Erhu

Synopsis

De erhu is een representatief traditioneel Chinees strijkinstrument, dat zijn oorsprong vindt in de xiqin van de noordelijke nomadische volkeren uit de Tang-dynastie en al meer dan duizend jaar geschiedenis kent. De erhu heeft een zachte en diepe klank die het meest lijkt op de menselijke stem en wordt beschouwd als de ziel van de Chinese muziekinstrumenten. Het beroemde stuk "Erquan Yingyue" (Maanreflectie in de Tweede Bron), gecomponeerd door de volksmusicus A Bing, is een van de meest wereldwijd erkende Chinese melodieën.

Overzicht

De erhu is een uitstekende vertegenwoordiger van de traditionele Chinese strijkinstrumenten en een van de meest wijdverspreide en invloedrijke instrumenten in de Chinese volksmuziek. De erhu dankt zijn naam aan zijn twee snaren; het geluid wordt geproduceerd door de wrijving van een paardenhaar-strijkstok tegen de snaren. De toon is zacht, diep, melodieus en welluidend, en wordt beschouwd als het instrument dat het meest op de menselijke stem lijkt. De positie van de erhu in de Chinese volksmuziek is vergelijkbaar met die van de viool in de westerse muziek, en het wordt beschouwd als de ziel van de Chinese instrumenten.

De structuur van de erhu is eenvoudig en verfijnd, en bestaat voornamelijk uit de klankkast (qintong), de hals (qingan), de stemschroeven (qinzhou), de snaren en de strijkstok. De klankkast is de resonator van de erhu, meestal gemaakt van rozenhout of palissander, met aan één kant een gespannen pythonhuid als vibrerend membraan. De hals is meestal gemaakt van hardhout, met aan de bovenkant twee stemschroeven voor het stemmen. Er zijn twee snaren: de binnenste snaar is gestemd op D, de buitenste snaar op A. De strijkstok heeft een bamboe stok en wordt tussen de twee snaren geklemd; de strijkhaar is gemaakt van paardenhaar.

Historische evolutie

De voorloper van de erhu kan worden teruggevoerd tot de xiqin uit de Tang-dynastie. De xiqin was een instrument dat werd gebruikt door het noordelijke nomadische Xi-volk; het geluid werd geproduceerd door met een bamboestrip over de snaren te wrijven, wat een vroege vorm van een strijkinstrument was. De Song-dynastie geleerde Chen Yang beschreef de vorm van de xiqin in zijn "Yue Shu" (Boek van Muziek), wat de vroegste geschreven vermelding is van een Chinees strijkinstrument.

Tegen de Song-dynastie evolueerde de xiqin geleidelijk naar de paardenhaar huqin, waarbij een paardenhaar-strijkstok de bamboestrip verving, wat de klankkwaliteit en speelbaarheid aanzienlijk verbeterde. Na de Yuan-dynastie werd de huqin wijdverspreid populair onder het volk en werd het een belangrijk instrument voor opera-begeleiding en volksmuziekuitvoeringen. Tijdens de Ming- en Qing-dynastieën kreeg de erhu grotendeels zijn huidige vorm, waarbij de productietechnieken voortdurend werden verbeterd en de klank mooier werd.

Begin 20e eeuw voerde de volksmusicus Liu Tianhua een baanbrekende hervorming van de erhu door. Hij leende technieken van de viool, creëerde technieken zoals positiewisselingen (huanba), vibrato (rouxian) en glissando's (huayin) voor de erhu, breidde het bereik en de expressiviteit aanzienlijk uit en verhief de erhu van een begeleidingsinstrument in volksmuziek tot een solo-instrument. Hij componeerde ook klassieke erhu-solostukken zoals "Liang Xiao" (Pleasant Evening), "Kong Shan Niao Yu" (Birds Singing in the Desolate Mountain) en "Guang Ming Xing" (March of Brightness), en legde daarmee een solide basis voor de ontwikkeling van de erhu-kunst.

Klassieke Meesterwerken

A Bing en Er Quan Ying Yue

Bij de erhu kan men niet om A Bing en zijn "Er Quan Ying Yue" heen. Hua Yanjun (1893-1950), bekend als de blinde A Bing, was een volksmusicus uit Wuxi die een leven vol tegenspoed leidde. Hij kwam uit een familie van taoïstische priesters, leerde van jongs af aan taoïstische muziek en beheerste meerdere instrumenten. Nadat hij op middelbare leeftijd blind werd door een oogziekte, zwierf hij rond en verdiende hij de kost als straatmuzikant. In zijn moeilijke leven componeerde hij een groot aantal ontroerende muziekstukken.

"Er Quan Ying Yue" is een erhu-solostuk dat A Bing componeerde bij de "Tweede Bron" (Er Quan) op de Hui-berg in Wuxi. De melodie van dit stuk is diep en sierlijk, soms laag en klagend, soms hartstochtelijk en vertellend. Het drukt op indringende wijze de onverzettelijkheid van een blinde musicus tegenover het lot en zijn verlangen naar een mooi leven uit. In 1950 nam de musicoloog Yang Yinliu zes stukken van A Bing op, waaronder "Er Quan Ying Yue", met een stalen draadrecorder, en behield zo een kostbaar muzikaal erfgoed voor het nageslacht.

"Er Quan Ying Yue" geniet ook internationale faam. De wereldberoemde dirigent Seiji Ozawa was zo ontroerd na het horen van dit stuk dat hij huilde en zei dat men naar dit stuk op zijn knieën zou moeten luisteren. Het wordt algemeen erkend als een klassieker in de wereldmuziekschatkamer.

Moderne Ontwikkeling

De hedendaagse erhu-kunst blijft innoveren op basis van de traditie. Op het gebied van productietechnieken behouden nieuwe erhu's de traditionele klank, terwijl alternatieve materialen voor de pythonhuid zijn verbeterd, waardoor de tegenstelling tussen bescherming van wilde dieren en instrumentenbouw wordt opgelost. Op het gebied van speeltechnieken incorporeren moderne erhu-werken meer westerse muzikale elementen en eigentijdse compositietechnieken, zoals Chen Gangs bewerking van "Sunshine Shines on Tashkurgan" en Tan Duns erhu-concerto.

De erhu speelt ook een belangrijke rol in internationale culturele uitwisselingen. Steeds meer buitenlandse musici beginnen de erhu te leren, en cross-over samenwerkingen tussen de erhu en westerse instrumenten komen steeds vaker voor. In de Verenigde Staten, Europa en Zuidoost-Azië is de erhu een belangrijk medium geworden voor het verspreiden van de Chinese muziekcultuur.

Referenties

1. Chinese Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn/Article/Index/detail?id=8391
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/二胡
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/二胡