Chińskie latawce

Synopsis

Chińskie latawce mają ponad 2000 lat historii, wywodząc się od drewnianego ptaka wykonanego przez Mozi w okresie Wiosen i Jesieni oraz Walczących Królestw. Weifang jest znane jako światowa stolica latawców, a w 2006 roku umiejętność wytwarzania latawców z Weifang została wpisana na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Tworzenie latawców kładzie nacisk na cztery sztuki: wiązanie, klejenie, malowanie i puszczanie, niosąc ze sobą bogate symboliczne znaczenia szczęścia i kulturę ludową.

Przegląd

Chińskie latawce mają ponad 2000 lat historii i są uważane za kolebkę najwcześniejszych latawców na świecie. Według zapisów w "Han Feizi", filozof Mozi (Mo Di) z okresu Wiosen i Jesieni oraz Walczących Królestw, mieszkający w górach Lu, wyrzeźbił z drewna ptaka, który po trzech latach pracy przeleciał jeden dzień, zanim się rozbił – stworzył drewnianego ptaka zwanego "mu yuan". Jego uczeń Lu Ban następnie użył bambusa do stworzenia "zhu yuan", który mógł latać przez trzy dni bez upadku, uważanego za prawdziwy prototyp latawca. W starożytności latawiec nazywano "yao", na północy "yuan", a także "zhi yuan" (papierowy jastrząb). Jest to klejnot tradycyjnej chińskiej sztuki ludowej.

Weifang w prowincji Shandong jest najważniejszym regionem produkcji latawców w Chinach, znanym jako światowa stolica latawców. Międzynarodowy Festiwal Latawców w Weifang odbywa się corocznie od 1984 roku, przyciągając miłośników latawców z całego świata. W 2006 roku umiejętności wytwarzania latawców z Weifang zostały wpisane na pierwszą listę krajowego niematerialnego dziedzictwa kulturowego, co oznacza, że ta tradycyjna rzemiosło otrzymało ochronę i kontynuację na poziomie państwowym.

Ewolucja historyczna

Ewolucja latawców przeszła transformację od zastosowań militarnych do rozrywki ludowej. Przed dynastią Tang latawce były głównie używane do celów wojskowych – przekazywania informacji, pomiaru odległości, zwiadu itp. Legenda głosi, że podczas rywalizacji między Chu i Han, Han Xin użył latawca do zmierzenia odległości do pałacu Weiyang. Z okresu Południowych i Północnych Dynastii istnieją również zapisy o wykorzystaniu latawców do przekazywania sygnałów o pomoc.

Dynastia Tang była kluczowym okresem przejścia latawców z narzędzia wojskowego w rozrywkę ludową. Wraz z upowszechnieniem się techniki produkcji papieru, papierowe latawce zaczęły zastępować drewniane, znacznie obniżając koszty produkcji, a puszczanie latawców stopniowo stało się popularną aktywnością rekreacyjną wśród ludu. Po dynastii Song puszczanie latawców stało się jedną z ważnych tradycji festiwalu Qingming, a uczeni i artyści również czerpali z tego przyjemność.

Okres dynastii Ming i Qing był etapem dojrzałości sztuki latawcowej. W różnych regionach wykształciły się wyraźne lokalne style produkcji latawców, pojawiając się słynne ośrodki takie jak Weifang, Pekin, Tianjin i Nantong. Znany wiersz poety Gao Dinga z dynastii Qing: "Dzieci wracają wcześnie ze szkoły, śpiesząc, by puszczać papierowe jastrzębie na wschodnim wietrze", żywo opisuje radosną scenę puszczania latawców na wiosnę.

Cztery główne regiony produkcji

Latawiec "Smocza Stonoga" z Weifang jest powszechnie uznawany za dzieło reprezentatywne. Ten latawiec, łączący głowę smoka z ciałem stonogi, ma majestatyczny i spektakularny kształt, może osiągać długość ponad stu metrów. Podczas puszczania, wysoko uniesiona głowa smoka prowadzi setki segmentów ciała, wijąc się w powietrzu, co tworzy imponujący widok. Legenda głosi, że latawiec Smocza Stonoga został stworzony za czasów cesarza Qianlonga z dynastii Qing przez kilku rzemieślników z Weifang.

Cztery sztuki: konstrukcja, oklejanie, malowanie, puszczanie

Produkcja chińskich latawców kładzie nacisk na cztery etapy procesu, w skrócie: konstrukcja, oklejanie, malowanie, puszczanie.

Konstrukcja odnosi się do budowy szkieletu. Szkielet latawca jest zwykle wykonany z pasków bambusowych, kładąc nacisk na symetrię i równowagę. Różne kształty latawców wymagają różnych struktur szkieletu; szkielet latawców o twardych skrzydłach jest stosunkowo sztywny, podczas gdy szkielet latawców o miękkich skrzydłach jest bardziej elastyczny.

Oklejanie odnosi się do nakładania papieru lub jedwabiu. Wymaga to gładkiej i szczelnej powierzchni, bez zmarszczek i luzów. Tradycyjne latawce często używają papieru koreańskiego lub jedwabiu, współcześnie stosuje się również nowe materiały, takie jak nylon.

Malowanie odnosi się do dekoracji malarskiej. Malarstwo na latawcach łączy techniki tradycyjnego chińskiego malarstwa, a tematyka obejmuje mity, historie, ptaki, kwiaty, zwierzęta szczęścia, wzory szczęśliwe itp. Stosowanie kolorów kładzie nacisk na jaskrawość i żywość, aby były wyraźnie widoczne z daleka w powietrzu.

Puszczanie odnosi się do umiejętności puszczania latawca. Puszczanie latawca wymaga opanowania wiatru, kierunku wiatru i techniki posługiwania się linką. Doświadczeni miłośnicy latawców mogą sprawić, że latawiec wykona w powietrzu różne kształty i ruchy, takie jak krążenie, nurkowanie, machanie ogonem itp.

Znaczenie kulturowe

Latawce w chińskiej kulturze niosą ze sobą bogate znaczenia i symbole. Homofon słowa "latawiec" (风筝 fēngzheng) z "obfitymi zbiorami" (丰登 fēngdēng) symbolizuje obfite plony, a puszczanie latawca symbolizuje wypuszczanie nadziei i marzeń. W tradycji puszczania latawców podczas festiwalu Qingming wierzy się, że przecięcie linki latawca pozwala mu zabrać choroby i pecha, przynosząc szczęście i bezpieczeństwo na cały rok.

Chińskie latawce są również ważnym nośnikiem chińskiej kultury na świecie. Latawce dotarły z Chin do Korei i Japonii, a następnie przez Jedwabny Szlak na Bliski Wschód i do Europy, wywierając głęboki wpływ na światową historię lotnictwa. Bracia Wright w USA badali zasady aerodynamiki chińskich latawców przed wynalezieniem samolotu. Dziś międzynarodowe festiwale latawców odbywają się na całym świecie, a chińskie latawce, dzięki swojemu doskonałemu rzemiosłu i głębokiemu dziedzictwu kulturowemu, zdobyły uznanie i miłość miłośników na całym świecie.

Źródła

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/风筝
2. Chińska strona niematerialnego dziedzictwa kulturowego: https://www.ihchina.cn
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/风筝