Đôn Hoàng Mạc Cao Quật

Synopsis

Được xây dựng từ năm 366 sau Công nguyên, trải qua hàng nghìn năm xây dựng, hiện còn 735 hang động, 45.000 mét vuông bích họa và 2.415 tượng màu. Nằm trên vách đá dốc đứng ở phía đông núi Minh Sa, Đôn Hoàng, Cam Túc, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1987, đây là kho tàng nghệ thuật Phật giáo quy mô lớn nhất và phong phú nhất còn tồn tại trên thế giới.

Tổng quan

Đôn Hoàng Mạc Cao Cốc, thường gọi là Thiên Phật Động, nằm trên vách đá dốc đứng phía đông núi Minh Sa, bờ tây sông Đãng Tuyền, cách thành phố Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc 25 km về phía đông nam. Được khởi công xây dựng vào năm 366 (năm Kiến Nguyên thứ hai thời Tiền Tần), trải qua các triều đại Thập lục quốc, Bắc triều, Tùy, Đường, Ngũ đại, Tây Hạ, Nguyên... liên tục được tạo tác trong khoảng 1000 năm. Đây là kho báu nghệ thuật Phật giáo còn tồn tại đến ngày nay có quy mô lớn nhất, lịch sử lâu đời nhất, nội dung phong phú nhất và được bảo tồn hoàn chỉnh nhất ở Trung Quốc cũng như trên thế giới.

Hiện còn 735 hang động, diện tích bích họa 45.000 mét vuông, 2415 tượng màu, 5 mái hiên hang động bằng gỗ thời Đường-Tống. Năm 1987, Mạc Cao Cốc được UNESCO đưa vào Danh sách Di sản Thế giới, là một trong những di sản thế giới đầu tiên của Trung Quốc.

Lịch sử

Năm 366, nhà sư Lạc Tôn đi qua núi Minh Sa, bỗng thấy vạn đạo kim quang hiện ra như nghìn vị Phật, bèn khai quật hang động đầu tiên của Mạc Cao Cốc. Trong nghìn năm sau đó, vô số thợ thủ công, tăng lữ và tín đồ đã khai phá hang động, tạo tượng trên vách đá dài 2 km này, biến tín ngưỡng thành nghệ thuật vĩnh hằng.

Thời Đường là thời kỳ đỉnh cao của việc tạo tác Mạc Cao Cốc, số lượng hang động thời Đường còn lại đến nay là nhiều nhất, thành tựu nghệ thuật cao nhất. Sau thời Tống, cùng với sự suy tàn của Con đường Tơ lụa, Mạc Cao Cốc dần bị cát vàng vùi lấp, chìm vào quên lãng hàng trăm năm.

Năm 1900, đạo sĩ Vương Viên Lộc tình cờ phát hiện ra Động tàng kinh (hang số 17), trong đó xuất lộ khoảng 50.000 cổ vật như kinh quyển, văn thư, tranh lụa... từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 11. Việc phát hiện lô cổ vật quý giá này đã gây chấn động thế giới, thu hút các nhà thám hiểm phương Tây như Aurel Stein (Anh), Paul Pelliot (Pháp), dẫn đến việc một lượng lớn cổ vật thất thoát ra nước ngoài, trở thành trang sử đau lòng nhất trong lịch sử bảo vệ di sản văn hóa Trung Quốc.

Các hang động và nghệ thuật chính

Thông tin tham quan

Ý nghĩa văn hóa

Mạc Cao Cốc là chứng tích vĩ đại của giao lưu văn minh trên Con đường Tơ lụa. Tại đây, văn minh Trung Hoa giao thoa, hòa quyện với các nền văn hóa Ấn Độ, Trung Á, Hy Lạp... hình thành nên nghệ thuật Đôn Hoàng độc đáo. Hình tượng Phi Thiên trên bích họa, vũ nữ gảy đàn tỳ bà ngược, hoa văn trần nhà (tảo tỉnh) phức tạp tinh xảo, không chỉ là đỉnh cao của nghệ thuật Phật giáo, mà còn là bức tranh sinh động về đời sống xã hội cổ đại Trung Quốc.

Đôn Hoàng học đã trở thành một môn học quốc tế nổi bật, các nhà nghiên cứu khắp thế giới từ bích họa nghiên cứu về trang phục, âm nhạc, vũ đạo, kiến trúc, thiên văn, y học cổ đại, thậm chí mọi mặt của đời sống thường nhật. Mạc Cao Cốc là di sản văn hóa chung của nhân loại.

Tham khảo

1. Viện nghiên cứu Đôn Hoàng: https://www.dha.ac.cn/
2. UNESCO: https://whc.unesco.org/en/list/440
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/wiki/莫高窟