Đèn Lồng Đỏ Treo Cao (1991)

Synopsis

"Đèn Lồng Đỏ Treo Cao" là bộ phim kinh điển do đạo diễn Trương Nghệ Mưu thực hiện năm 1991, chuyển thể từ tiểu thuyết "Thê Thiếp Đầy Nhà" của Tô Đồng, với sự tham gia diễn xuất chính của Củng Lợi. Phim kể về số phận bi thảm của một thiếu nữ trẻ bị ép trở thành tứ thái thái của một thương nhân giàu có trong thời kỳ Dân Quốc, sống cuộc đời tù túng trong khuôn viên biệt thự sâu rộng. Tác phẩm đã giành giải Sư tử bạc tại Liên hoan phim Venice và được đề cử giải Oscar cho Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất.

Tổng quan

"Đèn Lồng Đỏ Treo Cao" là bộ phim kinh điển do đạo diễn nổi tiếng Trương Nghệ Mưu đạo diễn vào năm 1991, chuyển thể từ tiểu thuyết "Thê Thiếp Đông Đúc" của Tô Đồng. Phim có sự tham gia của các diễn viên chính: Củng Lợi, Hà Tái Phi, Tào Thúy Phân, Kim Thục Uyên. Phim kể về số phận bi thảm của một thiếu nữ trẻ tên Tụng Liên, bị buộc phải trở thành Tứ Thái Thái trong phủ của thương nhân giàu có họ Trần vào thời Dân Quốc, phải tranh giành sự sủng ái với các thê thiếp khác trong khuôn viên sâu rộng của tòa đại trạch.

Đây là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng quốc tế nhất của Trương Nghệ Mưu, giành giải Sư tử bạc tại Liên hoan phim quốc tế Venice năm 1991, được đề cử giải Oscar cho Phim ngoại ngữ hay nhất, đồng thời cũng giành giải BAFTA cho Phim ngoại ngữ hay nhất. Điểm đánh giá trên Douban là 8.8.

Tóm tắt nội dung

Câu chuyện diễn ra ở miền Bắc Trung Quốc vào những năm 1920. Sau khi cha cô qua đời, Tụng Liên (Củng Lợi thủ vai), một nữ sinh đại học gia cảnh sa sút, buộc phải kết hôn vào đại trạch nhà họ Trần, trở thành Tứ Thái Thái của Trần lão gia đã ngoài năm mươi.

Trong phủ Trần, một đại gia tộc với thứ bậc nghiêm ngặt, mỗi bà vợ lẽ đều có sân viện riêng. Mỗi tối, Trần lão gia chọn bà nào để qua đêm, sẽ treo một chiếc đèn lồng đỏ tại sân viện của bà đó. Thắp đèn, đấm chân, gọi món – những quy tắc nghi thức hóa này quyết định địa vị và đãi ngộ của mỗi bà vợ lẽ.

Ban đầu, Tụng Liên là một phụ nữ trí thức được giáo dục theo lối mới, có sự chống đối với chế độ phong kiến này. Nhưng theo thời gian, cô dần bị cuốn vào vòng xoáy tranh đấu, mưu mô giữa các thê thiếp. Đại Thái Thái Dục Như (Kim Thục Uyên thủ vai) lạnh lùng vô tình, Nhị Thái Thái Trác Vân (Tào Thúy Phân thủ vai) miệng ngọt lòng dao găm, Tam Thái Thái Mai San (Hà Tái Phi thủ vai) ngang ngược phô trương. Bốn bà vợ lẽ đã triển khai một cuộc đấu tranh thầm lặng nhưng khốc liệt trong chiếc lồng son là phủ Trần.

Cuối cùng, Tụng Liên dần suy sụp trong cuộc tranh đấu, còn kết cục bi thảm của Tam Thái Thái Mai San bị xử tử sau khi bị phát hiện ngoại tình, càng hé lộ sự áp bức tàn khốc của chế độ phong kiến đối với phụ nữ. Ở phần kết phim, khi phủ Trần một lần nữa treo đèn kết hoa chuẩn bị đón Ngũ Thái Thái, tinh thần của Tụng Liên đã hoàn toàn suy sụp.

Dàn diễn viên

Thành tựu nghệ thuật và giải thưởng

Thành tựu nghệ thuật của "Đèn Lồng Đỏ Treo Cao" được thể hiện ở nhiều phương diện:

Mỹ học hình ảnh: Trương Nghệ Mưu với việc sử dụng màu sắc mang tính biểu tượng của mình, đã lấy chiếc đèn lồng đỏ làm biểu tượng hình ảnh cốt lõi. Đèn lồng đỏ tượng trưng cho quyền lực và ân sủng, trong khi kiến trúc tứ hợp viện khép kín của đại trạch nhà họ Trần tượng trưng cho sự giam cầm của chế độ phong kiến đối với phụ nữ. Ngôn ngữ hình ảnh của nhà quay phim Triệu Tiểu Đinh chính xác và kiềm chế, lượng lớn bố cục đối xứng càng tăng cường cảm giác áp bức của trật tự thứ bậc.

Thủ pháp tượng trưng: Nghi thức "thắp đèn" trong phim là ẩn dụ cốt lõi xuyên suốt. Sự sáng tối của đèn lồng đỏ đại diện cho sự thăng trầm vinh nhục của người phụ nữ, trong khi chi tiết "đấm chân" ám chỉ bi kịch phụ nữ bị vật hóa thành đồ chơi.

Giải thưởng chính:
- Giải Sư tử bạc tại Liên hoan phim quốc tế Venice năm 1991
- Đề cử giải Oscar cho Phim ngoại ngữ hay nhất năm 1992
- Giải BAFTA cho Phim ngoại ngữ hay nhất năm 1992
- Giải David di Donatello cho Phim nước ngoài hay nhất năm 1992

Ảnh hưởng văn hóa

"Đèn Lồng Đỏ Treo Cao" là một bộ phim Trung Quốc khác đạt được thành công lớn trên trường quốc tế sau "Cao lương đỏ". Việc phim hé lộ sâu sắc số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến đã khiến nó trở thành tác phẩm đại diện quan trọng của điện ảnh nữ quyền Trung Quốc.

Đáng chú ý là việc công chiếu phim tại đại lục Trung Quốc đã trải qua quá trình kiểm duyệt, một số đoạn nhạy cảm (như cảnh Mai San chết) đã bị cắt. Dù vậy, bộ phim vẫn là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng quốc tế nhất trong lịch sử điện ảnh Trung Quốc, cũng là cánh cửa kinh điển để khán giả nước ngoài hiểu về lịch sử văn hóa Trung Quốc.

Màn trình diễn của Củng Lợi trong phim được công nhận là một trong những vai diễn tiêu biểu trong sự nghiệp của cô, cô đã diễn tả sâu sắc hình tượng một phụ nữ trí thức từ phản kháng đến khuất phục rồi đến suy sụp.

Tài liệu tham khảo

1. Douban Movie - Đèn Lồng Đỏ Treo Cao (1991): movie.douban.com/subject/1293002
2. Baidu Baike - Đèn Lồng Đỏ Treo Cao: baike.baidu.com/item/大红灯笼高高挂
3. Wikipedia - Raise the Red Lantern: en.wikipedia.org/wiki/Raise_the_Red_Lantern
4. Tô Đồng "Thê Thiếp Đông Đúc", Nhà xuất bản Văn nghệ Thượng Hải
5. Trang web chính thức của Liên hoan phim Venice