Święto Qingming

Synopsis

Qingming (Święto Czystego Światła) to jedno z czterech głównych tradycyjnych świąt w Chinach, obchodzone corocznie między 4 a 6 kwietnia według kalendarza gregoriańskiego. Jest to dzień oddawania czci przodkom, porządkowania grobów oraz wiosennych wycieczek na łono natury. Święto ma ponad 2500 lat historii i wywodzi się ze Święta Zimnego Pokarmu. W 2006 roku zostało wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a od 2008 roku jest oficjalnym świętem państwowym. Najsłynniejszym wierszem związanym z Qingming jest utwór Du Mu „W deszczowy dzień Święta Czystego Światła”. Qingming łączy w sobie powagę oddawania czci przodkom z witalnością odradzającej się przyrody, będąc dla Chińczyków najważniejszym świętem pamięci o zmarłych.

Przegląd

Święto Qingming (Czystej Jasności) jest jednym z czterech głównych tradycyjnych świąt chińskich (obok Nowego Roku Księżycowego, Święta Smoczych Łodzi i Święta Środka Jesieni). Przypada ono co roku w dniu 4 lub 5 kwietnia według kalendarza gregoriańskiego. Qingming jest zarówno jednym z 24 terminów słonecznych, jak i najważniejszym świętem ofiarnym w Chinach. Tego dnia Chińczycy wracają do grobów swoich przodków, aby je oczyścić i złożyć hołd: usuwają chwasty, składają kwiaty, palą papierowe pieniądze, wyrażając w ten sposób tęsknotę i szacunek dla zmarłych. Jednocześnie Qingming to doskonały czas na wiosenne wycieczki na łono natury – gdy wiosna rozkwita, a wszystko budzi się do życia, rodziny po odwiedzeniu grobów często wyruszają na wspólne spacery, by podziwiać wiosnę.

Święto Qingming doskonale łączy w sobie smutek i radość – powagę i melancholię porannych wspomnień przy grobach oraz lekkość i przyjemność popołudniowych wycieczek na łono natury. To współistnienie życia i śmierci, żalu i radości, stanowi o najbardziej unikalnym kulturowym znaczeniu Qingming. W 2006 roku Święto Qingming zostało wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a od 2008 roku jest oficjalnym świętem państwowym.

Pochodzenie historyczne

Kluczową legendą związaną z Qingming jest opowieść o Jie Zitui. W okresie Wiosen i Jesieni, książę Chong'er z państwa Jin, będąc na wygnaniu, był głodny. Jego wierny sługa Jie Zitui odciął kawałek mięsa ze swojego uda, aby go nakarmić. Później, gdy Chong'er wrócił i został księciem Wen z Jin, nagradzał swoich zwolenników, ale zapomniał o Jie Zitui. Jie Zitui, nie chcąc domagać się nagrody, ukrył się z matką w górach Mian. Gdy książę Wen sobie o nim przypomniał i osobiście przybył, by go zaprosić, Jie Zitui odmówił wyjścia. Książę Wen rozkazał podpalić górę, aby go zmusić do wyjścia, jednak Jie Zitui wolał zginąć niż się poddać i spłonął wraz z matką pod wierzbą. Pogrążony w smutku książę Wen nakazał, aby tego dnia nie rozpalano ognia do gotowania, a jedzono tylko zimne potrawy – stąd pochodzi Święto Zimnych Posiłków (Hanshi). Dzień po Hanshi to właśnie Qingming.

Tradycyjne zwyczaje

Porządkowanie grobów jest najważniejszym zwyczajem Święta Qingming. Chińczycy w okresie wokół Qingming wracają do swoich rodzinnych stron, aby oczyścić i oddać cześć na grobach przodków. Czyszczenie chwastów, przecieranie nagrobków, składanie kwiatów i owoców, palenie papierowych pieniędzy, oddawanie pokłonów – ten kompletny rytuał ofiarny jest przekazywany z pokolenia na pokolenie. Porządkowanie grobów to nie tylko wspominanie zmarłych, ale także podtrzymywanie i utożsamianie się z rodową linią krwi.

"Zielone kluski" (Qingtuan) są najbardziej charakterystycznym przysmakiem Święta Qingming, popularnym głównie w regionach na południe od Jangcy. Przygotowuje się je z zielonego ciasta z mąki kleistego ryżu zabarwionego sokiem z piołunu lub słodem, nadziewanego pastą z czerwonej fasoli, żółtkiem z suszonym mięsem lub pastą sezamową, a następnie gotowanego na parze. Miękkie, kleiste i słodkie, zielone kluski o zapachu piołunu są najsmaczniejszym sezonowym przysmakiem wiosny.

Poezja o Qingming

Najsłynniejszym wierszem związanym z okresem Qingming jest "Qingming" autorstwa Du Mu z dynastii Tang: W dzień Qingming deszcz mży bez końca, / Podróżny na gościńcu gubi duszę z żalu. / Gdzie znajdę gospódkę? – pytam. / Pasterz wskazuje daleką Wioskę Morelowych Kwiatów. Te zaledwie 28 znaków oddają całą melancholię i poezję czasu Qingming. Ponadto wiersz Wu Weixina z dynastii Song, Gdy wiatr unosi kwiaty gruszy, właśnie jest Qingming, / Młodzież w połowie wyszła z miasta szukać wiosny, również żywo opisuje tłumy wyruszające na wiosenne spacery.

Znaczenie kulturowe

Święto Qingming odzwierciedla chińską tradycję kulturową szacunku dla końca życia, pamięci o odległych przodkach, czci dla przodków i ważności synowskiej pobożności. Jest duchową więzią między Chińczykami a ich przodkami – bez względu na to, jak daleko się znajdują, w czasie Qingming wracają do rodzinnych stron, by oddać im cześć. Jednocześnie Qingming jest także celebracją wiosny – po uczczeniu zmarłych ludzie wychodzą na łono natury, by poczuć witalność i ciągłość życia. Dialog między życiem a śmiercią, połączenie przeszłości z przyszłością, wszystko to jest skondensowane w tym jednym dniu Qingming.

Źródła

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/清明节
2. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/清明节
3. Święto Zimnych Posiłków (Hanshi): https://baike.baidu.com/item/寒食节
4. 24 terminy słoneczne: https://baike.baidu.com/item/二十四节气