israel
Central Intelligence Agency.
the original
on
9 January 2021
үдэрһөө архивлагдаһан.
11 July 2021
үдэртэ хандаһан.
Cohen, Gili.
Israel Navy to devote majority of missile boats to secure offshore drilling rafts
", 9 January 2012
Area of Districts, Sub-Districts, Natural Regions and Lakes
Israel Central Bureau of Statistics
(11 September 2012).
(7 May 2009)
Israel (Geography)
».
Country Studies
The Coastal Plain
Israel Ministry of Tourism.
the original
on
7 January 2017
үдэрһөө архивлагдаһан.
16 July 2021
үдэртэ хандаһан.
ISRAEL: Crackdown on illegal migrants and visa violators
", 14 July 2009
Adriana Kemp, "Labour migration and racialisation: labour market mechanisms and labour migration control policies in Israel",
Social Identities
10:2, 267–292, 2004
Israel rounds up African migrants for deportation
", 11 June 2012
The Land: Urban Life
Israel Ministry of Foreign Affairs.
The Law of Return
Knesset.
Population in the Localities 2019
(XLS).
Israel Central Bureau of Statistics.
Introduction to the Tables: Geophysical Characteristics
(doc).
Central Bureau of Statistics.
Localities and Population, by Population Group, District, Sub-District and Natural Region
Israel Central Bureau of Statistics
(6 September 2017).
Population of Jerusalem, by Age, Religion and Geographical Spreading, 2015
Jerusalem Institute for Israel Studies.
Chua, Amy
(2003).
World On Fire
Knopf Doubleday Publishing,
219–220
ISBN 978-0-385-72186-8
(2000)
[[[:Загбар:Google books]] Northern and Western Asia]
ISBN 978-0-8225-2915-6
David Adler
(10 March 2014).
Ambitious Israeli students look to top institutions abroad
ICEF.
List of OECD Member countries
— Ratification of the Convention on the OECD
Organisation for Economic Co-operation and Development.
Schwab, Klaus
(2017).
The Global Competitiveness Report 2017–2018
(PDF)
(Report). World Economic Forum
. Retrieved
17 November
2017
Doing Business in Israel
World Bank Group.
Global Human Capital Report 2017
World Economic Forum
(13 September 2017).
the original
on
6 January 2019
үдэрһөө архивлагдаһан.
13 July 2021
үдэртэ хандаһан.
Tel Aviv Stock Exchange inaugurates trading in new building
, By GLOBES, NIV ELIS, 9 August 2014
Загбар:Cite press release
Bounfour, Ahmed
(2005).
Intellectual Capital for Communities: Nations, Regions, and Cities
Butterworth-Heinemann.
ISBN 978-0-7506-7773-8
Загбар:Cite magazine
Krawitz, Avi.
Intel to expand Jerusalem R&D
", 27 February 2007
Microsoft Israel R&D center: Leadership
Microsoft.
the original
on
13 March 2012
үдэрһөө архивлагдаһан.
19 July 2021
үдэртэ хандаһан.
“Avi returned to Israel in 1991, and established the first Microsoft R&D Center outside the US
...”
Berkshire Announces Acquisition
",
The New York Times
, 6 May 2006
Roads, by Length and Area
Israel Central Bureau of Statistics
(1 September 2016).
3.09
Million Motor Vehicles in Israel in 2015
Israel Central Bureau of Statistics
(30 March 2016).
Bus Services on Scheduled Routes
Israeli Central Bureau of Statistics
(2009).
Railway Services
Israel Central Bureau of Statistics
(1 September 2016).
Эшэ татахада гараһан алдуу: Неверный тег
; для сносок
cbs_rails2
не указан текст
(2001)
Transportation in Israel
Jewish Virtual Library.
ISBN 978-0-08-043448-3
Statistics
Israel Airports Authority.
Холбоо
Заһаха
үндэһэн бэшэгые заһабарилха
Засагай газар
Government services and information website
About Israel
at the
Israel Ministry of Foreign Affairs
Албан ёһоной вебсайт
of the
Israel Prime Minister's Office
Албан ёһоной вебсайт
of the
Israel Central Bureau of Statistics
GoIsrael.com
by the
Israel Ministry of Tourism
Юрэнхы мэдээлэл
Израиль
Архивировалһан
9 нэгэ һара 2021 оной.
The World Factbook
Central Intelligence Agency
Израиль
Jewish Virtual Library
Израиль
OECD
Key Development Forecasts for Israel
from
International Futures
Загбар:Curlie
Загбар:GovPubs
Картууд
Загбар:Wikiatlas
Загбар:OSM relation
Азиин уласууд
Тусгаар уласууд
Афганистан
Армени
Азербайджан
Бахрейн
Бангладеш
Бутан
Бруней
Камбоджа
Хитад
Кипр
Зүүн Тимор
Египет
Гүржи
Энэдхэг
Индонези
Иран
Ирак
Израиль
Япон
Йордан
Казахстан
Хойто Солонгос
Өмнөд Солонгос
Кувейт
Кыргызстан
Лаос
Ливан
Малайзи
Мальдива
Монгол
Мьянма
Балба
Оман
Пакистан
Филиппина
Катар
Орос
Саудай Арави
Сингапур
Шри Ланка
Сири
Таджикистан
Тайланд
Турк
Туркменистан
Арабай Нэгэдэһэн Эмиртэ Улас
Узбекистан
Вьетнам
Йемен
Бүрин эрхэгүй
Абхази
Арцах
Хойто Кипр
Палестина
Урда Осети
Тайвань
Хамааралтай
ба
тусхай захиргаанай
бүһэ
Австрали
Зул һарын арал
Кокос (Кийлийнг) аралууд
Хитад
Хонконг
Макао
Нэгэдэһэн Хаанта Улас
Акротири ба Декелиа
Британиин Энэдхэгэй далайн нютаг дэбисхэр
Категори
Ази Портал
Recognition by other UN member states:
Australia
West Jerusalem
),
Russia
West Jerusalem
),
the
Czech Republic
West Jerusalem
),
Honduras
Guatemala
Nauru
and the
United States
In September 2020 it was reported that Serbia would be moving its embassy from Tel Aviv to Jerusalem.
Jerusalem is Israel's largest city if including
East Jerusalem
, which is widely recognized as occupied territory.
10
Arabic previously had been an official language of the State of Israel.
11
In 2018
its classification
was changed to a 'special status in the state' with its use by state institutions to be set in law.
12
13
14
Israeli population and economic data covers the economic territory of Israel, including the Golan Heights, East Jerusalem and Israeli settlements in the West Bank.
20
21
Эшэ татахада гараһан алдуу: Для существующих тегов
группы «fn» не найдено соответствующего тега
" хуудаһанһаа абтаһан
Анги
30 килобайтһаа томо заатагүй байха үгүүлэл
Израиль
1948 ондо Азида байгуулагдаhан
Араб хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг
Азиин уласууд
Зүүн Газарай дундада тэнгис
Еврейн уласууд
1948 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг
НҮБ-эй гэшүүн уласууд
Дунда Дурнын уласууд
Левант
Баруун Азиин уласууд
Палестина (бүһэ нютаг)
Израилиин Нютагдахи улас түрын байгуулганууд
Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд
Нюуса зэргэ шата:
Шэдитэ ISBN ссылкэнүүдые хэрэглэһэн хуудаһанууд
Иврит-хэлээр бэшэг бии хуудаһан
Грек-хэлээр бэшэг бии хуудаһан
Harv and Sfn no-target errors
Pages containing cite templates with deprecated parameters
Страницы с ошибками в примечаниях
Израиль
Сэдэб нэмэхэ
US