Jingju

Synopsis

Pekingopera is een van de vijf grote Chinese operavormen, ontstaan in het midden van de Qing-dynastie in Beijing en heeft een geschiedenis van meer dan 200 jaar. Het combineert elementen van Hui- en Han-opera en neemt de artistieke essentie over van Kunqu, Qinqiang en andere vormen, met zang, recitatie, acteren en vechten als kernvaardigheden, en sheng, dan, jing en chou als de vier hoofdrollen. In 2010 werd het opgenomen in de UNESCO-lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid en wordt het beschouwd als het nationale erfgoed van China.

Overzicht

Pekingopera is een representatieve vorm van traditioneel Chinees theater en wordt beschouwd als het nationale erfgoed van China. Het ontstond in het midden van de Qing-dynastie in Beijing en heeft een geschiedenis van meer dan 200 jaar. Het combineerde elementen van Hui-opera en Han-opera, en nam de essentie op van verschillende lokale operavormen zoals Qin-qiang, Kunqu, Bangzi en Yiyang-qiang. Het rijpte in de keizerlijke hoofdstad Beijing en werd zo de culminatie van de Chinese theatrale kunst. In 2010 werd Pekingopera door UNESCO opgenomen op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid.

Met zijn gestileerde uitvoeringssysteem, prachtige kostuums en gezichtsmaskers, unieke vocale muziek en diepgaande literaire basis, is Pekingopera een van de meest herkenbare kunstvormen van de Chinese traditionele cultuur. Van keizers en generaals tot geleerden en schoonheden, van hofmuziek tot volkstoneel, Pekingopera draagt de esthetische idealen en spirituele aspiraties van de Chinese natie.

Historische Oorsprong

De oorsprong van Pekingopera kan worden teruggevoerd tot het 55e jaar van keizer Qianlong van de Qing-dynastie (1790). Ter gelegenheid van de 80ste verjaardag van keizer Qianlong kwam de Sanqing-troep uit Anhui, onder leiding van Gao Langting, naar Beijing om op te treden. Daarna volgden de Xisi, Chuntai en Hechun troepen uit Anhui, wat leidde tot de grote gebeurtenis van de "Vier Grote Anhui-troepen die Beijing binnenkomen". Tijdens hun optredens in Beijing werkten de Anhui-troepen geleidelijk samen met artiesten van de Han-opera, en fuseerden de Erhuang-melodie van de Hui-opera met de Xipi-melodie van de Han-opera, waardoor het unieke Pihuang-systeem van Pekingopera ontstond.

Rond 1840 vormde Pekingopera zich als een onafhankelijke theatervorm. Daarna beleefde het een ongekende bloei in het keizerlijk hof van de Qing-dynastie. Keizerin-weduwe Cixi was bijzonder dol op Pekingopera, waardoor het van een volkskunst promoveerde tot een hofkunst. De Republikeinse periode was de gouden eeuw van Pekingopera. De Vier Grote Dan-acteurs Mei Lanfang, Shang Xiaoyun, Cheng Yanqiu en Xun Huisheng brachten de kunst van Pekingopera naar een hoogtepunt. Mei Lanfang bracht Pekingopera ook naar het buitenland, met bezoeken aan Japan, de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie en andere landen, waardoor Pekingopera een belangrijk venster werd om de Chinese cultuur aan de wereld te tonen.

Vier Hoofdrollen

Artistieke Kenmerken

Het uitvoeringssysteem van Pekingopera is gebaseerd op vier kernvaardigheden: zang (chang), spraak (nian), acteren (zuo) en vechten (da). Chang verwijst naar zang; de vocale stijl van Pekingopera is voornamelijk gebaseerd op Xipi en Erhuang, waarbij verschillende ritmische patronen verschillende emoties uitdrukken. Nian verwijst naar gesproken dialoog, die is onderverdeeld in Jingbai (Beijing-dialect) en Yunbai (gerijmde recitatie). Zuo verwijst naar lichaamsbewegingen en acteren, inclusief gestileerde gebaren, ooguitdrukkingen, lichaamshoudingen en loopstijlen. Da verwijst naar gevechtsscènes; de gevechten in Pekingopera integreren de essentie van Chinese vechtkunsten en zijn zeer spectaculair.

De gezichtsmaskers (lianpu) van Pekingopera zijn een van de meest visueel impactvolle artistieke elementen. Verschillende kleuren vertegenwoordigen verschillende karakters: rood staat voor loyaliteit en rechtvaardigheid (bijv. Guan Yu), zwart voor integriteit en oprechtheid (bijv. Bao Zheng), wit voor sluwheid en verraad (bijv. Cao Cao), blauw voor woestheid en kracht, en goud voor goden, geesten en monsters. Het schilderen van de gezichtsmaskers is uiterst verfijnd en is een van de basisvaardigheden van een Pekingopera-acteur.

De kostuums van Pekingopera worden 'xingtou' genoemd en omvatten verschillende typen zoals mangpao (drakengewaden), kao (krijgerskostuums), pei (mantels) en xuezi (gewone gewaden), elk met strikte gebruiksregels. De kleur, patronen en stijl van de kostuums moeten overeenkomen met de status, het karakter en het plot van de rol. Het prachtige borduurwerk en het weelderige ontwerp maken de Pekingopera-kostuums zelf tot kunstwerken.

Klassieke Stukken

Pekingopera heeft meer dan duizend traditionele stukken. Enkele van de bekendste zijn: Farewell My Concubine (Bawang Bie Ji), The Drunken Beauty (Guifei Zuijiu), The Empty City Stratagem (Kongcheng Ji), The Case of Executing Chen Shimei (Zha Mei An), Fourth Son Visits His Mother (Silang Tanmu), The Jewelry Pouch (Suo Lin Nang), Gathering of Heroes (Qunying Hui), en Picking the Slippery Cart (Tiao Huache). Elk stuk heeft vaste zangmelodieën, lichaamsbewegingen en uitvoeringsconventies, en acteurs ontwikkelen hun eigen schoolkenmerken binnen de overdracht.

Huidige Situatie en Erfgoed

Pekingopera staat in de hedendaagse tijd voor uitdagingen zoals een vergrijzend publiek en moeilijkheden in de overdracht. Maar de staat en culturele instellingen op alle niveaus bevorderen actief de bescherming en overdracht van Pekingopera. Nieuwe vormen zoals Pekingopera op school, Pekingopera-verenigingen en online livestreams trekken jonge kijkers aan. Sommige Pekingopera-acteurs experimenteren ook met integratie met moderne kunstvormen om hedendaagse uitdrukkingswijzen voor Pekingopera te verkennen.

Referenties

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/京剧
2. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/京剧
3. China Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn