Wikipikia - Wikipedia
Jump to content
Mai Wikipedia
Logo kūhelo ʻo Wikipikia
Wikipikia
(mai ka
ʻōlelo Hawaiʻi
wiki
no ka "wikiwiki" a me ka
ʻōlelo Pelekānia
encyclopedia
) he puke wehewehe kaiaulu wikiwikinui i hoʻokumu ʻia i ka makahiki 2001. He kahua pūnaewele i mālama ʻia e ka
Wikimedia Foundation
, he hui waiwai ʻole, a ua kākau ʻia e nā mea hoʻouna manawa like ʻole ma ka honua nei. I kēia manawa, ʻo ia ka puke wehewehe nui loa ma ka honua, me nā ʻatikala ma luna o 60 miliona ma nā ʻōlelo like ʻole.
Ka Mōʻaukala
E ho'opololei
edit source
Ka Hoʻomaka ʻana
E ho'opololei
edit source
Ma mua o Wikipikia, ua hoʻomaka ʻo
Jimmy Wales
i ka papahana
Nupedia
i ka makahiki 2000, he puke wehewehe i hoʻoponopono ʻia e nā loea. Ua hana pū ʻo
Larry Sanger
ma ke ʻano he luna hoʻoponopono nui.
I ka lā 15 Ianuali 2001, ua hoʻokumu ʻia ʻo Wikipikia ma ke ʻano he papahana kōkua no Nupedia. Ua hoʻohana ʻia ke kahua "UseModWiki" i ka wā mua, a ma hope mai, ua hoʻololi ʻia i ka
MediaWiki
i ka makahiki 2002.
Ka Ulu ʻana
E ho'opololei
edit source
I ka makahiki 2003, ua hoʻokumu ʻia ka
Wikimedia Foundation
Jimmy Wales
i mālama i ka papahana.
Ma ka hoʻomaka ʻana o 2006, ua ʻoi aku ka nui o nā ʻatikala ma mua o 1 miliona ma ka ʻōlelo Pelekānia wale nō. I ka makahiki 2008, ua loaʻa nā ʻatikala ma nā ʻōlelo he 250 a ʻoi.
Ke Kahua Hoʻonohonoho
E ho'opololei
edit source
Nā Luna Hoʻoponopono
E ho'opololei
edit source
He ʻano like ʻole ko nā luna hoʻoponopono ma Wikipikia, a he kuleana like ʻole ko kēlā me kēia papa. ʻO ka papa mua, ʻo ia nā mea hoʻohana maʻamau, hiki iā lākou ke hoʻololi i nā ʻatikala maʻamau a kōkua i ka hoʻomaikaʻi ʻana i ka ʻike. ʻO ka lua o ka papa, ʻo ia nā kahu (administrators), na lākou e mālama i ke kahua. Hiki iā lākou ke pani i nā ʻatikala a pale i nā mea hoʻohana ʻino.
ʻO ka papa ʻekolu, ʻo ia nā bureaucrat, he mau luna hoʻoponopono kiʻekiʻe e hiki ke hāʻawi i nā kuleana i nā mea hoʻohana ʻē aʻe. A ʻo ka papa hope loa, ʻo ia nā luna hoʻoponopono kikoʻī, he mau loea i koho ʻia no ka mālama ʻana i nā kumuhana koʻikoʻī a paʻakikī.
Ka Hoʻololi ʻana
E ho'opololei
edit source
Hoʻohana ʻo Wikipikia i ke kahua wiki, kahi e hiki ai i nā mea hoʻohana ke hoʻololi a hoʻoponopono i nā ʻatikala. Pono ʻole ka ʻike pilikino e hoʻololi ai i ka hapanui o nā ʻatikala, akā hiki i nā luna hoʻoponopono ke kaupalena i ka hoʻololi ʻana o kekahi mau ʻatikala kūikawā.
Nā Kulekele
E ho'opololei
edit source
Ma Wikipikia, mālama ʻia ka ʻike ma ke ʻano kūleʻa, me ka hoʻokae ʻole i kekahi manaʻo. Pono e hōʻoia ʻia nā ʻike āpau ma o nā kūmole kūpono a hiki ke hōʻoia ʻia. ʻO ka hoʻomaʻamaʻa ʻana i ka mahalo kekahi mea koʻikoʻi - pono e mahalo i nā manaʻo o nā mea hoʻohana ʻē aʻe a hana pū me ka lokomaikaʻi.
No ka mālama ʻana i ke kaʻina hana kūpono, ua hoʻokumu ʻia kekahi mau alakaʻi no ka hoʻololi ʻana i nā ʻatikala. ʻAʻole hiki ke hoʻopili wale i ka ʻike kuleana, a pono e mālama i ke kuleana o nā mea kākau. Inā loaʻa kekahi hoʻopaʻapaʻa, pono e kūkā me ke aloha a ʻimi i ka hopena kūpono no ke kaiaulu holoʻokoʻa.
Ke Kūlana I Loko O Ka Lehulehu
E ho'opololei
edit source
Ka Hoʻololi ʻana O Nā Manaʻo
E ho'opololei
edit source
I ka hoʻomaka ʻana, ua kūʻē nui ʻia ʻo Wikipikia e nā poʻe naʻauao maʻamau. Ua hōʻike ʻia he hopohopo no ka pololei ʻole o ka ʻike i hāʻawi ʻia e ka lehulehu.
10
Ma ka makahiki 2005, ua hana ka puke pai
Nature
i kekahi hoʻāʻo e hoʻohālikelike i ka pololei o Wikipikia me ka
Encyclopedia Britannica
. Ua ʻike ʻia ua like nō ka pololei o nā puke ʻelua.
11
I kēia mau lā, ua ʻae ʻia ʻo Wikipikia he kumu waiwai kūpono no ka ʻike maʻamau, akā pono e hōʻoia ʻia nā ʻike koʻikoʻi ma nā kumu ʻē aʻe.
Ka Hoʻohana ʻana Ma Nā Kula
E ho'opololei
edit source
Ua lilo ka hoʻohana ʻana iā Wikipikia i mea nui i loko o nā kula. Ua aʻo nā kumu i ka hōʻoia ʻana i nā kumu ʻike ma o ka nānā ʻana i nā loulou i loko o nā ʻatikala a me ka hoʻohālikelike ʻana me nā kumu ʻike ʻē aʻe. Pono nā haumāna e hoʻomaopopo i ka mana o nā ʻatikala - ʻo ia hoʻi, ʻaʻole like ka mana o nā ʻatikala āpau, a pono e nānā i ka lā hoʻololi hope loa a me nā kūmole i hōʻike ʻia.
12
Ma kekahi mau kula kiʻekiʻe a kulanui pū kekahi, hoʻohana ʻia ʻo Wikipikia ma ke ʻano he wahi hoʻomaka no ka noiʻi. Aʻo ʻia nā haumāna e heluhelu i nā ʻatikala Wikipikia no ka loaʻa ʻana o ka manaʻo nui o kekahi kumuhana, a laila e noiʻi hohonu aku ma nā puke a me nā ʻatikala ʻepekema i hōʻike ʻia ma nā kūmole.
13
Ka Hoʻopili ʻana Ma Ka Pūnaewele
E ho'opololei
edit source
Nā API
E ho'opololei
edit source
Hāʻawi ʻo Wikipikia i nā API like ʻole no ka hoʻopili ʻana i kāna ʻike me nā kahua ʻē aʻe. ʻO ka MediaWiki Action API ke API nui loa, e hiki ai ke kiʻi a hoʻololi i ka ʻike ma Wikipikia. Hoʻohana ʻia ka Wikidata Query Service no ka noiʻi ʻana i nā ʻikepili mai ka papahana
Wikidata
. ʻO ka REST API v1 kekahi API hou e hoʻohana ana i nā ʻenehana hou loa, a ʻo ka Wikimedia Stream API ka mea e hiki ai ke nānā i nā loli hou ma ka manawa maoli.
14
Nā Lawelawe Pūnaewele
E ho'opololei
edit source
Ua hoʻopili ʻia ka ʻike Wikipikia i loko o nā lawelawe nui ma ka pūnaewele. Hoʻokomo ʻo
Google Search
i nā ʻike piha mai Wikipikia ma kāna mau hopena huli. Hoʻohana nā kōkua leo kikohoʻe e like me
Alexa
a me
Siri
i ka ʻike mai Wikipikia no ka pane ʻana i nā nīnau. Hoʻopili pū nā kahua kūkā kikohoʻe a me nā polokalamu kelepona i ka ʻike Wikipikia no ka hoʻonui ʻana i kā lākou lawelawe.
15
Nā Hoʻohana Koʻikoʻi
E ho'opololei
edit source
Ke Kōkua I Nā Manawa Pilikia
E ho'opololei
edit source
Ua kōkua nui ʻo Wikipikia i ka māhele ʻana i ka ʻike i ka wā o ka maʻi ahulau
COVID-19
, nā ʻino nui, a me nā pilikia politika. Ma ka wā o COVID-19, ua hana wikiwiki nā luna hoʻoponopono e hoʻolaha i ka ʻike pololei a kōkua i ka pale ʻana i ka ʻike hewa.
16
Ka Mālama Moʻolelo
E ho'opololei
edit source
He waihona moʻolelo koʻikoʻi ʻo Wikipikia no nā hanana nui, nā loli aupuni, nā ʻike moʻomeheu, a me nā moʻolelo o nā kaiāulu liʻiliʻi. Mālama ʻia nā moʻolelo o kēlā me kēia lā ma ke ʻano wiki, e hiki ai i nā hanauna e hiki mai ana ke ʻike i nā mea i hana ʻia.
Ka Hoʻonaʻauao
E ho'opololei
edit source
Kōkua nui ʻo Wikipikia i ka hoʻolaha ʻana i ka ʻike ma nā ʻōlelo liʻiliʻi a me ka mālama ʻana i nā moʻomeheu kuʻuna. No nā kaiāulu mamao a me nā poʻe i loaʻa ʻole ke komo i nā waihona puke, he kumu waiwai koʻikoʻi ʻo Wikipikia no ka hoʻonaʻauao ʻana.
17
Ka Hopena I Ka ʻIke
E ho'opololei
edit source
Ka Hoʻololi ʻana I Ka Hoʻonaʻauao
E ho'opololei
edit source
Ua hoʻololi nui ʻo Wikipikia i ke ʻano o ka hoʻonaʻauao ʻana, ka noiʻi ʻana, ka hōʻiliʻili ʻana i ka ʻike, a me ka hoʻolaha ʻana i ka naʻauao. Ma muli o ka hiki i nā mea āpau ke komo a hoʻololi i ka ʻike, ua lilo ia i kumu o ka hoʻololi nui ʻana i ke ʻano o ka hoʻonaʻauao ʻana ma ka honua holoʻokoʻa.
Nā Pilikia E Kū Nei
E ho'opololei
edit source
Aia nō naʻe kekahi mau pilikia nui e kū nei. ʻO ka hoʻokipa ʻana i nā loea hou kekahi pilikia nui, no ka mea, he paʻakikī ka hoʻokomo ʻana i nā loea i ka hana pū ʻana me ke kaiaulu wiki. ʻO ka pale ʻana i ka hoʻopunipuni kekahi pilikia nui, ʻoiai ke ulu nei nā ʻenehana hoʻopunipuni AI a me nā ʻike hewa. He pilikia nui pū ka mālama ʻana i ka ʻike ma nā ʻōlelo liʻiliʻi, no ka mea, ʻaʻole lawa nā luna hoʻoponopono ma kēia mau ʻōlelo.
18
Nā Manaʻo No Ka Wā E Hiki Mai Ana
E ho'opololei
edit source
E like me ka wā i hala, ke hoʻololi mau nei ʻo Wikipikia i kāna mau hana e pili ana i nā ʻenehana hou. E hoʻohana ana paha i ka artificial intelligence (naʻauao haku ʻia) no ke kōkua i ka hoʻomaʻemaʻe ʻana i nā ʻike hewa a me ka unuhi ʻana i nā ʻatikala i nā ʻōlelo like ʻole. Eia naʻe, pono e mālama i ke kuleana o ke kanaka ma ka hoʻoholo ʻana i nā mea e pono ai.
19
Nā Hoʻolaha
E ho'opololei
edit source
I ka makahiki 2024, aia ma Wikipikia:
60 miliona ʻatikala ma nā ʻōlelo āpau
6.7 miliona ʻatikala ma ka ʻōlelo Pelekānia
300 ʻōlelo like ʻole
46 miliona mea hoʻohana i kākau inoa
20
Nā Kūmole
E ho'opololei
edit source
Wales, Jimmy; Larry Sanger (2001). "Wikipedia History". Wikipedia.org
Sanger, Larry (2005). "The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir".
Barrett, Daniel J. (2008). "MediaWiki: Wikipedia and Beyond".
Wikimedia Foundation (2003). "Articles of Incorporation".
Zachte, Erik (2008). "Wikipedia Statistics All Languages".
Wikipedia (2024). "Wikipedia:User access levels - Admin Rights"
Wikipedia (2024). "Wikipedia:User access levels - Advanced Rights"
Wikipedia (2024). "Wikipedia:Core content policies"
Wikipedia (2024). "Wikipedia:Content guidelines"
Criticism of Wikipedia. Nature Magazine (2005)
Giles, Jim (2005). "Internet encyclopedias go head to head". Nature.
Education Program. Wikimedia Foundation (2020)
Wikipedia in Higher Education Study (2023)
Wikipedia API Documentation (2024)
Wikipedia Integration Study (2024)
Wikimedia Foundation Crisis Response Report (2023)
Wikipedia Education Impact Study (2022)
Challenges in Knowledge Equity. Wikimedia Foundation (2023)
Wikipedia Future Technology Report (2024)
Wikimedia Statistics (2024). "Wikipedia Article Count and User Statistics".
Nā Loulou I Waho
E ho'opololei
edit source
Ka papa kinohi o Wikipikia
Ka Wikimedia Foundation
Nā helu hoʻolaha Wikimedia
Ka nūhou Wikimedia
Ka Meta-Wiki
E nānā pū
E ho'opololei
edit source
Hawaiʻi Wikipikia
Rūsia Wikipikia
Pelekania Wikipikia
Pukikī Wikipikia
He
ʻōmuku
kēia mea. Inā hiki iā ʻoe ke ʻōlelo Hawaiʻi, e
kōkua mai
i ka
holomua ʻana
i kēia mea.
Kiʻi ʻia mai "
Māhele
Pūnaewele
Puke wehewehe
Wikimedia
Papa kikoʻī 2001
Nā kahua pūnaewele
ʻŌmuku
Wikipikia
Hoʻohui kumuhana