Pożegnanie mojej konkubiny

Synopsis

"Żegnaj, moja konkubino" to epicki film artystyczny z 1993 roku w reżyserii Chen Kaige, z udziałem Leslie Cheunga, Zhang Fengyi i Gong Li. Film, osadzony w kontekście opery pekińskiej, opowiada historię miłości i nienawiści między dwoma aktorami, Cheng Dieyi i Duan Xiaolou, rozgrywającą się na przestrzeni pół wieku. Z oceną 9,6 na Douban, jest to jedyny chiński film, który kiedykolwiek zdobył Złotą Palmę w Cannes, powszechnie uznawany za szczytowe osiągnięcie w historii kina chińskiego.

Przegląd

"Żegnaj, moja konkubino" to chiński film z 1993 roku, wyreżyserowany przez Chen Kaige, ze scenariuszem napisanym przez Lu Wei i Li Bihua, będący adaptacją powieści o tym samym tytule autorstwa Li Bihua. W głównych rolach wystąpili Leslie Cheung, Zhang Fengyi i Gong Li, a w obsadzie znaleźli się także Ge You i Ying Da. Film trwa 171 minut, ma ocenę 9.6 na Douban i zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Top250 filmów Douban. Jest to jak dotąd jedyny film chińskojęzyczny, który zdobył Złotą Palmę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes, uznawany przez krytyków filmowych na całym świecie za szczytowe osiągnięcie w historii kina chińskojęzycznego.

Film, wykorzystując sztukę opery pekińskiej jako nośnik, poprzez burzliwe losy dwóch aktorów, Cheng Dieyi i Duan Xiaolou, obejmujące pół wieku od czasów Republiki Chińskiej po Rewolucję Kulturalną, ukazuje ogromne przemiany chińskiego społeczeństwa oraz głębokie dylematy ludzkiej natury. Cheng Dieyi przez całe życie był opętany rolą konkubiny Yu, nie potrafiąc oddzielić grania od prawdziwego życia. Jego słynna kwestia "Bez szaleństwa nie ma życia" stała się jednym z najbardziej poruszających monologów w historii chińskiego kina.

Fabuła

Historia zaczyna się w 1924 roku w Pekinie. Mały Douzi (Cheng Dieyi) zostaje oddany przez matkę do szkoły operowej po tym, jak odcięto mu dodatkowy, szósty palec. W szkole zaprzyjaźnia się ze starszym kolegą, Shitou (Duan Xiaolou). Ze względu na swoją urodę Douzi zostaje przeznaczony do nauki ról żeńskich (dan). Podczas treningu ciągle myli kwestię "Jestem piękną dziewczyną, a nie chłopcem", aż w końcu starszy kolega zmusza go do poprawy, roztrzaskując mu usta fajką – scena ta symbolizuje wymuszoną zmianę tożsamości płciowej Cheng Dieyi.

Gdy dorastają, stają się słynną paryjską parą operową: Cheng Dieyi gra konkubinę Yu, a Duan Xiaolou – Xiang Yu. Ich wykonanie "Żegnaj, moja konkubino" zachwyca wszystkich. Jednakże Duan Xiaolou żeni się z prostytutką Juxian (Gong Li), co Cheng Dieyi odczuwa jako zdradę. Uczucia Cheng Dieyi do Duan Xiaolou wykraczają poza przyjaźń między kolegami; on całkowicie wciela się w postać Yu, żyjąc zgodnie z zasadą "bez szaleństwa nie ma życia".

Dalsza fabuła obejmuje okres wojny chińsko-japońskiej, wojny domowej między Kuomintangiem a Komunistami, powstania Chińskiej Republiki Ludowej oraz Rewolucji Kulturalnej. Każda z tych historycznych burz wywiera ogromny wpływ na losy trójki bohaterów. Podczas Rewolucji Kulturalnej Duan Xiaolou jest zmuszony na wiecu publicznym oskarżyć Cheng Dieyi, a Juxian w tym chaosie popełnia samobójstwo przez powieszenie. Prądy historii miażdżą wszystko, co piękne i godne.

Ostatecznie, po przejściu przez te wszystkie cierpienia, Cheng Dieyi i Duan Xiaolou po raz ostatni wspólnie występują w "Żegnaj, moja konkubino" na pustej scenie. W scenie samobójstwa konkubiny Yu, Cheng Dieyi kończy swoje życie prawdziwym mieczem – w końcu stał się prawdziwą Yu.

Obsada

Wpływ kulturowy

"Żegnaj, moja konkubino" jest ważnym kamieniem milowym w drodze chińskiego kina na świat. Po zdobyciu Złotej Palmy w Cannes w 1993 roku, międzynarodowa krytyka filmowa zaczęła patrzeć na kino chińskie z nowym szacunkiem. Film zdobył także wiele międzynarodowych nagród, w tym Złoty Glob dla najlepszego filmu obcojęzycznego i nagrodę Brytyjskiej Akademii Filmowej, oraz był nominowany do Oscara w kategorii najlepszy film obcojęzyczny.

Występ Leslie'ego Cheunga w filmie jest powszechnie uznawany za jeden z najwspanialszych w historii kina chińskojęzycznego. Przedstawił on obsesyjną miłość, upór i tragizm Cheng Dieyi z niezwykłą głębią, każde jego spojrzenie i ruch przepełnione są duszęcącym pięknem i smutkiem. Niestety, sam Leslie Cheung zmarł w 2003 roku, co dodaje tej roli jeszcze więcej tragizmu.

Prezentacja sztuki opery pekińskiej w filmie ma również dużą wartość dla zachowania kultury. Liczne fragmenty przedstawień operowych w filmie, od charakteryzacji i ćwiczeń po właściwe występy, są niezwykle dopracowane, pozostawiając przyszłym pokoleniom cenny zapis wizualny.

Źródła

1. Douban Movie: https://movie.douban.com/subject/1291546/
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/霸王别姬
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/霸王别姬_(电影)