Wikipedia:Bài viết đầu tiên của bạn – Wikipedia tiếng Việt

Wikipedia:Bài viết đầu tiên của bạn – Wikipedia tiếng Việt
Bước tới nội dung
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Viết
tắt
WP:VBM
Đây là trang giải thích dành cho các thành viên mới về bài viết đầu tiên của bạn trên Wikipedia,
KHÔNG PHẢI
là nơi để bắt đầu viết bài! Nếu bạn muốn thử nghiệm sửa đổi, xin mời sử dụng
chỗ thử
Tạo bài mới
Giới thiệu
Bắt đầu đóng góp
Thuật sĩ bài viết
Viết nháp
Ý tưởng
Bài thỉnh cầu
Hướng dẫn
Tạo bài sơ khai
Cẩm nang văn phong
Cú pháp và mã wiki
Xếp thể loại
Tiến trình viết bài
Biên soạn
Bố cục
Ghi nguồn
Xem trước khi lưu
Bài viết tốt
Bạn có biết
hướng dẫn
Bài BCB thỉnh cầu
Công cụ
Đặc biệt:Trang mới
Tuần tra trang mới
Đây là trang để hướng dẫn một số thứ bạn nên biết khi viết một bài mới tại Wikipedia. Chúng tôi sẽ giải thích một số điều
NÊN
và
KHÔNG NÊN
khi viết bài, và chúng tôi mách cho bạn cách làm sao để tạo một bài mới. Trước khi viết một bài mới, dưới đây là một số mẹo có thể giúp bạn:
Thử sửa đổi tại
Trợ giúp:Chỗ thử
(sẽ bị xóa định kỳ). Nếu bạn đã đăng ký tài khoản, bạn sẽ có một khu vực của riêng mình để bắt đầu viết bài:
trang nháp
trong không gian trang thành viên của riêng bạn. Bạn có thể từ từ vừa viết vừa tìm nguồn cũng như nghiên cứu cách trình bày sao cho đúng tiêu chuẩn của Wikipedia.
Thử sửa các bài đang có
để cảm nhận được cách viết và làm quen với mã trình bày mà Wikipedia sử dụng. Ngoài ra, hãy thử đọc một số bài đã được cộng đồng bầu chọn là có chất lượng cao:
bài viết tốt
bài viết chọn lọc
Tìm kiếm trên Wikipedia trước
để chắc rằng đã có một bài viết về chủ đề bạn muốn viết đã
có mặt
rồi hay chưa, rất có thể nó đang có tựa đề hơi khác. Nếu bạn tìm thấy một bài hiện đã có về chủ đề của bạn, tốt nhất là
đổi hướng
tên gọi mà bạn đang nghĩ đến sang bài viết hiện tại.
Xin
đừng tạo
trang về
chính mình
hay
bạn bè
, người thân/quen của mình, những trang
quảng cáo
bài bình luận cá nhân
hay những bài viết khác mà bạn sẽ
chẳng bao giờ tìm được chúng trong một bách khoa toàn thư
Cẩn thận
với những thứ sau đây:
sao chép các thứ
, thông tin
gây tranh cãi
bài viết quá ngắn
, và
bài viết có tính lợi ích cục bộ
. Nhớ giữ đúng
những quy định
của Wikipedia.
Thu thập nguồn tham khảo
để chứng minh
sự nổi bật
và để làm nguồn cho thông tin của bạn. Những bài viết không thỏa mãn độ nổi bật bằng cách chú thích
các nguồn đáng tin cậy đã xuất bản
sẽ rất dễ bị xóa.
Viết một
trang mới
Liệt kê tham khảo
đến các nguồn của bạn để chứng minh rằng bài viết
nổi bật
Xem thêm
: Bài
Cách tạo ra bài mới
, hướng dẫn bạn trình tự để tạo một bài mới và
Wikipedia:Sơ đồ hướng dẫn tạo trang mới trong Wiki
Tìm bài viết có sẵn
Wikipedia tiếng Việt có
khá nhiều
bài viết. Trước khi viết bài mới, bạn hãy chắc chắn rằng Wikipedia chưa có bài viết về nó, có thể dưới một
cái tên hơi khác một tí; bạn có thể tìm nó ở đây;
xem qua
Quy ước đặt tên tại Wikipedia
. Nếu một bài viết về chủ đề của bạn
đã
ở đây, nhưng bạn cho rằng người ta sẽ rất có thể tìm kiếm nó theo một cái tên hoặc cách đánh vần khác, hãy xem cách
tạo một trang đổi hướng với cái tên đó
; bổ sung các trang đổi hướng cần thiết là một cách giúp Wikipedia rất hiệu quả đấy. Ngoài ra, nhớ xem qua nhật trình xóa của bài viết để tránh viết lại một bài đã từng bị xóa trước đây.
Nếu bạn tìm mà vẫn không thấy bài viết mình cần, hãy thử mở rộng phạm vi tìm kiếm để tìm những bài viết đã có thể chứa đựng chủ đề của bạn trong đó. Ví dụ, nếu bạn muốn viết một bài về thành viên của một ban nhạc, bạn có thể tìm ban nhạc đó rồi thêm thông tin về chủ đề của bạn vào bài viết để mở rộng nó.
Thu thập nguồn tham khảo
Độ nổi bật
Hướng dẫn tiêu chuẩn đưa vào
Người
Học giả
Tổ chức
công ty
Trường học
Bệnh viện
Sách
Sự kiện
Phim
Âm nhạc
Nội dung web
Con số
Địa điểm
Truyền thông
Thể thao
Trò chơi điện tử
Xem thêm
Hệ quả thường thấy sau khi xóa
Tại sao trang của tôi lại bị xóa?
Thu thập nguồn tham khảo cho thông tin trong bài viết của bạn. Để xứng đáng được có bài trong bách khoa toàn thư, một chủ đề nào đó phải được xem là đủ
nổi bật
và sự nổi bật đó phải
kiểm chứng được
thông qua các
tham khảo
đến
các nguồn đáng tin cậy
Những nguồn này cần phải đáng tin cậy; có nghĩa là, chúng phải là những nguồn có một hình thức quản lý biên tập nào đó. Các nguồn in trên giấy (và phiên bản trên web của các nguồn đó) có vẻ đáng tin cậy nhất, mặc dù nhiều nguồn chỉ có trên web cũng không phải là không đáng tin cậy. Một số ví dụ đơn cử gồm: sách được những nhà xuất bản lớn phát hành, báo chí, tạp chí, các tạp chí khoa học được thẩm định chéo, website của các loại ấn phẩm đó, và các website khác thỏa mãn các yêu cầu cơ bản giống như một nguồn in trên giấy.
Nói chung, các nguồn KHÔNG có sự quản lý biên tập đều không đáng tin cậy. Những nguồn nào đơn cử bao gồm: sách do các ấn phẩm trả tiền xuất bản, tạp chí trực tuyến tự xuất bản, blog, diễn đàn web, thảo luận nhóm trên web, hệ thống thông cáo điện tử, trang người hâm mộ, và những thứ tương tự. Về cơ bản, nếu cứ ai đó toàn quyền đăng tải thông tin mà không có người khác kiểm tra các thông tin đó, nó có thể không đáng tin cậy.
Nói một cách đơn giản, nếu tồn tại những nguồn đáng tin cậy với đủ thông tin để viết về chủ đề, thì chủ đề đó là nổi bật và những nguồn đó có thể kiểm chứng thông tin trong bài viết Wikipedia. Nếu bạn không thể tìm được các nguồn đáng tin cậy (như báo chí, tạp chí chuyên ngành, hoặc sách) cung cấp thông tin cho bài viết, chủ đề sẽ là không nổi bật hay không kiểm chứng được và gần như chắc chắn sẽ bị xóa. Vì vậy, việc đầu tiên của bạn là
đi tìm nguồn tham khảo
Khi bạn đã có nguồn tham khảo cho bài viết của mình, bạn có thể học cách đặt tham khảo vào bài viết bằng cách đọc
Wikipedia:Chú thích nguồn gốc
. Nhưng đừng lo lắng quá về việc làm sao định dạng nó cho đúng. Sẽ rất tuyệt nếu bạn làm được, nhưng vấn đề chủ yếu là
đưa nguồn tham khảo vào bài viết
mặc kệ nếu nó chưa được định dạng đúng.
Những điều cần tránh
Viết
tắt
WP:AVOIDCREATE
Trang chi tiết:
Wikipedia:Những gì không phải là Wikipedia
và
Wikipedia:Tránh những sai lầm phổ biến
Quy định chung
Nguyên tắc
Năm cột trụ
Bỏ qua mọi quy tắc
Quy tắc cốt lõi về nội dung
Quy định về nội dung
Thái độ trung lập
Thông tin kiểm chứng được
Không đăng nghiên cứu chưa công bố
Tiểu sử người đang sống
Tên bài
Sử dụng hình ảnh
Những gì không phải là Wikipedia
Không phải từ điển
Quy định về cách ứng xử
Thái độ văn minh
Không tấn công cá nhân
Quấy rối
Không đe dọa can thiệp pháp lý
Đồng thuận
Giải quyết mâu thuẫn
Tên người dùng
Làm lại từ đầu
Phá hoại
Quy định biên tập
Bút chiến
Sở hữu bài viết
Không phân biệt đối xử
Các thể loại quy định khác
Xóa trang
Chế tài
Pháp lý
Thủ tục
Quy ước
Cẩm nang biên soạn
Những bài viết viết về chính mình, bạn bè mình, website của mình, một ban nhạc mà bạn là thành viên, thầy giáo của bạn, một từ do bạn nghĩ ra, hoặc một câu chuyện do bạn viết nên
Nếu bạn
thực sự
xứng đáng để đưa vào bách khoa toàn thư, hãy để người khác viết bài về bạn. Đưa bạn bè của mình vào bách khoa toàn thư có vẻ sẽ là một sự ngạc nhiên thú vị hoặc một sự bông đùa hài hước, nhưng những bài viết kiểu như vậy chắc chắn sẽ bị
xóa
. Trong quá trình đó, sẽ có những người bị tổn thương, nhưng bạn có thể tránh được điều đó bằng cách suy nghĩ kỹ lưỡng hơn một chút. Do đó, xin đừng làm như vậy. Bài viết vẫn có thể tồn tại nếu bạn có đủ sự khiêm tốn để khiến cho nó trung lập và bạn thực sự nổi bật, nhưng thậm chí khi đó tốt nhất là đăng bản nháp để được chứng nhận và đạt được
đồng thuận
từ cộng đồng cái đã thay vì đăng nó lên với sự thiên lệch vô tình mà đôi khi bạn không ý thức được.
Những chủ đề không nổi bật
Mọi người thường thêm trang vào Wikipedia mà không xét xem chủ đề đó đã thực sự nổi bật hay chưa để có thể đưa vào bách khoa toàn thư. Vì Wikipedia không có sự hạn chế về không gian như các bách khoa toàn thư trên giấy, quy định và hướng dẫn về
độ nổi bật
của chúng tôi cũng cho phép một tầm vực bài viết rộng lớn - tuy nhiên, chúng không cho phép
tất cả
chủ đề đều được đưa vào. Một trường hợp đặc biệt phổ biến là những trang viết về con người, công ty hoặc nhóm người mà không khẳng định được sự nổi bật hoặc tầm quan trọng của chủ đề, do đó chúng tôi đã quyết định rằng những trang như vậy cần được xóa nhanh theo quy định
WP:XT
. Điều này có thể kiến bạn cảm thấy xúc phạm - vì vậy
xin
hãy đắn đo xem chủ đề mà bạn chọn có đủ nổi bật để đưa vào Wikipedia hay không, và khẳng định (hoặc tốt hơn là chứng minh!) độ nổi bật hoặc tầm quan trọng của chủ đề mà bạn đã viết nếu bạn quyết định rằng chủ đề là đủ nổi bật.
Wikipedia không phải
là một thư mục bao hàm mọi thứ tồn tại trên đời này.
Quảng cáo
Xin đừng cố gắng quảng bá cho sản phẩm hay công việc kinh doanh của bạn. Xin đừng chèn các liên kết ngoài đến website thương mại của bạn trừ khi có một bên trung lập xét rằng liên kết đó thực sự thuộc về bài viết; chúng tôi thực sự có những bài viết về sản phẩm như
ATM gạo
, hoặc những công ty nổi tiếng như
McDonald's
Thiên Long
, nhưng nếu bạn đang viết về một sản phẩm hoặc thương hiệu hãy chắc chắn rằng bạn viết nó từ một
quan điểm trung lập
, rằng bạn không có
Mâu thuẫn lợi ích
trong đó, và bạn có thể tìm được nguồn tham khảo trong
những nguồn đáng tin cậy
độc lập với chủ đề mà bạn đang viết.
Những bài bình luận cá nhân hoặc
nghiên cứu gốc
Wikipedia bao quát tri thức
hiện có
của nhân loại; nó không phải là nơi để đăng các công trình mới. Đừng viết bài để giới thiệu các lý thuyết, ý kiến, hay sự sáng suốt gốc của chính mình,
thậm chí nếu
bạn có thể hỗ trợ chúng bằng những nguồn tham khảo đến công trình đã chấp nhận. Một sai lầm thường gặp là trình bày sự tổng hợp tưởng tượng các ý tưởng trong một bài viết. Hãy nhớ rằng, chỉ vì Điều A và Điều B đúng KHÔNG có nghĩa là A gây ra B, hoặc ngược lại. Nếu điều đó là đúng, thì
các nguồn đáng tin cậy
sẽ nêu lên mối liên hệ đó, và bạn cần phải chú thích các nguồn đó.
Một câu đơn giản hoặc chỉ một liên kết đến một website
Bài viết cần phải có nội dung thực sự của nó.
Xem thêm:
Danh sách các ý tưởng tồi cho bài viết
Tránh những sai lầm thường gặp
Wikipedia:1000 điều bạn không nên viết
Vài cẩn thận khi viết bài
Sao chép. Đừng vi phạm bản quyền
Để an toàn, đừng trích dẫn quá vài câu văn bản từ bất cứ nơi nào khác, và
liệt kê các tài liệu tham khảo mà bạn sử dụng
. Bạn có thể chép những nội dung nào mà bạn
chắc chắn
nó thuộc
phạm vi công cộng
, nhưng thậm chí đối với các tài liệu phạm vi công cộng, bạn vẫn phải chú thích lại nguồn gốc. Cũng chú ý rằng đa số các trang web
không
thuộc phạm vi công cộng và đa số
lời bài hát
cũng
không
. Nếu bạn cho rằng những gì bạn đang đóng góp là thuộc phạm vi công cộng,
hãy nói nơi bạn lấy chúng
, hoặc là trong bài viết hoặc tại trang thảo luận, và tại trang thảo luận hãy đưa ra lý do tại sao bạn cho rằng nó thuộc phạm vi công cộng (ví dụ "Nó được xuất bản vào năm 1895..."). Nếu bạn cho rằng bạn đang thực hiện "
sử dụng hợp lý
" các tài liệu có bản quyền, xin đặt ghi chú tại trang thảo luận nói lý do tại sao bạn phải làm vậy. Để biết thêm thông tin:
Quyền tác giả
và
hướng dẫn về nội dung không tự do của chúng tôi dành cho văn bản
Nghiên cứu kỹ và
chú thích nguồn gốc
Những bài viết tự dưng nghĩ ra mà viết thì tốt hơn là không có gì, nhưng chúng khó mà
kiểm chứng
, một phần rất quan trọng trong nỗ lực tạo ra một tác phẩm tham chiếu đáng tin cậy. Xin hãy nghiên cứu qua
những nguồn tốt nhất hiện có
và
chú thích chúng
một cách hợp lý. Làm điều này, cùng với việc không sao chép quá nhiều nội dung văn bản, sẽ giúp tránh khả năng
đạo văn
Các nội dung ủng hộ một chiều và gây tranh cãi
Xin đừng viết những bài viết bảo vệ cho một quan điểm nhất định về chính trị, tôn giáo, hay bất cứ thứ gì khác. Hãy hiểu những gì chúng tôi muốn nói theo một
quan điểm trung lập
trước khi tham gia vào loại chủ đề này.
Bài viết quá ngắn chỉ có định nghĩa
Các định nghĩa kiểu từ điển sẽ thuộc về
Wiktionary
. Hãy cố gắng viết một đoạn ngắn nhưng đầy đủ nói đến
một điều gì đó
về chủ đề. Chúng tôi hoan nghênh những bài viết ngắn
tốt
, được gọi là "
bài sơ khai
", sẽ đóng vai trò là bệ phóng cho những người khác bổ sung. Nếu bạn không có đủ tài liệu để viết một bài sơ khai tốt, có lẽ bạn không nên viết bài mới. Phía cuối bài sơ khai, bạn nên ghi thêm "tiêu bản sơ khai" giống như thế này:
{{sơ khai}}
. (Những thành viên Wikipedia khác sẽ rất biết ơn nếu bạn dùng một tiêu bản sơ khai cụ thể hơn, như
{{sơ khai âm nhạc}}
. Xem
danh sách các loại sơ khai
để có danh sách tất cả các tiêu bản sơ khai cụ thể). Những tiêu bản này giúp theo dõi những bài viết cần mở rộng.
Những bài viết có lợi ích cục bộ
Đây là những bài viết về những nơi như trường học, hoặc đường sá chỉ có được sự quan tâm từ số lượng khá nhỏ như những cựu học sinh hay những người sống gần đó.
Hiện chưa có đồng thuận
về những bài như vậy, nhưng một số người sẽ chất vấn chúng nếu chúng không có nội dung gì chứng tỏ nó đặc biệt và khác biệt với hàng chục ngàn nơi tương tự khác như thế nào. Hình ảnh sẽ thêm sự quan tâm. Cố gắng tô vẽ màu sắc địa phương cho những bài viết mang tính lợi ích cục bộ như vậy.
Nguồn tham khảo từ bên thứ ba
là rất hữu ích để chứng minh rằng chủ đề đang viết là
nổi bật
Viết bài
Sau khi đã nắm các thông tin trên, hãy vào
Wikipedia:Thuật sĩ bài viết
để ôn lại lần cuối, kiểm tra xem đã có tên bài tương tự trên Wikipedia chưa, nếu chưa thì bạn có thể tập viết bài trong nháp. Nháp là một
trang con
thuộc trang thành viên của bạn, là không gian riêng của bạn, viết bài trong nháp có những ưu điểm sau:
Không bị áp lực phải sửa bài trong 7 ngày nếu lỡ chẳng may bài bị treo biển "chất lượng kém" hay "dịch quá thô, cần xóa"
Không bị các tuần tra viên vào treo các bản mẫu bảo trì như "cần thêm nguồn", "cần sửa ngữ văn", "cần wiki hóa"...
Thư thả thời gian để bạn tìm nguồn tham khảo và nghiên cứu cách biên tập sao cho đáp ứng tiêu chuẩn hiện nay của Wikipedia
Bạn hoàn toàn có thể đem trang này đi hỏi cố vấn để xin góp ý
Khi cảm thấy bài đã đạt tiêu chuẩn, hãy di chuyển sang không gian chính (hoặc nhờ cố vấn làm giúp).
Nếu bạn viết bài trong không gian chính, nên treo biển
đang viết
vào đầu trang để thông báo với những biên tập viên khác là bạn đang biên tập bài. Những bài này thường sẽ không phải là đối tượng bị xóa trừ
một số trường hợp thật đặc biệt
(ví dụ như không được sửa đổi trong vòng 1 tuần hoặc hơn).
Kỹ thuật biên tập
Đọc
Wikipedia:Hướng dẫn từng bước
để biết cách định dạng bài viết
Đọc
Trợ giúp:Cước chú
để biết cách ghi nguồn
Xếp bài vào thể loại, đọc hướng dẫn ở
Trợ giúp:Thể loại
. Bài nào cũng phải nằm trong ít nhất một thể loại tương ứng. Nếu không sẽ rất khó cho người đọc khi họ muốn tìm bài viết.
Liên kết bài này đến ít nhất một bài sẵn có (kiểm tra bằng "Các liên kết đến đây" trong hộp công cụ) để bài không bị "mồ côi"
Những người khác có thể thoải mái đóng góp vào bài viết khi nó đã được lưu. Người tạo trang không có quyền gì đặc biệt để quản lý nội dung về sau. Xem
Wikipedia:Quyền sở hữu bài viết
Các trang trợ giúp của Wikipedia
Bàn giúp đỡ
(hỏi đáp trực tiếp)
Giới thiệu
Nguyên lý
Quy định và hướng dẫn
Những gì không phải là Wikipedia
Lời phủ nhận
Lời khuyên cho phụ huynh
Đề nghị cho ý kiến
Đặt câu hỏi
Liên lạc
Ai viết Wikipedia?
Lý do nên tạo tài khoản
Đóng góp
vào Wikipedia
Hướng dẫn dành cho biên tập viên nhỏ tuổi
Tránh những sai lầm phổ biến
Ứng xử
Bộ quy tắc giản lược
"Bỏ qua mọi quy tắc"
Mẹo trong tuần
Bài viết đầu tiên của bạn
Phá hoại
Soạn thảo trực quan
Sách hướng dẫn
Sửa đổi
Định dạng
Hình ảnh
Liên kết
Quy định
Đăng ký
Nguồn gốc
Trang thảo luận
VisualEditor
Câu thường hỏi
Overview
Administration
Article subjects
Categories
Contributing
Editing
Forking
IRC (live chat)
Miscellaneous
Organizations
Problems
Researching
Readers
Schools
Technical
Mục lục
Trình đơn
Điều hướng
Tham gia
Biên soạn
Liên kết và tham khảo
Ảnh và phương tiện
Theo dõi
Quy định và hướng dẫn
Đặt câu hỏi
Cộng đồng Wikipedia
Tài nguyên và danh sách
Thiết lập tài khoản
Thông tin kỹ thuật
Tất cả
Làm thế nào
Wikipedia
Chống lại quyết định cấm
Article deletion
Sách
Thể loại
Citations/references
Referencing for beginners
Văn phong Chú thích
Cite errors
References
Diff
Sửa đổi
toolbar
sửa đổi mâu thuẫn
Email confirmation
Find sources
Hình ảnh
Cước chú
Glossary
Gõ tiếng Việt
Image deletion
Hộp thông tin
Danh sách
Linking
link color
Logging in
Magic words
Media
Hợp nhất
Mobile access
Điều hướng
Other languages
Tên bài
Đổi hướng
Renaming pages
Password
Hồi sửa
Tìm kiếm
Section
Talk pages
Students
URL
Đóng góp của người dùng
Mã wiki
Mã wiki
học nhanh
Barcharts
Calculations
Characters
Citation templates
Columns
HTML
Khuông nhạc
Nốt nhạc
Sounds
Bảng
introduction
Bản mẫu
documentation
Visual files
Wiki tools
Bảng tin nhắn
Bảo quản viên
Chống phá hoại
Di chuyển trang
Khóa/Mở khóa trang
Thảo luận
Nhấn để nhờ giúp đỡ trên trang thảo luận của bạn
và một tình nguyện viên sẽ ghé thăm.
Lấy từ “
Thể loại
Thông tin cơ bản Wikipedia
Trợ giúp Wikipedia
Làm thế nào Wikipedia
Thể loại ẩn:
Trang bị hạn chế cho thành viên xác nhận mở rộng
Wikipedia
Bài viết đầu tiên của bạn
Thêm đề tài