Chinese Opera

Synopsis

Pekingopera is een nationaal erfgoed van China met een geschiedenis van meer dan 200 jaar. In 2010 werd het opgenomen in de UNESCO-lijst van meesterwerken van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid. De vier hoofdrollen – sheng, dan, jing en chou – hebben elk hun eigen kenmerken. De kleuren van de gezichtsmaskers geven de persoonlijkheid van de personages weer: rood staat voor loyaliteit, zwart voor oprechtheid en wit voor sluwheid. Zingen, spreken, acteren en vechten vormen de vier basistechnieken en vijf methoden. Mei Lanfang richtte de Mei-school op en bracht de Pekingopera naar de wereld. Met een paar stappen wordt de hele wereld doorkruist, met een paar personen wordt een leger van miljoenen uitgebeeld – het is de bekroning van de Chinese theatrale kunst.

Overzicht

Pekingopera is de meest representatieve vorm van traditioneel Chinees theater en wordt beschouwd als het nationale erfgoed van China. De Pekingopera heeft een geschiedenis van meer dan 200 jaar en ontstond in Beijing tijdens de regering van keizer Qianlong van de Qing-dynastie, door de fusie van verschillende operastijlen zoals Hui-tune, Han-tune, Kunqu en Qinqiang. In 2010 werd de Pekingopera door UNESCO opgenomen op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid. De Pekingopera heeft op het gebied van literatuur, uitvoering, muziek, zangstijl, make-up en gezichtsmaskers een strikt en verfijnd gestandaardiseerd systeem ontwikkeld en is de culminatie van de Chinese theatrale kunst.

De charme van de Pekingopera ligt in haar hoge mate van standaardisatie en symboliek. Op het podium van de Pekingopera zijn er geen realistische decors; een tafel en twee stoelen kunnen een slagveld met duizenden soldaten voorstellen, maar ook een prachtig en glorieus paleis. Drie tot vijf stappen kunnen de hele wereld doorkruisen, zeven tot acht acteurs kunnen een miljoen dappere soldaten vertegenwoordigen – door een paar cirkelvormige stappen op het podium te zetten, stelt een acteur een reis van duizend mijlen over bergen en rivieren voor; een paar figuranten kunnen een enorme, machtige legermacht vertegenwoordigen. Deze podiumesthetiek, waarbij het virtuele het reële vervangt en eenvoud complexiteit beheerst, is het meest unieke artistieke kenmerk van het Chinese theater.

Vier Hoofdrollen

Elk roltype heeft strikte uitvoeringsconventies. De uitvoering van de Sheng-rollen legt de nadruk op zangkunst en vereist een heldere stem en duidelijke articulatie. De uitvoering van de Dan-rollen wordt gekenmerkt door zachte elegantie; Mei Lanfang bracht de Dan-uitvoering naar een artistiek hoogtepunt. De Jing-rollen worden gekenmerkt door hun kleurrijke gezichtsmaskers, met luidruchtige, gepassioneerde stemmen en grootschalige, ongedwongen bewegingen. Hoewel de naam van de Chou-rollen niet mooi klinkt, zijn ze onmisbaar in de Pekingopera – de komische rollen zorgen vaak voor grappen en grollen en brengen levendigheid in de sfeer, terwijl ze ook veel verfijnde technische uitvoeringen hebben.

De Kunst van het Gezichtsmasker

Gezichtsmaskers zijn het meest herkenbare visuele element van de Pekingopera. Acteurs van de Jing- en Chou-rollen schilderen verschillende patronen op hun gezicht met olieverf, waarbij verschillende kleuren en patronen verschillende persoonlijkheidskenmerken vertegenwoordigen. Het schilderen van gezichtsmaskers is uiterst verfijnd en veeleisend – de dikte van elke lijn en de vorm van elke kleurvlak hebben vaste normen. Een ervaren grimeur heeft ongeveer 40 minuten nodig om een volledig gezichtsmasker te schilderen. De gelaagde olieverf vertoont onder het podiumlicht een rijkdom aan kleurveranderingen.

Vier Vaardigheden en Vijf Technieken

Chang, Nian, Zuo en Da worden de vier vaardigheden van de Pekingopera genoemd. Daarvan is zangkunst de belangrijkste – de zangstijl van de Pekingopera is gebaseerd op de twee belangrijkste muzikale systemen, Xipi en Erhuang. Verschillende ritmische patronen (zoals Manban, Yuanban, Liushui, enz.) drukken verschillende emoties uit. De zangstijl van de Pekingopera vereist dat acteurs een uitzonderlijke controle over hun stem hebben; een verlengde zanglijn kan tien seconden of zelfs langer aanhouden, waarbij de toonhoogte en het volume precies gecontroleerd moeten worden.

De lichaamshouding (Zuo) en vechtkunsten (Da) zijn even spectaculair. De vechtscènes in de Pekingopera gebruiken geen speciale effecten of vangkabels; ze zijn volledig afhankelijk van de echte vaardigheden van de acteurs. Salto's maken, speren draaien, draaiende sprongen maken – deze moeilijke bewegingen vereisen jarenlange training vanaf jonge leeftijd om ze onder de knie te krijgen. In de wereld van de Pekingopera is er een gezegde: "Eén minuut op het podium vereist tien jaar oefening onder het podium", wat verwijst naar deze strenge trainingsvereisten.

Mei Lanfang en de Pekingopera Gaat de Wereld Over

Mei Lanfang (1894-1961) was de grootste uitvoerend kunstenaar in de geschiedenis van de Pekingopera. De Mei-stijl die hij creëerde, bracht de uitvoering van de Dan-rollen naar een ongekend hoog niveau. Mei Lanfang was niet alleen artistiek perfectionistisch, maar bracht de Pekingopera ook naar de wereld – hij toerde achtereenvolgens naar Japan, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, waar zijn optredens een enorme sensatie veroorzaakten. De uitvoeringen van Mei Lanfang lieten de westerse wereld voor het eerst kennismaken met de unieke charme van het Chinese theater, en veel westerse theatermakers vonden inspiratie in zijn optredens.

Referenties

1. UNESCO Immaterieel Erfgoed Lijst: https://ich.unesco.org/en/RL/peking-opera-00418
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/京剧
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/京剧
4. Chinees Immaterieel Cultureel Erfgoed Netwerk: https://www.ihchina.cn