Wiosenne parzyste wiersze

Synopsis

Chunlian to pary wierszy wypisywane na czerwonych papierach czarnym tuszem i wieszane na futrynach drzwi podczas chińskiego Święta Wiosny. Zawierają one pomyślne życzenia. Wywodzą się z taoistycznych talizmanów z brzoskwiniowego drewna, a pierwsze chunlian w Chinach spisał cesarz Meng Chang z Późniejszego Shu w okresie Pięciu Dynastii. Wieszanie chunlian to jeden z najważniejszych rytuałów Święta Wiosny, a czerwień symbolizuje radość i odstrasza złe moce. Podstawową zasadą tworzenia tych par wierszy jest przeciwstawianie np. nieba ziemi, a deszczu wiatrowi. Kaligrafia chunlian stanowi przykład codziennego zastosowania chińskiej sztuki kaligraficznej i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych wizualnie symboli kultury chińskiej.

Przegląd

Chunlian to czerwone pary wersetów wieszane na futrynach drzwi podczas chińskiego Święta Wiosny. Są one pisane pędzlem kaligraficznym na czerwonym papierze, zawierając pomyślne i szczęśliwe słowa, stanowiąc jeden z najbardziej rozpoznawalnych wizualnie symboli kultury chińskiej. W przeddzień każdego Święta Wiosny ulice i alejki Chin zamieniają się w morze czerwieni – na futrynach drzwi każdego domu widnieją nowe, czerwone chunlian, wyrażające dobre życzenia na nadchodzący rok. Chunlian to nie tylko dekoracja świąteczna, ale także doskonałe połączenie chińskiej sztuki kaligrafii i twórczości literackiej – dobra para chunlian musi cechować się zarówno pięknym pismem, jak i ścisłym paralelizmem oraz głęboką wymową.

Wieszanie chunlian to jeden z najważniejszych rytuałów chińskiego Nowego Roku. Dwudziestego dziewiątego lub trzydziestego dnia dwunastego miesiąca księżycowego ludzie zrywają zeszłoroczne, stare chunlian i wieszają nowe. Proces ten nazywa się „żegnaniem starego i witaniem nowego” – zerwanie starych chunlian oznacza pożegnanie przeciwności i pecha minionego roku, a zawieszenie nowych symbolizuje przyjęcie szczęścia i pomyślności Nowego Roku.

Pochodzenie historyczne

Przodkiem chunlian były starożytne „brzoskwiniowe talizmany” (taofu). Starożytni wierzyli, że drewno brzoskwiniowe ma moc odpędzania złych duchów i nieszczęść, więc podczas Święta Wiosny wieszali po obu stronach drzwi dwie deseczki z drewna brzoskwiniowego, na których zapisywano imiona dwóch bóstw strzegących drzwi – Shen Tu i Yu Lei – aby odstraszyć złe moce. To jest właśnie pochodzenie taofu. Słynny wers Wang Anshi: „Gdy tysiące domów rozświetla słoneczny blask, zawsze stare talizmany brzoskwiniowe zastępują nowe” opisuje właśnie scenę wymiany taofu podczas Święta Wiosny.

Pierwsze prawdziwe chunlian w historii Chin pojawiły się w okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw, w państwie Later Shu. W 964 roku n.e., cesarz Meng Chang z Later Shu, przed Świętem Wiosny, rozkazał napisać wersy na deskach z drewna brzoskwiniowego i własnoręcznie zapisał: „Nowy Rok przyjmuje nadmiar błogosławieństw, Piękne Święto zwiastuje Długą Wiosnę”. Uważa się to za pierwsze chunlian w historii Chin.

W czasach dynastii Ming zwyczaj wieszania chunlian zaczął się upowszechniać w całym kraju. Podobno cesarz Hongwu, Zhu Yuanzhang, bardzo lubił chunlian. Nie tylko sam je pisał, ale także wymagał, aby każda rodzina w Nankinie je wieszała. Pewnego razu, podczas incognito, odkrył dom bez chunlian. Po zapytaniu dowiedział się, że rodzina ta zajmowała się kastracją świń i nie umiała pisać. Zhu Yuanzhang własnoręcznie napisał dla nich parę: „Obie ręce rozdzierają drogę życia i śmierci, jedno cięcie przecina korzeń prawdy i fałszu”. Od tego czasu wieszanie chunlian stało się ogólnokrajowym zwyczajem świątecznym.

Zasady Chunlian

Podstawową zasadą pisania chunlian jest paralelizm – niebo odpowiada ziemi, deszcz wiatrowi, kontynent niebiosom, górskie kwiaty morskim drzewom. Ostatni znak górnego wersu musi mieć ton opadający (trzeci lub czwarty), a ostatni znak dolnego wersu musi mieć ton równy (pierwszy lub drugi). Chociaż te zasady są surowe, to właśnie ta piękna regularność czyni chunlian jedną z najbardziej zwięzłych form artystycznych w chińskiej literaturze.

Klasyczne Chunlian

Kaligrafia i Chunlian

Chunlian to najpowszechniejsze codzienne zastosowanie chińskiej kaligrafii. Przed każdym Świętem Wiosny kaligrafowie i instytucje kulturalne w całym kraju organizują akcje pisania chunlian i przekazywania życzeń. Kaligrafowie, maczając pędzle w gęstym tuszu, zamaszyście piszą na czerwonym papierze, a na kartce pojawiają się wspaniałe pary chunlian. Pismo regularne (kai) jest dostojne, pismo bieżące (xing) płynne, pismo trawiaste (cao) dynamiczne – różne style pisma nadają chunlian różny charakter artystyczny.

W ostatnich latach na rynku pojawiło się wiele drukowanych chunlian – o jednolitych fontach, pięknych wzorach i niskiej cenie. Jednak wielu Chińczyków wciąż preferuje ręcznie pisane chunlian – uważają, że mają one temperaturę i ludzki dotyk, a unikalna tekstura rozchodzącego się tuszu na czerwonym papierze jest niezastąpiona przez żadną drukowaną reprodukcję.

Wpływ kulturowy

Chunlian są popularne nie tylko w Chinach, ale rozprzestrzeniły się na cały krąg kultury chińskich znaków. Społeczności chińskie w Korei, Japonii, Wietnamie, Singapurze i innych miejscach zachowały zwyczaj wieszania chunlian. Obraz czerwonego tła z czarnymi znakami chunlian stał się najbardziej wyrazistym globalnym symbolem wizualnym chińskiego Nowego Roku – gdziekolwiek na świecie zobaczy się czerwone drzwiowe wersy z czarnymi znakami, od razu wiadomo, że nadeszło chińskie Święto Wiosny.

Źródła

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/春联
2. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/春联
3. Chińska kaligrafia: https://baike.baidu.com/item/对联
4. Zwyczaje Święta Wiosny: https://baike.baidu.com/item/春节