Chinese Kunqu Opera

Synopsis

Kunqu is een van de oudste traditionele Chinese opera-vormen en wordt beschouwd als de voorouder en leermeester van alle opera's. Het vindt zijn oorsprong in Kunshan, Jiangsu, tijdens de late Yuan en vroege Ming-dynastie. In 2001 werd het opgenomen in de eerste lijst van UNESCO's Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid. "De Pioenroos Paviljoen" van Tang Xianzu is het meest klassieke repertoirestuk. In 2004 bracht Pai Hsien-yung een jeugdversie van "De Pioenroos Paviljoen" uit, waardoor Kunqu nieuw leven werd ingeblazen.

Overzicht

Kunqu is een van de oudste en meest verfijnde traditionele Chinese opera-vormen en wordt beschouwd als de voorouder en leermeester van alle opera’s. Het ontstond rond het einde van de Yuan-dynastie en het begin van de Ming-dynastie (ongeveer 14e eeuw) in de regio Kunshan, Jiangsu. Oorspronkelijk bestond het uit lokale volksmelodieën, maar na verbeteringen door Wei Liangfu en anderen werd de “waterpolijst”-zangstijl (shuimodiao) ontwikkeld, waardoor de zang van Kunqu melodieus, sierlijk en verfijnd werd. Vanaf het midden van de Ming-dynastie tot het midden van de Qing-dynastie domineerde Kunqu ongeveer 300 jaar lang het Chinese operatoneel en werd het beschouwd als het hoogtepunt van de traditionele Chinese opera. In 2001 werd Kunqu door UNESCO opgenomen in de eerste lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid, waarmee het de eerste Chinese kunstvorm was die deze eer kreeg.

De artistieke kenmerken van Kunqu kunnen worden samengevat met het woord “verfijnd” – de teksten zijn elegant, de zang is melodieus, de bewegingen zijn sierlijk en de sfeer is diepzinnig. De scripts zijn vaak geschreven door literati en de teksten zijn poëtisch en rijk. De zang wordt begeleid door bamboefluiten en heeft een langzame, uitgerekte melodie, zo glad als gepolijste kleefrijst, vandaar de naam “waterpolijst-stijl”. De uitvoering legt de nadruk op de vier basistechnieken: zang, recitatie, acteren en vechtkunst. Elke beweging en elk gebaar is zorgvuldig ontworpen, als een levend schilderij.

Klassieke Werken

De Pioenpaviljoen is het meest beroemde meesterwerk van Kunqu, geschreven door de Ming-dramaturg Tang Xianzu in 1598. Het stuk bestaat uit 55 scènes en vertelt het verhaal van Du Liniang, de dochter van een prefect uit de Zuidelijke Song-dynastie, die tijdens een lentewandeling in de tuin verliefd wordt op de student Liu Mengmei in een droom. Na het ontwaken sterft ze van verlangen en verdriet. Drie jaar later vindt Liu Mengmei een zelfportret van Du Liniang en wordt verliefd op de afbeelding. De geest van Du Liniang heeft een relatie met Liu Mengmei, waarna ze terugkeert naar het leven en de twee uiteindelijk herenigd worden.

De meest beroemde aria in De Pioenpaviljoen is “Zao Luo Pao” uit de scène “Verrast door een Droom in de Tuin”:
“De tuin is vol met bloemen in schitterende kleuren, maar ze worden allemaal overgelaten aan vervallen muren en gebroken putten. Wat een prachtige dag en betoverend landschap, maar wiens huis geniet van dit geluk en plezier?”
Deze tekst drukt op perfecte wijze het verlangen van een jong meisje naar de mooie lente en haar verdriet over het vervliegen van de jeugd uit, en wordt beschouwd als een van de mooiste aria’s in de geschiedenis van de Chinese opera.

Historische Ontwikkeling

De ontwikkeling van Kunqu kende een periode van opkomst, bloei en verval. Tijdens de Jiajing-periode van de Ming-dynastie voerde Wei Liangfu belangrijke hervormingen door in de zangstijl van Kunqu en creëerde de “waterpolijst”-stijl, waardoor Kunqu transformeerde van een lokale volksmuziek tot een verfijnde kunstvorm. Daarna bracht Liang Chenyu’s Het Verhaal van de Gewassen Zijde de verbeterde Kunqu-stijl voor het eerst op het podium, wat markeerde dat Kunqu officieel een theatervorm werd.

De late Ming- en vroege Qing-dynastie was de bloeiperiode van Kunqu. Overal in het land werden Kunqu-gezelschappen opgericht en er verschenen talloze uitstekende werken en uitvoerende artiesten. Tegen het midden en einde van de Qing-dynastie, met de opkomst van nieuwe operavormen zoals Pekingopera, raakte Kunqu echter in verval vanwege zijn ontoegankelijkheid. Aan het begin van de 20e eeuw stond Kunqu op het punt te verdwijnen, met slechts een handvol erfgenamen die de traditie in stand hielden.

Moderne Heropleving

De hedendaagse wederopleving van Kunqu is te danken aan diverse inspanningen. In 1956 behaalde de aangepaste uitvoering van Vijftien Stukken Zilver door het Zhejiang Kunqu Gezelschap groot succes en werd door premier Zhou Enlai omschreven als “een stuk dat een operavorm redde”. Na de opname van Kunqu op de UNESCO-lijst in 2001 kreeg het meer aandacht en middelen.

In 2004 lanceerde de beroemde schrijver Bai Xianyong de “Jeugdeditie” van De Pioenpaviljoen, waarin hij gedurfde innovaties introduceerde in de traditionele Kunqu. Terwijl hij de essentie van de Kunqu-kunst behield, moderniseerde hij het podiumontwerp, de kostuums en de lichteffecten volledig, waardoor de oude Kunqu een jeugdige vitaliteit kreeg. De Jeugdeditie van De Pioenpaviljoen toerde door verschillende steden wereldwijd en trok volle zalen, waarbij het veel jonge toeschouwers naar het theater lokte. Het wordt beschouwd als een mijlpaal in de wederopleving van Kunqu.

Tegenwoordig zijn er zeven professionele Kunqu-gezelschappen in China, verspreid over Suzhou, Nanjing, Shanghai, Hangzhou, Beijing, Hunan en Zhejiang. Ook bieden universiteiten in het hele land Kunqu-appreciatiecursussen aan om een nieuwe generatie Kunqu-liefhebbers op te leiden. Deze oude artistieke schat bloeit opnieuw op in de bodem van de moderne samenleving.

Referenties

1. Chinese Immaterieel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn/project_details/13135.html
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/昆曲
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/昆曲
4. Bai Xianyong Jeugdeditie Pioenpaviljoen: https://www.peony2016.com