Synopsis
Long Môn Thạch Quật tọa lạc tại Lạc Dương, Hà Nam, đứng đầu trong Tứ đại thạch quật của Trung Quốc. Hiện còn hơn 2100 hang động và hốc tượng, với hơn 100.000 pho tượng. Năm 2000 được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới.
Tổng quan
Long Môn Thạch Quật, nằm trên vách núi Long Môn và Hương Sơn dọc hai bờ sông Y, cách 12 km về phía nam thành phố Lạc Dương, tỉnh Hà Nam, là một trong Tứ đại thạch quật của Trung Quốc (cùng với Mạc Cao Quật, Vân Cương Thạch Quật, Mạch Tích Sơn Thạch Quật). Long Môn Thạch Quật là kho báu nghệ thuật điêu khắc đá có số lượng tượng nhiều nhất và quy mô lớn nhất thế giới, được UNESCO đánh giá là "đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc đá Trung Quốc", đứng đầu trong các thạch quật lớn của Trung Quốc.
Long Môn Thạch Quật hiện còn hơn 2.100 hang động và hốc tượng, hơn 100.000 pho tượng, hơn 3.600 bia ký và đề từ, phần lớn nằm trên núi Long Môn ở bờ tây sông Y. Số lượng này đứng đầu trong các thạch quật lớn của Trung Quốc.
Long Môn Thạch Quật bắt đầu được khai quật vào khoảng thời gian Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế dời đô về Lạc Dương (năm 493 sau Công nguyên), sau đó trải qua các triều đại Đông Ngụy, Tây Ngụy, Bắc Tề, Tùy, Đường, Ngũ Đại, Tống v.v. liên tục được xây dựng quy mô lớn trong hơn 400 năm.
Năm 2000, Long Môn Thạch Quật được UNESCO đưa vào Danh sách Di sản Thế giới.
Lịch sử phát triển
| Thời kỳ | Sự kiện |
|---|---|
| Năm 493 SCN | Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế dời đô về Lạc Dương, Long Môn Thạch Quật bắt đầu được khai quật |
| Thời kỳ Bắc Ngụy (493-534) | Khai quật các hang động thời kỳ đầu như Cổ Dương Động, Tân Dương Tam Động, Liên Hoa Động |
| Thời kỳ Đường (618-907) | Thời kỳ đỉnh cao khai quật Long Môn Thạch Quật, khai quật các hang động chính như Phụng Tiên Tự, Vạn Phật Động |
| Sau thời Tống | Tiếp tục được xây dựng bổ sung |
| Năm 1961 | Được liệt kê là Đơn vị Bảo vệ Di tích Văn hóa Trọng điểm Quốc gia đợt đầu tiên |
| Năm 2000 | Được đưa vào Danh sách Di sản Thế giới UNESCO |
Các hang động chính
| Hang động | Thời kỳ | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Phụng Tiên Tự (Hốc tượng Đại Phật Lô Xá Na) | Đường | Hốc tượng trên vách đá có quy mô lớn nhất và nghệ thuật tinh xảo nhất tại Long Môn Thạch Quật, Đại Phật Lô Xá Na cao 17.14 mét |
| Cổ Dương Động | Bắc Ngụy | Hang động được khai quật sớm nhất và có nội dung phong phú nhất tại Long Môn Thạch Quật, trong "Long Môn Nhị Thập Phẩm" có 19 phẩm ở đây |
| Tân Dương Tam Động (Nam, Trung, Bắc) | Bắc Ngụy | Được xây dựng để Tuyên Vũ Đế cầu phúc cho cha mẹ là Hiếu Văn Đế và Văn Chiêu Hoàng Thái Hậu |
| Liên Hoa Động | Bắc Ngụy | Trần hang khắc họa tấm la phù hoa sen khổng lồ |
| Vạn Phật Động | Đường | Được đặt tên vì trong hang khắc đầy 15.000 tượng Phật nhỏ |
| Khán Kinh Tự | Đường | Hang động La Hán duy nhất tại Long Môn Thạch Quật |
| Tiềm Khê Tự | Đường | Hang động ở đầu phía bắc Long Môn Thạch Quật |
Phụng Tiên Tự và Đại Phật Lô Xá Na
Phụng Tiên Tự là hốc tượng trên vách đá có quy mô lớn nhất và nghệ thuật tinh xảo nhất tại Long Môn Thạch Quật, được khai quật vào thời Đường Cao Tông (khoảng 672-675). Đại Phật Lô Xá Na cao tổng cộng 17.14 mét, đầu cao 4 mét, tai dài 1.9 mét, khuôn mặt đầy đặn tròn trịa, là pho tượng tiêu biểu nhất của Long Môn Thạch Quật.
Theo ghi chép, khuôn mặt của Đại Phật Lô Xá Na được điêu khắc dựa trên nguyên mẫu Võ Tắc Thiên, thể hiện thành tựu cao nhất của nghệ thuật tượng Phật thời Đường. Hai bên đại Phật lần lượt đứng hầu các tượng đệ tử, Bồ Tát, Thiên Vương, Kim Cương v.v., tổng cộng 11 pho, bố cục chặt chẽ, khí thế hùng vĩ.
"Long Môn Nhị Thập Phẩm"
"Long Môn Nhị Thập Phẩm" chỉ hai mươi đề từ tạo tượng thời Bắc Ngụy trong Cổ Dương Động của Long Môn Thạch Quật, là tác phẩm tiêu biểu của thư pháp Ngụy Bi. Ngụy Bi là một loại thư thể Khải thư thời Bắc Ngụy, nổi tiếng với phong cách vuông vức cương nghị, cổ phác trầm hậu, chiếm vị trí quan trọng trong lịch sử thư pháp Trung Quốc. Trong "Long Môn Nhị Thập Phẩm", có mười chín phẩm nằm ở Cổ Dương Động, một phẩm còn lại nằm ở Từ Hương Dao.
Giá trị nghệ thuật
Phong cách nghệ thuật của Long Môn Thạch Quật trải qua sự biến đổi từ "tú cốt thanh tượng" thời Bắc Ngụy đến "phong mãn viên nhuận" thời Đường, phản ánh quá trình phát triển của nghệ thuật Phật giáo Trung Quốc:
- Thời kỳ Bắc Ngụy: Tạo hình tượng Phật thanh tú dài, đặc điểm khuôn mặt khá gầy, thể hiện thẩm mỹ "tú cốt thanh tượng" của Nam triều.
- Thời kỳ Đường: Tạo hình tượng Phật phong mãn viên nhuận, khuôn mặt từ bi trang nghiêm, thể hiện sự theo đuổi thẩm mỹ và sự cường thịnh quốc lực thời Đường.
- Sau thời Tống: Quy mô tạo tượng giảm, phong cách nghệ thuật có xu hướng công thức hóa.
Năm 2000, UNESCO đưa Long Môn Thạch Quật vào Di sản Thế giới và đánh giá đây là "đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc đá Trung Quốc".
Thông tin thực tế
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Địa chỉ | Trấn Long Môn, khu Lạc Long, thành phố Lạc Dương, tỉnh Hà Nam |
| Mùa du lịch tốt nhất | Mùa xuân (tháng 4-5) và mùa thu (tháng 9-10) |
| Thời gian tham quan đề xuất | 3-4 giờ |
| Vé vào cửa | Mùa cao điểm (tháng 2-11) khoảng 90 tệ, mùa thấp điểm (tháng 12-1) khoảng 60 tệ |
| Giao thông | Từ ga Lạc Dương đi xe buýt số 81 thẳng đến Long Môn Thạch Quật |
| Điểm tham quan lân cận | Bạch Mã Tự (ngôi chùa Phật giáo do nhà nước xây dựng đầu tiên của Trung Quốc), Quan Lâm, Bảo tàng Lạc Dương |
Di sản Thế giới
Năm 2000, Long Môn Thạch Quật được UNESCO đưa vào Danh sách Di sản Thế giới. Đánh giá của UNESCO cho rằng:
- Các tác phẩm điêu khắc và bia đá của Long Môn Thạch Quật là đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc đá Trung Quốc.
- Các bia ký và đề từ của Long Môn Thạch Quật (đặc biệt là "Long Môn Nhị Thập Phẩm") là đại diện quan trọng của thư pháp Ngụy Bi.
- Long Môn Thạch Quật phản ánh sự phát triển và biến đổi của nghệ thuật Phật giáo Trung Quốc từ thời Bắc Ngụy đến thời Đường.
Tài liệu tham khảo
- Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/龙门石窟
- Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/wiki/龙门石窟
- Trang web chính thức Long Môn Thạch Quật: http://lmsk.cn/Gywm_id_5.html
- UNESCO: https://whc.unesco.org/en/list/1003/
Stills & Gallery
Comments (0)