Farewell My Concubine

Synopsis

"Farewell My Concubine" is een epische kunstfilm uit 1993, geregisseerd door Chen Kaige, met hoofdrollen van Leslie Cheung, Zhang Fengyi en Gong Li. De film gebruikt Pekingopera als medium om het liefdes- en haatverhaal van twee opera-artiesten, Cheng Dieyi en Duan Xiaolou, te vertellen over een periode van een halve eeuw. Met een score van 9,6 op Douban is het de enige Chinese film tot nu toe die de Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes heeft gewonnen en wordt algemeen beschouwd als een hoogtepunt in de geschiedenis van de Chinese cinema.

Overzicht

"Farewell My Concubine" is een Chinese film uit 1993, geregisseerd door Chen Kaige, met een scenario geschreven door Lu Wei en Li Bihua, gebaseerd op Li Bihua's gelijknamige roman. De hoofdrollen worden vertolkt door Leslie Cheung, Zhang Fengyi en Gong Li, met bijrollen van Ge You, Ying Da en anderen. De film duurt 171 minuten, heeft een Douban-score van 9.6 en staat bovenaan de Douban Film Top 250-lijst. Het is tot op heden de enige Chinese film die de Gouden Palm (Palme d'Or) heeft gewonnen op het Filmfestival van Cannes en wordt wereldwijd door filmcritici beschouwd als een hoogtepunt in de geschiedenis van de Chinese cinema.

De film gebruikt de kunst van de Pekingopera als medium en toont, via de vreugde en het verdriet van de twee opera-artiesten Cheng Dieyi en Duan Xiaolou over een halve eeuw, van de Republiek China tot de Culturele Revolutie, de enorme veranderingen in de Chinese samenleving en de diepgaande dilemma's van de menselijke natuur. Cheng Dieyi is zijn hele leven verslaafd aan de rol van Concubine Yu en kan de grens tussen toneel en het echte leven niet onderscheiden. De zin "geen waanzin, geen leven" is een van de meest hartverscheurende monologen in de geschiedenis van de Chinese film geworden.

Verhaal

Het verhaal begint in 1924 in Peking. De jonge Douzi (Cheng Dieyi) wordt door zijn moeder naar een operagezelschap gestuurd om het vak te leren nadat zijn overtollige zesde vinger is afgesneden. In het gezelschap ontwikkelt hij een diepe vriendschap met zijn oudere broer, Xiaoshi (Duan Xiaolou). Douzi wordt vanwege zijn natuurlijke schoonheid aangewezen om de vrouwelijke rollen (dan) te leren. Tijdens de training blijft hij de regel "Ik ben eigenlijk een mooi meisje, geen jongeman" verkeerd uitspreken, totdat zijn oudere broer zijn mond met een pijp verbrijzelt en hij het eindelijk goed zegt – deze scène symboliseert de gedwongen transformatie van Cheng Dieyi's genderidentiteit.

Als ze volwassen zijn, worden ze een beroemd Pekingopera-duo in de hoofdstad. Cheng Dieyi speelt Concubine Yu, Duan Xiaolou speelt Xiang Yu, en hun uitvoering van "Farewell My Concubine" is adembenemend mooi. Echter, Duan Xiaolou trouwt met de prostituee Juxian (gespeeld door Gong Li), wat Cheng Dieyi diep verraad doet voelen. Cheng Dieyi's gevoelens voor Duan Xiaolou overstijgen de broederlijke band; hij leeft zichzelf volledig uit als Concubine Yu – geen waanzin, geen leven.

Het daaropvolgende verhaal overspant historische periodes zoals de Tweede Chinees-Japanse Oorlog, de Chinese Burgeroorlog, de oprichting van de Volksrepubliek China en de Culturele Revolutie. Elke grote verandering in de tijd heeft een enorme impact op het lot van het drietal. Tijdens de Culturele Revolutie wordt Duan Xiaolou gedwongen Cheng Dieyi aan te geven tijdens een openbare aanklacht, en Juxian hangt zichzelf op tijdens deze catastrofe. De stroom van de geschiedenis verplettert alle schoonheid en waardigheid.

Uiteindelijk voeren de door rampspoed geteisterde Cheng Dieyi en Duan Xiaolou voor de laatste keer samen "Farewell My Concubine" op op een leeg podium. In de scène waarin Concubine Yu zelfmoord pleegt, beëindigt Cheng Dieyi zijn eigen leven met een echt zwaard – hij heeft zichzelf eindelijk een echte Concubine Yu gemaakt.

Cast

Culturele Impact

"Farewell My Concubine" is een belangrijke mijlpaal in de opmars van Chinese cinema naar de wereld. Na het winnen van de Gouden Palm in Cannes in 1993, keek de internationale filmkritiek met andere ogen naar Chinese films. De film won ook verschillende internationale prijzen, waaronder de Golden Globe voor Beste Buitenlandse Film en een BAFTA Award, en werd genomineerd voor een Oscar voor Beste Buitenlandse Film.

Leslie Cheung's optreden in de film wordt algemeen beschouwd als een van de grootste prestaties in de geschiedenis van de Chinese cinema. Hij vertolkte Cheng Dieyi's obsessie, vasthoudendheid en tragiek tot in de perfectie; elke blik en beweging zat vol met verstikkende schoonheid en verdriet. Helaas overleed Leslie Cheung zelf in 2003, wat de rol een extra tragische dimensie geeft.

De weergave van de Chinese Pekingopera-kunst in de film heeft ook belangrijke culturele conserveringswaarde. De vele fragmenten van Pekingopera-optredens in de film, van grime en training tot formele uitvoeringen, zijn uiterst nauwkeurig en laten een waardevolle visuele registratie na voor toekomstige generaties.

Referenties

1. Douban Film: https://movie.douban.com/subject/1291546/
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/霸王别姬
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/霸王别姬_(电影)