Chińskie Tai Chi

Synopsis

Tai Chi Chuan wywodzi się z wioski Chenjiagou w powiecie Wen w prowincji Henan z przełomu dynastii Ming i Qing, stworzony przez Chen Wangtinga, łączący zasady Yin i Yang z Księgi Przemian oraz teorię meridianów w tradycyjnej medycynie chińskiej. W 2020 roku został wpisany na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Głównymi stylami są Chen, Yang, Wu, Sun i Wu. Jego podstawową filozofią jest pokonywanie twardości miękkością i kontrolowanie ruchu spokojem. Praktykuje go na całym świecie ponad 300 milionów osób, co czyni go najbardziej wpływową na arenie międzynarodowej chińską sztuką walki.

Przegląd

Taijiquan (Tai Chi) jest jedną z najbardziej reprezentatywnych sztuk walki w tradycyjnej chińskiej kulturze, a także najpopularniejszą pod względem liczby praktykujących na całym świecie. Taijiquan wywodzi się z wioski Chenjiagou w powiecie Wen, w mieście Jiaozuo, w prowincji Henan, z okresu schyłku dynastii Ming i początków dynastii Qing. Został stworzony przez Chen Wangtinga (1600-1680), dziewiątego przodka rodu Chen, który połączył podstawy rodzinnej sztuki walki z zasadami yin-yang z Księgi Przemian (Yijing), teorią meridianów medycyny chińskiej oraz technikami daoyin i tuna (prowadzenia qi i oddychania). W 2020 roku Taijiquan został wpisany na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO, co oznacza, że ten chiński klejnot sztuk walki uzyskał światowe uznanie kulturowe.

Podstawową filozofią Taijiquan jest pokonywanie twardości miękkością, kontrolowanie ruchu spokojem oraz postęp poprzez ustępowanie. Jego ruchy są powolne, łagodne, ciągłe i nieprzerwane, pozornie łatwe i płynne jak chmury czy woda, ale w rzeczywistości zawierają głęboką siłę wewnętrzną (jin) i subtelne techniki ataku oraz obrony. Taijiquan jest jednocześnie sztuką walki, metodą ćwiczeń zdrowotnych i długowieczności, a także formą praktyki filozoficznej. Na całym świecie praktykuje go ponad 300 milionów osób, co czyni go jednym z najbardziej udanych przykładów ekspansji chińskiej kultury na świecie.

Pochodzenie historyczne

Historia Taijiquan sięga schyłku dynastii Ming i początków dynastii Qing. Chen Wangting, dziewiąty przodek rodu Chen z Chenjiagou, od dzieciństwa ćwiczył sztuki walki i był biegły w walce wręcz oraz z bronią. Po upadku dynastii Ming wycofał się na wieś i na bazie rodzinnej sztuki walki, czerpiąc esencję z różnych szkół walki, a łącząc ją z teorią yin-yang z Księgi Przemian oraz teorią meridianów medycyny chińskiej, stworzył nowy system walki – styl Chen Taijiquan.

Przez pierwsze dwieście lat styl Chen Taijiquan był przekazywany potajemnie wyłącznie wewnątrz rodziny Chen, nie ucząc osób spoza rodu. Dopiero czternasty przodek, Chen Changxing (1771-1853), złamał tę zasadę, nauczając Taijiquan zewnętrznego ucznia Yang Fukui (później znanego jako Yang Luchan). Yang Luchan później udał się do Pekinu, aby nauczać, przenosząc Taijiquan z odległej wioski Chenjiagou do stolicy, co zapoczątkowało jego szerokie rozpowszechnienie.

Aby dostosować praktykę do osób o różnej kondycji fizycznej, Yang Luchan uprościł i złagodził niektóre trudniejsze i bardziej gwałtowne ruchy ze stylu Chen, tworząc styl Yang Taijiquan. Później Wu Jianquan stworzył styl Wu, Sun Lutang styl Sun, a Wu Yuxiang styl Wu (pisany innym znakiem, często nazywany styl Wu/Hao). Styl Chen, Yang, Wu, Sun i Wu (Hao) stały się pięcioma głównymi szkołami Taijiquan.

Pięć głównych szkół

Styl Yang Taijiquan jest obecnie najczęściej praktykowaną szkołą na świecie. Jego ruchy są rozległe i przestronne, tempo powolne i równomierne, a poziom trudności umiarkowany, co czyni go bardzo odpowiednim dla osób w każdym wieku. Większość starszych osób ćwiczących Taijiquan o świcie w chińskich parkach praktykuje uproszczoną wersję stylu Yang – 24-formową uproszczoną sekwencję Taijiquan. Ta sekwencja została opracowana w 1956 roku przez ekspertów z Państwowej Komisji Kultury Fizycznej i Sportu, którzy wybrali 24 ruchy ze stylu Yang. Jest to najszerzej rozpowszechniony układ Taijiquan.

Styl Chen Taijiquan zachował najbardziej pierwotny charakter. W porównaniu z innymi szkołami, ruchy stylu Chen zawierają wyraźne elementy fajin (nagły wyrzut siły), skoki i uderzenia stopą o ziemię (zhenjiao), które są silne i dynamiczne. Techniki stylu Chen są raz szybkie, raz wolne, raz twarde, raz miękkie, niczym ryby yin-yang na diagramie Taiji, harmonijnie łącząc siłę i miękkość w nieskończonych wariacjach.

Kluczowe elementy

Główną ideę Taijiquan można podsumować jako "używanie intencji, a nie siły". Taijiquan kładzie nacisk na kierowanie ruchów ciała za pomocą intencji (yi), a nie poleganie na brutalnej sile mięśni. Ten sposób praktyki, polegający na prowadzeniu qi intencją i poruszaniu ciałem za pomocą qi, nie tylko ćwiczy koordynację i elastyczność ciała, ale także rozwija wewnętrzny spokój i koncentrację.

Współczesny rozwój

Współcześnie Taijiquan stał się globalną formą ćwiczeń zdrowotnych. Światowa Federacja Taijiquan ma oddziały w wielu krajach i co roku organizuje międzynarodowe zawody oraz wydarzenia wymiany w dziedzinie Taijiquan. Udowodniono również, że Taijiquan ma znaczący pozytywny wpływ na zdrowie układu krążenia, zdolność utrzymania równowagi, zarządzanie stresem oraz łagodzenie przewlekłego bólu. Coraz więcej badań medycznych zaleca go jako odpowiednią formę aktywności fizycznej dla osób w średnim i starszym wieku.

Źródła

1. Lista niematerialnego dziedzictwa UNESCO: https://ich.unesco.org/en/RL/taijiquan-01667
2. Chińska strona internetowa niematerialnego dziedzictwa kulturowego: https://www.ihchina.cn
3. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/太极拳
4. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/太极拳